Definitieve Jaarrekening 2021 Gemeente Vijfheerenlanden incl. verklaring getekend.pdf

p

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief Leeswijzer

2 4

DEEL 1: Het jaarverslag 2021

6

Hoofdstuk 1: de programmaverantwoording Programma 0 Bestuur, ondersteuning en dienstverlening Programma 1 Veiligheid Programma 2 Verkeer en vervoer Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein en kerngericht werken Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Programma 8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Restant kredieten

7 9 21 26 32 36 42 51 65 71 78 81 84 85

Hoofdstuk 2: de paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Covod-19

89 90 96 111 119 127 133 150 157

DEEL 2: De jaarrekening 2021

162

Hoofdstuk 3: Overzicht van baten en lasten en de toelichting Overzicht van baten en lasten Incidentele baten en lasten Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Begrotingsrechtmatigheid Wet normering topinkomens

163 164 167 172 173 175

Hoofdstuk 4: De balans en de toelichting Balans per 31 december 2021 Waarderingsgrondslagen balans Toelichting op de balans

178 179 181 187

Bijlagen Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld Overzicht verplichte beleidsindicatoren en toelichting Overzicht restant kredieten SiSa verantwoording Lijst met afkortingen

219 220 222 227 231 237

Jaarstukken 2021

1

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Voor u liggen de Jaarstukken 2021 van de gemeente Vijfheerenlanden ten behoeve van de behandeling in uw vergadering van 30 juni 2022. Deze Jaarstukken zijn opgesteld aan de hand van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit betekent dat een inhoudelijke en financiële verantwoording wordt gegeven over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. De start van 2021 ging nog gepaard met de hoop dat er snel een einde zou komen aan de Corona-pandemie. We zouden immers dankzij de vaccinatiecampagne, Corona achter ons kunnen laten, zo was het beeld begin 2021. Dat dat anders is gelopen is wel gebleken. Met wisselende overheidsmaatregelen en uiteindelijk een lockdown aan het eind van het jaar hebben we in 2021 nog wel degelijk te maken gehad met beperkingen vanuit de pandemie. De daarmee gepaard gaande opgaven, maatregelen en oplossingen, die in 2020 golden, bleven in 2021 van kracht. Dit betrof zowel raad, griffie, college als de organisatie. Thuiswerken, digitaal vergaderen, alternatieve (hybride) overlegvormen: veel flexibiliteit en creativiteit bleef nodig. Maar nog meer gold dit voor onze inwoners en ondernemers. Er werd enerzijds een beroep gedaan op de veerkracht van onze samenleving; anderzijds werden de zorgen van vooral ondernemers en onze kwetsbare inwoners groter.

Bij deze Jaarstukken past dan ook woorden van waardering en ondersteuning voor onze inwoners, instellingen en ondernemers. De dienstverlening aan de inwoners bleef aangepast aan de omstandigheden. We hebben bij al onze werkzaamheden de aanbevelingen van het RIVM gevolgd. Ondanks de beperkingen is getracht om zoveel als mogelijk de werkzaamheden door te laten gaan. In deze Jaarstukken kijken we terug op de afspraken uit de begroting. Het afgelopen jaar is er, naast de resultaten uit begroting, nog een belangrijke ontwikkeling vormgegeven. Naar aanleiding van de financiële tegenvaller waarmee de gemeente Vijfheerenlanden eind 2020 te maken kreeg was het nodig om na te denken hoe we onze financiële speelruimte kunnen vergroten. In dit kader hebben we, samen met de provincie Utrecht en het Rijk aan bureau Berenschot opdracht gegeven om een propositie gemaakt die zicht geeft op de mogelijkheden om dit perspectief concreet te maken. Hiervoor is een aantal zoekrichtingen onderzocht, waarbij gekeken is naar de impact en haalbaarheid ervan. Uiteindelijk heeft dit geleid tot 11 zoekrichtingen, waarvan er 10 in nauwe samenwerking met de provincie Utrecht en het Rijk verder zijn uitgewerkt. Bij een aantal zoekrichtingen zijn in 2021 resultaten bereikt. In de voorliggende Jaarstukken geven wij, zoals gezegd, een inhoudelijke en financiële verantwoording.

Dit gebeurt in eerste instantie vooral in het Jaarverslag. In de Jaarrekening worden de financiële consequenties voor onze financiële positie nader toegelicht. Deze Jaarrekening wordt afgesloten met een positief resultaat van bijna € 8,5 miljoen. Een toelichting op de grootste posten is terug te vinden in het overzicht baten en lasten. Een meer gedetailleerde toelichting is per programma gegeven. De opzet en inrichting van deze Jaarstukken is gelijk aan de inrichting van de Programmabegroting 2021 die door uw op 12 november 2020 is vastgesteld. In de leeswijzer, die begint op de volgende pagina, wordt uitgebreid toegelicht waar welke informatie terug te vinden is.

Jaarstukken 2021

2

De Jaarstukken 2021, en dan vooral de jaarrekening 2021, zijn in opdracht van de gemeenteraad onderworpen aan de accountantscontrole van Q-concepts. We zullen u voor uw vergadering van 30 juni 2022 een controleverklaring voorleggen. Wij wensen u een constructieve behandeling van deze Jaarstukken 2021 toe.

Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Vijfheerenlanden de secretaris,

de burgemeester,

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

S. (Sjors) Fröhlich

Jaarstukken 2021

3

Leeswijzer

Inleiding De jaarstukken vormen een omvangrijk boekwerk. Hieronder volgt een leeswijzer aan de hand waarvan bepaald kan worden welke informatie is opgenomen in de verschillende onderdelen van de jaarstukken. Het is onvermijdelijk, dat in de jaarstukken gebruik gemaakt wordt van vaktaal. Wat betreft de financiële vaktaal is ernaar gestreefd om dit te beperken tot het “jargon” dat ook in de wet wordt gebruikt: Het “Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten” (BBV) is daarbij het wettelijk relevante kader. In veel teksten in deze jaarstukken zijn afkortingen opgenomen. Alhoewel bij veel afkortingen de betekenis is aangegeven, is als bijlage een lijst met nagenoeg alle gebruikte afkortingen en de betekenis hiervan opgenomen. Verder staan in deze jaarstukken natuurlijk veel bedragen. Voor de leesbaarheid zijn de bedragen vrijwel overal weergegeven in duizenden euro. De jaarstukken 2021 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag Hoofdstuk 1 De programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt per programma beleidsinhoudelijk en budgettair verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. De in de programmaverantwoording genoemde doelstellingen en maatregelen zijn op de programmabegroting gebaseerd.

Er wordt per programma antwoord gegeven op drie kernvragen: ‘Wat hebben we bereikt?’, ‘Wat hebben we daarvoor gedaan?’ en ‘Wat waren de kosten?’. De gemeente Vijfheerenlanden hanteert negen programma’s. Hoofdstuk 2 De paragrafen Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal verplichte paragrafen in het jaarverslag opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van het jaarverslag op een specifiek terrein. De volgende paragrafen zijn in het jaarverslag opgenomen: 1.

De paragraaf lokale heffingen: niets is voor niets. Om activiteiten te kunnen betalen heft de gemeente Vijfheerenlanden diverse belastingen en heffingen. In deze paragraaf wordt hierop ingegaan. Ook is de score van de gemeente Vijfheerenlanden en omliggende gemeenten op de ranglijst woonlasten opgenomen.

2.

De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing: de gemeente Vijfheerenlanden wordt met (financiële) risico’s geconfronteerd. Zijn de te verwachten verplichtingen of verliezen die uit de risico’s voortvloeien redelijkerwijs in te schatten dan dient de gemeente hiervoor een voorziening te treffen. De belangrijkste overige risico’s worden in deze paragraaf toegelicht en gerelateerd aan de beschikbare algemene reserves.

3.

De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen: de gemeente Vijfheerenlanden heeft veel geïnvesteerd in wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, gebouwen en dergelijke. Dit worden kapitaalgoederen genoemd. In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht, op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is.

4.

De paragraaf financiering: als de gemeente Vijfheerenlanden voor forse investeringen staat, dan heeft ze daarvoor het geld meestal niet op de bank staan. Er moet dan een lening worden aangetrokken. Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan.

Jaarstukken 2021

4

5.

De paragraaf bedrijfsvoering: deze paragraaf gaat in op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de inwoners te kunnen garanderen en op een zo zorgvuldig mogelijke besluitvorming.

6.

De paragraaf verbonden partijen: de gemeente Vijfheerenlanden werkt samen met andere partijen om gezamenlijke doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden de belangrijkste partijen waarmee de gemeente een band heeft nader toegelicht.

7.

De paragraaf grondbeleid: de gemeente Vijfheerenlanden hanteert situationeel grondbeleid. Kopen en verkopen van gronden, waar nodig en faciliterend als dat kan om de gestelde doelen te bereiken. Zo zijn gronden aangekocht ten behoeve van de realisatie van Broekgraaf. De gemeente is dan producent van bouwrijpe grond. Soms lukt het niet om zelf grond uit te geven, omdat de grond in handen van een derde is. Er wordt dan samenwerking gezocht met marktpartijen zoals aannemers en projectontwikkelaars. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Hoef en Haag. In deze paragraaf wordt dieper op (de uitvoering van) het grondbeleid van de gemeente ingegaan.

8.

Ten slotte is er ook een paragraaf Corona opgenomen: In deze paragraaf wordt toegelicht wat de kosten, gemiste opbrengsten en risico’s van Covid-19 op de programma’s en taakvelden zijn (geweest) en tevens wordt aandacht geschonken aan de verwachte maatschappelijke en financiële gevolgen van Covid-19 voor 2022.

De jaarrekening Hoofdstuk 3 Overzicht van baten en lasten en toelichting Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (het BBV) schrijft voor dat het gerealiseerde totaal van het saldo van baten en lasten (= resultaat exclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves) en het gerealiseerde resultaat (= het resultaat inclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves ) wordt gepresenteerd. Stortingen en onttrekkingen aan een reserve kunnen slechts worden gedaan op basis van een raadsbesluit dan wel op basis van het door de raad genomen instellingsbesluit met betrekking tot de reserve. In dit hoofdstuk vindt u het gerealiseerde saldo van baten en lasten en het gerealiseerde resultaat terug. Tevens wordt het gerealiseerde resultaat vergeleken met het begrote resultaat en worden de belangrijkste oorzaken voor het geconstateerde verschil toegelicht – voor zover deze toelichting nog niet was gegeven in de programmaverantwoording. In dit hoofdstuk komen tevens de ontwikkelingen op het gebied van verstrekte kredieten, incidentele baten en lasten en de Wet normering topinkomens aan de orde. Hoofdstuk 4 De balans met toelichting In dit hoofdstuk wordt begonnen met het toelichten van de waarderingsgrondslagen die gehanteerd zijn bij het samenstellen van de balans.

Vervolgens wordt de balans per 31 december 2021 gepresenteerd en worden de activa en passiva apart toegelicht. Daarnaast treft u ook het vaststellingsbesluit van de gemeenteraad aan. Bijlagen bij de jaarstukken De bijlagen van de jaarstukken 2021 bestaan uit de verantwoordingsinformatie over lasten en baten per taakveld, specifieke uitkeringen (SISA), beleidsindicatoren, restantkredieten en een lijst met gebruikte afkortingen.

Jaarstukken 2021

5

DEEL 1: Het jaarverslag 2021

Jaarstukken 2021

6

Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording

In de hierna volgende programma’s zijn teksten opgenomen in de programmabegroting 2021. De programmaverantwoording 2021 borduurt hierop voort. Op basis van die uitgangspunten wordt in deze programmaverantwoording het in 2021 gerealiseerde beleid geschetst aan de hand van drie kernvragen: “Wat hebben we bereikt?”, “Wat hebben we daarvoor gedaan?” en “Wat waren de kosten?”. Voor het antwoord op de kernvragen “Wat hebben we bereikt?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan” zijn de voorgenomen doelstellingen en actiepunten voorzien van een actuele stand van zaken per ultimo 2021. Af en toe is daarbij ook een doorkijkje opgenomen naar het eerste kwartaal van 2022. Aanvullend is in de bijlagen ook per programma een overzicht gegeven van de actuele meetgegevens 2021 van de zogenaamde wettelijke indicatoren. Het antwoord op de kernvraag: “Wat waren de kosten?” wordt beantwoord in de vorm van een tabel. Deze tabel bevat per product/dienst: de begrote baten en lasten, de werkelijke baten en lasten en het verschil daartussen. Het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en werkelijkheid ligt op de hoofdlijnen. Daarom worden alleen de belangrijkste oorzaken van de geconstateerde verschillen toegelicht en is ervoor gekozen om niet alle verschillen in detail toe te lichten.

De toelichting valt daarbij in drie delen uiteen: te weten een toelichting op de lasten, op de baten en waar nodig op de verrekeningen met reserves.

Jaarstukken 2021

7

Jaarstukken 2021

8

Programma 0: Bestuur, ondersteuning en dienstverlening Wat hebben we bereikt? Vijfheerenlanden is dichtbij 2021 stond ook nog in het teken van de coronamaatregelen. Ondanks deze maatregelen konden onze inwoners en ondernemers bij ons terecht. Zo bleven wij op een veilige manier dichtbij ten dienste van onze inwoners. Fysiek op onze drie locaties, maar ook telefonisch en digitaal via de website of met e-mailcontact. Wij monitorden de tevredenheid wanneer onze inwoners contact met ons hadden via de verschillende contactkanalen. Onze dienstverlening kreeg een 7,9 als gemiddelde beoordeling. Met behulp van het Versimpelteam communiceren we duidelijker. Vijfheerenlanden pakt haar rol als strategisch partner op lokaal en regionaal niveau Veel van onze speerpunten en de maatschappelijk opgelegde opgaven overstijgen de grenzen van onze gemeente. Vijfheerenlanden is meer op de kaart gezet door het verstevigen van zowel ambtelijk als bestuurlijke relaties in de provincie en verschillende regio’s. In 2021 is het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) U10 opgesteld en geamendeerd vastgesteld. Alle 16 samenwerkende gemeenten hebben met het IRP ingestemd, waardoor er een gezamenlijk perspectief is richting de toekomst. In de regiosamenwerking Alblasserwaard-Vijfheerenlanden is de Regionaal Maatschappelijke Agenda geactualiseerd.

Vijfheerenlanden is financieel gezond In maart 2021 is het dekkingsplan voor de schade die het gevolg is van de zaak Niemans vastgesteld. Na vaststelling van het dekkingsplan heeft onze toezichthouder, de provincie Utrecht, het preventief toezicht opgeheven. De verbetering van onze financiële positie blijft een punt van zorg. In 2021 is de, door de gemeenteraad vastgestelde, nota Risicomanagement en weerstandsvermogen uitgevoerd. Het doel is om de basis weer op orde te hebben.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Vijfheerenlanden is dichtbij Onze inwoners kunnen vijf dagen per week en drie avonden op afspraak terecht bij één van onze drie balies in Leerdam, Meerkerk of Vianen. Eerst vindt er herstel plaats van de openingstijden na afloop van de coronamaatregelen en beperkingen. Ook in 2021 zijn voor de openstelling van de balies maatregelen getroffen als gevolg van het coronavirus. Sinds 1 oktober 2021 is er op elke doordeweekse dag een openstelling op minimaal één van de drie locaties. Naast Leerdam is er ook weer een avondopenstelling in Vianen. Tevreden klanten: Eenmaal per half jaar rapporteren we over de beleving van inwoners en ondernemers over onze dienstverlening, waarvan we de servicenormen hebben vastgelegd in het dienstverleningsconcept Vijfheerenlanden Het monitoren van de beleving van inwoners en ondernemers op onze dienstverlening verloopt volgens planning. Zo hebben we structureel onderzoek gedaan naar onze dienstverlening aan de balie op de drie locaties. De baliebezoekers zijn tevreden over onze dienstverlening en geven een 8,6 als gemiddelde beoordeling. Ook hebben we onderzoek gedaan naar onze dienstverlening bij het terugbellen naar onze inwoners wanneer de vraag vanuit onze inwoners in eerste instantie niet kon worden beantwoord. Hier scoren we een 7,1 als gemiddelde beoordeling. In opdracht van de Rekenkamer

Jaarstukken 2021

9

Vijfheerenlanden is een extern onderzoek gedaan naar onze digitale dienstverlening. De inwoners hebben onze digitale dienstverlening beoordeeld met een 7,9. Onderzoek naar efficiënte huisvesting ambtelijke organisatie In de vergadering op 4 februari 2021 heeft de gemeenteraad kaders vastgesteld waarbinnen vijf scenario’s zijn uitgewerkt. In de eerste helft van het jaar 2021 zijn deze verschillende scenario’s door het geselecteerde architectenbureau uitgewerkt in een rapport. In de vergadering op 6 oktober 2021 heeft de gemeenteraad het rapport behandeld. De raad koos voor het goedkoopste scenario waarbij het gemeentehuis in Leerdam grootschalig wordt gerenoveerd, uitgebreid en verduurzaamd (ENG). Ook is daarbij aangegeven wat het de nieuwe huisvesting maximaal mag kosten per jaar. Tevens heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet vastgesteld van € 2,5 miljoen, exclusief BTW. Er is een onderzoek gestart naar de (on)mogelijkheden van de achterblijflocaties in Meerkerk en Vianen. Communicatie is ingesteld op participatiemodel Vijfheerenlanden Binnen Vijfheerenlanden is participatie van inwoners, ondernemers en andere betrokkenen essentieel. Het draagt bij aan betere besluitvorming, omdat meer mensen, belangen en omstandigheden een plaats krijgen bij het opstellen van beleid of het uitwerken van een initiatief in de leefomgeving.

Participatie is meer dan communiceren, het is samen verwachtingen schetsen, samenwerken, samen doelen bepalen, resultaten behalen én communiceren. De organisatie is zich hiervan steeds beter bewust. Er is een participatieverordening opgesteld. In alle college- en raadsvoorstellen wordt inhoud gegeven aan zowel de participatie- als communicatieparagraaf. Daarmee zijn beide geborgd in het bestuurlijk proces. De organisatie zet actief in op participatietrajecten van onder andere de omgevingsvisie, de RES, deelvisies en bouwprojecten. We bepalen de plaats in het proces (van besluitvorming), het moment, zeggenschap inwoners en de democratische rol van de gemeenteraad (college). En natuurlijk bewaken we de kwaliteit en het proces - hoe we zijn gekomen tot de betreffende uitkomst. Helder profiel Vijfheerenlanden door strategisch communicatiebeleid Het strategisch communicatieplan is gereed en gepresenteerd aan het college op 9 februari 2021. De communicatiestrategie beschrijft de keuzes voor communicatie voor de komende jaren op hoofdlijnen. De strategie vormt de basis van de keuzes in de jaarplannen en geeft aan hoe en via welke kanalen we communiceren en over welke onderwerpen en thema’s. Versimpelteam instellen: Heldere begrijpelijke taal en eenvoudige processen. Wij verbeteren de kwaliteit van onze communicatie.

Dat doen we door medewerkers te stimuleren duidelijke taal te gebruiken in hun brieven, mails en in de informatie die ze communiceren. Voor het Versimpelteam leverde corona een verschuiving in de activiteiten op. Zo werden trainingen digitaal aangeboden in plaats van fysiek en was het organiseren van brievenwasserettes door de coronamaatregelen niet mogelijk. Onze focus lag dan ook op het herschrijven van brieven in teamverband in snelkookpansessies en het gebruik maken van de middelen die de landelijke campagne Direct Duidelijk ons biedt. Inmiddels beschikken veel teams over een Direct Duidelijk Expert die collega’s kan adviseren over duidelijk schrijven op leesniveau B1 volgens een vaste methode.

Jaarstukken 2021

10

De nieuwe ambtsketen De nieuwe ambtsketen is gereed en tegelijkertijd met de officiële overhandiging van het wapendiploma gepresenteerd op 30 september 2021. Nieuw beleid stedenbanden in de gemeente Vijfheerenlanden De voormalige gemeenten Leerdam en Vianen hadden stedenbanden met steden in Europa (Pfinztal en Reghin). In de tweede helft van 2021 zijn de voorbereidende werkzaamheden gestart om nieuw beleid te ontwikkelen voor het onderhouden of aangaan van (bestaande) stedenbanden. Deze werkzaamheden zijn eind december 2021 afgerond. Het collegevoorstel met het resultaat wordt in januari 2022 in het college behandeld. Daarna wordt het voorstel aan de gemeenteraad aangeboden. We ontsluiten maximaal op beschikbare landelijke voorzieningen zoals het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), de berichtenbox van MijnOverheid en de voorzieningen voor ‘bekendmakingen’. De website wordt doorlopend verbeterd en uitgebreid. De nieuwe software voor de Omgevingswet zit in de implementatiefase en wordt in februari 2022 in gebruik genomen. Aan diverse wettelijke verplichtingen zoals de wet open overheid (WOO), de wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) en de wet elektronische publicaties (WEP) wordt gewerkt.

Vijfheerenlanden pakt haar rol als strategisch partner op lokaal en regionaal niveau We pakken onze doelstellingen, opgavegericht, samen met onze partners op. Onze bestuurskracht verbeteren we door strategische allianties aan te gaan en in te blijven investeren. We blijven participeren in de regio’s en blijven in verbinding met die interne organisaties. De opgaven, in het samenwerkingsverband U10 en in het gemeentelijk samenwerkingsverband in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (AV), zijn in het algemeen volgens planning en budget gehaald. De budgetten zijn niet overschreden en laten ruimte over. De resultaten worden op andere plekken in dit jaarverslag verantwoord. Vijfheerenlanden is meer op de kaart gezet door het verstevigen van zowel ambtelijke en bestuurlijke relaties in de samenwerkingen en door middel van onder andere deelname in projectgroepen. Regionaal gedragen Ruimtelijk Economisch Perspectief (REP) voor de U10 Sinds 2018 wordt in de regio U10 gewerkt aan een gezamenlijk, gedragen ruimtelijk perspectief voor de regio U10. In verschillende stappen heeft dit in maart 2021 geleid tot een ontwerp Integraal Ruimtelijk Perspectief U16. De verschillende gemeenten, waaronder Vijfheerenlanden, hebben een zienswijze ingediend. Hierna is het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) opgesteld en ter instemming voorgelegd aan alle gemeenten in U10.

Met dit IRP worden gezamenlijke keuzes gemaakt, wordt een aantal gezamenlijke vraagstukken benoemd en de basis gelegd voor de volgende fase. Het Integraal Ruimtelijk Perspectief is de wegwijzer naar de toekomst voor: • De omgang met groen, landschap en water; • Voldoende en passende woningen en banen voor iedereen; • Ruimte voor economie door voldoende en complementaire werklocaties; • Goede duurzame bereikbaarheid van dorpen en steden in de regio, Bij het realiseren van deze doelstellingen staat het behouden en bevorderen van een gezonde en vitale leefomgeving voor iedereen centraal.

Jaarstukken 2021

11

Wat in het IRP staat is de uitkomst van een intensief en gezamenlijk proces van de 16 gemeenten. Met lokaal beleid en ambities als basis en met regionale keuzes komen we tot een optimale ontwikkeling van de regio als geheel. Met de instemming door alle gemeenteraden ontstaat er lokaal commitment op de integrale regionale ontwikkelrichting tot 2040. Het IRP is dan op haar beurt een gezamenlijke basis voor gemeentelijke omgevingsvisies. In december 2021 heeft de gemeenteraad geamendeerd ingestemd met het IRP. Alle samenwerkende gemeenten in de U10 hebben ingestemd met het IRP, waarmee de uitgangspunten voor de toekomstige route zijn afgesproken. Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Bij de actualisatie van de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) heeft Vijfheerenlanden een reflectie gegeven op de 15 opgaven die de RMA omvatte tot de zomer 2021. Het aantal opgaven is verminderd en 10 vernieuwde opgaven zijn steviger geformuleerd. Bij opgave 3 Bereikbaarheid heeft Vijfheerenlanden zich ingezet voor hoogwaardig openbaar vervoer op de A27. Vijfheerenlanden heeft voor de regio’s U10 en AV deel uitgemaakt van zowel het kernteam, het directeurenoverleg als het bestuurlijk overleg. In het kader van opgave 8 Arbeidsmarktbeleid is crisisdienstverlening opgezet in de vorm van een Regionaal Mobiliteitsteam: RMT AV Werkt door.

Vijfheerenlanden is financieel gezond We streven naar een financiële positie met een structureel sluitende meerjarenbegroting en afdoende weerstandsvermogen. In maart 2021 is het dekkingsplan voor de schade voortkomend uit de zaak Niemans vastgesteld. Hoewel dit dekkingsplan een flinke hap uit het aanwezige weerstandsvermogen heeft genomen, hebben we nog steeds een weerstandsvermogen dat uitstekend is om de risico's op te vangen. Dit is nader toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Na vaststelling van het dekkingsplan heeft onze toezichthouder, de provincie Utrecht, dan ook het preventief toezicht opgeheven. De verbetering van onze financiële positie blijft een punt van zorg. Ook gelet op de dreigende herijking van het Gemeentefonds. Wat betreft rioolheffing en afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid het uitgangspunt. Ook in 2021 hebben wij de tarieven vastgesteld op basis van 100% kostendekking. De overschotten worden in de voorzieningen gestort. Een analyse is opgenomen in Programma 7 van de jaarrekening 2021. De overschotten worden in de voorzieningen gestort. Een analyse is opgenomen in Programma 7 van de jaarrekening 2021. Wij geven aan op welke wijze wij omgaan met het dividend-verlies bij de verkoop van onze Eneco-aandelen (zie het hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen). De compensatie is via de begroting 2022 concreet ingevuld.

Daarmee is het resultaat behaald. Professionaliseren en door ontwikkelen risicomanagement /risicoleiderschap In 2021 is de, door de gemeenteraad vastgestelde, nota Risicomanagement en weerstandsvermogen uitgevoerd. Het doel is om de basis weer op orde te hebben. Daarvoor is begin 2021 gestart met een volledig nieuwe inventarisatie en kwantificering van financiële risico's (bedreigingen en kansen). En zijn eerste stappen gezet om het risicobewustzijn binnen de organisatie te vergroten door onder andere het volgen van een training risicoleiderschap door collega’s als potentiële ambassadeurs. Door deze acties hebben we op dit moment de basis grotendeels weer op orde. Kalenderjaar 2022 willen we gebruiken voor de verdere doorontwikkeling van risicomanagement en risicogestuurd werken, om op die manier naar een "volwassen" organisatie door te groeien.

Jaarstukken 2021

12

Wij investeren in onze medewerkers Onderhoudsronde HR21 De gemeente Vijfheerenlanden werkt met de meest gehanteerde systematiek voor functiewaardering in gemeentelijk Nederland, HR21. De reguliere onderhoudsronde HR21 is in de afrondende fase. Hiermee zorgen we dat functies die wijzigen, voorzien blijven van een juiste indeling in HR21-normfuncties. Afgesproken is dat er vanaf 2022 jaarlijks een onderhoudsronde HR21 uitgevoerd wordt. Het Vitaliteitspact Het Vitaliteitspact gemeente Vijfheerenlanden wordt - sinds de invoering in 2020 jaarlijks uitgevoerd. De ingangsdatum van de nieuwe ronde van het Vitaliteitspact ligt op 1 april van het desbetreffende jaar. De eerstvolgende ronde krijgt dus per 1 april 2022 uitvoering. Uitrollen E-HRM Electronic Human Resource Management (E-HRM) is het ondersteunen van de activiteiten van HRM door gebruik te maken van internettechnologie. Alle verkregen modules zijn geïmplementeerd en medewerkers kunnen er mee werken. Daarmee is het project afgerond.

Wij investeren in onze organisatie In 2020 hebben wij de toepassing van zelforganisatie als organisatieprincipe geëvalueerd. Dit om te inventariseren wat er beter kan en wat hiervoor nodig is. De aanbevelingen uit deze evaluatie krijgen in 2021 hun beslag. De aanbevelingen uit de evaluatie van 2020 hebben in 2021 hun beslag gekregen. De tips en tops uit de evaluatie zijn gedeeld met de teams, die per team waar nodig worden toegepast. Naast de invoering van resultaatgericht denken en werken, werken teams ook aan thema’s als feedback geven en krijgen, aan nog meer samenwerking en aan evalueren van de teamresultaten. Dit zijn belangrijke instrumenten voor zelforganiserende teams. De coördinatie van het inkoopproces wordt verder versterkt. Doel is niet alleen de beste prijs-kwaliteitverhouding, maar ook voldoen aan de eisen van rechtmatigheid en het behalen van effecten op het gebied van maatschappelijk verantwoord inkopen waaronder social return, duurzaamheid en circulair inkopen. Er zijn 3 speerpunten opgenomen voor inkoop: 1. Rechtmatigheid met speciaal aandachtsgebied inhuur. In 2021 is een inkoopmonitor opgezet. Alle externe inhuur buiten de preferred suppliers om werd gecontroleerd. Er zijn geen nieuwe onrechtmatigheden aangetroffen en is er een geringe uitloop van onrechtmatige contracten uit 2020.

Ook de managementletter van de accountant beaamt de stappen gezet op het gebied van rechtmatige inkoop. Afgelopen jaar werd ook openbare ruimte als aandachtspunt door de accountant genoemd. De onrechtmatige contracten zijn dit jaar veelal rechtmatig aanbesteed of meegenomen als onderdeel van andere opdrachten. 2. Duurzaamheid. Budget voor een intensivering met team Duurzaamheid is afgerond. Het inkoopbeleid wordt nog aangepast. Hierin wordt ook het onderdeel duurzaamheid meegenomen. Deze aanpassing van beleid vindt in 2022 plaats. Duurzaamheid wordt bij elke inkoop volgens de richtlijnen als criterium meegenomen in het inkoopproces. Een mooi voorbeeld van een succesvolle,

Jaarstukken 2021

13

duurzame uitvraag in 2021 is een circulaire inkoop van ICT. Daarbij wordt zowel het oude materiaal als toekomstige te vervangen materiaal zoveel mogelijk hergebruikt. Een ander voorbeeld is het vergroten van sociale duurzaamheid bij nieuwbouwproject Tuinhof te Ameide door de creatie van een kwalitatief ingericht gezamenlijk binnenhof om de sociale functie te vergroten. 3. Social Return On Investment (SROI). Het percentage van opdrachten die in aanmerking komen voor SR is verhoogd van 45% in 2019 tot 70% in 2021. Daarnaast is de samenwerking met onze sociale partner Avres versterkt, vooral op het gebied van groenvoorziening en schoonmaak. We hebben in 2021 36% meer uren afgenomen van Avres voor groenvoorziening ten opzichte van 2020. In 2022 zijn er 9 opleidingsplekken beschikbaar binnen de schoonmaak, in samenwerking met Avres. Het conform de Archiefwet 1995 afsluiten van de archieven van de voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik in samenwerking met het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht voor de overdracht aan de archiefbewaarplaats. Dit is een meerjarig project. De uitvoering beslaat een periode van 10 jaar en de einddatum is gepland op 31-12-2029. De uitvoering heeft mede door de coronamaatregelen in 2021 vertraging ondervonden.

Ook dit jaar zijn archiefbestanden van de voormalige gemeenten Leerdam en Zederik geïnventariseerd en overgebracht naar de archiefbewaarplaats bij het Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU). Het gaat om die van de voormalige gemeenten Ameide, Hei- en Boeicop en Tienhoven aan de Lek. Jaarlijks stellen we een voortgangsverslag op. We gaan slimmer en beter gebruik maken van gegevens binnen onze gemeente. Het kunnen herkennen van patronen en trends leidt tot meer inzicht waardoor betere sturing op mensen en middelen mogelijk is. Dit stelt ons in staat om betere beslissingen te nemen en effectiever en efficiënter te handelen. Het slimmer en beter gebruik maken van gegevens binnen onze gemeente is een doorlopend proces. We zitten nu aan het eind van fase 1: Bewustwording / eenvoudige voorbeelden. In het sociaal domein zijn de eerste stappen al gezet bij de Wmo, Jeugdhulp en participatie. In fase 2 gaan we gebruik maken van een nieuwe kaartviewer met basisgegevens. In daarop volgende fases komen, naast de basisgegevens, ook gekoppelde gegevens beschikbaar en zijn de (niet privacy-gevoelige) publieke gegevens te raadplegen door externen. Opstellen beheerplan vastgoed Het beheerplan vastgoed 2021-2024 is op 8 juli 2021 door de gemeenteraad vastgesteld.

WOZ en BAG Wij harmoniseren de administratie van de Waardering Onroerende Zaken (WOZ) en Basis Administratie Gebouwen (BAG). Daarbij maken we een inhaalslag op het wegwerken van bestaande achterstanden en brengen we de kwaliteit van onze gegevens op een hoger niveau. Het project ‘overgang hertaxatie van m3 naar m2’ is nagenoeg afgerond. De gegevens van de WOZ en BAG zijn geharmoniseerd en geactualiseerd. Er is een rapportage gemaakt waarin we kunnen monitoren of de WOZ en BAG synchroon blijven lopen. OZB aanslag in 2022 wordt opgelegd op basis van vierkante meter gebruiksoppervlakte in plaats van de huidige kubieke meters. Het project is afgerond en is binnen het beschikbare budget gebleven. Alle woningen zijn voorzien van een gebruiksoppervlakte. Inmiddels zijn ook alle woningen getaxeerd op

Jaarstukken 2021

14

basis van de gebruiksoppervlakte. Begin 2022 ontvangen de inwoners de WOZ-waarde die gebaseerd is op de gebruiksoppervlakte van de woning in plaats van de inhoud.

Informatiebeleid en automatisering Het plaats- en tijdonafhankelijk werken is mede door de coronapandemie steeds meer omarmd. We streven naar een hoogwaardig voorzieningenniveau dat medewerkers ondersteunt in het werken op afstand. De beweging naar de Cloud wordt gevolgd. Daarbij wordt de voorkeur gegeven aan Software as a Service (SaaS) boven applicaties op de eigen omgeving (On-Premise). De beweging naar de Cloud bestaat niet alleen uit ICT-techniek. Het is juist belangrijk om de basis (beleid en planning) op orde te hebben. Er is gewerkt aan het meerjarenplan Informatisering dat voortkomt uit de I-Visie. Dit meerjarenplan dient als kapstok voor het meerjarenplan Automatisering. Het is duidelijk geworden dat er steeds meer in de Cloud gewerkt wordt en dat deze transitie gevolgen heeft voor zowel het type ICT budget als voor de ICT organisatie (functies). In 2021 hebben we de resultaten uitgevoerd binnen bestaande middelen door efficiënter in te kopen. Ook in 2021 wordt de dienstverlening van Burgerzaken verder gedigitaliseerd, zodat inwoners op afstand meer producten kunnen afnemen en aangiften doen, die grotendeels direct doorwerken in de administratie. Onderdeel daarvan is de digitalisering van de nietopenbare burgerlijke stand registers. We kunnen deze dan ontsluiten voor digitale aanvragen van uittreksels via DigiD en plaats onafhankelijk benaderen.

De medewerkers hebben bij een klantcontact direct relevante documenten van betrokkene paraat. De software om akten van de burgerlijke stand door digitalisering decentraal te ontsluiten is aangeschaft en in gebruik genomen. De akten per 1 januari 2019 van de gemeente Vijfheerenlanden zijn gescand en opgenomen. Het budget voor digitalisering van de akten uit de voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik is beschikbaar gesteld in 2022. Verder zijn de digitale processen bij diverse aangiften geoptimaliseerd en is het systeem voorbereid op invoering van meerdere E-diensten die direct doorwerken in de Basisregistratie personen. De gemeente Vijfheerenlanden wil de ontwikkelingen op dit gebied volgen en daar tijdig op inhaken. Wij horen nadrukkelijk niet bij de koplopers die zelf nieuwe ontwikkelingen starten en uitwerken. Doorlopend blijft de gemeente Vijfheerenlanden de ontwikkelingen op het gebied van informatiebeleid en automatisering volgen. De transitie van on-premise applicaties naar de Cloud/SaaS gaat gestaag door. We sluiten, op voor onze gemeente passende momenten, aan bij de Common Ground gedachte van de VNG. Integraal verbeterplan informatiebeheer. Volgens de archiefverordening moeten de toezichtverslagen van de gemeentearchivaris worden voorzien van een verbeterplan.

In september 2019 heeft een nulmeting plaatsgevonden naar de stand van zaken van het archief- en informatiebeheer volgens het Kwaliteitssysteem Informatiebeheer Decentrale Overheden (KIDO). Na het KIDOonderzoek wordt een integraal verbeterplan opgesteld waarin de uitkomsten van beide onderzoeken verwerkt zijn. Er is gewerkt aan de verbetering van het informatiebeheer voor de gemeente Vijfheerenlanden om hiermee te voldoen aan de Archiefwet. Er zijn hiervoor ook dit jaar besluiten genomen door het college. Zoals het vaststellen van een Vervangingsbesluit met het Handboek vervanging, het aanwijzen van een gemeentearchivaris en het aanwijzen van de coronacrisis als Hotspot. Een Hotspot is een opvallende of intensieve gebeurtenis of een kwestie waardoor ‘interactie’ ontstaat: tussen overheden, tussen overheid en samenleving of tussen burgers, bedrijven en instellingen onderling. Een aanwijzing hiervan is nodig omdat dit een grondslag is om documenten en informatie

Jaarstukken 2021

15

blijvend te bewaren die volgens de Gemeentelijke Selectielijst vernietigd moeten worden. Na de aanwijzing moet er een Hotspotmonitor worden opgesteld. Hierin wordt onder andere aangegeven welke documenten en informatie bewaard moeten blijven en welke vernietigd hadden moeten zijn maar alsnog op bewaren zijn afgesteld. De samenwerking met andere disciplines binnen het informatiebeheer heeft definitieve vorm gekregen in het Strategisch Informatie overleg. In de komende jaren wordt verder gewerkt aan de verbetering van het informatiebeheer.

Privacy en Informatiebeveiliging Adequaat omgaan met persoonsgegevens is een blijvend proces en vergt aandacht van zowel bestuur, management als medewerkers. Eén manier hiervoor is de bewustwordingscampagne ‘5 voor veilig’ die medio 2020 is gestart en in 2021 wordt voortgezet. Per team benoemen we een privacy-ambassadeur om zo gezamenlijk privacy op de kaart te houden. Daarnaast toetsen we diverse processen binnen de gemeente aan de privacy normen. Als sprake is van een hoog privacy risico wordt voorafgaand aan een nieuwe verwerking een data protection impact assessment (DPIA) uitgevoerd. Ook completeren we de autorisatieschema’s voor de software die we gebruiken en controleren we het inloggen steekproefsgewijs met de logging die heeft plaatsgevonden. Adequaat omgaan met persoonsgegevens is een blijvend proces en vergt continu aandacht van zowel bestuur, management als medewerkers. Het afgelopen jaar is deze aandacht vooral gegenereerd door de bewustwordingscampagne ‘5 voor veilig’. Diverse thema’s rondom privacy en informatiebeveiliging worden via intranet uitgelicht en besproken aan de hand van een opvallende poster met bijbehorende toelichting. Eén van deze thema’s was het melden van datalekken. Gedurende het jaar zijn melders beloond met een speciale chocoladereep. Deze actie is zeer positief ontvangen en heeft meerdere reacties en meldingen opgeleverd.

Hierdoor was duidelijk zichtbaar dat een dergelijke campagne werkt. We gaan hier komend jaar dan ook zeker mee door. Daarnaast is per team een privacy-ambassadeur benoemd die we regelmatig van relevante informatie voorzien. Door korte lijnen kunnen we gezamenlijk privacy op de kaart zetten en houden. Ook is voor een aantal (gevoelige) processen een data protection impact assessment (DPIA) uitgevoerd. Hiermee worden de privacyrisico’s in kaart gebracht en zoveel mogelijk verkleind, zodat de verwerking van persoonsgegevens op een verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Implementatie Baseline Informatieveiligheid Overheden (BIO) In 2021 hebben we een aantal stappen genomen rondom de implementatie van de BIO. Zo is begin 2021 het strategisch informatieveiligheidsbeleid vastgesteld. Hiermee hebben we de rollen en verantwoordelijkheden rondom informatieveiligheid opnieuw vastgesteld. Daarnaast is ook het tactische deel vastgesteld waarin de praktische uitwerking van de te nemen maatregelen is vastgesteld. Hiermee is ons beleid weer up-to-date. Daarnaast is het format voor de beheerplannen vastgesteld. Door dit beheerplan voor elke applicatie te laten invullen, brengen we een grote hoeveelheid informatie, en daarmee mogelijke risico's, inzichtelijk rondom het beheer en onderhoud.

Dit geeft ons onder meer de mogelijkheid om te kijken of de standaard beveiligingsmaatregelen die wij al nemen voldoende zijn voor een specifieke applicatie. En dus ook voor welke applicaties we nog aanvullende maatregelen moeten nemen. Verder hebben we in 2021 ons kwetsbaarhedenbeheer opnieuw tegen het licht gehouden. Van een maandelijkse scan door een ingehuurd bureau zijn we overgegaan naar een continue scanapplicatie waarmee we flexibeler zijn geworden in wanneer en waarop we willen scannen. Tot slot beschikken we nu over een calamiteitenplan ICT.

Jaarstukken 2021

16

Wat hebben we ook gedaan? Propositie Berenschot Uitwerking zoekrichtingen In deze jaarrekening kijken we terug op de afspraken uit de begroting. Het afgelopen jaar is er, naast de resultaten uit begroting, nog een belangrijke ontwikkeling vorm gegeven. Naar aanleiding van de financiële tegenvaller waarmee de gemeente Vijfheerenlanden eind 2020 te maken kreeg was het belangrijk om na te denken hoe we onze financiële speelruimte kunnen vergroten, zodat de belangrijkste plannen van onze gemeente toch uitgevoerd zouden kunnen worden en om perspectief te kunnen bieden aan de inwoners. In dit kader hebben provincie Utrecht en het Rijk samen met de gemeente aan bureau Berenschot opdracht gegeven om een propositie gemaakt die zicht geeft op de mogelijkheden om dit perspectief concreet te maken. Hiervoor zijn een aantal zoekrichtingen onderzocht, waarbij gekeken is naar de impact en haalbaarheid ervan. Uiteindelijk heeft dit geleid tot 11 zoekrichtingen, waarvan er 10 verder zijn uitgewerkt in nauwe samenwerking met de provincie Utrecht en het Rijk. Bij een aantal zoekrichtingen zijn in 2021 resultaten bereikt. Eén van de zoekrichtingen, Wonen, is het hoofdthema geworden van de nieuwe begroting. Inmiddels is een Plan van Aanpak Uitvoeringsagenda Wonen voorbereid, dat het thema Wonen borgt en waarin ook de samenwerking met de provincie Utrecht een prominente rol heeft.

Voor het project flex-woningen hebben we subsidie gekregen vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie. Voor de zoekrichting Fietsnetwerk is een meerjarige intentieovereenkomst met de U10/U16 afgesloten, waarin drie concrete projecten worden benoemd. Bij zowel het Rijk als de Provincie vragen we subsidies aan voor instandhouding van sportaccommodaties. Dit project loopt volgens schema. Er is een subsidie van € 80.000,- toegekend ten behoeve van de zoekrichting Versterken vitaliteit binnensteden, dorpskernen en winkelcentra. Deze subsidie wordt ingezet voor de werving van een vastgoedmanager in Leerdam. We sluiten hierbij aan bij de binnenstadvisie Leerdam. Via diverse cofinancieringen en impulsgelden zetten we stappen in samenwerking met de provincie (Programma Klimaatadaptatie en subsidieverordening) en het Rijk (subsidie voor stikstofregeling). Inmiddels zijn diverse projecten gestart om impulsgelden aan te vragen (o.a. uitvoeringsagenda RAS – subsidie van het Rijk – en participatie van de RES – subsidie van de provincie). De zoekrichting “Vitale Wijken” is ook opgepakt. Er zijn verkennende gesprekken gevoerd met de programmamanager Leefbaarheid en Veiligheid van Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ons is toegezegd dat onze gemeente in ieder geval onder de aandacht blijft.

Wij hebben (samen met het RIEC en de gemeenten IJsselstein en Nieuwegein) inmiddels middelen vanuit het Rijk toegezegd gekregen voor het project “Tegengaan jonge aanwas”, dat probeert jongeren die neigen het criminele circuit in te gaan, weer op het rechte pad te krijgen. De zoekrichting Kleine Kernen is vorm gegeven door onze wijkambassadeurs. Er is een basislijst opgesteld met hierin een overzicht van subsidies ter bevordering van de sociale cohesie in de kleine kernen in onze gemeente. Deze subsidies worden mogelijk gemaakt vanuit de agenda Vitaal Platteland, een initiatief van de Provincie Utrecht. Zowel inwonersinitiatief voetbalkooi Leerbroek, als inwonersinitiatief renovatie dorpshuis de Stoof hebben gebruik gemaakt van deze subsidie. De jongeren in Leerbroek hebben een

Jaarstukken 2021

17

nieuwe voetbalkooi gerealiseerd op de plek van hun oude trapveld. De renovatie van De Stoof is een project geweest waarbij veel vrijwilligers de handen uit de mouwen hebben gestoken om het dorpshuis in een eigentijds jasje te steken. De Landschapsvisie is klaar voor behandeling in de raad en biedt input voor de Omgevingsvisie. Bij de uitwerking van het uitvoeringsprogramma van de Landschapsvisie wordt zoveel mogelijk ingezet op beschikbare subsidies vanuit de provincie, het Rijk en Europa). De Provincie Utrecht ondersteunt het evenement “Internationaal Jaar van het Glas” in 2022 door het verlenen van een subsidie, op 50/50-basis met de gemeente Vijfheerenlanden.). Ook biedt de provincie Utrecht kosteloos hulp aan van het Erfgoed Expert Team bij het onderzoeken van de mogelijkheid om het Nationaal Glasmuseum te verhuizen naar een centrale ligging in de binnenstad van Leerdam, waardoor meer toeristen dit museum weten te vinden. Dit onderzoek wordt dit voorjaar gepubliceerd. Verder hebben we met de provincie een eerste verkenning gedaan naar de optie om een opleidingsmogelijkheid te creëren op een bedrijventerrein. We zien daarin de meerwaarde om goed geschoold personeel te organiseren voor de aanwezige bedrijven. De hierboven beschreven onderwerpen zijn onder de relevante programma’s opgenomen in de programmabegroting voor 2022.

Wat hebben we niet gedaan?

Vijfheerenlanden is dichtbij Er wordt een Persoonlijke Internet Pagina ontwikkeld voor een completere en meer persoonlijke ondersteuning voor onze inwoners en ondernemers. Het afgelopen jaar heeft de ontwikkeling van het personaliseren van de website vertraging opgelopen door personele omstandigheden. Eind 2021 is de draad weer opgepakt en hebben we de stand van zaken geactualiseerd. Afronding is voorzien in 2022. Vijfheerenlanden is financieel gezond Een voorstel tot harmonisatie en vernieuwing van de P&C cyclus van kadernota tot en met jaarstukken Afgelopen jaar hebben we prioriteit gegeven aan het voor het eerst doorlopen van een reguliere P&C-cyclus zoals is vastgelegd in de Financiële Verordening. In een raadsinformatiebrief van begin januari 2021 is deze prioritering al geschetst. In 2021 zijn er wel enkele optimalisaties doorgevoerd. Daardoor was de totstandkoming van de P&Cdocumenten minder arbeidsintensief. En kon voldaan worden aan de wens van de gemeenteraad voor afzonderlijke raadsbehandelingen van Kadernota 2022 en programmabegroting 2022. De gewenste vernieuwing van de P&C-cyclus (en daarmee samenhangende vernieuwing van de prestatie-indicatoren) is nu voor 2022 voorzien.

Vernieuwde set van prestatie indicatoren als onderdeel van een vernieuwde P&C cyclus Bij de 1e bestuursrapportage 2021 is gemeld dat de vernieuwing van de set van prestatie indicatoren gelijktijdig wordt meegenomen met de voorgenomen vernieuwing van de P&C-cyclus. De vernieuwing van de P&C-cyclus is doorgeschoven naar 2022. waardoor in 2021 geen volledige nieuwe set van prestatie-indicatoren is ontwikkeld.

Jaarstukken 2021

18

Audit inhuur en Audit betalingsbeleid De audit betalingsverkeer is medio 2021 opgeleverd en aan de gemeenteraad aangeboden. De audit inhuur is in de afrondingsfase. Deze wordt aan het begin van het tweede kwartaal van 2022 ter vaststelling aangeboden. Audit ICT ex artikel 213: Een doelmatigheidsonderzoek ICT Het was de bedoeling om dit onderzoek uit te voeren met een door Bureau Berenschot te ontwikkelen IT benchmark. Bureau Berenschot heeft dit product echter nog niet op de markt gezet. Daarom is besloten om deze audit voorlopig niet uit te voeren.

Wij investeren in onze medewerkers Onderzoek doen naar het functiegebouw Met de afspraak om vanaf 2022 jaarlijks een onderhoudsronde HR21 in te stellen vervalt het nut van het instellen van een onderzoek naar het functiegebouw. Het onderzoek zal dan ook niet worden gehouden, de Ondernemingsraad stemt hier mee in.

Wat waren de kosten ? PROGRAMMA: 0 Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal reserves Resultaat

Werkelijk 2020

Begroting 2021 (primair)

Begroting 2021 (na wijziging)

Werkelijk 2021

Verschil 2021

4.556 -1.457 3.099

3.746 -1.549 2.197

6.131 -1.167 4.964

6.037 -1.039 4.998

94 V 128 N 34 N

330 -837 507

1.255 -836 419

54.725 -5.754 48.971

53.761 -5.137 48.624

964 V 617 N 347 V

2.592

2.616

53.935

53.622

313 V

Het voorgaande resultaat ten opzichte van de begroting 2021 (na wijziging) van 313 V wordt verklaard door een resultaat van 94 V bij de lasten, van 128 N bij de baten en van 347 V bij de verrekeningen met reserves. Bij de lasten is er sprake van een resultaat van 94 V. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Bij de samenwerking in regionale verbanden is een voordeel ontstaan (126 V). Het geplande programma voor 2021 van de Regionale Maatschappelijke Agenda (RMA) is nog niet volledig afgerond. Voor de U10 was een hogere bijdrage voor het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) geraamd. Het traject duurt echter langer, waardoor er minder snel met de vervolgfase is gestart. Daarnaast heeft de regio reserves die opgebouwd waren uit voorgaande jaren ingezet. Dit heeft samen geresulteerd in een lagere bijdrage. • Er zijn veel extra kosten gemaakt, veroorzaakt door de Coronapandemie, bij de organisatie en uitvoering van de verkiezingen 2021. Via de Algemene uitkering is een coronabudget voor de verkiezingen beschikbaar gesteld. Dit is toegevoegd aan de reserve Corona. De extra uitgaven die gemaakt zijn in 2021 voor de verkiezingen worden daarom gedekt uit de reserve Corona.

Jaarstukken 2021

19

Bij de baten is er sprake van een resultaat van 128 N. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Het nadeel wordt met name veroorzaakt doordat de verkoop van de Voorstraat 94 pas in 2022 heeft plaatsgevonden, waardoor de verkoopbrengst pas in 2022 gerealiseerd wordt (368 N). Er is vanuit vanuit de wachtgeld- en pensioenvoorzieningen voor voormalige bestuurders een bedrag vrijgevallen (135 V), doordat er minder aanspraak is gemaakt op een uitkering. • Er is een voordeel op de legesinkomsten ontstaan (65 V) omdat het aantal aanvragen voor reisdocumenten en rijbewijzen hoger is geweest dan op grond van Coronaeffecten eerder verwacht werd. Bij de verrekeningen met reserves is er sprake van een per saldo resultaat van 347 V. Dit resultaat wordt vooral verklaard door de volgende oorzaken: • Door het doorschuiven van de verkoopopbrengst Voorstraat 2022 is ook de geplande storting van 368 V in de Algemene reserve achterwege gebleven. • De overige verschillen tussen onttrekkingen en stortingen zijn het gevolg van mutaties ter dekking van kapitaallasten, die elkaar in het resultaat opheffen.

Jaarstukken 2021

20

Programma 1: Veiligheid Wat hebben we bereikt? Veiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Veiligheid is niet alleen een gedeelde verantwoordelijkheid van politie, gemeente, maar juist ook van inwoners zelf. Dit vraagt om een integrale aanpak met alle betrokkenen zodat iedereen zich in Vijfheerenlanden veilig kan voelen. De regie op veiligheidsthema’s is vertaald in het Integraal Veiligheidsbeleid 2020-2022 met daarin de vijf prioriteiten: 1. Woninginbraken en geweld, 2. Zorg en Veiligheid en overlast gevende jongeren, 3. Georganiseerde ondermijnende criminaliteit, 4. Verkeersveiligheid 5. Cybercrime. Het afgelopen jaar is ernaar gestreefd om als gemeente regie te houden op de veiligheidsthema’s. Dit is gebeurd door in reactieve zin adequaat op te treden in de zogenaamde ‘warme fase’.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Apv Vijfheerenlanden Vaststellen van Apv Vijfheerenlanden door de gemeenteraad. De Algemene plaatselijke verordening Vijfheerenlanden 2022 (verder: Apv) is afgerond en aangeboden aan het college en de gemeenteraad. Op 10 februari 2022 is de Apv met complimenten vastgesteld door de raad. De Apv treedt op 23 februari 2022 in werking. Para-commerciële verordening Vaststellen van de para commerciële verordening Vijfheerenlanden door de raad. De para-commerciële verordening is opgenomen in het concept van de Apv. Deze is op 10 februari 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Actualisatie horeca Het actualiseren van alle horecavergunningen in Vijfheerenlanden. In het kader van ondermijning, dat is opgenomen als prioriteit in het Integraal Veiligheidsbeleid 2020-2022, is er dit jaar gestart met het project van het actualiseren van de horecavergunningen. Inmiddels is 34 procent van de vergunningen geactualiseerd. Evenementenveiligheid De veiligheid bij evenementen te vergroten door evenementenveiligheid te integreren in diverse processen en bewustwording bij organisatoren te creëren. Veel evenementen gingen niet door in 2021. In contacten met organisatoren is veel gesproken over veiligheid, maar dan in de vorm van maatregelen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen.

Veilige buurten en woonoverlast Het samen met onze partners veiliger maken en veilig houden van de woonomgeving en bijdragen aan de voorkoming en beëindiging van woonoverlast. Hoewel het formele beleid nog in ontwikkeling is, werd geïnvesteerd in het voorkomen en beëindigen van woonoverlast. De casuïstiek op dit thema is zeer divers waardoor iedere keer een bepaalde afweging gemaakt moest worden. Er was een sterke afname van vooral de langlopende zaken. Dit door een soms meer directe manier van benaderen en

Jaarstukken 2021

21

het wijzen op eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast hielpen interventies om bij geschillen tussen buren de betrokken partijen meer inzicht te geven en zo bij te dragen aan een permanente oplossing. Woninginbraken en geweld Het aantal woninginbraken is in 2022 ten opzichte van 2019 gedaald met 10% én het aantal geweldsdelicten is met 10% gedaald. Mede door het vele thuiswerken en het feit dat mensen beperkt op vakantie konden gaan, zagen we een sterke afname van het aantal woninginbraken. Ondermijning Het samen met onze partners voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die ons gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. Dit doen we door: (1) deze criminaliteit transparant en consequent aan te pakken; (2) criminele gelegenheidsstructuren tot een minimum te beperken en; (3) onze partners, ondernemers en bewoners bewust te maken van en weerbaar te maken tegen deze vorm van criminaliteit. Voor het thema ondermijning zijn diverse doelstellingen en de daarbij horende actiepunten opgesteld. In het afgelopen jaar is er veel geïnvesteerd op dit thema. Dit heeft geresulteerd in meer bewustwording, controles, bestuurlijke maatregelen en inzicht. Dit laatste zorgde vervolgens weer voor een toename van het aantal casussen en een stijging in de complexiteit van de casussen.

Om een beeld te geven: in de regio is afgesproken dat elke gemeente minimaal 4 integrale controles per jaar houdt. In 2021 zijn ongeveer 50 bedrijven/panden/garageboxen integraal gecontroleerd. Dat is veel meer dan het afgesproken aantal. Het merendeel van de actiepunten is behaald. Echter, alleen enkele fysieke bijeenkomsten konden door de coronasituatie niet plaatsvinden. Deze worden later ingehaald. Ondanks dat er zoveel successen zijn geboekt, bieden deze geen garantie voor de toekomst. Ondermijning is een dynamisch thema waarin we moeten blijven investeren in het tegengaan. Hoe meer er geïnvesteerd wordt, des te groter de grip wordt op de ondermijnende criminaliteit binnen de gemeente Vijfheerenlanden. Cyber criminaliteit Bewustwording creëren en handelingsperspectief bieden Juist in een periode waarin digitaal contact soms het enige contact is, ontstaan risico’s op misbruik of misleiding. Er werd geïnvesteerd in voorlichting aan de meest kwetsbare groepen, waaronder ouderen. Ook gaven we voorlichting aan jongeren over het gebruik van social media en het delen van gevoelige privacy gegevens. Zorg en Veiligheid (overlastgevende jongeren) Ondanks weinig andere mogelijkheden tot dag- en avondbesteding bleef overlast door jongeren enigszins beperkt. Het is natuurlijk een zeer subjectief gegeven, maar over het algemeen kijken we terug op een rustig jaar.

We plaatsten een nieuwe Jongerenontmoetingsplek (JOP) en sloten op andere locaties de toegang af om overlast te voorkomen. Overlastlocaties zijn in beeld en in 2022 wordt met onder meer een jeugd-boa meer geïnvesteerd in het contact met deze jongeren. Zorg en veiligheidshuis Als onderdeel van provincie Utrecht, werkt Vijfheerenlanden samen met het Zorg en Veiligheidshuis regio Utrecht. Specialisme kan worden ingezet wanneer dit lokaal stagneert of onvoldoende slaagt. Het Zorg en Veiligheidshuis regio Utrecht bundelt de krachten van justitiële organisaties, zorgorganisaties en gemeenten door casusoverleggen met deze partijen te organiseren

Jaarstukken 2021

22

over complexe casussen. In het casusoverleg analyseren de partijen elk vanuit hun eigen perspectief en expertise de individuele problematiek binnen elke casus en stellen zij een gezamenlijk gedragen plan van aanpak op. In de uitvoering van het plan is elke betrokken partij verantwoordelijk voor haar eigen aandeel. Het Zorg en Veiligheidshuis monitort de uitvoering en de voortgang van deze persoonsgerichte aanpak. Voor inwoners waarbij sprake was van recidiverend crimineel en/of overlast gevend gedrag is gebruik gemaakt van de integrale aanpak vanuit het Zorg en veiligheidshuis op de themagebieden: radicalisering, huiselijk geweld (MDA++) en TOP X. De samenwerking is in 2021 aangescherpt en verbeterd met de komst van een nieuwe contactpersoon voor de Lekstroom-gemeenten. PGA: De persoonsgerichte aanpak wordt doorontwikkeld naar een geharmoniseerd en doelmatig overleg om vermindering van overlast-gevend en/of crimineel gedrag van gemelde personen te bereiken. De persoonsgerichte aanpak is in 2021 aangevuld met het PGAx verwerkingssysteem. Inwoners worden, waar mogelijk, vaker zelf betrokken bij de aanpak. De persoonsgerichte aanpak is verder geconsolideerd met de ketenpartners door meer eenduidigheid in de werkwijze. Integrale aanpak De Hagen (Vianen) ontwikkelen en uitvoeren. De wijk De Hagen (Vianen) is in beweging. Er is een programmamanager en een opbouwwerker aangesteld.

Samen met de inwoners en de organisaties die in de wijk werken, o.a. de scholen, Stichting Welzijn Vianen en de wijkambassadeur, zijn legio activiteiten gestart. Hierbij valt te denken aan activiteiten die ontmoeten en meedoen bevorderen, maar ook kansenongelijkheid van kinderen in het onderwijs tegengaan. Vanuit het fysiek domein vonden activiteiten plaats om de wijk schoner en aantrekkelijker te maken. Er is ook gekeken naar de "OOV-kant" van de wijk. Samen met het Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC) en gemeenten IJsselstein en Nieuwegein is het project "tegengaan jonge aanwas" gestart. Doel is voorkomen dat jongeren die met criminaliteit in aanraking komen verder het criminele pad op gaan. BZK heeft middelen beschikbaar gesteld. Het RIEC werft nu voor de gemeenten IJsselstein en Vijfheerenlanden een projectmanager die zich bezig gaat houden met tegengaan van "jonge aanwas". De jaarwisseling was een belangrijk meetmoment en gelukkig deden zich geen bijzonderheden voor. Aanpak veilige jaarwisseling De voorbereiding voor de jaarwisseling startte in september. De gemeente was leidend en stelde een uitgebreid draaiboek op. Zowel preventief (voorlichting, inzet jongerenwerk, organiseren activiteiten) als repressief (controle op scholen, garageboxen, Meld Misdaad Anoniem, bestuurlijke maatregelen etc.) waren we erg actief.

Hoewel horeca opnieuw gesloten was en het landelijk vuurwerkverbod, ook landelijk, genegeerd werd, kijken we terug op een relatief rustig verlopen jaarwisseling. Opstellen strategische visie en het nadenken over de daaruit voortvloeiende taken en bevoegdheden. De visie en missie van het team Handhaving Openbare Ruimte is beschreven en opgenomen in het Meerjaren Handhavingsprogramma Openbare Ruimte 2022- 2026. Opstellen Meer-jaren Handhavingsprogramma Toezicht & Handhaving Openbare Ruimte voor de periode 2022-2026. In het 1e kwartaal van 2022 wordt aan het college van B&W voorgesteld om in te stemmen met het Meerjaren Handhavingsprogramma Toezicht & Handhaving Openbare Ruimte 2022-2026 dat bepalend is voor de komende jaren. Nadat hierover besluitvorming heeft plaatsgevonden, wordt de gemeenteraad hierover per raadsinformatie brief geïnformeerd.