Jaarstukken 2022 na vaststelling college.pdf
Tekst van het document
p
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ...................................................................................... 2 Leeswijzer .............................................................................................. 4 DEEL 1: Het jaarverslag 2022 ............................................................................. 7
Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording ................................................ 8 Programma 0: Bestuur, ondersteuning en dienstverlening .....................................10 Programma 1: Veiligheid ...................................................................................21 Programma 2: Verkeer en Vervoer......................................................................30 Programma 3: Economie ...................................................................................35 Programma 4: Onderwijs ...................................................................................39 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie ............................................................43 Programma 6: Sociaal domein............................................................................50 Programma 7: Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid ......................................64 Programma 8: Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling ...................................72 Algemene dekkingsmiddelen ..............................................................................81 Overhead ........................................................................................................83 Vennootschapsbelasting ....................................................................................86 Restantkredieten
..............................................................................................87
Hoofdstuk 2: De paragrafen .................................................................... 91 Paragraaf 1: Lokale Heffingen ............................................................................92 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen .....................................................................98 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................... 111 Paragraaf 4: Financiering ................................................................................. 119 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ............................................................................ 128 Paragraaf 6: Verbonden partijen ....................................................................... 140 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................. 159 Paragraaf 8: Covid-19 ..................................................................................... 165 Paragraaf 9: WOO .......................................................................................... 171 DEEL 2: De jaarrekening 2022 ........................................................................ 172
Hoofdstuk 3: Overzicht van baten en lasten en de toelichting ...................... 173 Overzicht van baten en lasten .......................................................................... 175 Incidentele baten en lasten .............................................................................. 178 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ................... 182 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................ 183 Wet normering topinkomens ............................................................................ 186
Hoofdstuk 4: De balans en de toelichting .................................................. 189 Balans per 31 december 2022 .......................................................................... 190 Waarderingsgrondslagen balans ....................................................................... 192 Toelichting op de balans .................................................................................. 198 Bijlagen .......................................................................................................... 227
Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ....................... 228 Overzicht verplichte beleidsindicatoren en toelichting ................................. 231 Bijlage overzicht restant kredieten .......................................................... 236 SISA Verantwoording ............................................................................ 241 Lijst van afkortingen ............................................................................. 257
Jaarstukken 2022
1
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Voor u liggen de Jaarstukken 2022 van de gemeente Vijfheerenlanden ten behoeve van de behandeling in uw vergadering van 29 juni 2023. Deze Jaarstukken zijn opgesteld aan de hand van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit betekent dat een inhoudelijke en financiële verantwoording wordt gegeven over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. We kunnen 2022 beschouwen als het jaar waarin we de balans opmaken na corona. Hoewel er in januari nog sprake was van een lockdown, is het voor het grootste deel van het jaar mogelijk geweest het 'gewone' leven weer op te pakken. Echter een andere ingrijpende gebeurtenis vond op 24 februari plaats, toen Rusland buurland Oekraïne vanuit meerdere kanten binnenviel. Dit veroorzaakte Europa’s grootste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog, met meer dan 9,5 miljoen Oekraïners die het land ontvluchtten, en stijgende prijzen voor voedsel, energie en grondstoffen. Burgemeester en wethouders van Vijfheerenlanden hebben daarom gezorgd voor noodopvang in het gemeentehuis in Meerkerk In overleg met de Veiligheidsregio Utrecht is maandagochtend 14 maart 2022 een groep vluchtelingen aangekomen in Meerkerk en opgevangen op deze locatie. Veel inwoners en bedrijven zetten zich hiervoor in en dat vinden wij hartverwarmend. Daarnaast hebben wij te maken met een asielcrisis.
Het Rijk heeft de opvang van vluchtelingen tot crisis bestempeld en gemeenten meermaals gevraagd te helpen met het opvangen van asielzoekers. Het college heeft daaraan invulling gegeven door samen met de VRU en het COA een crisisnoodopvanglocatie in Lexmond te realiseren voor 70 personen voor de periode van 1 november 2022 tot 1 maart 2023. Dit alles heeft veel gevraagd van de flexibiliteit van onze organisatie. Maar nog meer gold dit voor onze inwoners en ondernemers. Er werd enerzijds een beroep gedaan op de veerkracht van onze samenleving; anderzijds werden de zorgen van inwoners en ondernemers groter door de sterke prijsstijgingen. Bij deze Jaarstukken past dan ook woorden van waardering en ondersteuning voor onze inwoners, instellingen en ondernemers. In deze Jaarstukken kijken we terug op de afspraken uit de begroting. Een begroting die nog is opgesteld door het vorige college. In de voorliggende Jaarstukken geven wij, zoals gezegd, een inhoudelijke en financiële verantwoording. Dit gebeurt in eerste instantie vooral in het Jaarverslag. In de Jaarrekening worden de financiële consequenties voor onze financiële positie nader toegelicht. Deze Jaarrekening wordt afgesloten met een positief resultaat van € 8,3 miljoen. Een toelichting op de grootste posten is terug te vinden in het overzicht baten en lasten. Een meer gedetailleerde toelichting is per programma gegeven.
De opzet en inrichting van deze Jaarstukken is gelijk aan de inrichting van de Programmabegroting 2022 die door uw op 11 november 2021 is vastgesteld. In de leeswijzer, die begint op de volgende pagina, wordt uitgebreid toegelicht waar welke informatie terug te vinden is.
Jaarstukken 2022
2
De Jaarstukken 2022, en dan vooral de jaarrekening 2022, zijn in opdracht van de gemeenteraad onderworpen aan de accountantscontrole van Q-concepts. We zullen u voor uw vergadering van 29 juni 2023 een controleverklaring voorleggen. Wij wensen u een constructieve behandeling van deze Jaarstukken 2022 toe. Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Vijfheerenlanden de secretaris, de burgemeester, N. (Nanette) van Ameijde-Poortman
Jaarstukken 2022
S. (Sjors) Fröhlich
3
Leeswijzer Inleiding De jaarstukken vormen een omvangrijk boekwerk. Hieronder volgt een leeswijzer aan de hand waarvan bepaald kan worden welke informatie is opgenomen in de verschillende onderdelen van de jaarstukken. Het is onvermijdelijk, dat in de jaarstukken gebruik gemaakt wordt van vaktaal. Wat betreft de financiële vaktaal is ernaar gestreefd om dit te beperken tot het “jargon” dat ook in de wet wordt gebruikt: Het “Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten” (BBV) is daarbij het wettelijk relevante kader. In veel teksten in deze jaarstukken zijn afkortingen opgenomen. Alhoewel bij veel afkortingen de betekenis is aangegeven, is als bijlage een lijst met nagenoeg alle gebruikte afkortingen en de betekenis hiervan opgenomen. Verder staan in deze jaarstukken natuurlijk veel bedragen. Voor de leesbaarheid zijn de bedragen vrijwel overal weergegeven in duizenden euro. De jaarstukken 2022 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening.
Het jaarverslag Hoofdstuk 1 De programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt per programma beleidsinhoudelijk en budgettair verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. De in de programmaverantwoording genoemde doelstellingen en maatregelen zijn op de programmabegroting gebaseerd. Er wordt per programma antwoord gegeven op vier kernvragen: ‘Wat hebben we bereikt?’, ‘Wat hebben we daarvoor gedaan?’, ‘Wat hebben we niet gedaan? ‘ en ‘Wat waren de kosten?’. De gemeente Vijfheerenlanden hanteert acht programma’s. De progammaverantwoording begint met een visuele weergave die in één blik de voortgang van de bestuurlijke resultaten laat zien. Het verschil ten opzichte van voorgaande jaren met betrekking tot de financiële programma-verantwoording is dat het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en werkelijkheid ligt op hoofdlijnen, namelijk op programmaresultaat. Dit in tegenstelling tot eerdere jaren, waar zowel de toelichting op lasten, op baten als op reserves apart weergegeven werden. Dit brengt de leesbaarheid van de financiële verantwoording ten goede. Daarnaast worden niet alle mutaties die in de baten en lasten voorkomen toegelicht wanneer deze weggestreept kunnen worden tegen de mutaties in de reserves.
Dat komt omdat deze mutaties budgetneutraal zijn, wat betekent dat deze mutaties geen invloed hebben op het uiteindelijke resultaat van het programma. Indien de budgetneutrale mutaties wel relevant zijn om te vermelden, worden deze wel opgenomen in de toelichting. Als laatste zijn er meerdere voordelen behaald door capaciteitsproblemen in het ambtelijk apparaat. Door tekort aan personeel konden niet alle werkzaamheden plaats vinden, waardoor voordelen ontstaan ten opzichte van de begroting. Dit zal meerdere keren vermeld worden in de desbetrefferende programmaverantwoordingen. Hoofdstuk 2 De paragrafen Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal verplichte paragrafen in het jaarverslag opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van het jaarverslag op een specifiek terrein. De volgende paragrafen zijn in het jaarverslag opgenomen: 1.
De paragraaf lokale heffingen: niets is voor niets. Om activiteiten te kunnen betalen heft de gemeente Vijfheerenlanden diverse belastingen en heffingen. In deze
Jaarstukken 2022
4
paragraaf wordt hierop ingegaan. Ook is de score van de gemeente Vijfheerenlanden en omliggende gemeenten op de ranglijst woonlasten opgenomen. 2.
De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing: de gemeente Vijfheerenlanden wordt met (financiële) risico’s geconfronteerd. Zijn de te verwachten verplichtingen of verliezen die uit de risico’s voortvloeien redelijkerwijs in te schatten dan dient de gemeente hiervoor een voorziening te treffen. De belangrijkste overige risico’s worden in deze paragraaf toegelicht en gerelateerd aan de beschikbare algemene reserves.
3.
De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen: de gemeente Vijfheerenlanden heeft veel geïnvesteerd in wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, gebouwen en dergelijke. Dit worden kapitaalgoederen genoemd. In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht, op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is.
4.
De paragraaf financiering: als de gemeente Vijfheerenlanden voor forse investeringen staat, dan heeft ze daarvoor het geld meestal niet op de bank staan. Er moet dan een lening worden aangetrokken. Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan.
5.
De paragraaf bedrijfsvoering: deze paragraaf gaat in op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de inwoners te kunnen garanderen en op een zo zorgvuldig mogelijke besluitvorming.
6.
De paragraaf verbonden partijen: de gemeente Vijfheerenlanden werkt samen met andere partijen om gezamenlijke doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden de belangrijkste partijen waarmee de gemeente een band heeft nader toegelicht.
7.
De paragraaf grondbeleid: de gemeente Vijfheerenlanden hanteert situationeel grondbeleid. Kopen en verkopen van gronden, waar nodig en faciliterend als dat kan om de gestelde doelen te bereiken. Zo zijn gronden aangekocht ten behoeve van de realisatie van Broekgraaf. De gemeente is dan producent van bouwrijpe grond. Soms lukt het niet om zelf grond uit te geven, omdat de grond in handen van een derde is. Er wordt dan samenwerking gezocht met marktpartijen zoals aannemers en projectontwikkelaars. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Hoef en Haag. In deze paragraaf wordt dieper op (de uitvoering van) het grondbeleid van de gemeente ingegaan.
8.
De paragraaf Covid-19: in deze paragraaf wordt toegelicht wat de kosten, gemiste opbrengsten en risico’s van Covid-19 op de programma’s en taakvelden zijn (geweest) en tevens wordt aandacht geschonken aan de maatschappelijke en financiële gevolgen van Covid-19 voor 2022.
9.
De paragraaf Wet Open Overheid (WOO): Sinds 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) van kracht. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
Jaarstukken 2022
5
De jaarrekening Hoofdstuk 3 Overzicht van baten en lasten en toelichting Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (het BBV) schrijft voor dat het gerealiseerde totaal van het saldo van baten en lasten (= resultaat exclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves) en het gerealiseerde resultaat (= het resultaat inclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves ) wordt gepresenteerd. Stortingen en onttrekkingen aan een reserve kunnen slechts worden gedaan op basis van een raadsbesluit dan wel op basis van het door de raad genomen instellingsbesluit met betrekking tot de reserve. In dit hoofdstuk vindt u het gerealiseerde saldo van baten en lasten en het gerealiseerde resultaat terug. Tevens wordt het gerealiseerde resultaat vergeleken met het begrote resultaat en worden de belangrijkste oorzaken voor het geconstateerde verschil toegelicht – voor zover deze toelichting nog niet was gegeven in de programmaverantwoording. In dit hoofdstuk komen tevens de ontwikkelingen op het gebied van verstrekte kredieten, incidentele baten en lasten en de Wet normering topinkomens aan de orde. Hoofdstuk 4 De balans met toelichting In dit hoofdstuk wordt begonnen met het toelichten van de waarderingsgrondslagen die gehanteerd zijn bij het samenstellen van de balans.
Vervolgens wordt de balans per 31 december 2022 gepresenteerd en worden de activa en passiva apart toegelicht. Daarnaast treft u ook het vaststellingsbesluit van de gemeenteraad aan. Bijlagen bij de jaarstukken De bijlagen van de jaarstukken 2022 bestaan uit de verantwoordingsinformatie over lasten en baten per taakveld, specifieke uitkeringen (SISA), beleidsindicatoren, restantkredieten en een lijst met gebruikte afkortingen.
Jaarstukken 2022
6
DEEL 1: Het jaarverslag 2022
Jaarstukken 2022
7
Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording Visuele weergave
In de hierna volgende programma’s zijn teksten opgenomen uit de programmabegroting 2022. De programmaverantwoording 2022 borduurt hierop voort. Op basis van die uitgangspunten wordt in deze programmaverantwoording het in 2022 gerealiseerde beleid geschetst aan de hand van vier kernvragen: “Wat hebben we bereikt?”, “Wat hebben we daarvoor gedaan?”, “Wat hebben we niet gedaan?” en “Wat waren de kosten?”. Voor het antwoord op de kernvragen “Wat hebben we bereikt?”, “Wat hebben we daarvoor gedaan” en “Wat hebben we niet gedaan?” zijn de voorgenomen doelstellingen en actiepunten voorzien van een actuele stand van zaken per ultimo 2022. Af en toe is daarbij ook een doorkijkje opgenomen naar het eerste kwartaal van 2023. Aanvullend is in de bijlagen ook per programma een overzicht gegeven van de actuele meetgegevens 2022 van de zogenaamde wettelijke indicatoren. De progammaverantwoording begint altijd met een visuele weergave die in één blik de voortgang van de bestuurlijke resultaten laat zien (zoals hierboven op totaalniveau van alle acht de programma’s tezamen). Het antwoord op de kernvraag: “Wat waren de kosten?” wordt beantwoord in de vorm van een tabel. Deze tabel bevat per programma: de begrote baten en lasten, de werkelijke baten en lasten en het verschil daartussen. Het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en werkelijkheid ligt op de hoofdlijnen.
Daarom worden alleen de belangrijkste oorzaken van de geconstateerde verschillen toegelicht en is ervoor gekozen om niet alle verschillen in detail toe te lichten. De toelichting is daarbij gericht op het programmaresultaat na verrekening met reserves. Dit in tegenstelling tot eerdere jaren, waar zowel de toelichting op lasten, op baten als op reserves apart weergegeven werd. Daarnaast worden niet alle mutaties die in de baten en lasten voorkomen toegelicht wanneer deze weggestreept kunnen worden tegen de mutaties in de reserves. Dat komt omdat deze mutaties budgetneutraal zijn, wat betekent dat deze mutaties geen invloed hebben op het uiteindelijke resultaat van het programma. Indien de budgetneutrale mutaties wel relevant zijn om te vermelden, worden deze wel
Jaarstukken 2022
8
opgenomen in de toelichting. Als laatste zijn er meerdere voordelen behaald door capaciteitsproblemen in het ambtelijk apparaat. Door tekort aan personeel konden niet alle werkzaamheden plaats vinden, waardoor voordelen ontstaan ten opzichte van de begroting. Dit zal meerdere keren vermeld worden in de desbetrefferende programmaverantwoordingen.
Jaarstukken 2022
9
Programma 0: Bestuur, ondersteuning en dienstverlening Visuele weergave
Wat hebben we bereikt? Vijfheerenlanden is dichtbij Onze inwoners konden bij ons terecht via verschillende contactkanalen. Telefonisch, digitaal via de website, via e-mailcontact en per post. Daarnaast konden onze inwoners dagelijks fysiek bij ons terecht op minimaal één van onze locaties. Om ten dienste van onze inwoners te staan konden zij ook onze balies bezoeken tijdens de avondopenstellingen in Leerdam en Vianen. De tevredenheid van onze inwoners is gemonitord nadat zij contact met de gemeente hadden via een van de contactkanalen. Onze dienstverlening kreeg een 7,6 als gemiddelde beoordeling. Dankzij het Versimpelteam verbeterden we onze communicatie door duidelijker te communiceren. Vijfheerenlanden is strategisch partner op lokaal en regionaal niveau In 2022 is er veel nieuw landelijk beleid ontwikkeld dat door de provincie, regio en gemeente uitgevoerd moet worden. De integraliteit en complexiteit maakt het noodzakelijk om met strategische partners in verbinding te staan. Daarom hebben wij ingezet op de regionale samenwerking, voor toegang tot (nieuwe) kennis en ervaring, maar ook om sneller initiatieven en ideeën te kunnen realiseren. Er is ingezet op de regionale netwerksamenwerking U10 en samen met de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden hebben we gewerkt aan de Regionaal Maatschappelijke Agenda.
Enkele relevante bestuurlijke posities die gemeente Vijfheerenlanden inneemt. In de kopgroep Provinciale Regietafel Migratie & Integratie (PRT) nemen burgemeester Fröhlich en gemeentesecreataris Van Ameijde zitting. Gemeentesecretaris Van Ameijde is ambtelijk opdrachtgever U10 Woondeal. Burgemeester Fröhlich is voorzitter van het bestuur van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU). Aan de regietafel U10 neemt wethouder Van Maanen plaats.
Jaarstukken 2022
10
Vijfheerenlanden werkt aan een gezonde financiële positie In 2022 hebben we een actueel overzicht van het gebruik van gemeentegrond opgesteld. Daardoor zijn de actuele voorwaarden en prijzen inzichtelijk en is de administratie op orde. In samenwerking met de Auditcommissie zijn we aan de slag gegaan met het verbeteren van de planning en control (P&C) cyclus en de bijhorende P&C documenten. Het eerste resultaat is een nieuwe programmabegroting. Ook is er een herziene nota Risicomanagement en weerstandvermogen ter vaststelling aangeboden. Vijfheerenlanden geeft het voorbeeld op het gebied van duurzaamheid In 2022 zijn er zonnepanelen geplaatst op het dak van sporthal De Copper in Hei-en Boeicop. We hebben het Team Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen opgericht om de duurzaamheidsuitvraag in het inkoopproces te optimaliseren. Het plan voor verduurzaming van Helsdingen Sport en Cultuur is vastgesteld.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vijfheerenlanden is dichtbij Onze inwoners kunnen op afspraak gedurende werkdagen terecht aan de balies op één van onze locaties en tijdens twee avondopenstellingen. In 2022 was er op elke doordeweekse dag een openstelling op minimaal één van de drie locaties. In Leerdam en Vianen konden de inwoners ook terecht tijdens de avondopenstelling. In 2022 implementeren we de aanbevelingen uit het onderzoek digitale dienstverlening van de Rekenkamer Vijfheerenlanden. 2022 stond in het teken van de voorbereidingen voor het herijken van het dienstverleningsconcept. Zo is er een traject gestart om informatie op te halen bij de inwoners, de gemeenteraad en de interne organisatie. Samen met de aanbevelingen uit het Rekenkameronderzoek naar digitale dienstverlening vormt dit de basis voor het herijkte dienstverleningsconcept in 2023. Eenmaal per half jaar rapporteren we over de beleving van inwoners en ondernemers over onze dienstverlening, waarvan we de servicenormen hebben vastgelegd in het dienstverleningsconcept gemeente Vijfheerenlanden. In 2022 onderzochten we structureel de beleving onder onze inwoners en ondernemers met tevredenheidsonderzoeken. Het structurele onderzoek naar onze dienstverlening aan de balies op de drie locaties is voortgezet. De baliebezoekers zijn tevreden over onze dienstverlening en geven een 8,4 als gemiddelde beoordeling.
Daarnaast is het onderzoek naar onze dienstverlening bij het tijdig terugbellen naar onze inwoners versterkt. Hier geven de inwoners ons een 6,6 als gemiddelde beoordeling. Daarom krijgt dit in 2023 extra aandacht. Vanaf april 2022 onderzochten we ook structureel onze dienstverlening onder de aanvragers van omgevingsvergunningen. In 2022 wordt deze dienstverlening gewaardeerd met een 7,7 als gemiddelde beoordeling. Onze inwoners waarderen de afhandeling van de meldingen openbare ruimte met het cijfer 7,8 als gemiddelde beoordeling.
Jaarstukken 2022
11
In 2022 doorlopen we het ontwerpproces van de nieuwe huisvesting Vijfheerenlanden. Deze fase bestaat uit het ontwerpproces van de grootschalige renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Leerdam. Het Programma van Eisen (ruimtelijke, functionele en technische kwaliteit) voor het gebouw is opgesteld en vastgesteld en maakt onderdeel uit van de aanbestedingen. In 2022 zijn de voorbereidingen voor de aanbesteding van architect en installateur afgerond. De akten van de burgerlijke stand van de oude gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik scannen en beschikbaar maken voor plaatsonafhankelijke en digitale dienstverlening. Alle akten zijn in 2022 gescand en beschikbaar gemaakt voor plaats onafhankelijke en digitale dienstverlening. Het conform de Archiefwet 1995 afsluiten van de archieven van de voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik in samenwerking met het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht voor de overdracht aan de archiefbewaarplaats. De planning van de uitvoering beslaat een periode van 10 jaar en de einddatum is gepland op 31 december 2029. De werkzaamheden vorderen gestaag. Er zijn geen financiële consequenties aan verbonden. Aan het eind van elk jaar wordt een jaarplanning voor het volgend jaar afgesproken en wordt verslag gedaan over de uitgevoerde werkzaamheden van het afgelopen jaar. Nieuw beleid stedenbanden in de gemeente Vijfheerenlanden.
Begin 2022 is besloten de stedenbanden van de voormalige gemeenten Leerdam en Vianen met Pfinztal (Duitsland) en Reghin (Roemenië) per 1 januari 2023 te beëindigen. Door de ontwikkelingen in Europa en voortschrijdend inzicht is in het najaar van 2022 een nieuw voorstel geschreven. Besloten is de stedenbanden om te vormen naar een vriendschapsband. Vijfheerenlanden is strategisch partner op lokaal en regionaal niveau We pakken actief de uitdagingen in de fysieke leefomgeving op samen met onze partners; zo participeren we met name in de regio’s U10/Lekstroom, AlblasserwaardVijfheerenlanden (AV) en het Groene Hart en dragen actief bij aan de regionale opgaven. In het afgelopen jaar is ingezet op de regionale samenwerking. Er is gewerkt aan opgaven uit de Regionaal Maatschappelijke Agenda, zoals de start van het ontwikkelen van een breed regionaal gedragen visie op het toekomstig landschap van de Alblasserwaard Vijfheerenlanden. Daarnaast is voor de Gemeenschappelijke Regeling Regio AV een onderzoek gestart naar de huidige samenwerkingsvorm en opgaven. Onderzocht wordt of die nog aansluiten bij de wensen van de aangesloten gemeenten en zo nee, op welke punten de samenwerking dan kan worden aangepast. De regionale netwerksamenwerking U10 heeft onder meer ingezet op aanvragen van rijksgelden voor realisatie van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP).
De ‘Regiodeal Gezonde mensen in een groene en gezonde leefomgeving’ is ingediend en er is grote inzet gepleegd op de toekomstige Woondeal U10. Daarnaast is er gestart met de verkenning van de mogelijkheden voor een regionaal werklandschap. Voorbereiding Programma-uitvoering van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) U10 en een eerste aanzet voor uitvoering van de ambities door cofinanciering, lobby en uitwerking regiopoorten. Het verwachte resultaat van het kwartiermakerjaar was niet alleen een ‘plan van aanpak financiering en realisatie perspectief’, maar ook het meteen aan de slag gaan met zaken als cofinanciering, lobby en uitwerking regiopoorten.
Jaarstukken 2022
12
U10/Regio Utrecht ontving dit jaar ongeveer een miljard euro aan Rijksbijdragen voor versnellingsafspraken woningbouw verspreid over de regio, voor de ov-schaalsprong in het hart van de regio. Op basis van een eerste uitwerking zijn afspraken gemaakt om de acht regiopoorten (waaronder Vianen) te agenderen op het Bestuurlijk Overleg (BO) Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) in 2023. Gaandeweg het jaar zijn de hiertoe benodigde lobby-organisatie, persoonlijke netwerken en gezamenlijke profilering als Metropoolregio Utrecht opgebouwd. Deze inzet heeft plaatsgevonden in afstemming met de gemeenten U10. Maar dit is wel ten koste gegaan van het opstellen van een plan van aanpak, waarin gezamenlijk de stap wordt gezet van een ‘regionaal gecoördineerd beleidsproces’ naar een ‘lokaal gedreven realisatieproces’. Vijfheerenlanden werkt aan een gezonde financiële positie Audit inhuur en betalingsverkeer. De audit betalingsverkeer is in 2021 uitgevoerd en vastgesteld. De audit inhuur is vertraagd. Het onderzoek (waaronder het op het boekjaar 2020 gebaseerde financieel onderzoek) is in 2021 wel uitgevoerd. Maar de rapportage moest nog worden afgerond. Om de rapportage te kunnen baseren op actuele inzichten is het financieel onderzoek in 2022 opnieuw uitgevoerd op basis van het boekjaar 2022.
Vijfheerenlanden beschikt over een actueel overzicht van huur & pacht van gronden. Ondanks de beperkte middelen, is in 2022 extra geïnvesteerd in het creëren van een actueel overzicht van het gebruik van gemeentegrond. Hiervoor is zowel gebruik gemaakt van oude gegevensbronnen uit de voorgaande drie gemeenten, als van moderne gegevensbronnen. Uit het gecreëerde overzicht blijkt dat de administratie in grove hoofdlijnen op orde is, voor de belangrijkste assets bestaan overeenkomsten. Denk daarbij aan panden, zendmasten, sportcomplexen, et cetera. Het verbeteren van de informatiewaarde en de kwaliteit van de planning en control (P&C) documenten. In haar vergadering van 22 februari 2022 heeft de Auditcommissie de werking van de huidige P&C-cyclus geëvalueerd. De Auditcommissie heeft in het algemeen haar tevredenheid uitgesproken met de opzet van de cyclus maar ook concrete verbetermogelijkheden aangegeven, zoals meer aandacht voor prestatiemeting en sturing. De verbetermogelijkheden hebben te maken met de informatiewaarde en de gebruiksmogelijkheden van de documenten in de P&C-cyclus. De uitwerking hiervan doen we in nauw overleg met de Auditcommissie. We rapporteren over de ontwikkeling van de solvabiliteit en de netto schuldquote. We rapporteren in de paragraaf Weerstandsvermogen in de Jaarstukken 2022 over de solvabiliteit.
Daarbij geven we een oordeel over de financiële positie van de gemeente. Via de Kadernota 2024 bieden we de gemeenteraad een plan aan dat moet voorzien in een verbetering van de solvabiliteit de komende jaren, dit is toegezegd bij de behandeling van de begroting 2023. Integrale herziening van de nota risicomanagement inclusief het opnemen van frauderisicoanalyse. De herziene nota Risicomanagement en weerstandsvermogen voor de periode 2023-2026 is eind 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Met deze integrale herziening willen we als organisatie een stap maken van risicomanagement naar risicosturing. Een frauderisicoanalyse is niet in deze nota opgenomen omdat een frauderisicoanalyse een ander besluitvormingstraject heeft.
Jaarstukken 2022
13
Vijfheerenlanden geeft het voorbeeld op het gebied van duurzaamheid Wij dragen bij aan de landelijke doelstelling om in 2030 70% van het elektriciteitsverbruik duurzaam op te wekken. In 2022 is sporthal De Copper in Hei- en Boeicop voorzien van zonnepanelen. De komende jaren zetten we in op het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed. Daarom stellen we in 2023 een routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed op. In de tussentijd wordt er verder onderzocht waar er extra zonnepanelen geplaatst kunnen worden. Als het nodig is dan wordt daarvoor krediet aangevraagd. Eind van het jaar is het plan voor de verduurzaming van Helsdingen Sport en Cultuur vastgesteld. Organisatieontwikkeling Vanaf 2022 vindt ieder jaar een onderhoudsronde HR21 plaats. HR21 is het functiewaarderingssysteem voor gemeenten. De onderhoudsronde HR 21 voor 2022 is afgerond. De jaarlijkse onderhoudsronde is als cyclisch proces geborgd. Wij sturen op het behalen van resultaten. Eind 2022 zijn de teams ondersteund bij het resultaatgericht werken. De teams zijn toegerust om de resultaten te bereiken voor de inwoners van Vijfheerenlanden. Afgelopen jaar zijn er workshops resultaatgericht denken en werken gehouden in de organisatie. Dit heeft ertoe geleid dat alle teams resultaten centraal stellen. We sturen op resultaten in plaats van inspanningen. In bestuursrapportages rapporteren we over de resultaten.
In de teams zelf maakt resultaatgericht werken deel uit van de evaluatiecyclus. Drie keer per jaar staan teams stil bij de te behalen resultaten: bij de vooruitblik, de tussenevaluatie en de terugblik. Kennisontwikkeling In 2022 is de 5HL Academie als online-leerplatform verder doorontwikkeld. Resultaat is dat eind 2022 intern leren, kennisdeling en samenwerking is bevorderd. In 2022 zijn er ongeveer 200 workshops voor en door collega’s georganiseerd. Voorbeelden hiervan zijn Direct duidelijk communiceren, Algemene Wet Bestuursrecht en Luisteren. Ook de workshops van het minifestival “Zo doen wij dat!” zijn via de 5HL academie georganiseerd. Voor onlinetrainingen is de 5HL Academie in 2022 circa 500 keer geraadpleegd. Hiermee is intern leren, kennisdeling en samenwerking bevorderd. Daarnaast hebben medewerkers extern opleidingen en trainingen gevolgd. Arbeidsmarktbeleid In 2022 stellen we het arbeidsmarktbeleid op. In 2022 is een plan voor arbeidsmarktbeleid opgesteld. We werken continu aan het werven en behouden van medewerkers. Zo is voor de werving tijdelijk een recruiter aangetrokken, werken we nog kandidaat-gerichter en starten we in 2023 met een traineeship. Om medewerkers te behouden bieden we actief doorgroeimogelijkheden aan, leiden we intern op en kennen we arbeidsmarkttoelages toe.
Komend jaar willen we onze positie als werkgever versterken door ons nog meer te richten op arbeidsmarktcommunicatie, recruitment en behoud van medewerkers.
Jaarstukken 2022
14
Inkoop- en aanbestedingsproces In 2022 zorgen we voor de doorontwikkeling van het inkoopproces op basis van de vier pijlers: Duurzaamheid, Rechtmatigheid, Social Return, Lokaal inkopen. In 2022 is er veel beweging geweest op inkoopgebied. Dit jaar is het Team Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (Team MVOI) opgericht om de duurzaamheidsuitvraag in het inkoopproces te optimaliseren. De eerste gesprekken tussen Team MVOI en de vakteams zijn veelbelovend. Ook is de drempel voor het uitvragen van Social Return (SR) verlaagd van € 200.000 naar € 100.000. Naar verwachting zal dit het aantal inkopen met een SR uitvraag meer dan verdubbelen. In 2023 worden deze significante wijzigingen verder geborgd in het inkoopproces. De sterk gestegen inflatie heeft ook impact gehad op inkoop. Het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft aan dat de consumentenprijsindex 10% is gestegen over 2022 ten opzichte van voorgaand jaar en de voorlopige cijfers van de dienstenprijsindex geven een stijging van 6,1% aan. De daadwerkelijke inflatie is verschillend per dienst en werk. Energieintensieve en arbeidsintensieve diensten en werken zullen een sterkere inflatiestijging laten zien dan andere diensten en werken door de sterk gestegen energieprijzen en lonen.
Bij verscheidene aanbestedingen zijn hoger dan geraamde inschrijvingen binnengekomen wat impact kan hebben op de continuïteit van de gevraagde (kwaliteit op de) dienstverlening. Ook zijn indexatievoorstellen hoger dan contractueel afgesproken voorgesteld. Voorbeelden hiervan zijn het voorstel van meerdere van onze IT leveranciers om de kostprijs van lopende contracten te verhogen met 14,5% en de preferred suppliers hebben voorstellen ingediend variërend tussen ongeveer 9 en 15%. Het uitgangspunt van inkoop is om binnen de juridische kaders kostenstijging beheersbaar te houden. De voorstellen hebben geleid tot meerwerk voor de organisatie om de gesprekken en overige communicatie aangaande prijsaanpassingen met de leveranciers in goede banen te leiden. Met betrekking tot bovenstaande voorbeelden hebben met verschillende IT leveranciers en alle preferred suppliers gesprekken plaatsgevonden. Voor IT hebben vooralsnog geen prijsaanpassingen plaatsgevonden en bij de preferred suppliers hebben prijsaanpassingen plaatsgevonden in mindere mate dan voorgesteld en hebben alleen betrekking op uitzendkrachten en gedetacheerd personeel en niet op ZZP’ers.
Het advies van inkoop is om te kijken naar de specifieke dienst of werk om een goed beeld te krijgen van wat de organisatie voor prijsontwikkeling kan verwachten bij nieuwe contracten en aan te nemen dat de voorstellen van de IT leveranciers (14,5%) en preferred suppliers (tot 15%) een indicatie zijn voor de prijsontwikkeling. De cijfers uit de monitoring tonen aan dat het aantal afwijkingen van de inkoopstrategie is gehalveerd ten opzichte van vorig jaar. Project gebruiksoppervlakte woningen voor WOZ-taxaties Alle bezwaarschriften in het kader van de overgang van kubieke meters naar vierkante meters worden tijdig afgehandeld. Van de ruim 1.200 bezwaarschriften die zijn binnengekomen zijn er 40 stuks niet op tijd afgehandeld. Deze 40 zijn bezwaren die zijn ingediend door No Cure No Pay Bureaus. De gemeente heeft hier geen invloed op omdat deze bureaus het proces vertragen en omdat het over afspraken gaat die het (ingehuurde) taxatiebureau heeft gemaakt met deze bureaus. De gemeente heeft een verdagingsbrief verstuurd waarbij de termijn van afdoening met zes weken verlengd is. Dit is wettelijk toegestaan. Uiteindelijk zijn alle bezwaren over 2022 afgehandeld.
Jaarstukken 2022
15
Informatiebeleid en automatisering Een duurzaam informatiebeheer waarbij voldaan wordt aan de wettelijke eisen. Onderdelen vanuit het Integraal Verbeterplan Informatiebeheer worden doorlopend opgepakt en uitgevoerd. We ontsluiten maximaal op beschikbare landelijke voorzieningen zoals het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), de berichtenbox van MijnOverheid en de voorzieningen voor ‘bekendmakingen’. De digitale dienstverlening in het kader van de Omgevingswet is op orde. De benodigde software is aangeschaft en geïmplementeerd. Deze wordt aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) op het moment dat de (uitgestelde) wet actief wordt. Met de eDiensten Burgerzaken kunnen inwoners online gebruik maken van onze diensten. Ze besparen tijd doordat zij niet meer naar het gemeentehuis hoeven en 24/7 terecht kunnen op de gemeentelijke website. Inwoners melden zich aan via DigiD en hoeven naam, adres en woonplaats (NAW-gegevens) niet zelf in te voeren. Dat bespaart tijd en voorkomt tikfouten. Voor een verdere verbetering van de (digitale) dienstverlening willen we dit aantal eDiensten uitbreiden. We gaan slimmer en beter gebruik maken van gegevens binnen onze gemeente. Het kunnen herkennen van patronen en trends leidt tot meer inzicht waardoor betere sturing op mensen en middelen mogelijk is.
Dit stelt ons in staat om betere beslissingen te nemen en effectiever en efficiënter te handelen. De nieuwe GIS-viewer (Geografisch Informatie Systeem) in de vorm van applicatie Kaartviewer is in gebruik genomen. KaartViewer is een Web-applicatie waarmee een groot scala aan gemeentelijke informatie is te raadplegen. Gestart is met het uitfaseren van zo genaamde Legacy systemen. Dit zijn (technisch) verouderde computersystemen waarmee belangrijke bedrijfsprocessen worden geregeld. Het vergroten van de bedrijfscontinuïteit met een hoogwaardig voorzieningenniveau om de medewerkers te ondersteunen bij het werken op afstand en bij calamiteiten. In 2022 hebben we stappen gezet om onze (moderne) werkplek in de Cloud weg te zetten (MS Office 365/Teams). We zijn gestart met het project van de moderne hybride werkplek dat een leidend onderdeel is van de Automatiseringsvisie voor de komende jaren. Hierbij staan de Continuïteit, Gebruikersvriendelijkheid en Informatieveiligheid centraal. Privacy en Informatiebeveiliging Adequaat omgaan met persoonsgegevens waaronder het implementeren van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Wet politiegegevens (Wpg). Het adequaat omgaan met persoonsgegevens is een blijvend proces en vergt continu aandacht van zowel bestuur, management als medewerkers.
Binnen de interne bewustwordingscampagne ‘5 voor veilig’ worden diverse thema’s rondom privacy en informatiebeveiliging via intranet uitgelicht en besproken, zoals bijvoorbeeld het melden van beveiligingsincidenten waaronder datalekken. Elk kwartaal wordt een overzicht gegeven van het aantal en soort meldingen om mensen bewust te maken en wellicht vergelijkbare meldingen te voorkomen. Mensen worden met een kleine beloning ook gestimuleerd om zaken te melden. Gezien de positieve resultaten gaan we hier komend jaar mee door. Voor een aantal (gevoelige) processen is een data protection impact assessment (DPIA) uitgevoerd. Hiermee worden de privacy-risico’s in kaart gebracht en zoveel mogelijk verkleind, zodat de verwerking van persoonsgegevens op een verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Specifieke aandacht is er geweest voor de
Jaarstukken 2022
16
verwerking van persoonsgegevens op basis van de Wet politiegegevens. Er heeft een, wettelijk verplichte, interne én externe audit plaatsgevonden. Aan de hand van het auditrapport is een verbeterplan opgesteld waar komend jaar aan wordt gewerkt. Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). In 2022 hebben we een gap-analyse en een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) uitgevoerd op de stand van zaken rondom de informatiebeveiliging. Op basis hiervan is een actieplan gemaakt voor 2023 en verder. Op deze manier houden we grip op de werkzaamheden in het kader van informatiebeveiliging en verbeteren we de veiligheid. Verder zijn in 2022 de kaders gesteld voor het intensiveren van het bewustwordingstraject. Directie en management zijn akkoord gegaan met het implementeren van een e-learning traject waarmee onze medewerkers worden getraind in het omgaan met privacy en informatiebeveiligingsvraagstukken. Daarnaast is privacy en informatiebeveiliging nu ook onderdeel van het introductieprogramma (onboardingtraject) voor nieuwe medewerkers. Daardoor is voor iedereen die bij onze gemeente komt werken direct duidelijk dat dit een belangrijk aandachtspunt is voor onze organisatie. Daarnaast is samen met de medewerkers van privacy gewerkt aan nieuwe materialen om de bewustwording te vergroten (zoals bijvoorbeeld een pubquiz om met de teams te spelen).
Versimpelteam Het project Versimpelteam is verlengd tot en met 2022. Door beperkte capaciteit en budget richt het project zich op twee hoofdactiviteiten: • Doorgaan met het herschrijven van de (ruim 250) standaardbrieven en -mails van de gemeente. Dit doen de teams zelf, samen met collega’s die zijn opgeleid tot schrijfcoach. Het Versimpelteam coördineert dit. • Activiteiten organiseren die medewerkers bewust maken van het belang van duidelijke taal (acties en trainingen) zodat het onderdeel wordt van onze manier van communiceren. Inmiddels zijn al veel standaardbrieven herschreven door gebruik te maken van brievenwasserettes en snelkookpansessies met teams. We hebben interne taaltrainingen verzorgd en het netwerk van Direct Duidelijk Experts intern verstevigd. In onze dagelijkse communicatie scannen wij teksten op duidelijke taal en adviseren wij over structurele verbeteringen. Daarnaast testen we een taalapplicatie die helpt bij het vereenvoudigen van teksten. We werken samen met andere gemeenten en nemen deel aan het landelijke programma Direct Duidelijk. In de Begrotingsraad van 2022 is gevraagd om bij de Kadernota 2024 een plan van aanpak in te dienen om het project structureel te maken. Ook bekijken we hoe we inwoners er meer bij kunnen betrekken, bijvoorbeeld met een (digitaal) meldpunt voor onbegrijpelijke brieven.
Vijfheerenlanden op de kaart Voor 1 januari 2023 dient Key2Informatie (geografisch informatiesysteem) volledig vervangen te worden door Kaartviewer. De Kaartviewer omgeving is onze nieuwe GIS-viewer en vervangt Key2Informatie. De Kaartviewer is in september officieel in productie genomen. Daarmee hebben wij de deadline van eind december 2022 gehaald. Alle beoogde basisgegevens zijn opgenomen in Kaartviewer. Key2Informatie kan volledig worden uit gefaseerd. Vanaf 12 december worden de eerste workshops gegeven om de gebruikers in de organisatie op weg te
Jaarstukken 2022
17
helpen. Wanneer de benodigde teams de workshop hebben gevolgd gaat het Kaartviewer team samen met de belangrijke gebruikers verder met de ontwikkeling van Kaartviewer.
Wat hebben we niet gedaan? Vijfheerenlanden is dichtbij Er wordt een Persoonlijke Internet Pagina ontwikkeld voor een completere en meer persoonlijke ondersteuning voor onze inwoners en ondernemers. De gepersonaliseerde website kan door onze huidige leverancier niet gefaciliteerd worden. De gepersonaliseerde website nemen we mee in de aanbesteding voor de nieuwe website in 2023. In 2022 maken we een plan van aanpak voor een functionele, goed functionerende en toegankelijke website. Daarin nemen we mee welke technieken, software en capaciteit daarvoor nodig zijn en brengen de kosten in kaart. In 2022 is budget beschikbaar gesteld voor het aanbesteden en realiseren van een nieuwe gemeentelijke website. Vanwege de impact van het aanbestedingstraject is besloten om zowel de aanbesteding als de implementatie door dezelfde projectleider te laten begeleiden. Deze projectleider is in 2022 aangesteld en gestart in januari 2023. Vijfheerenlanden werkt aan een gezonde financiële positie Audit ICT ex artikel 213: Een doelmatigheidsonderzoek ICT. Zoals bij de bestuursrapportages al is gerapporteerd is deze audit niet uitgevoerd. Het was de bedoeling om bij de uitvoering van deze audit gebruik te maken van een door Bureau Berenschot nieuw te ontwikkelen benchmark voor de ICT-kosten van gemeenten. Berenschot heeft deze ICT benchmark echter niet tijdig als product in de markt gezet.
Daarom is van het uitvoeren van deze audit afgezien. Onderzoeken artikel 213a. Audit: effectiviteit investerings- en pilotprojecten in het sociaal domein. De uitvoering van deze audit is doorgeschoven naar 2023 in verband met de prioriteitstelling binnen de organisatie. Inmiddels is het plan van aanpak voor dit onderzoek door het college vastgesteld en ter informatie aan de raad toegezonden. Met de uitvoering van het onderzoek is gestart. Onderzoeken artikel 213a. Audit 2: efficiency en effectiviteit wijk- en dorpsbeleid en budget inwonerinitiatieven. De uitvoering van deze audit is doorgeschoven naar 2023 in verband met de prioriteitstelling binnen de organisatie. Inmiddels is het plan van aanpak voor dit onderzoek door het college vastgesteld en ter informatie aan de raad toegezonden. Met de uitvoering van het onderzoek is gestart. Onderzoeken artikel 213a. Audit 3: efficiency en effectiviteit kostendekkende gemeentelijke leges en tarieven (te weten: vergunningen omgevingswet; begraafrechten; leges burgerzaken; marktgelden en precario). De uitvoering van deze audit is doorgeschoven naar 2023 in verband met de prioriteitstelling binnen de organisatie. Inmiddels is het plan van aanpak voor dit onderzoek door het college vastgesteld en ter informatie aan de raad toegezonden. Met de uitvoering van het onderzoek is gestart.
Jaarstukken 2022
18
Nieuwe verordening rioolheffing in verband met de modernisering van de waterzorgplichten. In 2022 was er onvoldoende capaciteit en daardoor ontbreekt de kennis om het project waterzorgheffing op te starten. We kunnen de rioolheffing op dezelfde manier blijven opleggen waardoor het niet overgaan naar een waterzorgheffing geen consequenties kent. Nieuwe legesverordening in verband met de Omgevingswet. De Omgevingswet is opnieuw uitgesteld waardoor dit resultaat ook is uitgesteld. Vernieuwde set van prestatie indicatoren als onderdeel van een vernieuwde P&C-cyclus. In 2022 is er, in overleg met de Auditcommissie, gewerkt aan de vernieuwing van de P&C-cyclus. De begrotingsindicatoren zijn een onderdeel binnen de vernieuwing van de P&C-cyclus. De Auditcommissie heeft ervoor gekozen om de begrotingsindicatoren in 2023 te behandelen. Hierbij zal zoveel mogelijk worden aangesloten bij "waar staat je gemeente" en "vensters op bedrijfsvoering". Verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed Opstellen van een routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed. In de begroting 2023 is budget beschikbaar gesteld om in 2023 te starten met de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed. De verwachting is dat deze aanbesteding nog tot en met de zomer van 2023 duurt.
De routekaart en de financiële effecten willen wij in 2024 aan de gemeenteraad voorleggen om vervolgens te kunnen vastleggen in de Kadernota 2025. In de tussentijd is gestart, mede naar aanleiding van een toezegging in de raadsvergadering van 30 juli 2022, met de verduurzaming van circa 5 gebouwen in plaats van de volledige portefeuille. Hiertoe is besloten om in ieder geval te starten met een verduurzamingsonderzoek. Daarnaast hebben we de 3 gemeentewerven ook laten onderzoeken. De panden welke onderzocht worden naast de 3 gemeentewerven zijn: gymzaal Everdingen, brandweerkazerne Vianen, de woning aan Zederikstraat 7 Vianen, Stadhuisje Ameide en Brede school De Bijenkorf Lexmond. Enerzijds vanwege het energiegebruik anderzijds om meer inzicht te krijgen in de mogelijkheden door de aard van de bouw zijn deze panden geselecteerd.Ook hiervoor geldt dat we kijken welke financiële ruimte beschikbaar is vanuit het al vastgestelde meerjarenonderhoudsplan gebouwen. Het restant krediet vragen wij bij de Kadernota 2024 aan om vervolgens in 2025 hiermee te kunnen starten. Als er kansen zijn om extra gebouwen toe te voegen, dan gebeurt dat zeker.
Jaarstukken 2022
19
Wat waren de kosten? PROGRAMMA: 0 Bedragen x € 1.000
Werkelijk 2021
Begroting 2022 (primair)
Begroting 2022 (na wijziging)
Werkelijk 2022
Verschil 2022
Lasten Baten Saldo
6.037 -1.039 4.998
3.521 -808 2.713
5.158 -1.523 3.635
5.666 -1.883 3.784
509 N 359 V 149 N
Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves
53.761 -5.137 48.624
0 0 0
79 -63 16
79 -71 8
0 8V 8V
Resultaat
53.622
2.713
3.651
3.792
141 N
Het voorgaande resultaat ten opzichte van de begroting 2022 (na wijziging) van 141 N wordt verklaard door: Als gevolg van uittreden van het vorige college en het aantreden van het nieuwe college zijn de financiële nadelige gevolgen in 2022 verwerkt. Hierbij moet gedacht worden aan extra salariskosten (127 N), arbeidsmarktbegeleiding en coaching (93 N) en storting in de voorziening wachtgelden ter dekking van de wachtgeldverplichting (193 N). Het waterschap heeft geconstateerd dat hun aanslagoplegging niet volledig is geweest de afgelopen 2 jaar. Dit is in 2022 gecorrigeerd. Voor de publiekrechtelijke heffingen op gronden betekent dit een nadeel (75 N). Er vindt jaarlijks een herrekening plaats van de voorziening pensioen Wethouders. Aan de hand van de actuariële berekeningen wordt de stand van de voorziening bepaald. Hierbij wordt rekening gehouden met een rekenrente van 2,4% in 2022. Door de hogere rekenrente ten opzichte van 2021 ontstaat een voordeel (359 V) met een vrijval uit de voorziening als gevolg. In 2022 zijn er in verhouding veel meer huwelijken afgesloten en reisdocumenten aangevraagd (119 V). Er is er veel meer getrouwd en gereisd dan in 2020 en 2021. Dit heeft te maken met een inhaalslag vanwege de coronapandemie. In 2022 is rekening gehouden met de verkoopopbrengst van het oude politiebureau in Leerdam.
De overdracht van het pand heeft niet plaatsgevonden in 2022 (96 N). Door ontbindende voorwaarden in het koopcontract en de uitvoering van de voorwaarden vindt het transport plaats in 2023. Bij de verrekeningen met reserves is er sprake van een per saldo resultaat van 8 V. Enkele kleinere posten (43 N) leiden tot het programmaresultaat van 141 N.
Jaarstukken 2022
20
Programma 1: Veiligheid Visuele weergave
Wat hebben we bereikt? Veiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Elke dag werken wij aan een veilig woon- en werkklimaat voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Deze gedeelde verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij gemeente en politie, maar ook bij andere (overheids)partners, inwoners en ondernemers. Veiligheid vraagt dus om een integrale aanpak met diverse betrokkenen. De geprioriteerde veiligheidsthema’s zijn vertaald in het Integraal Veiligheidsbeleid 2020 – 2022: woninginbraken en geweld, veilige buurten en woonoverlast, zorg en veiligheid, ondermijning, cybercriminaliteit crisisbeheersing. Het is belangrijk om als gemeente de regie te hebben bij deze thema’s. Om adequaat te reageren op crises en calamiteiten maar ook om binnen de regio effectief te kunnen deelnemen aan diverse samenwerkingsverbanden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de regionale driehoek en de Veiligheidscoalitie Midden-Nederland. Samenwerking staat vaak voor hogere effectiviteit en efficiëntie, ook in financiële zin. Veiligheid en de bijbehorende integraliteit staan ook centraal in (de naleving en uitvoering) van de Algemeen plaatselijke verordening (Apv), bijvoorbeeld in het kader van evenementen en horeca. Ook de handhaving van de leefbaarheid en veiligheid in onze gemeente is een doorlopende lijn.
Hieronder blikken wij terug op de diverse ontwikkelingen en activiteiten op deze thema’s in 2022.
Jaarstukken 2022
21
Wat hebben we daarvoor gedaan? Woninginbraken en geweld Het aantal woninginbraken is in 2022 ten opzichte van 2019 gedaald met 10% én het aantal geweldsdelicten is met 10% gedaald. Woninginbraken Het doel uit het Integraal Veiligheidsbeleid 2020 - 2022 is behaald. Dit is niet alleen te danken aan beleidsinspanningen. Zo is er een dalende landelijke trend, die tevens is versterkt door de coronacrisis. Criminaliteit verplaatst zich steeds meer van de klassieke vormen (zoals geweld en woninginbraak) naar minder zichtbare vormen (zoals digitale en ondermijnende criminaliteit). Toch is het belangrijk om aandacht te houden voor deze vorm van criminaliteit. Zo zagen wij in de afgelopen periode een opleving van het aantal woninginbraken. In het afgelopen jaar waren er diverse preventieve acties in het kader van woninginbraak, zoals het organiseren van een zomer- en winteractie in samenwerking met de politie (voorheen Donkere Dagen Offensief). Hiervoor zijn de sociale media kanalen van de gemeente en de wekelijkse Informatiepagina gebruikt. Verder zijn twee succesvolle trainingen georganiseerd voor inwoners om te leren hoe je onveilig gedrag herkent. Geweld In het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) is het doel benoemd om het aantal geweldsincidenten met 10% te laten dalen. Dit is in deze periode niet behaald.
Voor het te vernieuwen IVB onderzoeken wij welke acties we kunnen ondernemen ter preventie van geweldsincidenten. Afgelopen jaar werkten we samen met onder andere de politie aan preventieactiviteiten, zoals de trainingen voor inwoners “Herkennen van (on)veilig gedrag”. Uiteraard blijft de vraag of preventieacties een direct effect hebben op het aantal geweldsincidenten. Veilige buurten en woonoverlast Samen met onze partners de woonomgeving veiliger maken en veilig houden en bijdragen aan de voorkoming en beëindiging van woonoverlast.
In lijn met besluiten van de burgemeester is het publieke cameratoezicht in 2022 gestopt. De “Aanpak Woonoverlast” is gereed en dient, na ondertekening door de partners, als instrument voor de aanpak van woonoverlast. Na de coronaperiode zijn de contacten met de vier verschillende wijken waar buurttoezichthouders surveilleren, geïntensiveerd. We hebben buurttoezichthouders een basiscursus Buurttoezicht en een Weerbaarheidstraining aangeboden en die hebben ze gevolgd. Tenslotte wordt Burgernet actief onder de aandacht gebracht. Ook benutten we de mogelijkheid om elke twee maanden informatieve berichten te versturen, bijvoorbeeld over preventie, ondermijning.
Zorg & Veiligheid Passende hulp bieden aan inwoners en criminaliteit en overlast terugdringen door integrale samenwerking met zorg- en strafketenpartners. Dit doen we zowel met lokale partners als regionaal met het Zorg- en Veiligheidshuis regio Utrecht. Zorg en Veiligheid is een verzamelnaam voor diverse vormen van domein-overstijgende samenwerking en aanpakken. Dit organiseren we lokaal en indien nodig regionaal binnen het Zorg- en Veiligheidshuis (escalatiemodel). In 2022 waren er op het gebied van radicalisering de volgende ontwikkelingen:
Jaarstukken 2022
22
Nieuwegein en Vijfheerenlanden waren gezamenlijk opdrachtgever voor een fenomeenanalyse omtrent het thema radicalisering, uitgevoerd door RadarAdvies. Voor dit thema is het belangrijk om beter te begrijpen wat de betekenisgeving is, hoe we dit beter kunnen signaleren en wat wij als gemeente kunnen doen (handelingsperspectief);
Begin 2023 heeft RadarAdvies hun advies afgerond. Het rapport vormt de basis voor nieuw te ontwikkelen beleid. Dit wordt afzonderlijk meegenomen in het IVB 2023-2026;
Er hebben in 2022 diverse deskundigheidsbevorderingstrainingen plaatsgevonden voor (jeugd)hulpverleners en/of zorgprofessionals zoals het Sociaal Team, Buurtwerk en de leerplichtambtenaren.
Huiselijk geweld en kindermishandeling Hiervoor verwijzen wij u door naar programma 6. Lokale persoonsgerichte aanpak (PGA) De persoonsgerichte aanpak (PGA) wordt doorontwikkeld naar een geharmoniseerd en doelmatig overleg om vermindering van overlast gevend en/of crimineel gedrag van gemelde personen te bereiken. Met de PGA willen wij dat de overlast en/of het criminele gedrag stopt. We onderzoeken welke zorg en ondersteuning de inwoner nodig heeft en zetten dat in. Er is aandacht geweest voor verbetering van zowel het proces als de onderlinge samenwerking:
In 2022 is er doorlopend geïnvesteerd in het verstevigen van de onderlinge samenwerkingsrelaties met de verschillende ketenpartners zoals politie, Sociaal Team, woningcorporaties, GGZ en SAVE. Het organiseren van een lunchbijeenkomst en geven van voorlichting was hier onderdeel van; Er is gewerkt aan verbeteringen binnen het verwerkingssysteem PGAx om de privacybescherming te vergroten; Er is een PGA-lab geactiveerd door de Regionale Veiligheidscoalitie MiddenNederland in samenwerking met de Hogeschool Utrecht. De burgemeester heeft zijn commitment uitgesproken om hier actief aan deel te nemen in de vorm van intervisiebijeenkomsten. Hier is in 2022 mee gestart. Het doel is evalueren en leren; Sinds 2022 betrekken we actief inwoners die worden besproken tijdens het PGA overleg. Zij worden altijd uitgenodigd en zoveel als mogelijk betrokken bij de aanpak.
Zorg en Veiligheid (overlastgevende jongeren) Het thema bestaat uit twee pijlers: de verschillende jeugdoverleggen (operationeel/beleidsmatig/bestuurlijk) en de groepsaanpak (indien nodig). Vervolgens leidt dit tot diverse (praktische) acties. In 2022 waren er de volgende ontwikkelingen:
In 2021 is de Procesomschrijving ‘aanpak problematisch gedrag jeugdgroepen’ vastgesteld. Er is gestart met een herziening van dit beleid. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de geëvalueerde groepsaanpakken en het geactualiseerde samenwerkings- en privacyconvenant ‘jeugdgroepenaanpak Midden-Nederland’.
Jaarstukken 2022
23
Dit convenant regelt de mogelijkheden voor samenwerking en gegevensuitwisseling bij de aanpak van een problematische jeugdgroep, inclusief de toeleiding naar de lokale PGA, het Zorg- en Veiligheidshuis en passende hulp/ondersteuning; Hierop gebaseerd heeft het CCV een vernieuwd 7-stappenmodel opgesteld dat tevens verwerkt wordt in de beleidsherziening. Het streven is om het herziene document in 2023 door de burgemeester te laten vaststellen; Dit beleid wordt breder getrokken, waarbij er kaders voor jongerenontmoetingsplekken (JOP’s) worden opgenomen. Dit raakt diverse domeinen, zoals het Sociaal Domein. We werken meer met elkaar samen, ook bij ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ (OKO).
Ondermijning Samen met onze partners de onzichtbare criminaliteit die ons gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast voorkomen en bestrijden. Dit doen we door: (1) deze criminaliteit transparant en consequent aan te pakken; (2) criminele gelegenheidsstructuren tot een minimum te beperken en; (3) onze partners, ondernemers en bewoners bewust te maken van en weerbaar te maken tegen deze vorm van criminaliteit. De aanpak van ondermijnende criminaliteit voor 2022 liep voorspoedig. We hebben met het extra budget mooie projecten en acties kunnen uitvoeren. In het begin van jaar hebben we een informatieavond voor de agrarische bewoners en ondernemers georganiseerd. De opkomst was zeer hoog. Daarnaast hebben we halverwege het jaar extra ingezet op de eigen bewustwording van onze medewerkers, van de politie & de toezichthouders van de Omgevingsdienst Utrecht. Dit hebben we gedaan met diverse gezamenlijke trainingen op het gebied van Ondermijning. De trainingen werden georganiseerd op een verlaten agrarische locatie. In het derde kwartaal hebben we een zeer groot project georganiseerd: de Penoze Game. Daarmee is de bewustwording en de meldingsbereidheid bij onze inwoners en ondernemers vergroot. Ruim zeshonderd deelnemers hebben hieraan meegedaan. We hebben zeer veel positieve reacties gekregen.