Jaarstukken Gemeente Vijfheerenlanden 2025

Deze kengetallen geven daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90%. Als de netto schuldquote tussen 90% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog (oranje). De schuld moet dan niet verder stijgen. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente in de gevarenzone (rood). Dan moeten maatregelen getroffen worden om de schuld te verlagen. (Bron: VNG -website). In vergelijking tot de begroting laat de jaarrekening 2025 op balansdatum 31-12-2025 een lagere netto schuldquote zien. Een score van 65% is een voldoende score. Gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen (waar de gemeente rente en aflossing voor ontvangt), komt de schuldquote op 57% uit en wordt eveneens als voldoende aangemerkt. Beide schuldquotes zijn aanzienlijk lager uitgevallen dan bij begroting 2025 werd verwacht. Dit wordt veroorzaakt door het achterblijven van investeringen. Daarnaast zijn de totale baten ten opzichte van begroting 2025 gestegen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit is ten opzichte van de begroting 2025 procentueel gestegen.

Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het positieve jaarrekeningresultaat 2025 waardoor de solvabiliteitsratio naar 26% is gestegen. Een score die als matig wordt aangemerkt.

Jaarstukken

90

Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben, zowel positief als negatief. Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor 2025. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. In het kengetal zijn alleen de daadwerkelijk gerealiseerde cijfers opgenomen. De jaarlijkse actualisaties van de grondexploitaties geven dan een nader inzicht in de verwachte ontwikkeling voor de komende jaren. Op basis van de realisatie van de verschillende projecten en de verkoop van gronden hebben we winst moeten nemen. De komende jaren moeten we nog wel uitgaven doen op de verschillende projecten. Dit komt tot uiting in de negatieve boekwaarde (Zie paragraaf grondbeleid). Wat resulteert in een negatief kengetal. Wat weer teniet zal worden gedaan door voorgenomen toekomstige uitgaven. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de jaarlijkse exploitatie beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent een sluitende exploitatie, een positief percentage wil zeggen dat er ruimte aanwezig is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie.

In 2025 resteert er voor mutatie van de reserves een voordelig resultaat van 5.165 ofwel een positief percentage van 2,9%. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de onroerendezaakbelasting, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in 2025. De woonlasten van een huishouden in Vijfheerenlanden liggen iets boven het landelijk gemiddelde. Onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting wordt gerelateerd aan de norm die wordt gehanteerd om als gemeente in aanmerking te kunnen komen voor een zogenaamde artikel 12-bijdrage uit het gemeentefonds.

Jaarstukken

91

Wil een gemeente voor een dergelijke aanvullende bijdrage in aanmerking komen, moet de gemeente een redelijk tarief ozb hanteren van minimaal 0,1595% voor 2025 over zowel de WOZ-waarde woningen en niet-woningen. Hierbij wordt uitgegaan dat er sprake is van 100% kostendekking bij afvalstoffenheffing en rioolrechten. Het tarief voor woningeigenaren zit nog ruimschoots onder dit percentage. Voor niet-woningen hanteren we een hoger tarief. Wanneer we de werkelijke opbrengst uit OZB vergelijken met de opbrengst op basis van het redelijk tarief onroerendezaakbelasting van 0,1595% is er in 2025 een onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting van afgerond 3.336 ofwel 1,43% van de totale inkomsten van de gemeente. Een percentage dat hoger uitvalt dan die van begroting 2025 (1,1%).

Jaarstukken

92

Kengetal (bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

rekening

2024

2025

2025

1A Netto Schuldquote A

Vaste schulden (cf art 46 BBV)

216.765

230.503

B

Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV)

10.492

53.929

7.925

C

Overlopende passiva (cf art.49 BBV)

20.219

17.984

25.621

D

Financiele activa (cf. art 36 lid d, e en f)

E

Uitzettingen < 1 jaar

F

Liquide middelen (cf.art 40 BBV)

G

Overlopende activa (cf art. 40a BBV)

H

0

230.515

50.000

89.729

60.865

561

571

562

6.782

3.939

7.844

Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves)

228.875

202.911

232.679

Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

65,7%

116,8%

65,3%

€ 2.506,74

€ 3.841,89

€ 2.430,31 230.515

Per inwoner

53.630

1B Netto Schuldquote (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) A

Vaste schulden (cf art 46 BBV)

216.765

230.503

B

Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV)

10.492

53.929

7.925

C

Overlopende passiva (cf art.49 BBV)

20.219

17.984

25.621

D

Financiele activa (cf. art 36 lid b,c, d, e en f)

17.514

E

Uitzettingen < 1 jaar

89.729

60.865

53.630

F

Liquide middelen (cf.art 40 BBV)

561

571

562

G

Overlopende activa (cf art. 40a BBV)

H

Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% Per inwoner

69.017

6.782

3.939

7.844

228.875

202.911

232.679

58,1%

116,8%

57,2%

€ 2.214,84

€ 3.841,89

€ 2.216,81

2. Solvabiliteitsratio A

Eigen vermogen (cf art 42 BBV)

93.459

81.127

98.087

B

Balanstotaal

359.822

402.775

381.156

26,0%

20,1%

25,7%

0

0

0

Solvabiliteit (A/B) x 100% 3 Kengetal grondexploitatie A

Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf art 38 lid a punt 1 BBV)

B

Bouwgronden in exploitatie

C

Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) Grondexploitatie (A+B)/C x 100%

-9.133

2.691

-14.804

228.875

202.911

232.679

-4,0%

1,3%

-6,4%

4 Structurele exploitatieruimte A

Structurele lasten

210.271

211.791

218.460

B

Structurele baten

212.183

203.011

222.011

C

Totale structurele toevoegingen aan reserves

0

0

0

D

Totale structurele onttrekkingen aan reserves

3.294

4.415

3.248

E

Totaal baten

228.875

202.911

232.679

2,3%

-2,2%

2,9%

419 168 486

Structurele exploitatieruimte (((B-A)+(D-C))/E x 100% 5 Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden A

OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde

413

413

B

Rioolheffing voor een gezin

194

179

C

Afvalstoffenheffing voor een gezin

439

439

D

Eventuele heffingskorting

0

0

E

Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde 1.046

1.031

1073

994

994

1053

105,2%

103,7%

101,9%

WOZ-waarde (A+B+C-D) F

Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar (E/F) x 100% 6. Onbenutte belastingcapaciteit OZB als percentage van de inkomsten Onbenutte belastingcapaciteit onroerende zaakbelasting Totaal baten Onbenutte belastingcapaciteit OZB als percentage van de inkomsten

7. Saldo van baten en lasten in percentage van de inkomsten A/B Saldo van baten en lasten E Totaal baten Saldo van baten en lasten in percentage van de inkomsten

Jaarstukken

2716

2138

3.336

228.875

202.911

232.679

1,2%

1,1%

1,4%

6.463 228.875

-4.905 202.911

8.633 232.679

2,8%

-2,4%

3,7%

93

Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Vijfheerenlanden zet zich in voor een veilige, groene en leefbare openbare ruimte. Om dit doel te bereiken investeert de gemeente in kapitaalgoederen. Deze paragraaf beschrijft de onderwerpen die gezamenlijk de kapitaalgoederen vormen (= in bezit zijnde gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte) en hoe zij worden beheerd.

Beheerplannen De kapitaalgoederen zijn onderverdeeld in vier beheerprogramma’s waaronder tien beheerplannen vallen. Het te hanteren beleidskader is verwerkt in de beheerstrategie die beschreven is in de beheerplannen. Een nieuw beheerplan spelen is in februari 2026 vastgesteld. Beheerprogramma Wegen • Wegbeheer • Civiele kunstwerken • Openbare verlichting Beheerprogramma Groen • Groenbeheer • Speelruimteplan • Straatmeubilair/Bewegwijzering • Creatieve kunstwerken Beheerprogramma Water • Rioolbeheer • Baggeren/Beschoeiingen Beheerprogramma Gebouwen • Gebouwen

Jaarstukken

94

Beheerplannen

Wegen Civiele kunstwerken Openbare verlichting Groen Spelen Straatmeubilair Creatieve kunstwerken Riolering (Rioleringsprogram ma) Baggeren / Beschoeiingen Gebouwen / Vastgoed

VastLoo Voorziening Achterstallig stelp ling tijd 2021 4 Nee Nee 2025 4 Ja Nee

Achterstand

Nee Nee

2024

4

Nee

Nee

Nee

2023 2026 2022 2023

4 4 5 4

Nee Nee Nee Nee

Nee Nee Nee Nee

Nee Ja Nee Ja

2025

5

Nee

Nee

Nee

2021

5

Nee

Nee

Ja

2025

4

Ja

Nee

Ja

Kwaliteitsniveaus In de beleids- en beheerplannen worden diverse kwaliteitsniveaus voor de buitenruimte en gebouwen gehanteerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende niveaus: • A+ Zeer goed • A Goed • B Voldoende • C Matig • D Slecht Alle begraafplaatsen in Vianen, Leerdam en Zederik worden onderhouden op niveau A. De overige buitenruimte wordt onderhouden op niveau B. Bij het vaststellen van de plannen heeft de gemeenteraad haar keuze bepaald.

Jaarstukken

95

Areaal In onderstaande tabel staan de kengetallen per kapitaalgoed op basis van gehouden inspecties die zijn verwerkt in de beheerplannen. Kapitaalgoederen

Omschrijving

Aantal

Eenheid

Wegen Openbare verlichting Groen

asfalt, elementverharding, halfverharding aantal lichtpunten gras, bermen, vaste planten, heesters, hagen, bosplantsoen, bos solitaire bomen, laanbomen, straatbomen banken, afvalbakken, verkeersborden, palen Langs speelplaatsen, langs het water, etc. watergangen vrijverval riolering, drukriolering, persleiding minigemalen, gemalen, bergbezinkvoorziening, vacuumstations etc. watergangen te baggeren hardhout, kunststof etc. Een speel- en/of sport plek bestaat uit verschillende speel- en/of sporttoestellen. voor diverse leeftijdscategorieën (incl. sport) schoolgebouwen, kerktorens, stadhuizen, dorpshuizen, etc. bruggen, steigers, kademuren, etc. beeldende kunst

2.772.966 14.155 283

m2 stuks ha

21.893 27.840 10.589 80.422 606 1397

stuks stuks m1 m1 km stuks

80.422 50.598 233

m1 m1 stuks

1.092 120

stuks stuks

Civiele Kunstwerken 257 Creatieve 96 Kunstwerken * historische hekwerken van bouwkundige aard zijn ondergebracht bij gebouwen.

stuks stuks

Bomen Straatmeubilair Hekwerken* Water Riolering Gemalen Baggeren Beschoeiing Spelen Speeltoestellen Gebouwen

Uit te voeren onderhoud Voor alle beheerplannen geldt dat uitvoering wordt gegeven aan het jaarlijks regulier onderhoud. Van alle beheerplannen zijn de onderstaande werkzaamheden verricht.

Jaarstukken

96

Beheerplannen Wegen De maatregelen die uit de inspecties zijn gekomen, zijn uitgevoerd. In Vijfheerenlanden voldoen de wegen minimaal aan onderhoudsniveau B. Het laatste beleids- en beheerprogramma (plan) Wegen liep in 2025 af en wordt in de eerste helft 2026 geactualiseerd. Onderstaande onderdelen van wegen lopen volgens planning en voldoen aan onderhoudsniveau B: • Asfaltverhardingen • Wegmarkeringen • Elementenverhardingen Civiele kunstwerken Het 4-jarig onderhoudsbestek voor de Civiele kunstwerken is van start gegaan. Hiermee wordt gebiedsgericht onderhoud uitgevoerd om de veiligheid en levensduur van de civiele kunstwerken te kunnen borgen. Onderhoud gaat volgens planning en het onderhoudsniveau voldoet hiermee aan het programma civiele kunstwerken. Openbare verlichting De openbare verlichting is beheerd conform de uitgangspunten die staan beschreven in het beleid-, beheer- en vervangingsplan 2025-2028 (vastgesteld in 2024). Het dagelijks beheer en onderhoud is door bureau OVL uitgevoerd. In 2025 zijn in totaal 1381 stuks verouderde armaturen vervangen door led. Op 31 december 2025 bestaat het areaal voor 68% uit armaturen voorzien van led. Groen/Bomen In 2025 is uitvoering gegeven aan de planmatige zorg voor het gemeentelijk bomenbestand. In delen van de gemeente is een boomveiligheidscontrole uitgevoerd. Hiermee is de boomveiligheidscontrole afgerond.

Het groenonderhoud heeft een kwaliteitsimpuls gekregen door integraal aan te sluiten bij diverse riool- en wegenprojecten. Daarnaast is in 2025 ook weer ingezet om de biodiversiteit in Vijfheerenlanden te verhogen.

Jaarstukken

97

Speelruimteplan Naast dat er in 2025 op diverse plaatsen in Vijfheerenlanden een renovatieronde heeft plaatsvonden, is er ter voor bereiding op de renovatieronde 2026 een participatietraject opgestart. In 2025 is de renovatieronde voor de speelplaatsen in Leerbroek, Tienhoven en Zijderveld afgerond. En is de renovatie van de speelplaatsen in Everdingen in uitvoering gegaan en afgerond. De uitvoering van de renovatie van de speelplekken in Leerdam Noord en Ter Leede is eveneens in uitvoering gegaan. Voor het beheerplan is een financiële actualisatie opgesteld t.a.v. het uitvoeringspan. Straatmeubilair/Bebording Het straatmeubilair en de bebording is beheerd conform de uitgangspunten die staan beschreven in het beleid-, beheerplan straatmeubilair 2023-2027. Riolering In 2025 is het riool is 2,6 kilometer riool vervangen. Naast het vervangen is er in 2025 1,3 kilometer riool gerenoveerd. Daarbij zijn de voorbereidingen getroffen voor de integrale wijkaanpak die in 2026 zal starten. Gezien de grote vervangingsopgave waar we voor staan, is er in 2025 meer nadruk gelegd op de voorbereiding voor de komende jaren. Gemalen In 2025 zijn er volgens planning diverse riool en minigemalen gerenoveerd. Baggeren/Watergangen We hebben de verplichting om gemeentelijke watergangen, waar de gemeente aanliggend eigenaar is, langdurig op diepte te houden.

Daarom baggeren we planmatig en kern- of wijkgericht. Voor de overdracht stedelijk water naar Waterschap Rivierenland zijn grote stappen gemaakt. In 2025 hebben de voorbereidingen en ambtelijke overleggen doorgang gevonden. De legger van het waterschap wordt hierop aangepast bij de eerstvolgende leggerwijziging. Dit is een onderdeel van de klimaatadaptatie. Het reguliere onderhoud van watergangen is opnieuw aanbesteed en de aannemers zijn geselecteerd. Beschoeiingen en oevers In diverse kernen is er volgens planning een deel van de beschoeiing vervangen. Gebouwen In 2025 zijn de werkzaamheden aan het gemeentelijk vastgoed uitgevoerd conform het vastgestelde beheerplan vastgoed. Binnen het groot onderhoud is op onderdelen een beperkte achterstand ontstaan. Dit is het gevolg van tijdelijke uitval binnen de formatie en

Jaarstukken

98

het feit dat een aantal projecten in 2025 is opgestart maar nog niet volledig is afgerond. Verwacht wordt dat deze achterstand in de loop van 2026 wordt ingelopen. Het project stadhuis Ameide, waar in eerdere jaren de buitengevels zijn gerenoveerd, bevond zich in 2025 in een volgende uitvoeringsfase. De renovatiewerkzaamheden aan de binnenzijde zijn inmiddels volop in uitvoering en worden naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 afgerond. Daarnaast is in 2025 gestart met grootschalige renovatiewerkzaamheden aan onder andere gymzaal Noord, die een volledige renovatie ondergaat. Tevens is begonnen met de voorbereidingen en planning voor de renovatie van de houtloods. In 2025 is bovendien veel aandacht uitgegaan naar het efficiënt vormgeven van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en de bijbehorende aanbesteding. Het reguliere, jaarlijks terugkerende onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed is in 2025 uitgevoerd volgens de vastgestelde planning en verloopt volledig conform schema. In 2025 is gestart met het onderhoud conform onderhoudscontract van kunstwerken in de openbare ruimte. Bij meerdere kunstwerken is groot onderhoud uitgevoerd, conform onderhoudsplan.

Exploitatiebudgetten (dagelijks onderhoud) Naast voorzieningen c.q. reserves voor beheer en onderhoud van kapitaalgoederen is er in de begroting bestaand beleid van de gemeente Vijfheerenlanden sprake van verschillende budgetten voor de diverse kapitaalgoederen. In het volgende overzicht is weergegeven welk bedrag aan onderhoudsbudgetten binnen de taakvelden beschikbaar zijn voor de verschillende kapitaalgoederen. Met ingang van 2022 zijn de stortingen in de voorzieningen nu ook begroot. Er zijn alleen onderhoudsvoorzieningen bij civiele kunstwerken en gebouwen.

Opgenomen in de exploitatie Beheer programma

Beheerplan

Wegen

Wegbeheer Civiele kunstwerken Openbare verlichting Totaal

Jaarstukken

Begroting 2025 1.982 190 327 2.499

Werkelijk 2025 1.982 191 223 2.396

Begroting 2026 1.827 150 277 2.253

Begroting 2027 1.827 150 257 2.233

Begroting 2028 1.827 150 237 2.213

99

Groen

Water

Groenbeheer Speelruimteplan Sportvelden Totaal Rioolbeheer Baggeren / Beschoeiingen Totaal Gebouwen Totaal

1.928 89 254 2.270 794 560

2.712 71 227 3.010 933 603

1.345 114 223 1.681 794 660

1.345 114 222 1.681 794 560

1.345 114 220 1.679 794 560

1.354 1.487 7.609

1.536 1.485 8.427

1.454 947 6.335

1.354 925 6.193

1.354 849 6.095

Groot onderhoud Begroting

BeheerproBeheerplan gramma Wegen Civiele kunstwerken Gebouwen Gemeentelijk vastgoed Totaal gebouwen Totaal

2025 19 2.360 2.360 2.379

Werke- Begrolijk ting 2025 1.083 1.083 1.083

2026 68 1.579 1.579 1.646

Begro- Begroting ting 2027 75 2.650 2.650 2.725

2028 216 2.879 2.879 3.094

Voorzieningen beheer en onderhoud kapitaalgoederen Voorzieningen

Saldo 31-12- Dotaties Ont 2024 trekking 239 113 -

Kunstwerken Riolering Onderhoud vastgoed Totaal voorzieningen ter egalisatie

9.896 1.566 11.701

0 2.203 2.316

0 1.083 1.083

Vrijval Saldo 31-122025 352 1.241 1.241

8.655 2.686 11.693

Investeringen bestedingsplan 2025 Hier staat de voortgang van de investeringskredieten die in de begroting 2025 beschikbaar zijn gesteld. Uit de tabel blijkt dat een aanzienlijk deel van de voorgenomen investeringen in kapitaalgoederen in 2025 nog niet is uitgevoerd. In de bijlage ‘Overzicht restant kredieten’ ziet u het verloop van alle andere investeringen.

Jaarstukken

100