Definitieve Jaarrekening 2021 Gemeente Vijfheerenlanden incl. verklaring getekend.pdf

Dit gebeurt nadat de subsidieontvanger, het stichtingsbestuur van dorpshuis De Schakel, de noodzakelijk verantwoording over verkregen voorschotten heeft gedaan. In samenwerking met het stichtingsbestuur wordt nog gezocht naar mogelijke btw-teruggaven over de investeringskosten, die dan ten gunste van de gemeente komen.

Jaarstukken 2021

45

Citymarketing wordt uitgebouwd Glasaankleding Leerdam Er worden meer glasobjecten in Leerdam aangebracht. Dit ter versterking van de glasidentiteit en bijdrage aan aantrekkelijkheid voor toerisme. Inmiddels hebben we met de werkgroep, bestaande uit stakeholders en de betrokken beleidsadviseurs, een plan gemaakt dat momenteel uitgevoerd wordt. Er komen drie welkomstborden van cortenstaal in de vorm van een glasblazer bij de drie belangrijkste toegangswegen van Leerdam. Daarnaast komt er een nieuw informatiebord bij het station. Voor deze borden is momenteel de vergunningsaanvraag in behandeling. Afhankelijk van de afhandeling daarvan worden de borden in het eerste kwartaal van 2022 geplaatst. Daarnaast zijn er Leerdam Glasstad banieren ontwikkeld die de baniermasten bij de toegangswegen zullen sieren. Ook deze worden in het eerste kwartaal van 2022 geplaatst. Van stadspromotie naar citymarketing; ontwikkelen toekomstvisie Per 1 januari 2022 is de nieuwe gebiedsmarketingstichting een feit. Er zijn drie leden van de Raad van Toezicht, ook de functie van bestuurder en online marketeer zijn vervuld. Het eerste kwartaal 2022 staat in het teken van overdracht en aanname personeelsleden. Tevens wordt er nog een marketingplan opgesteld. Met de oprichting van deze stichting is het eindpunt bereikt waarmee de ambitie voor één gebiedsmarketingstichting is vervuld.

De gemeente en de stichting maken zich samen sterk voor het toerisme in Vijfheerenlanden.

Groene recreatie en ruimte voor toerisme past bij ons gebied Toeristisch Doelgroepen onderzoek: Toeristisch doelgroepenonderzoek heeft tot doel het in beeld brengen van mogelijke doelgroepen en beleid daar op afstemmen. Zonder deze cijfers is het niet mogelijk te monitoren wat de impact van het beleid is en kan niet aangetoond worden of de doelstelling van 20% groei gehaald wordt. Daarnaast is met goede data het beleid waar nodig aan te passen. In augustus 2021 hebben we de definitieve rapportages ontvangen. De uitkomsten worden onder andere gebruikt voor het opstellen van het uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme. Doorontwikkeling project Zouweboezem: Voor de ontwikkelingen van de Zouweboezem ligt al een projectplan dat deels is uitgevoerd. De Zouweboezem is niet alleen een beschermd natuurgebied, het herbergt ook veel historie. Tevens biedt de locatie van de Zouweboezem, en dan in het bijzonder het watergemaal, een mooie toevoeging voor een TIP (Toeristisch Informatie Punt) aanvullend op Leerdam en Vianen. Het watergemaal is een historisch gebouw dat aan het vervallen is. Door het op te knappen en in te richten als TIP, behouden we niet alleen een monument maar krijgt het ook die invulling die past bij de omgeving. Naast een TIP komt hier dan een (interactieve) tentoonstelling over de Zouweboezem en de historie die er ligt.

Dit project vraagt om een projectcoördinator die met alle betrokken partijen kan samenwerken om het tot een positief eindresultaat te brengen. 2021 gaat in het teken staan van het aanhalen van de samenwerkingsrelaties en het uitwerken van een (aangepast) projectplan. Het vraagt meerdere jaren om het uit te voeren. Voor 2021 vragen we met name uren voor een projectcoördinator om tot een projectplan te komen. Een fysiek informatiepunt in het buitengebied oprichten behoort op dit moment niet tot de mogelijkheden. Financieel vraagt dit een structurele impuls van minimaal € 50.000 en incidenteel ongeveer € 30.000. Deze middelen zijn momenteel niet beschikbaar. Daarnaast is het afgelopen half jaar hard gewerkt aan goede contacten met de ondernemers in het buitengebied. Er zijn in totaal 20 houten informatierekken geplaatst

Jaarstukken 2021

46

op campings, bij B&B ‘s en in horecagelegenheden. Deze worden regelmatig voorzien van informatie vanuit Vianen en Leerdam. De rekken zijn enthousiast ontvangen door de ondernemers. Daarnaast staan er nu ook vijf digitale informatiezuilen, verspreid door de gemeente. De komende jaren blijven we aftasten of de toevoeging van een extra fysiek informatiepunt meerwaarde heeft. De ontwikkeling van het klompenpad is stilgelegd vanwege ontwikkelingen binnen de bewonersgroep. Recreatie en Toerisme beleid harmoniseren De beleidsvisie R&T is op 8 juli vastgesteld door de gemeenteraad. We zijn aan de slag gegaan met het uitvoeringsprogramma. Themajaar Ode aan het landschap: 2021 is door het NBTC uitgeroepen als themajaar Ode aan het landschap. Onze samenwerkingspartners, Nieuwe Hollandse Waterlinie en het Groene Hart, zijn al druk bezig met het voorbereiden van een programma. Ook de Provincie grijpt dit jaar aan om impulsen te geven binnen de gemeente. Voor Vijfheerenlanden een mooie kans om nationale/internationale exposure te krijgen. Dit themajaar willen we inzetten op internationale kwaliteit en verspreid over de gehele gemeente. Een dergelijk themajaar vraagt een projectcoördinator en werkbudget. Deze coördinator gaat in samenwerking met het (culturele) veld een programma ontwikkelen.

De organisaties die een evenement ontwikkelen, krijgen een deelsubsidie, daarnaast vraagt het om een marketingcampagne. 2021 was door het NBTC (Nationaal Bureau voor Toerisme en Congressen) uitgeroepen tot Ode aan het Landschap. In samenwerking met de marketingorganisaties hebben wij hierop aangesloten met de volgende activiteiten: • ‘Beleef het landschap’-banieren in Vianen; • Roll-up banieren in Vianen; • Marketingwebsites besteden uitgebreid aandacht aan het thema en programma in onze regio; • Audiowandeling van stichting Link in de Zouweboezem; • Uitgave Struingids; • Oude Hollandse Waterlinie wandelingen door de gehele gemeente; • Sterk water Fort Everdingen pop-up restaurant; • 3D expositie van Job Groep; rondreizende tentoonstelling. In Vianen was tevens het culturele netwerk benaderd voor deelname, maar door de coronamaatregelen is de uitvoering hiervan beperkt gebleven. In totaal hebben we met het jaar en alle (online) activiteiten ongeveer 100.000 mensen bereikt.

Ecologisch beheer openbaar groen Aanleg ecologische bermen. Dit jaar is 4.000 m2 gazon omgevormd naar ecologische kruidenbermen met bomen en struiken om de biodiversiteit binnen de gemeente te herstellen. In 2022 wordt hier 6.000 m2 aan toegevoegd. Herstellen van biodiversiteit groen Het Biodiversiteitsherstelplan is op 8 juli 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2022 is het gemotoriseerde handgereedschap voor 75% vervangen door elektrisch gereedschap. Eind 2021 is ongeveer 60% van het handgereedschap aangedreven door een accu. Dit is volgens planning. In 2021 zijn ook twee elektrische voertuigen aangeschaft. Voor handgereedschap waar veel vermogen voor nodig is, zoals bladblazers en kettingzagen, geldt dat de accu-aangedreven machines momenteel nog te weinig

Jaarstukken 2021

47

vermogen kunnen leveren. Dit is de reden dat we deze nog niet vervangen hebben door elektrische varianten. We handelen in 2019 95% van de meldingen openbare ruimte binnen de gestelde termijn van 7 werkdagen af. In 2020 zal dit 96% zijn en in 2021 en verder 97%. In 2021 was het afhandelpercentage ruim 97%. De afhandeltijd was gemiddeld 3 dagen. We meten vanaf 2019 de klanttevredenheid van de afgehandelde meldingen openbare ruimte. We rapporteren de klanttevredenheid in de dashboardrapportage en desgewenst aan college en raad. In 2019 willen we gemiddeld een cijfer 7 voor de klanttevredenheid van afgehandelde meldingen openbare ruimte. Het cijfer voor de klanttevredenheid in 2021 voor de afgehandelde meldingen was gemiddeld een 8,1. Beleids- en beheerplan kunstwerken in de openbare ruimte Het Beleids- en beheerplan kunstwerken in de openbare ruimte wordt in 2022 aan de nieuwe gemeenteraad aangeboden. Dit is besloten door het Presidium. Er ontstaat geen negatief effect op het beheer en onderhoud van kunstwerken in de openbare ruimte. Harmoniseren groen- en bomenbeleid door het opstellen van een groenstructuurplan Afgelopen periode is er gewerkt aan het groenstructuurplan. Binnen dit plan vallen alle groen beleids- en beheerplannen. De planning is niet gehaald omdat er voor is gekozen dit door de nieuwe gemeenteraad te laten behandelen.

De stukken worden in de eerste vergadering van de nieuwe gemeenteraad aangeboden. Bestrijding invasieve exoten: De groei en explosieve toename van invasieve exoten is een bedreiging voor de inheemse planten en dieren. Dit is een landelijk probleem en ook binnen de gemeentegrenzen van Vijfheerenlanden doet zich dit voor. In samenwerking met de provincie wordt de bestrijding ter hand genomen. In 2021 zijn de Japanse Duizendknoop en de Reuze Berenklauw consequent bestreden. Te zien is dat de hoeveelheid m2 af begint te nemen en dat de groeikracht afneemt. Verwachting is dat het beheer in 2022 onder controle is. Het kwijtraken van deze planten is een illusie. Het is een nieuw onkruid dat herhaaldelijk bestreden moet worden. Deze werkzaamheden behoren dan ook tot nieuw dagelijks beheer en onderhoud.

Wat hebben we niet gedaan? Groene recreatie en ruimte voor toerisme past bij ons gebied Opstellen uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme Vanwege de verkiezingen hebben we ervoor gekozen om het uitvoeringsprogramma recreatie en toerisme aan de nieuwe gemeenteraad voor te leggen. In het eerste kwartaal van 2022 vinden er verschillende participatieve momenten plaats, zowel binnen de gemeente als daarbuiten. Dit werken we samen met de wethouder en beleidsadviseurs uit in een programma. De afronding wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2022. Camperbeleid: Op dit moment zijn er nog gratis camperplaatsen. Met dit nieuwe beleid willen we de camperplaatsen opnieuw toewijzen en een betaalsysteem invoeren. Het Uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme staat nu gepland voor 2022. Daaruit volgt het camperbeleid. Hierbij wordt ook gekeken naar het huidige betalingssysteem.

Jaarstukken 2021

48

Wat waren de kosten ? PROGRAMMA: 5 Bedragen x € 1.000

Werkelijk 2020

Begroting 2021 (primair)

Begroting 2021 (na wijziging)

Werkelijk 2021

Verschil 2021

Lasten Baten Saldo

9.481 -1.500 7.981

14.324 -1.953 12.371

14.477 -1.905 12.572

13.549 -2.074 11.475

928 V 169 V 1.097 V

Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves

92 -1.002 -910

61 -434 -373

137 -922 -785

73 -718 -645

64 V 204 N 140 N

Resultaat

7.071

11.998

11.787

10.830

957 V

Het voorgaande resultaat ten opzichte van de begroting 2021 (na wijziging) van 957 V wordt verklaard door een resultaat van 928 V bij de lasten, van 169 V bij de baten en van 140 N bij de verrekeningen met reserves. Bij de lasten is er sprake van een resultaat van 928 V. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Bij het taakveld sportaccommodaties was begroot, dat in 2021 de afkoop van het sportcentrum Leerdam zou plaatsvinden. Dit zal echter in 2022 plaatsvinden (342 V). • Ook was in de begroting 2021 al budget opgenomen voor het onderhoud van het nieuwe sportcomplex van Leerdam Sport. Het sportcomplex wordt echter pas in september 2022 opgeleverd (108 V). • Het opstellen van het nieuwe MJOP buitensport geschiedt grotendeels in 2022. Het budget hiervoor is echter in de begroting 2021 opgenomen (39 V). Omdat het nieuwe MJOP in 2022 gereed komt, zijn diverse (aan dit MJOP gerelateerde) in de begroting 2021 opgenomen onderhoudsbudgetten vanuit efficiencyredenen niet volledig aangewend. Dit veroorzaakt in 2021 een voordeel (95 V). • Bij het taakveld sportbeleid is een voordeel ontstaan bij het uitvoeringsbudget voor de harmonisatie van het sportsubsidiebeleid. Doordat het nieuwe sportbeleid nog niet is vastgesteld door de raad is er in 2021 nog geen uitvoering gegeven aan de harmonisatie (25 V).

Voor de consulent aangepast sporten is in 2021 is een bedrag van 22 gereserveerd. Dit budget is echter bestemd voor meerdere jaren. In 2021 is hiervan 6 uitgegeven (16 V). • Bij het taakveld cultuur is een voordeel ontstaan doordat de werkzaamheden voor het aanpassen van het ventilatiesysteem van theater GO, pas in 2022 zijn begonnen (54 V). Dit door de lange levertijden van materialen als gevolg van de grote landelijke vraag naar materialen voor het installeren/aanpassen van ventilatiesystemen. • Bij de cultuursubsidies is sprake van voordelen doordat een aantal vaste en structurele evenementen in 2021 is afgelast, als gevolg van de corona pandemie, en dus ook niet gesubsidieerd behoefden te worden (43 V). • Bij het taakveld erfgoed is sprake van een voordeel, doordat een deel van de kosten verbonden aan de opgraving en het onderzoek van de in het Vianense massagraf gevonden skeletten in 2022 wordt gemaakt, terwijl het budget in 2021 is begroot (70 V). • Bij het taakveld openbaar groen is er sprake van een voordeel bij het in uitvoering zijnde onderzoek volkstuinen. Hiervoor is een bedrag van 60 in de begroting 2021 opgenomen. Het grootste deel van de kosten wordt echter in 2022 gemaakt (52 V). • Een voordeel is ook ontstaan bij het in 2019 gevormde Ruimtelijk kwaliteitsfonds Buitengebied (32 V). Wanneer initiatiefnemers een project uitvoeren in het landelijke

Jaarstukken 2021

49

•

gebied (waarbij inbreuk wordt gedaan op de ruimtelijke kwaliteit die niet ter plekke kan worden gecompenseerd) wordt in de anterieure overeenkomst opgenomen dat er een financiële bijdrage wordt gestort in het fonds. Op dit moment stort alleen Eneco jaarlijks een bijdrage. In de toekomst zullen ook andere initiatiefnemers middelen in het fonds gaan storten. De in 2021 niet bestede middelen worden in het kwaliteitsfonds gestort (zie reserves). Tenslotte was bij het beheer van speelplaatsen en het onderhoud van speeltoestellen in 2021 sprake van langere levertijden bij aannemers en leveranciers. Hierdoor is een aantal werkzaamheden doorgeschoven naar 2022 (43 V).

Bij de baten is er sprake van een resultaat van 169 V. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Het SC Helsdingen heeft in 2021 een rijksvergoeding ontvangen, ter compensatie van huurderving over het jaar 2020 (vanwege Corona maatregelen) (198 V). • Diverse kleinere voordelen zijn er bij het SC Helsdingen door een hogere SPUK BTW compensatie dan begroot en een hogere opbrengst zwemmen dan begroot. Deze hogere opbrengst zwemmen is veroorzaakt doordat er in 2021 meer zwemlessen zijn gegeven. • Een nadeel is ontstaan bij de afrekening van BTW suppleties voor SC Helsdingen over de voorgaande jaren (116 N). • Ook bij de kostenplaats Combinatiefunctionarissen is er in 2021 sprake van een nadeel doordat met ingang van 2021 geen bijdrage van scholen meer gevraagd wordt voor de inzet van de buurtsportcoaches. In het verleden droegen enkele scholen bij aan de inzet van de buurtsportcoaches. Maar met de invoering van de regeling voor vakleerkrachten (waarbij de scholen 50% van de kosten op zich nemen), is de bijdrage van de scholen aan de buurtsportcoaches komen te vervallen. Bij de verrekeningen met reserves is er sprake van een per saldo resultaat van 140 N. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Een deel van het in de begroting 2021 opgenomen nieuw beleid (uit de kadernota) is gedekt door onttrekkingen uit de reserves.

Omdat deze budgetten voor nieuw beleid in 2021 niet allemaal zijn uitgegeven, is de onttrekking aan de reserves met een gelijk bedrag verlaagd (247 N). Ook het budget voor het ventilatiesysteem van Theater GO is in 2021 niet volledig uitgegeven. Ook hier moet de onttrekking aan de reserves dus worden verlaagd (54 N). • Niet begroot was de gerealiseerde storting in het Ruimtelijk kwaliteitsfonds Buitengebied (32 N) en diverse onttrekkingen in verband met de reserve Corona (53 V). • Tenslotte is in 2021 de reserve afschrijvingen sportvelden SV Meerkerk ingesteld. De in 2021 gedane onttrekking voor de afschrijving inzake sportvelden SV Meerkerk was nog niet begroot (120 V).

Jaarstukken 2021

50

Programma 6: Sociaal domein

Wat hebben we bereikt? Sociaal maatschappelijke agenda Transformeren is een zaak van langere adem. We werken met vier opgaven: 1. meedoen 2. vitaliteit 3. voor jezelf zorgen 4. een leven lang ontwikkelen Om het resultaat te kunnen monitoren, werken we programmatisch. In oktober 2021 hebben wij in een Raadsinformatiebrief uiteengezet dat we in een periode van vijf jaar een transformatie in gang zetten van hulp en ondersteuning naar meer zelfredzaamheid en samenredzaamheid, naar vroegsignalering, preventie en oplossingsrichtingen bieden. Hierbij focussen wij op drie belangrijke thema’s die wij bij (een deel van) onze inwoners zien. Dit zijn: 1. financiën en het omgaan met geld, 2. fysieke en mentale gezondheid 3. kansen- en talentontwikkeling. Ondertussen is er ook het nodige binnen de opgaven bereikt. Hieronder gaan we hier op in.

Opgave 1. Meedoen Welzijn en Wmo Eenzaamheid Tijdens de coronapandemie is de eenzaamheid bij mensen vergroot. Onze welzijnsinstellingen zijn één van onze belangrijkste strategische partners. Met de extra middelen die wij vanuit het Rijk hebben ontvangen om de gevolgen van de coronapandemie te bestrijden, hebben we meer ingezet op welzijnscoaches. Hierdoor konden we meer mensen bereiken. In de week van de eenzaamheid zijn er diverse activiteiten georganiseerd voor mensen om eenzaamheid te verminderen. Wij sluiten hierbij aan bij de nationale coalitie tegen eenzaamheid van VWS. Dementievriendelijk Alzheimer Lekstroom heeft een dementiescan uitgevoerd voor de gemeente om te zien in hoeverre de gemeente dementievriendelijk is. Deze scan was positief, maar gaf wel aan dat er extra inzet nodig is voor de scholing van de gemeentelijke organisatie en diverse maatschappelijke partners. In 2022 worden deze scholingen uitgevoerd. Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad Sociaal Domein heeft het college geadviseerd over diverse onderwerpen en de samenwerking is eind van het jaar geëvalueerd. Met de verbeterpunten gaan we aan de slag in 2022. Mantelzorg De nieuwe vorm van mantelzorgwaardering waarmee we in 2021 zijn gestart, is een succes gebleken en wordt gecontinueerd.

Er is extra ingezet op het voorkomen van overbelasting van mantelzorgers onder meer door meer bewustwording bij zorgverleners te vergroten. Met Huis Ter Leede en Rivas zijn hierbij intensieve contacten opgebouwd.

Jaarstukken 2021

51

Voor het verbeteren van de toegang tot Mantelzorgregelingen is een subsidie van VWS ontvangen. Inwonersinitiatieven Via het fonds inwonersinitiatieven waren we in staat diverse kleinere en grotere initiatieven van onze inwoners op sociaal gebied financieel en/of met advies te ondersteunen, zoals bv. Vitaal Dorp Everdingen, Fietsmaatjes en Weekje Weg. Vanwege de coronamaatregelen zijn verschillende aanpassingen gedaan. Zo zijn initiatiefnemers op een alternatieve manier bedankt en gewaardeerd door de gemeente tijdens de Week van het Initiatief, omdat dit niet via fysieke bijeenkomsten kon plaatsvinden.

Jeugdhulp 2021 kenmerkte zich wederom door corona. De coronamaatregelen hebben, zoals we regelmatig in verslagen en de media konden lezen, een forse impact op jongeren, hun welzijn en welbevinden. Jeugdhulptrajecten zijn er anders uit komen te zien. De jeugdhulp wordt vaker individueel ingezet en online. Zorgaanbieders en ons Sociaal Team rapporteren een toename in de complexiteit van de zorgvragen. Kinderen en jongeren hebben een roerig jaar achter de rug met sluitingen en heropeningen van scholen, aangepaste examenregels, verlies van banen, verlies van mogelijkheden om elkaar te treffen. Dit heeft invloed op de manier waarop jongeren mee kunnen doen en zich ontwikkelen. We hebben dan ook jongeren de mogelijkheid geboden om zelf activiteiten te organiseren binnen de coronamaatregelen. Tevens hebben we de coachingstrajecten uitgebreid, het school maatschappelijk werk versterkt en het aanbod aan trainingen uitgebreid. Deze inzet is niet louter gericht op het opheffen van ervaren problemen maar voornamelijk gericht op het versterken van de weerbaarheid en veerkracht van de jongeren. We hopen dat onze jongere generatie de ervaringen die zij hebben opgedaan tijdens de coronapandemie kunnen meenemen in een gezond en flexibel volwassen leven.

Opgave 2. Vitaliteit Gezondheid 2021 heeft ook in het teken gestaan van verdere versterking van de samenwerking tussen het sociaal domein en sport. In het najaar van 2021 is het gezondheidsbeleid vastgesteld in de gemeenteraad. Met insteek op Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) en het IJslandse model wordt gewerkt aan het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van jongeren. In 2022 wordt dit doorgezet via “Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)". Het jongerenwerk is een belangrijke spilpartner bij het verbinden van de organisaties die een rol hebben in de leefwereld van jongeren (scholen en sportverenigingen bijvoorbeeld). In samenwerking met het onderwijs, jongerenwerk en Sociaal Team is voor het versterken van de mentale gezondheid extra coaching en schoolmaatschappelijk werk beschikbaar tot en met 2023.

Opgave 3. Voor jezelf zorgen Jeugdhulp In 2021 is gestart met het vergroten van het bewustzijn bij zorgaanbieders en het Sociaal Team dat een toekomstplan/perspectiefplan nodig is voor jongeren die zorg ontvangen/kwetsbaar zijn. Dit geldt voor alle jongeren in zorg vanaf de leeftijd van 16,5

Jaarstukken 2021

52

jaar. Doel van dit plan is zorgen voor een soepele overgang naar een andere levensfase vanaf 18 jaar. In dit plan worden naast de zorg ook de andere leefdomeinen: wonen, werk, onderwijs, inkomen, en vrije tijd meegenomen. Dit toekomstplan/perspectiefplan wordt verankerd in de nieuwe inkoopafspraken jeugdhulp 2022 e.v. De uitgaven voor jeugdhulp zijn in 2021 wederom gestegen ten opzichte van 2020. Een deel van de stijging is te wijten aan de indexatie van tarieven. Een ander deel aan de toename van complexiteit, coronapandemie én aan de toename van inzet van zorg. We zien een stijging van de kosten in de categorieën Jeugd & Opvoedhulp en Kind met Beperking, vooral bij het product begeleiding. Ieder kwartaal duiden we de cijfers samen met de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) en het Sociaal Team. De budgetten zijn ten opzichte van de realisatie van 2020 flink overschreden. De prognose 2021 laat een toename zien van € 2.574.000 vergeleken met het vorige boekjaar. Dit is een stijging van 20% vergeleken met de realisatie van 2020.Het ligt daarmee flink hoger dan de regionale trend van 10%. Het regionale inkooptraject voor jeugdhulp is in 2021 vervolgd. Er worden 4 segmenten onderscheiden (ambulante jeugdhulp, jeugdhulp in gezinsvormen, jeugdhulp in onderwijstijd en crisis). 2 segmenten worden in de zomer 2022 gegund. Hiermee ligt de inkoop redelijk op koers.

Wmo De monitoring van de uitgaven Wmo is in 2021 verder ontwikkeld. Op weekbasis worden de uitgaven per Wmo-product in beeld gebracht en vergeleken met de begroting. Daarnaast is gewerkt aan kostenbewustzijn bij de medewerkers. Ook zijn aanpassingen gedaan in het werkproces om de rechtmatigheid te verbeteren. Het herindicatieproject voor Individuele Begeleiding en Dagbesteding is in 2021 afgerond. Hiermee is de administratie rechtmatig. Het herindicatieproject heeft echter geen substantiële besparing opgeleverd door inwoners te verwijzen naar collectieve en/of voorliggende voorzieningen. Een nieuwe verordening en een geactualiseerde set nadere regels Wmo zijn in december door de gemeenteraad vastgesteld. De in 2021 opgelegde taakstelling Wmo van € 535.000 is gerealiseerd. De totale uitgaven Wmo zijn binnen de begroting gebleven. Het tijdpad voor de inkoop van Wmo Individuele Begeleiding is aangepast. De inkoopstrategie is medio juli 2021 vastgesteld. De verwachte ingangsdatum van de nieuwe overeenkomst is nog niet bekend, maar start op zijn vroegst op 1 oktober 2022 en uiterlijk 1 januari 2023.

Opgave 4. Leven lang ontwikkelen In april 2021 is het nieuwe Onderwijsachterstandenbeleid ’Naar een goede start voor alle kinderen in de gemeente Vijfheerenlanden’ vastgesteld. Deze notitie bevat veel ambities en activiteiten, waar direct na vaststelling mee aan de slag gegaan is. Onder programma 4 is hier uitgebreider op ingegaan. Begin 2021 is de coördinator Opgroeien gestart. Deze heeft het gehele aanbod aan producten en activiteiten voor jeugd en jongeren (en hun ouders) in de gemeente Vijfheerenlanden in kaart gebracht. Er is een startnotitie gemaakt die, na inspraak door de gemeenteraad, nu herzien wordt. Ondertussen is ook gestart met het bouwen/verbreden van lokale netwerken. Voor meer informatie hierover verwijzen we u naar programma 4.

Jaarstukken 2021

53

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) Aan de hand van de SMA ontwikkelen we het Sociaal Domein naar een meer opgave- en vraaggerichte organisatie. Dit doen we in de vorm van een programma omdat transformeren focus vraagt. Bij een (maatschappelijke) vraagstuk wordt eerst een analyse gemaakt van het probleem, deels ondersteund met data. Daarnaast maken we gebruik van CBS gegevens en alle overige informatiebronnen. Wij gaan werken met een duidelijke opdrachtomschrijving waarin antwoord wordt gegeven op de vraag: ‘Waarom doen we het, voor wie doen we het, wat willen we bereiken, wie voert regie, hoeveel tijd en capaciteit neemt het in beslag, wie worden betrokken, hoeveel mag het kosten en wanneer zijn we tevreden?’. Daarnaast werken we met strategische en operationele doelen aan de hand van een Doelen-Inspanningen-Netwerk (DIN). We onderscheiden vier opgaven: 1. Meedoen 2. vitaliteit 3. voor jezelf zorgen 4. een leven lang ontwikkelen Deze opgaven werken we uit aan de hand van drie thema’s, die onderdeel uitmaken van het programmaplan Transformatie sociaal domein. Deze thema’s zijn: 1. Gezondheid; 2. Armoede en schulden en 3. Een leven lang ontwikkelen. Hiervoor werken we met strategische en operationele doelen aan de hand van een Doelen-Inspanningen-Netwerk (DIN). In 2021 zijn er twee concrete resultaten: 1.

Programmaplan transformatie sociaal domein 2022 tot 2027; 2. Jaarplan 2022; dit wordt onderdeel van de reguliere planning & control cyclus en is opgenomen in de begroting 2022. Zoals we bij de bestuursrapportages in 2021 al aangaven zijn veel activiteiten die logischerwijs voortvloeien uit de SMA al gestart en worden er resultaten bereikt (zie hierboven). Uit verschillende resultaatbeschrijvingen bij het sociaal domein blijkt ook de verwevenheid en relatie met de SMA. We zijn gestart met het opzetten van de programmatische aanpak van de SMA. Hiervoor is een opdracht geformuleerd en vastgesteld door het college. Er wordt nu vanuit de verschillende disciplines gewerkt aan het programmaplan. Helaas vergt de planning hiervan, door onder andere de coronapandemie, meer tijd. We beogen dit plan nu in 2022 gereed te hebben. Het jaarplan 2022 is onderdeel van de begroting 2022. Wat betreft het budget zijn we gebleven binnen het implementatiebudget dat we beschikbaar hadden. Bij het vaststellen van de 2e bestuursrapportage is besloten om het resterend budget 2021 mee te nemen naar 2022 en beschikbaar te houden voor de periode 2022-2026. Dit sluit aan bij de programmatische, meerjarige aanpak van de SMA.

Opgave 1. Meedoen Preventieplan met strategisch partnerschap Wij zijn in 2021 in gesprek gegaan met onze strategische partners over hun structurele en incidentele subsidies en in hoeverre deze bijdragen aan de maatschappelijke

Jaarstukken 2021

54

opdrachten van de SMA. Het budget van het investeringsprogramma, vooral gericht op preventie, eindigt per 2023. Daardoor moeten er in samenspraak keuzes gemaakt worden.

Welzijn en Wmo Mantelzorg en vrijwilligersondersteuning Een deel van de ondersteuning door SamenDoen voor de mantelzorg en vrijwilligers in de voormalig gemeente Zederik is per abuis niet opgenomen bij de overgang naar de begroting Vijfheerenlanden. Dit wordt hiermee hersteld voor een periode van twee jaar, net als de andere projecten. In die tijd wordt onder meer via het afwegingskader voor projecten in het sociaal domein nagegaan hoe de toekomst van deze ondersteuning er uit moet zien. Met dit budget is in 2021 onder andere mantelzorgondersteuning bij de zorginstellingen binnen de gemeente Vijfheerenlanden versterkt. Gestart is met Huis ter Leede en Rivas. Er zijn daar onder meer aandachtfunctionarissen mantelzorg aangewezen, er worden cursussen gegeven en de wijkverpleegkundigen wijzen de cliënten op aanbod bij Steunpunt Mantelzorg. Door de coronamaatregelen is het niet gelukt om ook een steunstructuur voor de kernen van de voormalige gemeente Zederik op te pakken. Daarnaast zijn er circa 75 extra koppelingen gerealiseerd tussen vrijwilligers en zorgvragers. In 2022 worden de gelden meegenomen bij het afwegingskader van de incidentele projecten met de Welzijnsinstellingen en andere partners. Vanwege het verdwijnen van het budget van het investeringsprogramma moeten er dan keuzes gemaakt worden.

Maatjes project MaatjesvoorElkaar is onderdeel van het vrijwilligersplatform VianenvoorElkaar. In 2021 hebben de twee vrijwillige matchmakers en de coördinator 41 matches/ koppelingen gemaakt tussen een vrijwilliger en een vrager. Dit zijn vragers die kwetsbaar zijn en/of digitaal niet vaardig. Ook zijn de eerste stappen genomen om het platform uit te breiden naar heel Vijfheerenlanden. Dit leidt tot de invoering rond 1 april 2022 van “Vijfheerenlanden voor Elkaar”. In 2022 bekijken we hoe we verder gaan met de module ‘Maatjes voor Elkaar’. In 2022 wordt dit project namelijk meegenomen bij de afweging van incidentele projecten met de Welzijnsinstellingen en andere partners. Vanwege het verdwijnen van het budget van het investeringsprogramma moeten er dan keuzes gemaakt worden. Welzijnscoaches Het belang van het welzijn van onze inwoners is in het tweede jaar van de coronapandemie nog meer naar voren gekomen. Onze welzijnsinstellingen zijn hierbij één van onze belangrijkste strategische partners. Samen met hen onderzoeken we hoe gerichte welzijnscoaching kan bijdragen aan meer preventie. Vanuit het Rijk zijn extra middelen beschikbaar gesteld door de coronacrisis. Deze middelen zijn ingezet voor de welzijnscoaches, waardoor vooral meer eenzame ouderen konden worden ondersteund.

Jeugdhulp Voor zover er hieronder niet op wordt ingegaan, verwijzen we u naar de informatie in dit programma onder Wat hebben we bereikt? en onder de andere opgaven. Plan van aanpak (preventie) huiselijk geweld en kindermishandeling, onderdeel integraal beleidsplan sociaal domein 2021 heeft in het licht gestaan van het analyseren van de ontstane tekorten en het

Jaarstukken 2021

55

realiseren van oplossingen. De pilotprojecten en samenwerkingsverbanden die in dat kader zijn opgezet, werpen hun vruchten af. Doordat we een aantal zaken anders hebben aangepakt (zie hierna) zijn de tekorten minder groot dan aanvankelijk verwacht. Het gaat daarbij vooral om wijzigingen in de samenwerking met SAVE en Veilig Thuis. Doordat er IC-medewerkers (Intensieve casussen) zijn toegevoegd aan het Sociale Team kunnen we nu zelf trajecten oppakken waar anders SAVE begeleiding ingezet zou worden. Daarnaast worden de meldingen die via Veilig Thuis binnenkomen nu eerst gescreend door bovengenoemde medewerkers, zodat deze meldingen meteen in de juiste route terechtkomen. In 2021 is al een aantal belangrijke stappen gezet om te komen tot verbetering van de processen, samenwerking en meer grip te krijgen op de kosten, het gaat daarbij bijvoorbeeld om: 1. IC-begeleiding (Intensive Cases team) ter vervanging van de SAVEbegeleidingstrajecten (de dubbelingen eruit halen) 2. Samen optrekken in de meldingen bij Veilig Thuis 3. Regionale en lokale aanpak complexe scheidingen Ad 1 IC-begeleiding ter voorkoming van inzet van SAVE-begeleiding Het Sociale Team is in 2021 aangevuld met een aantal medewerkers dat intensieve begeleiding levert bij (hoog) complexe situaties in het vrijwillig kader. Dit blijkt een zeer succesvolle aanpak.

In het vrijwillig kader wordt nu nauwelijks nog SAVE-begeleiding ingezet. We gaan nu aan de slag met het borgen van de expertise en de aanpak in het Sociaal Team, een gedegen analyse van de processen en een vertaling in de opdracht voor SAVE. Ad 2 Samen optrekken bij de meldingen Veilig Thuis Samen met Veilig Thuis gaan we kijken of en op welke manier het Sociaal Team en Veilig Thuis vanaf het begin samen kunnen werken bij meldingen die gedaan worden bij Veilig Thuis: • Er zit nu vaak te lang tussen de melding en de verwerking • Het proces van de meldingen is onnodig ingewikkeld • Een groter dan gemiddeld aantal meldingen leidt tot onderzoek. Het is de vraag of dat noodzakelijk is. De verwachting is dat hiermee de processen effectiever en efficiënter ingericht kunnen worden, wat uiteindelijk ook een positief effect heeft op de kosten. Ad 3 Regionale en lokale aanpak complexe echtscheidingen 70% tot 75% van de meldingen bij Veilig Thuis en SAVE blijkt voort te komen uit situaties van een complexe echtscheiding. Het is daarom van belang dat parallel aan de aanpak van Huiselijk Geweld en Kindermishandeling ook aandacht is voor de aanpak van complexe echtscheidingen. Dit onderwerp wordt, samen met de ketenpartners, op regionaal en lokaal niveau uitgewerkt.

Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) Harmoniseren Collectief Vraagafhankelijk Vervoer De uitgaven voor 2021 vallen binnen het budget. Door de coronamaatregelen blijven de vervoersbewegingen namelijk beperkt. Een ander gevolg ervan is dat de vervoersbewegingen lastig te voorspellen zijn. Daardoor is het op de piekmomenten moeilijk om goed te plannen, zeker ook gezien de landelijke chauffeurstekorten. Zowel Regiotaxi als de vervoerder houden de voortgang nauwlettend in de gaten en rapporteren hierover. Dit punt en het terugdringen van oneigenlijk gebruik blijven onder de aandacht van het reguliere Wmo-beleid. De harmonisatie is voltooid.

Jaarstukken 2021

56

Duidelijkheid positionering welzijnsinstellingen Vijfheerenlanden De uitvoering van het plan van aanpak voor de samenwerking tussen de twee welzijnsinstellingen en hun positionering loopt volgens plan. Het Sociaal Team wordt doorontwikkeld. Het is van belang om de positionering van welzijn hierop te laten aansluiten. Een voorbeeld van de hiervoor vermelde doorontwikkeling is verder dat de jeugdprofessionals in 2021 in gemeentelijke dienst zijn gekomen.

Doorontwikkeling Sociaal Team In de zomer van 2021 is de aansturing van het Sociaal Team onder de netwerkmanager Sociaal Domein geplaatst. Dit geeft de mogelijkheid om zicht te houden op de gehele keten “van vraag naar ondersteuning, hulp en zorg tot inzet van specialistische zorg”. Met de coördinatoren is een plan van aanpak opgesteld als onderdeel van de doorontwikkeling van het Sociaal Team. De implementatie is in het najaar van 2021 onder leiding van een externe projectleider van start gegaan.

Opgave 2. Vitaliteit Gezondheid De uitvoering van deze onderwerpen ligt primair bij de GGDrU. Het verhogen van de vaccinatiegraad in het algemeen vraagt een langdurige aanpak en is in het Gezondheidsbeleid (d.d. december 2021) opgenomen als één van de prioriteiten voor de komende jaren. Vanwege de prioriteit die de coronacrisis en –vaccinaties hebben, wordt komend jaar een actieplan opgesteld. Positieve gezondheid is gebruikt als basis voor de activiteiten van de GGDrU in de afgelopen jaren. Deze positieve blik op gezondheid kijkt naar de mogelijkheden en kansen om mee te kunnen doen in de samenleving. Gezondheid gaat verder dan nietziek zijn (Bestuursagenda 2019-2023). Het gedachtegoed van positieve gezondheid is ook als kader genomen in het Gezondheidsbeleid 2022-2027, dat in december 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Samen met de GGDrU zijn we bezig met de uitwerking van Kansrijke Start. In dit kader inventariseren we welke interventies passen bij de problematiek in onze gemeente. Het programma Nu Niet Zwanger is opgenomen in het landelijk programma Kansrijke Start en wordt meegenomen in de afweging van mogelijke interventies in onze gemeente.

Opgave 3. Voor jezelf zorgen Jeugdhulp Voor zover er hieronder niet op wordt ingegaan, verwijzen we u naar de informatie in dit programma onder Wat hebben we bereikt? en onder de andere opgaven. Uitvoering MDT BAAS - maatschappelijke diensttijd De pilot van 2 jaar is succesvol afgerond. Voor de komende 2 jaar hebben we wederom subsidie van het Rijk ontvangen. We zijn met regiogemeenten in contact om dit ook mogelijk te maken voor jongeren elders. Daarnaast komen er ongeveer een 25 huizen voor jongeren die bijvoorbeeld uitstromen uit jeugdverblijf en naast BAAS ook HuisBaas worden. Daarmee is MDT gereed maar blijven we het programma verder ontwikkelen.

Jaarstukken 2021

57

Wmo Aanbestedingstraject sociaal domein: in samenwerking met Lekstroom Wmo Vanuit de RBL is er gestart met het traject voor een nieuwe inkoop voor Jeugd en Wmo begeleiding. Het tijdpad voor de inkoop van Wmo Individuele Begeleiding is aangepast. De inkoopstrategie is medio juli 2021 vastgesteld. Publicatie van de aanbesteding vindt in 2022 plaats. Participatie Actieplan armoede en schulden vastgesteld door gemeenteraad Naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad is er in 2020 in samenwerking met lokale partners een actieplan armoede en schulden opgesteld. Het actieplan is in 2021 vastgesteld. Gecombineerde aanbesteding formele trajecten WEB/leerroutes WI regio AV In 2020 hebben de gemeenten Vijfheerenlanden, Molenlanden en Gorinchem gezamenlijk een gecombineerde Europese aanbesteding uitgeschreven voor de inkoop van educatietrajecten onder de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) en de leerroutes B1 (gericht op taalniveau B1) en Z (gericht op zelfredzaamheid) onder de nieuwe Wet Inburgering (WI). De opdracht is gegund aan IVIO-opleidingen. De looptijd van de opdracht is van 1 september 2021 tot 1 september 2023, met tweemaal een optie voor verlenging met één jaar.

Opgave 4. Leven lang ontwikkelen Hier is in programma 4 nader op in gegaan.

Cliëntervaringsonderzoek (CEO) Voor het cliëntervaringsonderzoek wordt bekeken of het zinvol is om de onderzoeken van Jeugd en Wmo op dezelfde wijze in te steken. Voor beiden is 2021 een pilotjaar dat eind 2021 geëvalueerd wordt. Dit jaar kan dienen als soort nulmeting. Verder gaat een frequentere terugkoppeling aan het Sociale Team en hun input een grotere rol spelen. Ook worden wat betreft de vragen over de geleverde zorg, de ontwikkelingen op het gebied van de Ervaringswijzer in de gaten gehouden. Besloten is om in regio Lekstroom de cliëntervaringsonderzoeken uit te voeren met Ervaringwijzer. Deze methode biedt de mogelijkheid om inwoners duidelijker, eenvoudiger en gerichter vragen te stellen waardoor de respons en de kwaliteit van de antwoorden zal stijgen. De Ervaringwijzer wordt stapsgewijs ingezet. In Vijfheerenlanden beginnen we eerst met Jeugd, vanaf 1-1-2022. Voor de zomer wordt bekeken of het Sociaal Team kan aansluiten. Vanaf 1-1-2023 is het de bedoeling dat ook de Wmo met deze methode aan de slag gaat. Daarnaast gaan ook zorgaanbieders stapsgewijs deelnemen. Afhankelijk van de nieuwe contracten die de RBL aangaat, sluiten de verschillende aanbieders per voorzieningsoort aan.

Beschermd wonen (BW) Vanaf 2023 wordt het budget voor inwoners die vanaf 2023 een indicatie krijgen voor beschermd wonen, gefinancierd door de lokale gemeente en niet meer door de gemeente Utrecht in de rol als centrumgemeente. De centrumgemeente Utrecht behoudt het budget om de zorg te kunnen voortzetten voor cliënten die in de jaren voor 2023 een indicatie hadden. Deze overgang zou eerst in 2022 plaatsvinden maar is door het Rijk

Jaarstukken 2021

58

met één jaar uitgesteld. In 2021 zijn regionaal projecten opgepakt voor Beschermd Wonen (BW), ter voorbereiding op de overgang van BW per 2023. Gemeenten hebben volgens de Norm voor Opdrachtgeverschap de verplichting om de samenwerking en financiële kaders voor de komende jaren vast te leggen. Op verzoek van de U16-gemeenten heeft een externe partij in 2021 een advies uitgebracht over de gewenste samenwerking op het gebied van beschermd wonen binnen de U16. Op basis van dit advies is door de U16 gemeenten besloten om voor de jaren 2023 en 2024 een plan (Regioplan) uit te werken met als insteek om tenminste tot en met 2024 intensief als U16 gemeenten samen te blijven werken, samen in te kopen, en om financiële afspraken te maken en te leren en te ontwikkelen.

Zorgfraude De regio Lekstroom gaat eerste stappen zetten in de aanpak van Zorgfraude met een pilot van twee jaar door in te zetten op preventie, de basis op orde te krijgen en het aanstellen van een toezichthouder Rechtmatigheid. Dit levert zeker een bijdrage aan het krijgen van grip op de kosten. De toezichthouder is benoemd en aan de slag gegaan met de eerste regionale signalen. Via een intern meldpunt is zij bereikbaar voor consulenten en het Sociaal Team. De samenwerkingsovereenkomst en de dienstverleningsovereenkomst worden begin 2022 naar de colleges gebracht, evenals het regionale handhavingsbeleid. De gemeenteraad krijgt in januari 2022 een Raadsinformatiebrief met een evaluatie, waarin ook aandacht is voor de aanbevelingen van de Rekenkamer.

Inburgering Implementatie nieuwe Wet Inburgering (WI) Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel (Wet Inburgering 2021) in werking getreden. Onze gemeente voert dat samen met de gemeenten Gorinchem en Molenlanden uit. Het nieuwe inburgeringsstelsel legt de regie over de inburgering van statushouders en gezinsmigranten bij de gemeente. Het jaar 2021 heeft volledig in het teken gestaan van de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. In maart 2021 is hiervoor het beleidskader 'Aan de slag' vastgesteld. Voor de inkoop van leerroutes (taaltrajecten) is, na een Europese aanbesteding, een taalaanbieder geselecteerd. Ook zijn er diverse pilots uitgevoerd om ervaring en kennis op te doen met het werken met het nieuwe inburgeringsstelsel en - waar nodig ontwikkelde werkprocessen bij te stellen. Onze partners AVRES en VluchtelingenWerk voeren - namens onze gemeente - het inburgeringsstelsel uit. Voor deze partners is gekozen omdat het inburgeringsstelsel sterk gelieerd is aan de Participatiewet en omdat beide partners jarenlange expertise hebben in het begeleiden van statushouders bij de integratie en participatie. AVRES en VluchtelingenWerk zijn echter niet de enige partners die een bijdrage gaan leveren aan de integratie en participatie van statushouders en migranten in onze samenleving.

Ook anderen hebben hierin een rol, zoals taalaanbieder IVIO, de bibliotheek, welzijnsorganisaties en het verenigingsleven. Het nieuwe inburgeringsstelsel is op 1 januari 2022 nog niet helemaal uitgewerkt. Op onderdelen is het stelsel nog in ontwikkeling. Het Rijk heeft het inburgeringsstelsel voor de komende periode daarom bestempeld als een ‘lerend stelsel’. Op onderdelen krijgt de invoering van de nieuwe Wet inburgering dus nog een vervolg in 2022. Voor de uitvoering van het nieuwe inburgeringsstelsel is de begroting in 2022 sluitend. De inzet van extra gemeentelijke middelen is daardoor niet aan de orde.

Jaarstukken 2021

59

Arbeidsmarktregio Pijler arbeidsmarkt: "programma voor iedereen die het nodig heeft een passend traject naar werk, vrijwilligerswerk of anderszins participatie in de samenleving. - In samenwerking met de lokale en regionale partners realiseren van een gevarieerd ontwikkelaanbod voor het hele traject van inactief tot aan een betaalde baan. " In 2021 heeft Avres in samenwerking met de gemeente gewerkt aan een ambitiedocument met ontwikkellijnen voor Vijfheerenlanden (en de andere gemeenten). Met deze ontwikkellijnen kunnen we inwoners beter ondersteunen bij de zoektocht naar een passende baan en dagbesteding. Arbeidsmarktregio: onderzoek naar de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio: Op 16 juli 2020 heeft de gemeenteraad besloten dat Vijfheerenlanden voor drie jaar aansluit bij de arbeidsmarktregio Gorinchem. In die drie jaar onderzoekt Vijfheerenlanden de haalbaarheid om een nieuwe arbeidsmarktregio te vormen. De verkenning naar de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio heeft plaatsgevonden door gesprekken op ambtelijk en bestuurlijk niveau met betrokkenen van de AV en de Lekstroom gemeenten. De AV-gemeenten waren genegen om mee te doen in de verkenning. In de Lekstroom gemeenten ging de aandacht meer uit naar verbeteren van de onderlinge samenwerking in de Lekstroom voor de opgaven in het Sociaal Domein.

We moeten daarom concluderen dat er geen momentum was voor de verdere verkenning van de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio. Er is afgesproken dat dit in 2022 een vervolg krijgt.

Laaggeletterdheid Regionaal programma laaggeletterdheid 2020-2024 In de arbeidsmarktregio Gorinchem is in februari 2019 met alle (taal)partners een Taalpact afgesloten. In dit Taalpact zijn de missie en drie doelen van onze arbeidsmarktregio op het gebied van laaggeletterdheid geformuleerd. De missie van het Taalpact is dat 'iedereen beschikt over voldoende basisvaardigheden (taal, rekenen, digitaal) om volledig mee te kunnen doen in de samenleving. Degenen waarvoor dit niet mogelijk is, weten waar zij hulp kunnen krijgen'. De drie gestelde doelen zijn: 1. op 1 maart 2024 beschikt 100% van de jongeren op het einde van de leerplichtige leeftijd over de basisvaardigheden. 2. op 1 maart 2024 weet iedereen waar hij/zij terecht kan voor het aanleren van basisvaardigheden. 3. op 1 maart 2024 beschikken in onze regio minstens 500 extra NT1’ers en 1.500 NT2’ers over de basisvaardigheden. Vanuit dit Taalpact is in 2021 verder gewerkt aan een integrale aanpak van laaggeletterdheid in de arbeidsmarktregio Gorinchem. Dit ondanks het feit dat op landelijk niveau de bestuurlijke afspraken over de aanpak van laaggeletterdheid in de periode 2020-2024 door de VNG zijn opgezegd. Laaggeletterdheid is een onderwerp waarop onze gemeente zich geen stilstand wil veroorloven. Het opzeggen van de landelijke afspraken heeft niet geleid tot het intrekken van de Rijksmiddelen voor laaggeletterdheid.

Daardoor konden alle activiteiten in 2021 gewoon doorgaan. Eind maart 2021 heeft ons college ingestemd met het Regionaal Plan Laaggeletterdheid Arbeidsmarktregio Gorinchem. Dit regionale plan richt zich op de genoemde integrale aanpak, te weten het verbinden van initiatieven tot een doorgaande lijn en het borgen van deze doorgaande lijn in (lokaal) beleid. De arbeidsmarktregio legt daarbij de focus op een aantal onderdelen:

Jaarstukken 2021

60

• • • • •

NT1-ers (inwoners met Nederlands als eerste taal) beter bereiken een overzichtelijke en actuele sociale kaart een vraaggericht aanbod de doelgroep betrekken kwaliteit en monitoring

Voor de aanpak van laaggeletterdheid is monitoring essentieel. Op die manier kan het effect worden gemeten van de inzet van onze activiteiten. Landelijk wordt gewerkt aan een monitor om het aantal deelnemers en de effectiviteit van het aanbod te meten én de kwaliteit van het aanbod te bevorderen. Deze monitor is op dit moment nog niet beschikbaar. Onze arbeidsmarktregio heeft in 2021 daarom besloten om vanaf september 2021 alvast te gaan werken met een alternatief monitoringssysteem.

Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen (LHBTI) Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen (LHBTI): Vanuit de Sociaal Maatschappelijke Agenda zetten we in op een inclusieve samenleving. Wij sluiten niemand uit. Het is belangrijk dat iedereen zich thuis voelt en veilig voelt in onze samenleving. Samen met de LHBTI-gemeenschap kijken wij wat nodig is voor een verdere emancipatie van deze gemeenschap in onze samenleving. Op 5 oktober 2021 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden met inwoners en organisaties over LHBTIQ+ in Vijfheerenlanden. Naar aanleiding van dit overleg kijken Art. 1 Midden Nederland en COC Utrecht samen met andere organisaties naar vervolgstappen.

Wijk- en dorpsgericht werken De organisatie laten doorontwikkelen naar een samenlevingsgerichte werkmethode. De organisatie vaardigheden meegeven waardoor ze op een open en heldere manier communiceren en samenwerken met onze inwoners. Het ondersteunen en stimuleren van inwonersinitiatieven in onze dorpen en wijken. In november is het Programmaplan Wijk en Dorpsgericht Werken 2021-2024 vastgesteld. Het programma heeft als ambitie: Een leefomgeving die aansluit bij de behoefte van onze inwoners. De daarbij behorende doelen en inspanningen worden de komende jaren uitgevoerd. In de begroting is er een bedrag van € 100.000 opgenomen om de doelen van het programma te kunnen verwezenlijken.

Sociale ontmoetingsplaatsen In kaart brengen van alle sociale ontmoetingsplaatsen per dorp of wijk waar wij als gemeente een financiële relatie mee hebben. Naar aanleiding van alle gesprekken die we voeren met besturen en gebruikers stellen we een set van uitgangspunten op waarlangs we toekomstige aanvragen kunnen beoordelen. Deze sociale ontmoetingsplekken zijn in kaart gebracht. Dit maakt verder onderdeel uit van het beleid voor sociale ontmoetingsplaatsen dat momenteel ontwikkeld wordt.

Sociale kaart De Sociale kaart is een website, voor inwoners en professionals, met informatie over formele en informele organisaties en activiteiten rond wonen, zorg & welzijn, werk & inkomen, kinderen en jeugd. We gaan de kaart bouwen. Dit jaar is er met de werkgroep sociale kaart gekeken naar de meest wenselijke sociale kaart voor de gemeente Vijfheerenlanden. Er is gekozen om bij de sociale kaarten van Zorg4 aan te sluiten. Daardoor kunnen we gebruik maken van de ervaring en

Jaarstukken 2021

61

inspanningen in andere gemeenten. Vanwege de cofinanciering van Zilveren-Kruis uit de zogeheten O&I-gelden (Organisatie en Infrastructuur) is het mogelijk deze sociale kaart te ontwikkelen in samenwerking met Unicum huisartsenzorg. In het vierde kwartaal van 2021 is dit in een stroomversnelling gekomen. Er is gewerkt aan de praktische invulling van de sociale kaart, zodat deze in het eerste kwartaal van 2022 online kan gaan. De opzet van een digitale sociale kaart voor Vijfheerenlanden wordt door professionals en organisaties zeer op prijs gesteld.

Wijkwinkel Vianen Het aantal en de complexiteit van de vragen bij de Wijkwinkel van Welzijn Vianen in De Prenter neemt toe. Tevens haken vrijwilligers af door deze complexiteit van de vragen. Als wij een ingang willen blijven voor de moeilijk bereikbare en kwetsbare doelgroep (met onder andere schulden), ook van buiten de wijk De Hagen, dan is uitbreiding van de professionele ondersteuning noodzakelijk. Met dit budget is de personele ondersteuning van de wijkwinkel voor een periode van twee jaar geborgd. Dit geeft evenals andere projecten in het sociaal domein de tijd om een nader afweging voor de toekomst te maken zonder dat dit op korte termijn tot problemen leidt. In 2021 is er extra personele bezetting gekomen. Hierdoor kunnen de inwoners worden geholpen en is er geen wachtlijst ontstaan. Ontwikkelen en toepassen van Social Return on Investment (SROI) SROI wordt toegepast op alle inkoop en aanbestedingen boven de drempelwaarde van € 200.000. Avres heeft een social return steunpunt opgericht dat opdrachtnemers bijstaat bij de invulling en realisatie van de social return eis. Het percentage van opdrachten die in aanmerking komen voor SROI waar ook SROI voor wordt uitgevraagd is verhoogd van +/- 45% in 2019 tot 70% in 2021. Daarnaast is de samenwerking met onze sociale partner Avres versterkt, vooral op het gebied van groenvoorziening en schoonmaak.

We nemen 36% meer uren af van Avres voor groenvoorziening met behulp van een nieuw contract inbesteding. In de aankomende jaren creëren we 9 opleidingsplekken per jaar binnen de sector schoonmaak in samenwerking met Avres. In januari 2022 besluit het college over het voorstel om de drempelwaarde voor social return te verlagen tot € 100.000. Ontwikkelen van een dashboard sociaal domein; onder andere inzicht in en zicht op opgaven (problematiek en kosten) 0e, 1e en 2e lijn In dit meerjarig traject is in 2021 gewerkt aan de uitwerking van de SMA, zijn we gestart met een integrale rapportage sociaal domein en zijn de eerste ervaringen opgedaan met de Business-Intelligence tool (BI-tool) Sociaal Domein. Al deze bouwstenen dragen bij aan het in beeld krijgen van beschikbare (en/of gewenste) informatie. Informatie die gaat helpen bij het inrichten van een dashboard sociaal domein. De planning om eind 2021 een 1e versie van dit dashboard gereed te hebben, is niet gehaald. Onder andere door de effecten van de coronapandemie en omdat er prioriteit is geven aan subsidie gerelateerde processen en (wettelijke) regelgeving.

Wat hebben we niet gedaan?

Een inclusieve gemeente Vijfheerenlanden Eerste resultaat eind 2020 is een uitgevoerde nulmeting hoe de gemeente Vijfheerenlanden ervoor staat op het gebied van inclusie. Op basis daarvan een inclusieve agenda maken. Dit onderwerp is dit jaar helaas niet opgepakt vanwege een gebrek aan capaciteit. Voor 2022 is het verdrag voor de inclusieve gemeente opgenomen in de jaarplanning.

Jaarstukken 2021

62

Onderzoek toegankelijkheid voor mensen met een beperking In 2021 is dit vraagstuk door de krappe personele bezetting niet opgepakt.

Wat waren de kosten ? PROGRAMMA: 6 Bedragen x € 1.000

Werkelijk 2020

Begroting 2021 (primair)

Begroting 2021 (na wijziging)

Werkelijk 2021

Verschil 2021

Lasten Baten Saldo

65.083 -25.220 39.863

56.133 -11.292 44.841

61.783 -12.754 49.029

63.056 -15.537 47.519

1.273 N 2.783 V 1.510 V

Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves

104 -3.108 -3.004

263 -2.149 -1.886

448 -3.537 -3.089

1.091 -3.118 -2.027

643 N 419 N 1,062 N

Resultaat

36.859

42.955

45.940

45.492

448 V

Het voorgaande resultaat ten opzichte van de begroting 2021 (na wijziging) van 448 V wordt verklaard door een resultaat van 1.273 N bij de lasten, van 2.783 V bij de baten en van 1.062 N bij de verrekeningen met reserves. Bij de overige programma’s worden de resultaten op de lasten en de baten separaat toegelicht. Omdat er binnen dit programma sprake is van grote bedragen en financiering van kosten van met name wmo, jeugd en participatie vanuit ontvangen Rijksmiddelen zijn er behoorlijke verschillen op zowel de lasten als de baten die per saldo tegen elkaar wegvallen. Uit oogpunt van de leesbaarheid is daarom op dit programma de verklaring gegeven op het saldo van deze beleidsvelden. •

•

Het grootste financiële voordeel binnen programma 6 zit op (arbeids)participatie (978 V). Hierin zit een groot eenmalig effect. Over het jaar 2020 is er een positieve afrekening van € 651 ontvangen van Avres. Op 13 juli 2021 is een motieplan “Uitvoering armoede en schulden” aangenomen om dit bedrag te storten in de reserve Sociaal domein. Het grootste financiële nadeel binnen programma 6 wordt veroorzaakt door de gestegen kosten voor de uitvoering van de Jeugdwet (867 N). Dit nadeel valt uiteen in een drietal deeloorzaken: o Het persoonsgebonden budget (PGB) jeugdzorg is begroot op de voorschotten en de toegekende indicaties tot en met september van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De SVB voert de PGB uit voor de gemeente. Laatste kwartaal van het jaar is er een forse toename PGB indicaties, waardoor de kosten € 359 hoger zijn uitgevallen dan geraamd. o De gunning van de aanbesteding voor het jongerenwerk vond eind 2020 (na het opstellen van de begroting) plaats. Door een hiaat tussen de verwerking van de aanbesteding van jongerenwerk en het opstellen van de begroting ’21 is dit bedrag (375 N) ten onrechte niet begroot. Dit betreft een eenmalig nadeel, omdat deze post wel is opgenomen in de nieuwe basisbegroting voor het sociaal domein die vanaf 2022 is ingevoerd.

o Ook de individuele zorgkosten jeugd – 3e kwartaalrapportage 2021 RBL – vallen hoger uit (133 N) omdat de eindafrekening nog iets lager uitpakt dan bij de 2e bestuursrapportage 2021 werd ingeschat.

Jaarstukken 2021

63

•

•

•

Het resultaat op de Wmo bedraagt in 2021 603 V. Dit komt enerzijds door de afrekening over 2020 voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang van centrumgemeente Dordrecht die in 2021 is ontvangen. Deze bedraagt 352 voordelig. Hoewel dit in beginsel geen geoormerkt geld is, wordt bij de resultaatbestemming toch voorgesteld deze middelen voor de doelgroep beschikbaar te houden om een aantal projecten op dit gebied te kunnen voortzetten. Concreet gaat het hierbij om het woontrainingshuis en het project “Tuinkamers met aandacht” voor jongeren die dreigen dakloos te worden. Het restant van het voordeel op de Wmo (251 V) kan worden verklaard door lager dan verwachte uitgaven op de kosten van de vervoersvoorzieningen (143 V) en Zorg in Natura (118 V). Het laatste resultaat betreft een onderbesteding op samenkracht en burgerparticipatie (759 V). Ook dit voordeel valt uiteen in een aantal onderdelen: o De belangrijkste oorzaak hiervoor zit in de verstrekte subsidies (435 V) waarvan inwonersinitiatieven de grootste is (231 V). Daarnaast is vanwege het niet doorgaan van een flink aantal activiteiten door de coronamaatregelen, sprake van terugontvangen subsidies over 2020 ter grootte van 160 V en minder verstrekte subsidies over 2021 van 44 V. o Kinderopvang (136 V): De gemeente heeft hulp geboden aan gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire.

De hulp bestaat uit het bijstaan en het oplossen van; schulden, wonen, gezin, werk of dagbesteding en gezondheid. Daarvoor ontvangt de gemeente een (norm)bedrag van het Rijk van € 182. Deze ontvangst is niet begroot maar de gemaakte kosten aan hulp – wel begroot - zijn besteed. Dit leidt daarom tot een voordeel ten opzichte van de begroting van 182. Daarnaast is er in 2021 een lager bedrag aan huur ontvangen dan begroot (46 N). o Wet Inburgering en begeleiding statushouders (97 V): De nieuwe Wet Inburgering is op 1 januari 2022 in werking getreden. Het jaar 2021 heeft dan ook volledig in het teken gestaan van de implementatie van het nieuwe inburgeringsstelsel. Het Rijk heeft het inburgeringsstelsel voor de komende periode bestempeld als een ‘lerend stelsel’. De in 2021 ontvangen Rijksmiddelen zijn niet volledig besteed. Op onderdelen krijgt de implementatie van de nieuwe Wet Inburgering nog een vervolg in 2022. o Gebouwenbeheer (91 V): de gemeente heeft een aantal wijkgebouwen onder beheer. De exploitatielasten vallen lager uit dan begroot door een besparing vanwege genomen duurzaamheidsmaatregelen en minder gebruik van deze gebouwen vanwege corona. Daarnaast is er nog sprake van enkele kleinere plussen en minnen binnen dit programma (per saldo 37 V)

De bovenstaande resultaten leiden tot een saldo op dit programma van 1.510 V. Bij de verrekeningen met reserves is er sprake van een per saldo resultaat van 1.062 N. Dit resultaat wordt verklaard door de volgende oorzaken. Toevoegingen aan reserves; per saldo € 643 nadeel • Er is meer aan de reserves toegevoegd dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door toevoeging aan de reserve Arbeidsmarktregio € 844 nadelig en de reserve inwonersinitiatieven €62 en een niet benutte toevoeging van € 263 voordelig voor de omzetting van voorziening naar reserves. Onttrekkingen aan reserves; per saldo € 419 nadeel • Er is per saldo minder onttrokken aan de reserves dan begroot. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een hogere onttrekking aan coronakosten en de niet benodigde onttrekking voor o.a. arbeidsmarktregio, omzettingen voorzieningen naar reserves.

Jaarstukken 2021

64

Programma 7: Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Wat hebben we bereikt? Het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale/fysieke leefomgeving Door een integrale benadering toe te passen om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen is in 2021 het Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022-2027 vastgesteld. Hierbij wordt het verband gelegd met de andere beleidsdomeinen uit het sociaal domein in het kader van een preventieve aanpak, met sport en met de Omgevingswet. Daarnaast hebben we actief deelgenomen aan de Uitvoeringsagenda gezonde lucht regio Utrecht 2018-2020 en verder. De Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) heeft in 2021 de gemandateerde taken uitgevoerd. Het afval- en grondstoffenbeleid is geactualiseerd en geharmoniseerd. De afvalstoffenverordening is vastgesteld in werking getreden. De riool- en afvalstoffenheffing zijn meer dan kostendekkend. Openbare ruimte In 2021 is het Oeverbeleidsplan Vijfheerenlanden 2021-2025 vastgesteld. Het Handboek Inrichting Openbare Ruimte is vastgesteld en Het Beheerplan Stedelijk Water Vijfheerenlanden 2021-2025 is door het college goedgekeurd. Vijfheerenlanden is een duurzame gemeente Een belangrijke stap in 2021 was het vaststellen van het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid.