Dorpswoonvisie Hagestein

HAGESTEIN, DORPSWOONVISIE 20 december 2023 22460-R

IN TERACTIEV E P DF Dit Adobe-PDF document bevat de volgende interactieve functies:

IN H OUDS OP GAV E De inhoudsopgave in dit document is aanklikbaar. Wanneer op een onderdeel wordt geklikt, wordt naar de desbetreffende locatie in het document gesprongen.

IN OP DRACH T VA N

-1-

1 . IN LEIDIN G 

4

FYS I E K E O M G E VI N G  ����������������������������������������������������������������� � � � � � � � � � 28

AANLEI D I NG � � � � � � � � � � � � �������������������������������������������������������������������������� 4

H O O GT E L I G G I N G E N WAT E R  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 28

DOEL VA N DE DORPS WO O NVI SI E � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � � � 4

K L I MA AT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 28

SCOPE VA N DE DORP SWO O NVI SI E  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 5

SA ME N H A N G E N D D UUR Z A A MH E I D S B E L E I D  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 29

TOTSTA NDKOMING VAN DE VI SI E � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � � � 5 LEES WIJ Z ER  � �������������� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � � � 5

2 . IN V EN TA RISATIE & ANALYSE

3 . I N G E SP RE K MET HE T D O R P 

30

B E WO N E R SAVO N DE N  ���������������������������������������������������������������� � � � � � � � � 3 0

7

G E S P R E K K E N ME T H E T D O R P� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 3 0

PROVI NCI AAL BELEI D  � ����������������������������������������������������������������� �������� 7

R E S ULTA AT I N S P R A A K B E WO N E R SAVO N D E N � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������� 3 2

OMGEV INGSV IS IE UTR EC H T & I NTER I M O M GEVI NGSVER O R DENI N G  � � � � � � 7

CO N CLU S I E  ����������������������������������������������������������������������������� � � � � � � � � � 3 2

G E ME ENTELI JK BE LE I D  � �������������������������������������������������������������� �������� 9

4 . V I SIE

33

ONTWERP OMGEV ING SVI SI E VI JF H EER ENLANDEN� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � � � 9

ZO R GV UL D I G E A F R O N D I N G VA N H E T D O R P E N H E L D E R E OV E R GA NG

WOONB ELEID����������� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � 1 0

ME T H E T G R O E N  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������� 3 3

WO NE N & D EMOG RAFI E �������������������������������������������������������������� �������� 11

V E I L I G E , AUTO LUWE V E R K E E R S V E R B I N D I N G E N  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������� 3 3

HUIDIGE S ITUATIE WO NI NGM AR KT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 1

G O E D E B E R E I K B A A R H E I D VA N VO O R Z I E N I N G E N� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 3 4

DEMOGRA F IE  � ����������� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 1

V E R G R O E N E N VA N D E O P E N B A R E R UI MT E  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ����������� 3 4

ONTWI K K ELI NG VAN H AGEST EIN �������������������������������������������������������� 13

M U LT I FU N CT I O N E L E ACCO M M O DAT I E ���������������������������������������� � � � � � � � � 3 5

RUIMTELIJ KE ONTWIKKELI NG � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 4

A F W E G I N G S MAT R I X  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 3 5

B ELEID OP DE CU LTUU R H I STO R I E � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � 1 5

WO N I N G B O U W������������������������������������������������������������������������� � � � � � � � � � � 3 7

HE T LAND SCHAP � � � � � � ������������������������������������������������������������������ ������� 17

I N FR AST R U CT U U R  �������������������������������������������������������������������� � � � � � � � � � 3 7

LA NDSCHA PPELIJ KE STR U CTU U R � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � � 1 7

K WAL I T E I TS I M P U L S O P E N B AR E R U I M T E  ������������������������������������� � � � � � � � � � 3 7

DE LA NDS CHA PS V IS I E  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 8

B IJ L AG E N

38

MO BI LI TE I T  � � � � � � � � � � � � � � � � ����������������������������������������������������������������� ������� 19

1 | . PART I CI PAT I E VE R S L AG  �������������������������������������������������������� � � � � � � � � � 3 9

HUIDIGE S ITUATIE����� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 9

R O D E D R A A D VA N D E E E R ST E AVO N D E N  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 41

MOB ILITEITSV IS IE���� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �20

V E RVO LG N A T WE E B E WO N E R SAVO N D E N  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������ 42

LE EFBAARHE I D E N VI TA L IT EIT ������������������������������������������������������������ 2 1

2 | . U I T N O DI G I N G E N B E WO N E R SAVO N DE N�������������������������������� � � � � � � � � � 4 4

VOORZ IENINGEN  � ����� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � 21

3 | . N I E U W S B R I E VE N ���������������������������������������������������������������� � � � � � � � � � 4 5

GEZONDHEIDS B ELEID � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 23 ECO NO MI E � � � � � � � � � � � � � � � � ����������������������������������������������������������������� ������ 2 4 ECONOMISCHE V IS IE � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � 24 OPE NBARE RUI MTE & INRIC H T ING ����������������������������������������������� ������ 2 5 HUIDIGE B EELD EN K AR AKTER � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 25 GROENSTRUCTUU RV I SI E � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �� � � � � � � � 27

I N H O U D S O P G AV E

1 . INLEIDIN G A AN LEIDING

In het coalitieakkoord schrijft het huidige college de

woningbouw moeten passen bij het dorp, bijdragen aan de

Het dorp Hagestein is een van de 16 kernen in de

woningbehoefte in de kleine kernen te ondersteunen door

kwaliteiten en inspelen op de behoefte. Er wordt gezocht

gemeente Vijfheerenlanden. Met zo’n 1500 inwoners

de realisatie toe te staan van 50 woningen in ieder dorp.

naar een samenwerking met initiatiefnemers, inwoners en

ligt het ingeklemd tussen de rivier de Lek en de A27, ten

De provincie biedt met de kleine kernenregeling hieraan

de corporatie Lekstede Wonen. De dorpswoonvisie biedt

oosten van Vianen. De omgeving van Hagestein verandert

ruimte. Uitgangspunt voor zowel de gemeente als de

een toetsingskader om te bepalen of initiatieven passen bij

in een rap tempo met de bouw van de nieuwe woonwijk

provincie is dat de woningbouw kwalitatief bijdraagt aan het

de beoogde ontwikkeling van het dorp en zorgen voor een

Hoef en Haag, de ontwikkeling van de bedrijventerreinen

behoud of de verbetering van de vitaliteit van het dorp.

vitale toekomst.

tijdelijke basisschool en kinderopvang voor de kinderen

OBS Meester Vos moet vervangen worden. Dit is aanleiding

D O EL VA N D E D O RP S WO O NV IS IE

uit Hagestein en Hoef en Haag. De nieuwste ontwikkeling

voor het dorpsinitiatief, waarin een aantal maatschappelijke

Hoe de toekomst er precies uitziet weten we niet. Wel

is de realisering van Gaasperwaard 3, een regionaal

partners, zoals het dorpshuis de Biezen, OBS Meester

zijn er ideeën over hoe de gemeente de toekomst van

bedrijventerrein aansluitend op de huidige al bestaande

Vos, kinderdagverblijf en BSO zijn verenigd, om na

Hagestein voor zich ziet en wat goed past bij Hagestein. De

bedrijventerreinen.

te denken over de toekomst van Hagestein en of het

dorpswoonvisie moet helpen om dichterbij de toekomst te

huidige dorpshuis met gymzaal ook ondergebracht zou

komen die voor bewoners voor ogen staat. De visie doet

Al deze ontwikkelingen zijn niet zonder gevolgen voor

kunnen samen met de school in een nieuw op te richten

dat door richting en antwoord te geven op de vragen: hoe

Hagestein. Het verkeer neemt toe en de leefbaarheid van

MFC. In mei 2022 heeft het dorpsinitiatief deze plannen

zal het dorp zich ontwikkelen en welke keuzes moeten er

dit kleine dorp komt steeds verder onder druk te staan.

gepresenteerd aan de gemeente, college en raad.

de komende jaren worden gemaakt om tot die toekomst te

Gaasperwaard 1 en 2 en de realisering van THV2, een

komen?

Binnen de context van een veranderende omgeving is het de vraag hoe Hagestein zich als dorp kan en wil

Een nieuw multifunctioneel centrum en woningbouw is

ontwikkelen. De gemeente heeft samen met de bewoners

bepalend voor de toekomst van Hagestein, maar het

In een op te stellen dorpswoonvisie wordt samen met de

van Hagestein een dorpswoonvisie opgesteld, die

dorp heeft vele andere kwaliteiten die moeten worden

bewoners van het dorp een breed toekomstperspectief

weloverwogen richting moet geven aan de toekomst van

beschermd, behouden of benut. Deze dorpswoonvisie

geschetst voor de ruimtelijke ontwikkeling van het dorp

Hagestein. Daarbij staat een aantal vraagstukken centraal:

laat zien hoe de toekomstige ontwikkelingen, inclusief

en wordt bepaald hoe de realisering van de opgaven

de woningbouw en het multifunctionele centrum passen

bijdragen aan de vitaliteit van het dorp. Met de bewoners

binnen de huidige ruimtelijke kenmerken, de sociaal

van het dorp zal de bredere opgave op ruimtelijk, maar ook

maatschappelijke structuur, de economie, het omliggende

op sociaal-maatschappelijk vlak bepaald worden en wordt

landschap én het karakter van het dorp.

er gekeken naar hoe de ruimtelijk-fysieke component bij

■ Waar moet woningbouw plaatsvinden; ■ Waar komt de ontwikkeling van een nieuwe school en kinderopvang al dan niet in samenhang met de vernieuwing van het dorpshuis en gymzaal.

kan dragen aan de vitaliteit en leefbaarheid van het dorp. De Gemeente Vijfheerenlanden stelt deze dorpswoonvisie

Dit landt in een ruimtelijk kader voor de ontwikkeling van

Het bieden van ruimte aan de bouw van nieuwe woningen

op, omdat het belangrijk is dat Hagestein een vitaal

het dorp, waar naast woningbouw en het multifunctionele

in kleine kernen ziet de gemeente als een belangrijke

en verbonden dorp is, nu en in de toekomst. De

centrum ook andere ruimtelijke opgaven een plek krijgen.

opgave om de leefbaarheid en vitaliteit van deze kernen te

dorpswoonvisie laat zien welke ontwikkelingen het dorp

De dorpswoonvisie laat zien op welke manier en op welke

behouden en waar nodig te verbeteren, ook in Hagestein.

hiervoor nodig heeft. De ontwikkeling van een MFC en de

plekken woningbouw goed ingepast kan worden.

INLEIDING -4-

Initiatieven die bijdragen aan de toekomst van Hagestein

dorp, en ruimtelijk én landschappelijk goed inpasbaar moet

van Hagestein kunnen geven tijdens verschillende

worden aan de hand van de dorpswoonvisie gestimuleerd,

zijn. Met andere woorden: het landschap en de overgang

bewonersbijeenkomsten. Deze inbreng is samen met de

maar ook ingekaderd. Deze initiatieven kunnen vanuit

van bebouwing naar landschap vraagt aandacht. In deze

analyse, het beleid wat op dit moment van kracht is en

verschillende hoeken komen, bijvoorbeeld vanuit de

dorpswoonvisie gaan wordt gezocht naar de kernkwaliteit

onderzoeken vertaald naar de dorpswoonvisie.

gemeente, maar ook vanuit de samenleving en inwoners

van het dorp en omliggende landschap, en hoe die nieuwe

van het dorp. De visie geeft richting aan de ontwikkelingen

kernrandzone vormgegeven kan worden.

en op welke manier initiatieven hierbij passen. Dit creëert

L EES W IJ Z ER Vertrekpunten voor de dorpswoonvisie zijn de ontwikkeling

duidelijkheid voor het maken van afwegingen en keuzes.

In ruimtelijke zin is de kern Hagestein een kleine

van woningbouw en een multifunctioneel centrum. Om tot

Op die manier kan iedereen die betrokken is in de

zelfstandige kern, losstaand van Hoef en Haag, waarop

een visie te komen wordt in hoofdstuk 2 eerst ingegaan

leefomgeving geïnspireerd worden en ideeën waar maken

de vitaliteitsregeling en het kernrandzonebeleid van de

op de huidige opbouw, kwaliteiten en karakteristieken

die passen bij deze dorpswoonvisie.

provincie Utrecht van toepassing is. Er is in eerste instantie

van Hagestein. Er wordt gekeken naar het dorp vanuit

slechts een uitbreiding van 50 woningen mogelijk. Voor wat

de historische ontwikkeling, er is een ruimtelijke en

S C OPE VAN DE DOR PSWOON VIS IE

betreft de voorzieningen zijn Hoef en Haag en Hagestein

landschappelijke analyse van de huidige situatie gedaan en

De provincie heeft een regeling in de Interim

geen losstaande kernen. Mensen uit Hoef en Haag maken

er wordt ingegaan op de demografie binnen het dorp.

Omgevingsverordening (IOV) opgenomen voor de

gebruik van voorzieningen in Hagestein en omgekeerd.

Daarnaast wordt het gemeentelijk en provinciaal beleid

eenmalige uitbreiding van de kleine kernen met 50

Deze dorpswoonvisie heeft alleen betrekking op

per thema beschreven. Het is belangrijk om rekening te

woningen. Hagestein behoort tot de kleine kernen waarop

Hagestein. Daar waar het voor het begrip van de visie

houden met alle beleidskaders en contouren binnen het

deze regeling van toepassing is. De regeling is het

noodzakelijk is, wordt breder gekeken.

dorp en in de directe omgeving. Vervolgens zijn er aan de hand van een aantal vooraf

kader waarbinnen deze dorpswoonvisie tot stand komt. Achtergrond van deze regeling is dat met de uitbreiding

TOTSTAN DKO MING VA N D E V IS IE

opgestelde ontwikkelingsrichtingen gesprekken

van 50 woningen binnen het dorp geen grootschalige

De dorpswoonvisie gaat over het (toekomstige) leven

gevoerd met de inwoners, maatschappelijke partners en

ontsluitingsvraagstukken aan de orde zijn en dus relatief

in Hagestein. De visie is in een participatieproces met

organisaties in Hagestein. Tijdens meerdere participatie

gemakkelijk gerealiseerd kan worden. Dat betekent dat

bewoners en maatschappelijke partners en organisaties

avonden konden zij meedenken over de huidige staat van

in deze dorpswoonvisie niet wordt uitgegaan van aanleg

opgesteld. De waardevolle kennis van deze partijen is

het dorp en hoe zij de toekomst van het dorp voor zich

van grootschalige nieuwe infrastructuur, maar dat de

gebruikt als input voor de visie.

zien. Het proces en de resultaten van dit traject worden beschreven in hoofdstuk 3.

ontwikkelingen plaats moeten vinden binnen de huidige infrastructuur. Uiteraard wordt wel gekeken hoe bestaande

Het betrekken van alle mensen, maatschappelijke

verbindingen verbeterd kunnen worden.

partners en organisaties wordt participatie genoemd. De

De bevindingen uit de analyse en resultaten van het

Deze regeling staat niet op zichzelf, maar moet gezien

participatie rond deze dorpswoonvisie is in verschillende

participatieproces vormen de uitgangspunten van de

worden in relatie met het kernrandzonebeleid van de

stappen verlopen. Er zijn gesprekken gevoerd met

dorpswoonvisie die wordt beschreven in hoofdstuk 4.

provincie. Bij uitbreiding wordt er immers een nieuwe

verschillende maatschappelijke partners en organisaties

Verschillende thema’s worden toegelicht en er wordt een

kernrandzone gecreëerd. Dat betekent dat de uitbreiding

die een belangrijke rol hebben in en voor het dorp.

beeld geschetst over hoe de toekomst van Hagestein eruit

qua schaal en aard moet passen bij het karakter van het

Daarnaast hebben bewoners hun visie op de toekomst

kan komen te zien.

INLEIDING -5-

Ligging van Hagestein in de omgeving

2. INV ENTA R I SATI E & A NA LYS E P R OV IN CIA A L BELEID

aan tegemoet. Kleine kernen mogen onder voorwaarden

onder druk staat, voorzieningen dreigen weg te vallen,

OM GEVI NGSVI SI E UTR E CH T & IN T E RIM

maximaal 50 woningen bouwen aansluitend aan de

bevolking vergrijst en de jeugd weg trekt, al dan niet

OM GEVI NGSVER OR DEN IN G

bestaande kern. Dit om de leefbaarheid van kleine kernen

gedwongen. Er ontstaat een soort vicieuze cirkel waardoor

De provincie Utrecht staat de komende jaren voor de

in stand te houden.

de vitaliteit het dorp steeds verder afneemt. Hiervoor heeft

opgave 100.000 woningen te bouwen om te kunnen

Regels t.a.v. uitbreiding woningbouw zijn opgenomen in de

de provincie de vitaliteitregeling in het leven geroepen.

voldoen aan de vraag. Hoe ze dat gaat doen en welke

Interim Omgevingsverordening.

Deze regeling geeft ruimte aan het dorp om eenmalig met 50 woningen uit te breiden. Voor deze dorpen geldt

leidende principes daarbij gehanteerd worden is vastgelegd in de omgevingsvisie met de daarbij behorende

Kernrandzone

ook dat in eerste instantie ingezet moet worden op

regels opgenomen in de interim omgevingsverordening.

Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op locaties

binnenstedelijke/binnendorpse verdichting. Daar waar

Om tot een locatie voor nieuwe verstedelijking te komen

binnen de kernrandzone kan ten behoeve van het

geen binnendorpse verdichting mogelijk is, kan de kern

hanteert de provincie de volgende principes:

versterken van de ruimtelijke kwaliteit bestemmingen en

eenmalig met 50 woningen uitbreiden. Deze uitbreiding is

regels bevatten die verstedelijking toestaan, mits voldaan is

wel aan regels gebonden:

■ zo veel mogelijk binnenstedelijk/binnendorps (binnen het stedelijk gebied) nabij knooppunten; ■ daarnaast in overig stedelijk gebied; ■ een eventuele nieuwe (grootschalige) uitleg koppelen

aan de volgende voorwaarden: ■ De verstedelijking gaat gepaard met versterking van de ruimtelijke kwaliteit die in een redelijke verhouding staat tot de aard en de omvang van de verstedelijking,

aan hoogwaardig openbaar vervoer en aan (bestaande

tenzij de verstedelijking betrekking heeft op

of nieuwe) knooppunten van de belangrijkste

kernrandactiviteiten;

infrastructurele corridors. In aanvulling hierop biedt de provincie ruimte aan kernen voor kleinschalige uitbreiding van het stedelijk gebied om de lokale vitaliteit of ruimtelijke kwaliteit te vergroten (lokaal maatwerk).

mogelijkheden voor kleine kernen om woningen te bouwen aan de randen van gemeenten. Er is echter een grote behoefte aan nieuwe woningen. Daarom vroegen de Provinciale Staten het college van Gedeputeerde Staten (GS) om te kijken naar uitbreidingsmogelijkheden voor gemeenten. De Gedeputeerde Staten komen hier nu

noodzakelijk voor de vitaliteit van de kern; ■ aangetoond is dat niet binnen de kern in de behoefte voorzien kan worden; ■ de woningbouw vindt plaats in aansluiting op het

■ De verstedelijking is ruimtelijk en landschappelijk goed inpasbaar en wordt, met uitzondering van windenergie en zonnevelden, in aansluiting op stedelijk gebied gerealiseerd, of in samenhang met overige verstedelijkte structuur;

stedelijk gebied, waarbij deze qua aard en omvang past bij de kern; ■ de woningbouw leidt niet tot extra bodemdaling; ■ de woningbouw draagt bij aan een goede kwaliteit van de nieuwe kernrandzone;

■ Tijdige en duurzame realisatie van de verhoging van de Tot voor kort boden de provinciale regels weinig

■ de eenmalige uitbreiding tot 50 woningen is

ruimtelijke kwaliteit is geborgd;

■ omliggende functies worden niet onevenredig geschaad.

■ Omliggende functies worden niet onevenredig Voorwaarden voor deze eenmalige uitbreiding is dat de

geschaad.

locatie valt binnen de kaders van het zoekgebied voor Deze voorwaarden zullen in een bestemmingsplan moeten

eenmalige uitbreiding. Het bestemmingsplan zal een

worden uiteengezet en onderbouwd.

motivering van genoemde voorwaarden moeten bevatten

De provincie erkent dat de vitaliteit in kleine kernen vaak

naast een beeldkwaliteitsparagraaf.

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E -7-

Hagestein is een kleine kern die valt onder de vitaliteitsregeling en mag dus eenmalig onder de hierboven genoemde voorwaarden uitbreiden. Deze dorpswoonvisie toont de afwegingen die gemaakt zijn voor de eenmalige uitbreiding met 50 woningen en hoe de vitaliteit van Hagestein volgens deze visie het best gewaarborgd kan worden.

Dorpsstraat, Stuwstraat, Gasperdenstraat en Achterweg in Hagestein

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E -8-

G EMEEN TELIJ K BELEID ONTW ER P OM GEVI NGS VIS IE VIJFH E E RE N LAN D E N In het ontwerp omgevingsvisie beschrijft de gemeente Vijfheerenlanden de kaders voor nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen. Het is een integrale visie voor de ruimtelijke toekomst van de gemeente, waarin veel disciplines zijn verwerkt, zowel uit het sociale als het fysieke domein. De visie richt zich op mogelijkheden om te wonen, werken, recreëren, ondernemen, maar ook op een gezond, duurzaam en veilig leefklimaat. De omgevingsvisie van gemeente Vijfheerenlanden laat zien wat de gemeente belangrijk vindt voor de fysieke leefomgeving. Het gaat over de toekomst van dorpen en steden en van het buitengebied. De visie richt zich op mogelijkheden om te wonen, werken, recreëren,

5. De visiekaart Vanuit de doelen en de voorgaande 11 ambities is een visiekaart voor heel Vijfheerenlanden opgesteld. Op de visiekaart staat waar we onze doelen en de ambities willen of kunnen realiseren die specifiek gebiedsgericht zijn. De andere ambities zijn meer algemeen en overkoepelend. Onderstaande figuur toont de legenda en de visiekaart.

ondernemen, maar ook op een gezond, duurzaam en veilig leefklimaat. Het is dus een integrale visie die breder kijkt dan alleen vanuit de (klassieke) ruimtelijke ordening. Het ontwerp omgevingsvisie beschrijft hoe de gemeente Vijfheerenlanden de toekomst voor zich ziet, met een vooruitzicht tot 2040.

Visiekaart gemeente Vijfheerenlanden

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E

Figuur 6: Visiekaart Vijfheerenlanden -9Ontwerp Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

52

WOONB EL EI D Woonvisie Vijfheerenlanden De Woonvisie Vijfheerenlanden, vastgesteld in 2020, heeft

de lange termijn vitaal te houden en woningtypen toe

Categorie

als ondertitel ‘Samen sterk, met eigenheid en diversiteit’.

te voegen, waarvan er nu te weinig aanwezig zijn. De

Sociale huur

30%

Met de uitgezette beleidslijnen in de woonvisie wordt

inwoners van de verschillende kernen hebben een groot

Sociale koop

5%

goed wonen beoogd voor iedereen in Vijfheerenlanden.

belang bij de vitaliteit van de gemeenschap en daarvoor

Middeldure huur of koop

15%

Woonwensen en woningbehoefte van alle inwoners

is het bouwen van woningen, het vergroten van de

Dure huur of koop

50%

moeten zoveel mogelijk binnen de gemeentegrenzen

woningvoorraad van essentieel belang. De vitaliteit wordt

mogelijk worden gemaakt.

het beste gediend met een juiste mix van doelgroepen.

Bij kleinere plannen is maatwerk, zowel in ruimtelijke als in

De kerngedachte van de woonvisie is het bouwen naar de

Bij het toevoegen van woningen is het belangrijk om uit te

financiële zin nog meer nodig.

lokale behoefte van de verschillende kernen. Daarbij wordt

gaan van de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad én

een onderscheid gemaakt tussen:

de demografische ontwikkelingen.

■ Kleine kernen. In deze kernen wordt bouwen voor de autonome groei en de eigen behoefte toegestaan. Daarbij gaat het om gemiddeld enkele woningen per jaar. Hagestein behoort tot de groep van kleine kernen. ■ De verzorgingskernen Lexmond, Meerkerk, Ameide

Uitvoeringsnotitie woningbouw 2022-2025 In de uitvoeringsnotitie heeft de gemeente Vijfheerenlanden de beleidslijnen uit de woonvisie geactualiseerd. Per kern is een gekwantificeerde en kwalitatieve uitwerking gemaakt.

de behoefte van en voor alle bewoners van binnen en

De gemeente kiest bij gebiedsontwikkeling voor een

buiten de kern.

betaalbaarheidsnorm van 67%.

deze kernen ziet de gemeente naast bouwen voor de eigen behoefte mogelijkheden om bij te dragen aan de regionale opgave. Deze bijdrage betreft indicatief een percentage van circa 10% van het huidige inwoneraantal, ofwel een aantal van circa 800 woningen per kern in de periode tot 2040. Voor alle kernen geldt dat uitbreiding gewenst is. Niet alleen vanwege de vraag vanuit de eigen kern of Vijfheerenlanden, maar vooral ook om de kernen op

Voor Hagestein, waarbij het in eerste aanleg gaat om een uitbreiding van de woningvoorraad met 50 woningen,

en Schoonrewoerd. Daar kan gebouwd worden naar

■ De stedelijke kernen Vianen en Leerdam. Voor

Percentage

Kleinschalige ontwikkelingen in bestaand ‘stedelijk’ of gebouwd gebied hebben in het algemeen een andere financiële dynamiek dan de grote. Hoewel ook hier het streven is om een zo groot mogelijk aandeel betaalbaar te bouwen, ligt het niet in de rede om uit te gaan van een aandeel betaalbaar van 2/3. In die gevallen wordt het aandeel betaalbaar gesteld op 50% en daarbinnen het segment sociale huur op 30%. Het basis woningbouw programma voor gebouwd gebied bij projecten van meer dan 10 woningen wordt daarmee als volgt:

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E - 10 -

wordt 50% in de betaalbare categorie gehanteerd.

WO N EN & DEMOG RA FIE

D EMO GRA FIE

HUI DI GE SI TUATI E WON IN GMARKT

De woningcorporatie heeft 78 woningen in haar bezit,

Hagestein heeft ongeveer 1465 inwoners. De

Op basis van de achterliggende cijfers behorende bij de

13% van het totale aanbod. Daarmee ligt het aanbod in de

leeftijdsopbouw in Hagestein wijkt af van het gemiddelde in

uitvoeringnotitie wonen kan worden geconstateerd dat

sociale huursector onder het streef aantal van 30%. De

Vijfheerenlanden. Met name de midden categorieën tussen

de gemeente Vijfheerenlanden een positief migratiesaldo

vraag naar sociale huurwoningen in Hagestein is groot, wat

de 30 en 55 jaar zijn ondervertegenwoordigd, veelal

heeft dat nog steeds stijgt. Met name Vianen en Hoef en

blijkt uit het aantal ingeschrevenen voor een huurwoningen

gezinnen met kinderen.

Haag hebben een aantrekkende werking op huishoudens

en het aantal reacties op een vrijkomende huurwoningen.

De groei van Hagestein is moeilijk te voorspellen,

uit Utrecht en Nieuwegein. Deze woondruk uit het

Het grootste deel van de ingeschrevenen zijn 1- en 2

aangezien in de CBS statistieken Hoef en Haag tot het

Utrechtse heeft zijn weerslag op het functioneren van de

persoonshuishoudens, tussen de 25 en 65 jaar.

grondgebied van Hagestein behoort. Daardoor zijn de

woningmarkt in Hagestein.

De corporatie heeft plannen om haar bezit te renoveren en

prognosecijfers voor Hagestein vertekend. Analoog aan

te verduurzamen, waardoor ze meer eigentijdse woningen

andere kleine woonkernen is de verwachting dat het aantal

met een gunstig energielabel op de markt kunnen zetten.

huishoudens iets zal groeien de komende jaren.

Hagestein heeft, volgens het acterliggende factsheet dat behoort bij de uitvoeringsnotitie wonen, 586 woningen. De laatste toevoeging dateert van eind 2022, waarbij 13 appartementen en één twee-onder-één kap woning aan de

Verdeling woonvoorraad in de huidige woningmarkt

Demografische gegevens naar leeftijden in Hagestein

woningvoorraad zijn toegevoegd. Het grootste deel bestaat uit grondgebonden gezinswoningen, slechts 1% bestaat uit een gelijkvloerse niet grondgebonden woning. Bijna 83% is een koopwoning, veelal in de duurdere sector. Slechts 7% van de bestaande koopwoningen heeft een waarde van minder dan € 355.000,-. In de nieuwbouw is dat met 3% nog lager. De gemiddelde verkoopprijs in Hagestein ligt met € 454.235,(peiljaar 1 januari 2022) boven de gemiddelde verkoopprijs in Vianen. De markt van vrijstaande woningen laat een zeer ontspannen beeld zien, terwijl in de overige sectoren de woningmarkt zeer gespannen is. Dat betekent dat de vraag

Sociale huur

0 - 15 jaar

Vrije sector huur

15 - 25 jaar

Koopwoningen

25 - 45 jaar 45 - 65 jaar

veel groter is dan het aanbod.

65+ jaar Bron: AlleCijfers Statistieken Hagestein, peiljaar 1 januari 2022.

A N A LY S E - 11 -

Bron: AlleCijfers Statistieken Hagestein, peiljaar 1 januari 2023.

ONTWIKKELIN G VA N HAGE ST E IN

het dorp uitlegde als stad en stadsrechten verleende. Zijn

in de omgeving van de kerk werden enkele woningen

Hagestein, dat vroeger Gasperden heette, ligt in het

opvolger liet in de noordwesthoek van de stadsuitleg een

gerealiseerd. Pas in de vroeg-naoorlogse periode werd

rivierengebied waar de stroomruggen en oeverwallen

nieuw kasteel bouwen. Dit betrof een groot rechthoekig

een eerste kleine dorpsuitbreiding gerealiseerd aan de

het bewoningspatroon sterk hebben bepaald. Hagestein

terrein ten noorden van de Dorpsstaat, dat omgeven werd

zuidzijde van de Dorpsstraat en dit werd begin jaren ‘70

ontwikkelde zich in aanvang als een langgerekte

door een gracht. In 1405, tijdens de Arkelse oorlogen werd

opgevolgd met een tweede uitbreiding aan de westzijde

nederzetting op een stroomrug van de Gaasp. Een

het kasteel evenals het prille stadje verwoest.

van het dorp. Vervolgens werden midden jaren ‘80 en ‘90 de gezinswoningen in de omgeving van het Laantje

duidelijk kenmerk voor deze ontwikkeling is het stelstel van evenwijdig aan elkaar lopende wegen, die aan één

In het kleine Hagestein bleef de bebouwing vervolgens

gebouwd in een orthogonaal stratenplan. Rond 2000

of aan beide uiteinden gevorkt op elkaar aantakken. In

eeuwenlang beperkt tot het lint langs de Dorpsstraat

werd het dorpsgebied van Hagestein door een uitbreiding

Hagestein is deze structuur goed terug te zien bij de

en op enkele boerderijen na stond er ook aan de

aan de Maatgraaf en Vogelenzangseweg gekoppeld

Dorpsstraat en Achterweg, waarbij de aansluiting zich aan

Achterweg een lange tijd weinig bebouwing. Vanaf begin

aan het bebouwingslint van de Nijensteinseweg en in

de westzijde bevindt. Langs de Dorpsstraat stonden toen

negentiende eeuw kwamen er wat woningen langs de

2009 ontstond een nieuw buurtje bij de Poort. In deze

enkele boerderijen en de parochiekerk, die kort na 1108

Lange Dreef bij en stonden er twee boerderijen aan

periode werd ook gestart met de bouw van industrieterrein

was gesticht.

de Biezenweg. Deze situatie bleef tot ongeveer 1900

Gaasperwaard ten westen van Hagestein. Daarna volgde

onveranderd en ook in de volgende decennia groeide

nog enkele kleine ontwikkelingen binnen het dorp. Vanaf

De stichting van het kasteel Hagestein is bepalend voor

het dorp niet hard. Er vond namelijk alleen aan het

2016 is de bouw gestart van Hoef en Haag. Een nieuw dorp

de geschiedenis van het kleine Gasperden. Halverwege

bebouwingslint langs de Dorpsstraat enige verdichting

in het noorden van Hagestein waarvan een groot deel al is

de veertiende eeuw kwam dit kasteel in handen van Jan IV

plaats en aan de Lange Dreef werden enkele woningen

bewoond, maar waar uiteindelijk 1800 woningen komen.

van Arkel, die typerend voor de toenmalige stedenpolitiek,

gebouwd. In 1930 verrees het nieuwe gemeentehuis en

1850 De dorpskern als lintbebouwing op een oude stroomrug langs de oude rivier Gaasp.

1965 De eerste uitbreiding van Hagestein vond plaats. Daarnaast is de A27 aangelegd met zand uit de oude stroomrug waardoor recreatieplas Everstein is ontstaan.

1984 Ten zuiden van de Achterweg en in de omgeving van het Laantje volgen ontwikkelingen zich op in een orthogonaal stratenpatroon.

A N A LY S E - 13 -

2000 Planmatige uitbreiding van woonwijken vanaf de jaren ‘80, dit gaat gepaard met de bouw van de OBS Meester Vos.

2021 Verdere uitbreiding van de woonwijken, de nieuwe ontwikkeling Hoef en Haag en het bedrijventerrein ten westen van de dorpskern.

R UI M TEL I J KE ONTW I KK E LIN G Tot halverwege de 20ste eeuw bleef de bebouwing van Hagestein beperkt tot aan de Dorpsstraat, boven op de stroomrug. Vervolgens breidt de bebouwing zich eerst uit langs de Achterweg. In de jaren ’80 ontstaat een uitbreidingswijk ten zuiden van de gevorkte structuur van de Dorpsstraat en de Achterweg. Hoef en Haag is de meeste recente grote ontwikkeling, een nieuw dorp ten noorden van Hagestein waar uiteindelijk 1800 nieuwe woningen worden gerealiseerd.

A N A LY S E - 14 -

B E L EI D OP DE C ULTUURH ISTORIE

Hagestein bevindt zich zoals eerder beschreven op een

Landschapselementen

Binnen de gemeente Vijfheerenlanden komt de ruimtelijke

stroomrug tussen meerdere polders die gekarakteriseerd

Het historische karakter van boomgaarden komt niet

kwaliteit vaak voort uit historische ontwikkelingen. Veel

kunnen worden als oeverwalontginningen.

zozeer naar voren door kaartvergelijking met historische kaarten, maar veel meer door de aard van de fruitbomen.

dorpen hebben, zeker in de kernen, zoveel mogelijk historisch-ruimtelijke kwaliteiten behouden. Daarnaast is de

Er zijn een aantal ruimtelijke randvoorwaarden

Vrijwel alle hoogstamboomgaarden zijn te beoordelen als

relatie van de dorpen met het omliggende landschap vaak

geformuleerd over de omgang met de landschappen bij

historische kwaliteit.

sterk. De gemeente Vijfheerenlanden is hiermee, en met

een nieuwe uitbreiding aan de rand van het dorp:

het werelderfgoed, rijk aan veel waardevol erfgoed. Op cultuurhistorische waardenkaarten is de ruimtelijke kwaliteit

■ Sloten(structuur) als belangrijkste drager van de landschapsstructuur behouden;

inzichtelijk gemaakt. Deze kaarten vormen een inhoudelijke

In Hagestein wordt de hoogstam boomgaard ten oosten van de Hoevenweg gewaardeerd met cultuurhistorische waarde. Daarnaast is in de omgevingseffectrapportage

cultuurhistorische onderlegger voor toekomstig beleid

■ Perceelsrandbegroeiing behouden, herplanten of

2023 (OER) beschreven dat het oude kasteelterrein

op het gebied van ruimte, erfgoed, toerisme en educatie.

op een andere manier de verkavelingsstructuur

een AMK terrein betreft (opgenomen in de landelijke

Om het dorpse karakter te waarborgen, is het bij de

accentueren;

Archeologische Monumenten Kaart) en heeft daarmee

ontwikkeling van in- en uitbreidingsprojecten belangrijk om de inhoud van deze kaarten te inventariseren.

hoge archeologische waarden. Het gebied van het

■ Nieuwe bebouwing aan laten sluiten bij de

kasteelterrein heeft ook hoge cultuurhistorische waarden

bebouwde kommen.

en is daardoor uitgesloten van ontwikkeling.

De inventarisatie en waardering op de waardenkaart is grofweg op te delen in: ■ Historisch cultuurlandschap (waaronder de veenontginningen); Hoe eg

w ven

■ Landschapselementen (waaronder historische groenstructuren); ■ Historische bouwkunst en stedenbouw (waaronder rp Do

t

raa

sst

historische stedenbouw / ensembles). Historisch cultuurlandschap

e Vog

Vijfheerenlanden op te delen in drie grote

g

we

zen

we

Bie

g

landschapscategorieën, de oeverwalontginningen,

gse

zan

len

Op hoofdlijnen is het grondgebied van de gemeente

de veenontginningen en de uiterwaarden. Deze ontginningsblokken en de bijbehorende ontginningsrichtingen zijn nog goed zichtbaar.

Uitsnede Cultuurhistorische waardenkaart, ‘Inventarisatie historisch cultuurlandschap’.

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E - 15 -

Historische bouwkunst en stedenbouw Onder de historisch-bouwkundige waarden en

In de dorpskern is een ensemble van historische

stedenbouw wordt het beschermde en onbeschermde

woonhuizen, boerderijen, kerk met entourage en andere

‘bovengrondse’ gebouwde erfgoed verstaan: gebouwen,

artefacten. Dit is voornamelijk langs de Dorpsstraat, de

stedenbouwkundige structuren, maar ook historisch

hoofdas in de nederzetting. Er is sprake van bebouwing

straatmeubilair, grenspalen, herinneringsmonumenten en

met een opvallende en gave samenhang in schaal,

monumentale kunst in de openbare ruimte.

korrelgrootte, traditionele bouwvormen en -typen en materiaalgebruik, ingebed in een bijzondere en

De kern van Hagestein valt onder de kernen met een

kenmerkende historische nederzettingsstructuur.

“zeer hoge cultuurhistorische waarde”. Dit betekent dat de historische situatie in de dorpskern gaaf en goed

Daarnaast is het bebouwingslint langs de Biezenweg

herkenbaar is en kan hierdoor als relatief zeldzaam

in het westelijk deel van Hagestein onderdeel van de

worden beschouwd. Op onderstaande afbeelding is

historische nederzettingsstructuur. Hier is deels nog

het stedenbouwkundige ensemble weergegeven. Dit is

historische (agrarische) bebouwing, die ondanks jongere

een duidelijke weerslag van een belangrijke fase in de

ontwikkelingen en invullingen als ensemble redelijk

historische ontwikkeling van Hagestein en daarmee ook de

herkenbaar is.

gemeente Vijfheerenlanden.

121000

122000

123000

124000

Cultuurhistorische waardenkaart Gemeente Vijfheerenlanden Waardering historische bouwkunst en stedenbouw

446000

RAAP-rapport 5475, kaartbijlage 4, schaal 1:10.500 legenda gemeentegrens

waardering bouwkunst zeer hoge erfgoedwaarde of monumentwaarde hoge erfgoedwaarde of (potentiële) monumentwaarde positieve of beeldbepalende/beeldondersteunende erfgoedwaarde niet gewaardeerd rijksmonument

stedenbouwkundig ensemble stedenbouwkundig ensemble

Uitsnede Cultuurhistorische waardenkaart, ‘Waardering historische bouwkunst en stedenbouw’.

Zicht vanaf de Lange Dreef. Het oorspronkelijke akkerland is grotendeels vervangen door grasland, maar de karakteristieke openheid is gebleven

B E L E I D S I N V E N TA R I S AT I E 445000

- 16 -

H ET LA N DS CH A P L A NDSC HAPPEL I JKE STRUCT UUR Hagestein is gelegen op een stroomrug, een overblijfsel van het riviertje de Gaasp en het heeft een gehaakte wegenstructuur die is gevormd door de Dorpsstraat en de Achterweg. Dit is kenmerkend voor vroege kernen gelegen op een stroomrug in het rivierengebied. Ten noordoosten van Hagestein ligt recreatieplas Everstein, met daar omheen het Hagesteinse Bos. Op de plek van de recreatieplas lag eerst de stroomrug van Hagestein. Later is het zand van de stroomrug gebruikt voor de aanleg van de A27, waarna recreatieplas Everstein is aangelegd. Ten noordwesten van Hagestein ligt bedrijventerrein Gaasperwaard. Het vroegere kasteelterrein is herkenbaar en ligt tussen Hagestein en de nieuwe ontwikkeling Hoef en Haag.

A N A LY S E - 17 -

D E L ANDSC HAPSVI SI E

binnendijks langs de Lek bevinden. Ze worden gekenmerkt

dorpen. Daarnaast is de verblijfskwaliteit op deze plekken

De gemeente Vijfheerenlanden staat voor grote opgaven

door een kleinschalig en afwisselend landschap met

juist laag en liggen er kansen om die te verbeteren. Bij

op het gebied van doorontwikkeling van de landbouw,

een mozaïek van akkers, weiden, bosschages en

ontwikkelingen in de stads- en dorpsranden is het van

bodemdaling, toekomstbestendig waterbeheer,

boomgaarden. Op de stroomrug bij Hagestein bevindt zich

Landschapsvisie Vijfheerenlanden belang dat deze bijdragen aan kwaliteitsverbetering en

energietransitie, recreatie en biodiversiteit.

recreatieplas Everstein waar dagrecreatie mogelijk is.

Landschappelijke raamwerk en waterrobuust goed worden ingepast in het landschap. Klimaatbestendig Een heldere UITERWAARDEN Ruimte voor de Rivier 2.0: Ruimte voor waterberging,

• Verder ontwikkelen van de

en recreatie uiterwaarden als dynamisch overgang tussen het stedelijk woongebied ennatuurontwikkeling het natuurlijk landschap

Ruimte voor gebiedseigen water vasthouden, geleidelijk vernatten

STROOMRUGGEN buitengebied moet ontstaan juist worden behouden. en vergroenen met broekbossen • Versterkenof van het kleinschalig

De gemeente wil zijn gebied ontwikkelen naar een

In alle gevallen van ontwikkeling is het belangrijk dat de

aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig landschap en

landschappelijke en ecologische waarden ten minste

hiervoor is de ‘Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040’

behouden blijven en waar mogelijk versterkt worden. In

Aantrekkelijke tussen en In Hagestein liggen er kansen om de verbindingen toekomstbestendige

opgesteld. Deze landschapsvisie heeft als doel richting te

Hagestein geldt dit voor het kleinschalige karakter dat

het buitengebied en de VEENWEIDELANDSCHAP kernen te MET versterken, waardoor Energie uit het gebied

geven aan alle ontwikkelingen in het buitengebied. Een

zichtbaar is op de stroomruggen en de afwisseling van

en versterken van het Bestaandewordt windturbines het landschap nog Landschapsvisie beter• Behouden zichtbaar en ervaarbaar open veenweidelandschap Vijfheerenlanden

zestal thematische principes en uitgangspunten vormen de

openheid en beslotenheid. Daarnaast is het van belang

wat meer verdichte landschap Zoeklocaties wind raamwerken Klimaatbestendig en waterrobuust gemaakt. BarrièresLandschappelijke voor fietsers worden met boomgaarden op de wandelaars

basis voor de visie:

dat de bebouwing bij een nieuwe ontwikkeling met

Ruimte voor waterberging, • Verder ontwikkelen van de LINTEN hiervoor opgeheven. Om de inwoners te stimuleren atuurontwikkeling en recreatie uiterwaarden als dynamisch Landschapsvisie Vijfheerenlanden • Versterken van de karakteristieken

gebiedseigen erfbeplanting wordt ingepast.

•STROOMRUGGEN Ruimte raamwerk voor vasthouden, vernatten Landschappelijke en geleidelijk waterrobuust Vijfheerenlanden naar buiten te gaanLandschapsvisie zal een gezonde en Klimaatbestendig aantrekkelijke en vergroenen met broekbossen • plattelandsbedrijvigheid Versterken van het kleinschalig

en grienden

afwisselend cultuurlandschap op de stroomruggen

Bodemdalingsgevoelige gebieden: tegengaan bodemdaling door geleidelijke vernatting

HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP • Versterken van het halfopen griendenlandschap met een afwisseling van grienden, broekbossen en weides

dijk(versterking)

RIVIERINVLOEDEN

• Behouden en versterken van het

■ sterke, toekomstbestendige landbouw; ■ robuuste en gevarieerde natuur; ■ klimaatbestendig en robuust; ■ energie uit het gebied; ■ ruimte voor recreatie;

veenstroomruggen UITERWAARDEN

natuurlijk landschap van de bebouwingslinten

Ruimte voor gebiedseigen water Ruimte voor recreatie

UITERWAARDEN

afwisselend cultuurlandschap Landschappelijke • Verder ontwikkelen van de STADSENraamwerk DORPSRANDEN

Versterken waterfronten Ruimte voor de Rivier 2.0: en grienden Ontwikkelen oeverrecreatie Bodemdalingsgevoelige gebieden: natuurontwikkeling en recreatie Ruimte voorbodemdaling de Rivier 2.0: door tegengaan Ontwikkelen van groene parels Ruimte voor waterberging, geleidelijke Ruimte voorvernatting gebiedseigen water (natuurbeleving) natuurontwikkeling en recreatie vasthouden, geleidelijk vernatten Aantrekkelijke en Ontwikkelen van pleisterplaatsen en vergroenen met broekbossen Klimaatbestendig waterrobuust Ruimte voor gebiedseigen water toekomstbestendige (intensieve en griendenrecreatie) vasthouden, geleidelijk vernatten dijk(versterking) Ruimte voor Rivier 2.0: Behouden ende versterken militair Bodemdalingsgevoelige gebieden: en vergroenen met broekbossen Ruimte voor waterberging, landschap tegengaan door en griendenbodemdaling en recreatie Energie uitnatuurontwikkeling het gebied geleidelijke vernatting Bodemdalingsgevoelige gebieden: Stiltegebied Ruimte voor gebiedseigen water tegengaan bodemdaling door Bestaande windturbines Aantrekkelijke en vasthouden, geleidelijk vernatten geleidelijke vernatting toekomstbestendige en vergroenen met broekbossen dijk(versterking) Het landschap ontsloten en grienden Aantrekkelijke en Zoeklocaties wind toekomstbestendige Bodemdalingsgevoelige gebieden: Energie uitBestaande het gebied veerpont dijk(versterking) Weidevogelkerngebied:

tegengaan bodemdalingalleen door windturbines onder voorwaarden geleidelijke vernatting recreatieve routes Bestaande windturbines Energie uitVersterken het gebied Aantrekkelijke en toekomstbestendige Ruimte voor recreatie Versterken doorgaande recreatieve Bestaande windturbines Zoeklocaties wind dijk(versterking) route langs de Lek Versterken waterfrontenalleen Weidevogelkerngebied: Zoeklocaties van Energie uitOpheffen/verzachten het gebiedwind windturbines onder voorwaarden knelpunten/barrieres in recreatieve Ontwikkelen oeverrecreatie Weidevogelkerngebied: alleen routes Bestaande windturbines Ontwikkelennieuwe van groene parels windturbines onder voorwaarden Zoeklocaties Ruimte voor recreatie (natuurbeleving) fietsverbinding (indicatief ) Zoeklocaties wind Ontwikkelen van pleisterplaatsen Versterken waterfronten Zoeklocaties nieuwe Ruimte voor recreatie (intensieve recreatie) wandelverbinding (indicatief ) Weidevogelkerngebied: alleen Ontwikkelen oeverrecreatie Behouden en versterken militair windturbines onder voorwaarden Versterken waterfronten Uiterwaarden landschap beter toegankelijk Ontwikkelen van groene parels maken Ontwikkelen (natuurbeleving) Stiltegebied oeverrecreatie Ruimte voor recreatie Extra stops waterbus Ontwikkelen van groene parels pleisterplaatsen (natuurbeleving) (intensieve recreatie) Versterken waterfronten Het landschap ontsloten Behouden envan

versterken militair Ontwikkelen pleisterplaatsen Ontwikkelen oeverrecreatie landschap recreatie) (intensieve Bestaande veerpont Behouden envan versterken Ontwikkelen groene militair parels Stiltegebied landschap (natuurbeleving) Versterken recreatieve routes Ontwikkelen van pleisterplaatsen Stiltegebied (intensieve recreatie) recreatieve Het landschap ontsloten Versterken doorgaande 143 route langsen deversterken Lek Behouden militair Bestaande veerpont landschap Het landschap ontsloten Opheffen/verzachten van knelpunten/barrieres recreatieve Stiltegebied Versterken recreatieveinroutes Bestaande veerpont routes

Klimaatbestendig enwaterberging, waterrobuust Ruimte voor

leefomgeving worden gecreëerd. Verschillende ommetjes

op de stroomruggen uiterwaarden alsstadsdynamisch • Investeren in de en UITERWAARDEN natuurlijkGRIENDENLANDSCHAP landschap dorpsranden •HALFOPEN Verder ontwikkelen van de •• Verbeteren stad-landverbindingen Versterken van het halfopen uiterwaarden als dynamisch •STROOMRUGGEN Ruimte voor water, natuur, energie, griendenlandschap met een natuurlijk landschap • kleinschalige Versterken van het kleinschalig Landschappelijke raamwerk landbouw en afwisseling van grienden, afwisselend recreatie broekbossencultuurlandschap en weides STROOMRUGGEN UITERWAARDEN op de stroomruggen Versterken van het kleinschalig Landschappelijke raamwerk Klimaatbestendig en waterrobuust •• Verder ontwikkelen van de Sterke, toekomstbestendige landbouw Landschappelijke raamwerk Klimaatbestendig en waterrobuust afwisselend cultuurlandschap VEENWEIDELANDSCHAP MET uiterwaarden als dynamisch HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP UITERWAARDEN Ruimte voor de Rivier 2.0: op de stroomruggen RIVIERINVLOEDEN Ruimte voor natuurinclusieve, natuurlijk landschap •(circulaire, Versterken van het halfopen UITERWAARDEN Ruimte voor de Rivier 2.0: Ruimte voorlandbouw: waterberging, • Verder ontwikkelen van de klimaatbestendige) • Behouden en versterken van het griendenlandschap met een Ruimte voor waterberging, • uiterwaarden Verder ontwikkelen van de HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP natuurontwikkeling en recreatie als dynamisch STROOMRUGGEN

open veenweidelandschap afwisseling van grienden, natuurontwikkeling recreatie uiterwaarden als dynamisch Fruitteelt Versterken vanen het halfopen natuurlijk landschap •• Versterken van het kleinschalig Behouden en versterken van het broekbossen en weides natuurlijk landschap Ruimtegriendenlandschap voor gebiedseigen met water een afwisselend cultuurlandschap wat meer verdichte landschap Ruimte voor gebiedseigen water Akkerbouw vasthouden, geleidelijk vernatten STROOMRUGGEN afwisseling van grienden, op stroomruggen metdeboomgaarden op de vasthouden, geleidelijk vernatten STROOMRUGGEN VEENWEIDELANDSCHAP MET en vergroenen met broekbossen • Versterken van het kleinschalig broekbossen en weides Agroforestry veenstroomruggen en met broekbossen • afwisselend Versterken van het kleinschalig RIVIERINVLOEDEN en vergroenen grienden cultuurlandschap HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP en grienden afwisselend cultuurlandschap •VEENWEIDELANDSCHAP Behouden en versterken van het op de stroomruggen Grienden en broekbossen • Versterken van hetgebieden: halfopen MET Bodemdalingsgevoelige LINTEN op de stroomruggen openbodemdaling veenweidelandschap Bodemdalingsgevoelige gebieden: griendenlandschap met een tegengaan door •RIVIERINVLOEDEN Versterken van de karakteristieken Natte teelten HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP • afwisseling Behouden en versterken tegengaan bodemdaling door van het van grienden,

geleidelijke vernatting HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP • Behouden en versterken van het van de bebouwingslinten • Versterken van het halfopen wat meer verdichte landschap geleidelijke vernatting Melkveehouderij • griendenlandschap Versterken van het halfopen open veenweidelandschap • broekbossen Ruimte voor en weides met een met boomgaarden op de Aantrekkelijke en en versterken griendenlandschap met een • Behouden van het plattelandsbedrijvigheid Aantrekkelijke en afwisseling van grienden, veenstroomruggen toekomstbestendige MET afwisseling van wat meer verdichte landschap Robuust enVEENWEIDELANDSCHAP gevarieerde natuur toekomstbestendige broekbossen engrienden, weides Landschappelijke raamwerk Klimaatbestendig en waterrobuust dijk(versterking) RIVIERINVLOEDEN broekbossen en weides met boomgaarden op de STADSEN DORPSRANDEN dijk(versterking) LINTEN veenstroomruggen Investeren in de stads- envan het • Behouden en versterken Versterken verbinden UITERWAARDEN Ruimte voor Rivier 2.0: • Versterken van de karakteristieken VEENWEIDELANDSCHAP MET Energie uitRuimte het gebied dorpsranden open veenweidelandschap natuurwaarden in de binnendijkse voor •VEENWEIDELANDSCHAP Verder ontwikkelen vanMET de van dewaterberging, bebouwingslinten RIVIERINVLOEDEN Energie uit het gebied Verbeterenen stad-landverbindingen •LINTEN Behouden versterken RIVIERINVLOEDEN polders natuurontwikkeling en recreatievan

het uiterwaarden als dynamisch • Ruimte voor • Behouden en versterken van het • wat Versterken van de karakteristieken Ruimte voor water, natuur, energie, meer verdichte landschap Bestaande windturbines landschap • natuurlijk Behouden en versterken van het Opheffen barrières in lokale plattelandsbedrijvigheid open veenweidelandschap Bestaande windturbines Ruimte voor gebiedseigen water van de bebouwingslinten kleinschalige landbouw met boomgaarden op deen open veenweidelandschap ecologische verbindingszones •STROOMRUGGEN Behouden en versterken van het vasthouden, geleidelijk vernatten • veenstroomruggen Ruimte voor recreatie • Behouden en versterken van het STADS- EN DORPSRANDEN wat meer verdichte landschap Zoeklocaties wind Versterken netwerk prachtlinten en en vergroenen met broekbossen • Versterken van het kleinschalig plattelandsbedrijvigheid wat meer verdichte landschap Zoeklocaties windin de stads- en • Investeren met boomgaarden op de prachtsloten grienden afwisselend cultuurlandschap Sterke,en toekomstbestendige landbouw LINTEN met boomgaarden op de dorpsranden veenstroomruggen Weidevogelkerngebied: alleen op de stroomruggen STADSEN DORPSRANDEN • Versterken van de karakteristieken veenstroomruggen Versterken groenstructuur Bodemdalingsgevoelige gebieden: Weidevogelkerngebied: alleen Ruimte voor natuurinclusieve, •(circulaire, Verbeteren stad-landverbindingen

windturbines onder voorwaarden • van Investeren in de stadsbebouwingslinten Merwedekanaal tegengaan bodemdaling door windturbines onder voorwaarden klimaatbestendige) landbouw: • Ruimte voor water, natuur, energie, LINTEN HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP dorpsranden • Ruimte voor LINTEN geleidelijke vernatting kleinschalige landbouw en de karakteristieken • Versterken van het halfopen Weidevogelkerngebied •Fruitteelt Verbeteren stad-landverbindingen plattelandsbedrijvigheid • Versterken van de karakteristieken recreatie van de bebouwingslinten griendenlandschap met een Ruimte voor recreatie • Ruimte voor Aantrekkelijke en water, natuur, energie, van de bebouwingslinten Ruimte voor recreatie • afwisseling Ruimte voorvan grienden, Akkerbouw kleinschalige landbouw en STADSEN DORPSRANDEN Bestaand ecoduct • Ruimte voor Sterke,toekomstbestendige toekomstbestendige landbouw plattelandsbedrijvigheid broekbossen en weides recreatie Versterken waterfronten •Agroforestry Investeren in de stads- en dijk(versterking) plattelandsbedrijvigheid Versterken waterfronten Ruimte voor (circulaire, natuurinclusieve, Natura 2000 gebied; Natuurnetwerk dorpsranden STADS- EN DORPSRANDEN klimaatbestendige) landbouw: VEENWEIDELANDSCHAP MET Sterke, toekomstbestendige landbouw en broekbossen oeverrecreatie •Grienden Verbeteren stad-landverbindingen EN DORPSRANDEN Energie uitOntwikkelen het gebied Ontwikkelen

•STADSInvesteren in de stads- en •(circulaire, Ruimteoeverrecreatie voor water, natuur, energie, •RIVIERINVLOEDEN Investeren in de stads- en Ruimte voor natuurinclusieve, Fruitteelt Ontwikkelen van groene parelsen dorpsranden Natte teelten Landschappelijke raamwerk Klimaatbestendig en waterrobuust kleinschalige landbouw • Behouden en versterken van het Ontwikkelen van groene parels dorpsranden klimaatbestendige) landbouw: Bestaande windturbines (natuurbeleving) • Verbeteren stad-landverbindingen recreatie veenweidelandschap Akkerbouw (natuurbeleving) •• open Verbeteren stad-landverbindingen Melkveehouderij Ruimte voor natuur, energie, UITERWAARDEN Ruimte voor de Rivier 2.0: Fruitteelt •• Behouden enwater, versterken van het Ontwikkelen van pleisterplaatsen Ruimte voor water, natuur, energie, kleinschalige landbouw en Ruimte voor •watVerder ontwikkelen van de Ontwikkelen vanwaterberging, pleisterplaatsen Agroforestry Sterke,Zoeklocaties toekomstbestendige landbouw meer verdichte landschap wind (intensieve recreatie) kleinschalige landbouw en Akkerbouw recreatie natuurontwikkeling en recreatie uiterwaarden alsop dynamisch Robuust en gevarieerde (intensieve recreatie) natuur met boomgaarden de recreatie Ruimte voor (circulaire,en atuurinclusieve, Grienden broekbossen Behouden versterken militair natuurlijk landschap veenstroomruggen Weidevogelkerngebied: alleen Behouden en

versterken militair Agroforestry Ruimte voor gebiedseigen water klimaatbestendige) landbouw: Versterken en verbinden landschap Sterke, toekomstbestendige landbouw windturbines onder voorwaarden Natte teelten landschap Sterke, toekomstbestendige vasthouden, geleidelijk vernatten STROOMRUGGEN landbouw natuurwaarden in de binnendijkse Grienden en broekbossen Fruitteelt Ruimte voorLINTEN (circulaire, natuurinclusieve, en vergroenen met broekbossen Stiltegebied • Versterken van het kleinschalig polders Ruimte voor (circulaire, natuurinclusieve, Melkveehouderij Stiltegebied klimaatbestendige) landbouw: • Versterken van de karakteristieken en grienden afwisselend klimaatbestendige) landbouw:cultuurlandschap Natte teelten Akkerbouw Opheffen barrières in lokale vanop dede bebouwingslinten Ruimte voor recreatie stroomruggen Fruitteelt ecologische verbindingszones Bodemdalingsgevoelige •Fruitteelt Ruimte voor Robuust en gevarieerde natuurgebieden: Melkveehouderij Agroforestry Het landschap ontsloten tegengaan bodemdaling door plattelandsbedrijvigheid Versterken netwerk prachtlinten en HALFOPEN GRIENDENLANDSCHAP Het landschap Akkerbouw ontsloten Versterken waterfronten geleidelijke vernatting Akkerbouw Versterken enbroekbossen verbinden Grienden en prachtsloten • Versterken van het halfopen Robuust enatuurwaarden gevarieerde Agroforestry Bestaande veerpontinnatuur de binnendijkse STADSEN

DORPSRANDEN griendenlandschap met een Ontwikkelen oeverrecreatie Agroforestry Aantrekkelijke en Bestaande veerpont Versterken groenstructuur Natte teelten polders • Investeren de stadsen afwisseling van grienden, Versterken en verbinden toekomstbestendige Grienden en broekbossen Merwedekanaal Versterken recreatieve routes Ontwikkelen van groene dorpsranden Grienden en broekbossen broekbossen en weides Opheffen barrières inparels lokale Melkveehouderij natuurwaarden in de binnendijkse Versterken recreatieve routes dijk(versterking) (natuurbeleving) •Natte Verbeteren ecologische verbindingszones teelten stad-landverbindingen Weidevogelkerngebied polders teelten •Natte Ruimte voor water, natuur, energie, Versterken doorgaande recreatieve VEENWEIDELANDSCHAP MET Ontwikkelen van pleisterplaatsen Robuust en gevarieerde natuur Versterken netwerk prachtlinten en Opheffen barrières in lokale Energie uit het gebied Melkveehouderij Versterken recreatieve kleinschalige landbouw en route langsdoorgaande eecoduct Lek RIVIERINVLOEDEN Bestaand (intensieve recreatie) Melkveehouderij prachtsloten verbindingszones routecologische langs e Lek recreatie • Behouden en versterken van het Versterken en verbinden Bestaande windturbines Behouden versterken militair groenstructuur Opheffen/verzachten Versterken netwerk en Robuust en gevarieerde natuur Natura en 2000 gebied; Natuurnetwerk open

veenweidelandschap natuurwaarden invan deprachtlinten binnendijkse Opheffen/verzachten van Robuustoekomstbestendige en gevarieerde natuur landschap Sterke, landbouw Merwedekanaal in knelpunten/barrieres recreatieve prachtsloten • Behouden en versterken van het polders knelpunten/barrieres in recreatieve en verbinden routes Ruimte voorVersterken (circulaire, natuurinclusieve, wat meer verdichte landschap Zoeklocaties wind Versterken groenstructuur Versterken en verbinden routes Stiltegebied Opheffen barrières in lokale Weidevogelkerngebied natuurwaarden in de binnendijkse Zoeklocaties nieuwe klimaatbestendige) landbouw: met boomgaarden op de Merwedekanaal natuurwaarden in de binnendijkse ecologische verbindingszones Zoeklocaties nieuwe polders fietsverbinding (indicatief ) alleen veenstroomruggen Weidevogelkerngebied: polders Bestaand ecoduct fietsverbinding (indicatief ) Fruitteelt Versterken netwerk prachtlinten en Weidevogelkerngebied Opheffen barrières in lokale windturbines onder voorwaarden Zoeklocaties ieuwe Opheffen barrières in lokale Het landschap ontsloten prachtsloten ecologische LINTEN verbindingszones Zoeklocaties nieuwe Akkerbouw Natura 2000 gebied; Natuurnetwerk wandelverbinding (indicatief ) ecologische verbindingszones Bestaand ecoduct • Versterken vanprachtlinten de karakteristieken wandelverbinding (indicatief ) Versterken groenstructuur Versterken netwerk

en Agroforestry Bestaande veerpont Versterken prachtlinten en van denetwerk bebouwingslinten Merwedekanaal Ruimte voor recreatie Uiterwaarden beter toegankelijk prachtsloten Natura 2000 gebied; Natuurnetwerk Uiterwaarden beter toegankelijk prachtsloten • Ruimte voor maken Grienden en broekbossen Versterken groenstructuur Weidevogelkerngebied maken Versterken recreatieve routes plattelandsbedrijvigheid Versterken waterfronten Versterken groenstructuur Merwedekanaal Extra stops waterbus Natte teelten Merwedekanaal Extra stops waterbus Bestaand ecoduct recreatieve STADS- EN DORPSRANDEN Versterken doorgaande Ontwikkelen oeverrecreatie Weidevogelkerngebied Melkveehouderij • Investeren in de stads- en Weidevogelkerngebied route langs de Lek Natura 2000 van gebied; Natuurnetwerk Ontwikkelen groene parels dorpsranden Bestaand ecoduct

Landschapsvisie Vijfheerenlanden

vanuit de kern van Hagestein richting het buitengebied

Stads- en dorpsranden De stads- en dorpsranden vormen de overgang van het stedelijke naar het landelijke gebied. De randen maken vaak visueel deel uit van het landelijke gebied, maar zijn belangrijk voor het leefmilieu van de kern van