Document · PDF

bijlage 7 passende beoordeling omgevingsvisie Vijfheerenlanden.pdf

Raadsvergadering Vijfheerenlanden 20 april 2023, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: Vaststelling ontwerp omgevingsvisie17.915 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Figuur 6.1 Ligging zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie in relatie tot Natura 2000-gebieden in de gemeente Vijfheerenlanden.

Blad 28 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

6.2

Oppervlakteverlies en versnippering (verlies foerageergebied) Zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie, randwegen en recreatie De zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie en de ontwikkeling van randwegen en recreatie zijn niet binnen Natura 2000-gebieden gelegen en leiden daarmee niet rechtstreeks tot ruimtebeslag en versnippering. Wel kunnen de ontwikkelingen ten koste gaan van foerageergebied van soorten die ook buiten de Natura 2000-gebieden foerageren. Dit geldt vooral voor vogelsoorten en vooral voor Natura 2000-gebied Zouweboezem (purperreiger, krakeend, porseleinhoen en zwarte stern). Overige Natura2000-gebieden zijn niet aangewezen voor vogelsoorten, liggen buiten de foerageerafstanden van de aangewezen vogelsoorten of zijn aangewezen voor vogelsoorten die niet gevoelig zijn voor ruimtebeslag/verlies van foerageergebied. Alle zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie en de voorgenomen randwegen liggen in het foerageergebied van de purperreiger (20 km rond van Natura 2000-gebied Zouweboezem) en kunnen daarmee ten koste gaan van foerageergebied van de purperreiger. De purperreiger is afhankelijk van het omliggende gebied als foerageergebied en afname van foerageergebied kan een negatief effect hebben op de populatie.

Alhoewel de dalende trend van de purperreiger niet veroorzaakt wordt door de omvang van het beschikbare foerageergebied, is niet uit te sluiten dat afname van het foerageergebied de dalende trend versterkt.

Figuur 6.2. Ligging zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie in relatie tot de purperreiger (licht groen gebied, overlapt de gehele gemeente).

Of daadwerkelijk foerageergebied verloren gaat hangt af van de geschiktheid van de locatie als foerageergebied en het eventuele huidige gebruik van de locatie als foerageergebied, aspecten die bij nadere uitwerking nader onderzocht zouden moeten worden. Onderzocht moet worden of als er verlies is van foerageergebied dit een wezenlijk negatief effect heeft op het instandhoudingsdoel van de purperreiger.

Blad 29 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Een aantal zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie ligt aan de rand van de 20 km rondom Oostelijke Vechtplassen en Nieuwkoopse Plassen & De Haeck. Gezien de ligging aan de rand wordt niet verwacht dat dit een wezenlijk negatief effect heeft op foerageergebied van purperreigers binnen Oostelijke Vechtplassen en Nieuwkoopse Plassen & De Haeck. Zouweboezem is naast de purperreiger ook aangewezen voor zwarte stern, krakeend en porseleinhoen. Porseleinhoen is gebonden aan Zouweboezem zelf. Zoeklocaties hebben op deze soort geen effect. De krakeend heeft een foerageerafstand van ca 5km vanaf het broedgebied Zouweboezem. In onderstaande figuur is te zien dat een deel van de aangewezen zoekgebieden voor woningbouw (2, 11, 12, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25) en werklandschappen (4, 5 en 7) in het foerageergebied liggen en daarmee ten koste kunnen gaan van foerageergebied van de krakeend.

Figuur 6.3 Ligging zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie in relatie tot foerageergebied krakeend

Of daadwerkelijk foerageergebied verloren gaat hangt af van de geschiktheid van de locatie als foerageergebied en het eventuele huidige gebruik van de locatie als foerageergebied, aspecten die bij nadere uitwerking nader onderzocht zouden moeten worden. Verlies van foerageergebied is bij krakeend een kleiner risico dan bij purperreiger, de Zouweboezem biedt voldoende foerageermogelijkheden. Zoekgebieden buiten de 5 km grens hebben geen effect op het foerageergebied van de krakeend.

Blad 30 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

De zwarte stern heeft een foerageerafstand van 2km vanaf het broedgebied. De Zouweboezem is aangewezen broedgebied. Een deel van de aangewezen zoekgebieden voor woningbouw (15, 16, 17, 19, 20, 21, 22, 23) liggen in het foerageergebied en kunnen daarmee ten koste gaan van foerageergebied van de zwarte stern. Zwarte stern is net als purperreiger afhankelijk van het omliggende gebied als foerageergebied en afname van foerageergebied kan een negatief effect hebben op de populatie. Alhoewel de dalende trend van de zwarte stern niet veroorzaakt wordt door de omvang van het beschikbare foerageergebied, is niet uit te sluiten dat afname van het foerageergebied de dalende trend versterkt. Of daadwerkelijk foerageergebied verloren gaat hangt af van de geschiktheid van de locatie als foerageergebied en het eventuele huidige gebruik van de locatie als foerageergebied, aspecten die bij nadere uitwerking nader onderzocht zouden moeten worden. Zoekgebieden buiten de 2 km grens hebben geen effect op het foerageergebied van de zwarte stern.

Figuur 6.4. Ligging zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie in relatie tot de zwarte stern.

6.3

Verzuring en vermesting door toename stikstofdepositie Zoekgebieden woningbouw en werklandschappen Alle zoekgebieden woningbouw en werklandschappen en de overige ontwikkelingen randwegen en recreatie leiden tot een toename van stikstofuitstoot en daarmee mogelijk tot een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Dit is relevant voor alle omliggende stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De Natura 2000-gebieden binnen Vijfheerenlanden zijn gezien de korte afstand tot de stikstof uitstotende ontwikkelingen maatgevend.

Blad 31 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Woningbouw en werklandschappen, randwegen en recreatie leiden tot uitstoot van stikstof. Dit zowel tijdens de realisatiefase als erna. Tijdens de realisatiefase wordt stikstof uitgestoten door bouwmateriaal (hei-installaties, bouwkranen, grondverzetmaterieel e.d.) en door de aan- en afvoer van materiaal door (vracht)auto’s. In de gebruiksfase stoten woningen in beperkte mate stikstof uit. Beperkt, omdat de grootste bron van stikstofuitstoot, de verwarming, tegenwoordig gasloos en daarmee uitstootvrij gebeurt. Naast de uitstoot van woningen zelf is er sprake van stikstofuitstoot door verkeer van en naar de woningbouwlocatie. Extra honden en katten zorgen door uitwerpselen en urine voor extra stikstof in al overbelaste vegetaties, ook wordt op sommige plaatsen afval achter gelaten. In de gebruiksfase stoten bedrijfsbronnen stikstof uit. Naast de uitstoot van bedrijven zelf is er sprake van stikstofuitstoot door (vracht)verkeer van en naar een werklandschap. In de gebruiksfase stoten randwegen en recreatie stikstof uit door het verkeer. Toename van uitstoot van stikstof leidt mogelijk tot een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Of er effect optreedt en hoe ver dit effect reikt hangt af van de omvang van de ontwikkeling.

Maar omdat stikstofuitstoot “ver reikt” geldt de kans op toename van stikstofdepositie niet alleen voor de Natura-2000-gebieden binnen Vijfheerenlanden, maar ook voor die erbuiten. De kans is aanwezig dat er een significante toename van stikstofdepositie optreedt omdat de meeste omliggende Natura 2000-gebieden gevoelig zijn voor stikstoftoename en in de huidige situatie al overbelast zijn.. Dit geldt in principe voor alle zoekgebieden woningbouw en werklandschappen, maar zeker voor die locaties die nabij de Natura 2000-gebieden in Vijfheerenlanden liggen (zoekgebieden woningbouw 10, 13, 14, 15, 22, 28 en 29 en zoekgebied werklandschap 6). Maar op voorhand kan niet worden uitgesloten dat alle zoekgebieden woningbouw en werklandschappen en de overige ontwikkelingen randwegen en recreatie tot een significante toename van stikstofdepositie op omliggende Natura2000-gebieden leiden. Zoekgebieden windenergie Windturbines stoten in de gebruiksfase geen stikstof uit. Wel kan, vergelijkbaar met woningbouw en werklandschappen, in de realisatiefase sprake zijn van uitstoot van stikstof en daarmee tot een toename van stikstofdepositie op Natura2000-gebied. Op voorhand kan dus niet worden uitgesloten dat de zoekgebieden (10, 12, 14) tot een significante toename van stikstofdepositie op omliggende Natura 2000-gebieden leiden.

Blad 32 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

6.4

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische effecten Zoekgebieden woningbouw en werklandschappen Activiteiten binnen de omgevingsvisie Vijfheerenlanden kunnen leiden tot verstoring door geluid, licht, trillingen en optische effecten (zichtbaarheid). Voor zoekgebieden woningbouw, werklandschappen en windenergie en de overige ontwikkelingen randwegen en recreatie is in deze passende beoordeling 1,5 a 2 km (rode/roze kleur in de tabel) aangehouden als verwacht invloedsgebied voor verstoring. Voor recreatie wordt ook 5 km (gele kleur in de tabel) aangehouden als verwacht invloedsgebied voor verstoring, zie paragraaf 6,6. Tabellen 6.1 en 6.2 geven de afstanden van de zoekgebieden woningbouw en werkgebieden tot (de rand van) Natura 2000-gebied. Meer dan de helft van de zoekgebieden woningbouw ligt binnen 2 km van een Natura 2000-gebied (in de tabel roze weergegeven), en heeft daarmee mogelijk verstoringseffect. Zoeklocatie 6 voor werkgebieden ligt nabij Lingegebied & Diefdijk Zuid en leidt daarmee mogelijk tot verstoring. Zoeklocaties 4 en 5 voor de werkgebieden liggen nabij de 2 km van Zouweboezem. Verstoring is daarmee op voorhand niet uit te sluiten. Voor de overige zoekgebieden woningbouw en werkgebieden is verstoring op voorhand uit te sluiten. Tabel 6.1.

Afstand (km) van de zoekgebieden woningbouw tot (de rand van) Natura 2000-gebied, waarbij afstand tussen de 5 - 2 km zijn aangegeven met een gele kleur en afstanden < 2 km zijn aangegeven met een rode/roze kleur .

Zoeklocaties woningbouw 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

Afstand tot Uiterwaarden Lek

Afstand tot Zouwe boezem 7,7 3,9 5,4 7,9 8,3 8,4 10,0 10,5 10,0 10,7 7,7 7,9 12,0 11,9 4,2 7,0 7,0 7,1 1,1 1,1 1,9 1,0

Blad 33 van 54

Afstand tot Lingegebied & Diefdijk-Zuid 8,6 4,8 5,8 8,3 8,9 8,7 10,0 10,3 6,3 7,5 4,0 3,9 7,5 7,5 0,2 1,8 1,2 2,6 1,5 2,0 1,8 0,7

7,0 7,6 5,5 5,4 5,4 4,9 3,6 3,4 1,5 0,5 3,9 4,3 0,2 0,3 7,1 5,2 5,7 4,3 11,6 11,4 10,8 10,7

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Zoeklocaties woningbouw 23 24 25 26 27 28 29 30 31

Afstand tot Uiterwaarden Lek

Afstand tot Zouwe boezem 2,8 3,1 3,2 9,6 9,7 10,7 10,4 9,6 10,0

Afstand tot Lingegebied & Diefdijk-Zuid 1,6 3,5 3,3 7,8 7,3 8,7 8,0 9,1 9,4

8,5 7,6 7,4 1,4 1,5 0,5 0,7 1,3 0,7

Tabel 6.2. Afstand (km) van de zoekgebieden werklandschappen tot (de rand van) Natura 2000-gebied, waarbij afstand tussen de 5 - 2 km zijn aangegeven met een gele kleur en afstanden < 2 km zijn aangegeven met een rode/roze kleur.

Zoekgebieden werkgebieden 1 2 3 4 5 6 7

Afstand tot Uiterwaarden Lek 7,1 7,1 7,8 6,7 6,2 10,7 3,6

Afstand tot Zouweboezem 7,9 6,8 7,4 2,2 2,3 7,6 3,1

Afstand tot Lingegebied & Diefdijk-Zuid 6,3 5 5 4,9 5,2 0,5 7,4

Zoekgebieden windenergie Tabel 6.3 geeft de afstanden tussen de (randen van de) zoekgebieden windenergie en de (rand van) Natura 2000-gebied. Zoekgebieden 10, 12 en 14 liggen binnen 5 km van Lingegebied & Diefdijk-Zuid. Gezien de afstand tussen de zoekgebieden en de Natura 2000-gebieden wordt verstoring niet verwacht. Tabel 6.3. Afstand (km) van de zoeklocaties wind tot (de rand van) Natura 2000-gebied, waarbij afstand tussen de 5 - 2 km zijn aangegeven met een gele kleur.

Zoekgebieden Windenergie

6.5

Afstand tot Afstand tot Uiterwaarden Lek Zouweboezem 10 8,4 12 6,8 14 8,3

Afstand tot Lingegebied & Diefdijk-Zuid 8,2 3,2 7 4,9 7,9 2,5

Verdroging Zoekgebieden woningbouw en werklandschappen Woningbouw en werklandschappen nabij Natura 2000-gebieden kunnen een negatief verdrogend effect hebben. Dit als ten behoeve van drooglegging het grondwaterpeil verlaagd wordt, toename van verharding de infiltratie van oppervlaktewater beperkt en/of water gewonnen wordt voor productieprocessen. Het invloedsgebied van verdrogende effecten is ca 0,5 tot 1 km. Relevante

Blad 34 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

zoekgebieden woningbouw zijn 10, 13, 14, 28, 29 en 31 (allen nabij Lingegebied & Diefdijk-Zuid) en 15 (nabij Zouweboezem). Relevant zoekgebied werklandschappen is locatie 6. Huidige wet- en regelgeving en beleid (hydrologisch neutraal bouwen) voorkomt over het algemeen verdroging in de directe omgeving. De in de omgevingsvisie beschreven mogelijke randwegen liggen op afstand meer dan 1 km van de Natura 2000-gebieden, waarmee verdrogend effect op voorhand uit te sluiten is. De invloed van windturbineopstellingen op waterhuishouding is beperkt, verdrogend effect wordt niet verwacht. Voor overige Natura 2000-gebieden buiten Vijfheerenlanden kan gezien de afstand verdroging op voorhand worden uitgesloten.

6.6

Verstoring door mechanische effecten / verandering van populatiedynamiek (recreatiedruk, aanvaringsslachtoffers) Zoekgebieden woningbouw Woonlocaties en recreatie leiden tot meer inwoners die het buitengebied (waaronder Natura 2000-gebieden) gebruiken als uitloop gebied voor recreëren en het uitlaten van de hond. Deze betreding valt onder mechanische effecten en kan negatieve effecten hebben op Natura 2000gebieden. In deze passende beoordeling zijn twee afstanden gehanteerd als indicatie voor mogelijk optreden van effecten. Binnen 5 km van een Natura 2000-gebied bestaat de kans dat nieuwe inwoners recreëren in Natura 2000-gebied, binnen 2 km van een Natura 2000-gebied wordt deze kans groot geacht. Of daadwerkelijk effecten optreden in Natura 2000-gebied hangt af van de soorten waarvoor het gebied is aangewezen en de huidige recreatiedruk. Tabel 6.1 geeft de afstanden van de zoekgebieden woningbouw tot Natura 2000-gebied. Meer dan de helft van de zoekgebieden wonen ligt binnen 2 km van een Natura 2000-gebied, en heeft daarmee mogelijk mechanische effecten (recreatiedruk) op Natura 2000-gebied. Van de overige helft ligt het merendeel binnen 5 km van een Natura 2000-gebied. Mechanische effecten (recreatiedruk) zijn niet geheel op voorhand uit te sluiten. Zoeklocaties 1, 3 en 4 liggen buiten de invloed afstanden voor verstorings- en mechanische effecten.

Het daadwerkelijk effect van recreatie in de Natura 2000-gebieden hangt af van de betredingsdruk van de aangewezen soorten en het huidig recreatief gebruik van het gebied, beide aspecten voor vervolgonderzoek bij nadere uitwerking. Het risico op effecten is het grootst in Natura 2000-gebied Zouweboezem gezien de ligging in de gemeente en de gevoeligheid van de instandhoudingsdoelen voor mechanische verstoring. In Uiterwaarden Lek kan recreatief gebruik leiden tot betreding van beschermde vegetaties. Betreding van de rivieroever op delen waar geen stenen dam ligt, kan zorgen voor afkalving van de oever. Deze effecten kunnen extra optreden door toename recreatiedruk. Maar het aantal zoekgebieden dat op korte afstand van dit Natura 2000-gebied ligt is beperkt, zodat risico op significante gevolgen kleiner wordt beoordeeld ten opzichte van Zouweboezem. Binnen Lingegebied & Diefdijk-Zuid zijn de aangewezen habitattypen en soorten niet gevoelig voor mechanische effecten. De kwaliteit van de habitattypen wordt daarom niet aangetast door recreatie. Daarnaast zijn er enkele (Lange afstands-)wandelroutes en fietsroutes (o.a. Lingeroute), die direct langs de Linge lopen. Hiervoor wordt het bestaande wegennet gebruikt, waardoor er geen negatieve effecten zijn op habitattypen of de (watergebonden) habitatsoorten zijn. Risico op significante gevolgen door toename recreanten is gering.

Blad 35 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Zoekgebieden werklandschappen Werklandschappen leiden in het algemeen niet tot wezenlijke verhoging van recreatiedruk in Natura 2000-gebieden, ook niet in de directe nabijheid van Natura 2000-gebieden (zoekgebied 6). Zoekgebieden windenergie Onder mechanische effecten vallen ook aanvaringsslachtoffers van vogels en vleermuizen door windturbines. Zoals in hoofdstuk 4 beschreven zijn vooral de vogelsoorten waarvoor Zouweboezem aangewezen en die buiten de Zouweboezem vliegen en foerageren relevant: purperreiger, zwarte stern en krakeend. Alle zoekgebieden windenergie liggen binnen de reikwijdte van de purperreiger en hebben daarmee mogelijk aanvaringsslachtoffers tot gevolg. Zoekgebieden 10, 12 en 14 liggen niet binnen de reikwijdte van zwarte stern en krakeend. Er worden dus gezien de afstand tussen de zoekgebieden en Zouweboezem geen effect op zwarte stern en krakeend verwacht. Of er daadwerkelijk een wezenlijk effect optreedt op de vogelsoorten van de Zouweboezem hangt af van het aantal verwachte aanvaringsslachtoffers in relatie tot de populatiegrootte in de Zouweboezem. Dit moet in vervolgfases van plan- en besluitvorming nader worden onderzocht. De zoekgebieden windenergie liggen aan de rand van de 20 km rondom Oostelijke Vechtplassen en Nieuwkoopse Plassen & De Haeck.

Gezien de ligging aan de rand wordt niet verwacht dat dit een wezenlijk negatief effect heeft op aanvaringsslachtoffers van purperreigers binnen Oostelijke Vechtplassen en Nieuwkoopse Plassen & De Haeck. Effect op de visarend en zeearend, waarvoor de Biesbosch is aangewezen is niet op voorhand uit te sluiten gezien de grote actieradius van deze soorten. De overige Natura 2000-gebieden zijn of niet aangewezen voor vogelsoorten (bv Uiterwaarden Lek en Lingegebied en Diefdijk Zuid) of liggen op groter afstand van de zoekgebieden windenergie dan de reikwijdte van het foerageer/vlieg gebied van de aangewezen vogelsoorten.

Blad 36 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Beoordeling omgevingsvisie In dit hoofdstuk wordt een samenvattend overzicht gegeven van verwachte effecten van ontwikkelingen binnen de omgevingsvisie Vijfheerenlanden op omliggende Natura 2000-gebieden. Zoals in Hoofdstuk 1 al is beschreven is het doel van een passende beoordeling voor richtinggevende/kaderstellende omgevingsvisie het in beeld brengen van de risico’s op significante gevolgen op de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-netwerk als gevolg van de omgevingsvisie en het beschrijven van mitigerende maatregelen en/of beleidsaanpassingen die nodig zijn om significante gevolgen te voorkomen. Het doel van deze beoordeling is het signaleren van beleidskeuzes waarvan de uitvoerbaarheid, vanwege effecten op het Natura 2000-netwerk, onzeker is. In dat geval moeten in de omgevingsvisie maatregelen worden opgenomen die de negatieve effecten voldoende verzachten, zodat aannemelijk gemaakt kan worden dat het beleid uitvoerbaar is. Het betreft een risico-inschatting en het doen van aanbevelingen voor de uitwerking van de uitvoeringsbesluiten. Concrete en definitieve toetsing op en eventueel benodigde passende beoordeling van negatieve effecten vindt plaats in verdere fasen van plan- en besluitvorming, wanneer voornemens concreter zijn uitgewerkt en worden vastgelegd in besluiten (bestemmings- of omgevingsplan) of vergunningen.

Voor de beoordeling van risico’s / aandachtspunten van effecten op Natura 2000-gebieden is de stoplichtkleuren-methode toegepast. In tabel 7.1 is het beoordelingskader hiervoor opgenomen. Tabel 7.1: Beoordelingskader relevante storingsfactoren.

Tabellen 7.2 t/m 7.5 geven de samenvattende beoordelingen van risico’s voor de woningbouwopgave (tabel 7.2), de opgave werkgebieden (tabel 7.3), de opgave windenergie (tabel 7.4) en de overige ontwikkelingen met mogelijke effecten (randwegen, recreatie).

Blad 37 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Tabel 7.2: Beoordeling risico op effect van woningbouw op Natura 2000-gebieden

Woningbouwopgave Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Natura 2000 gebieden binnen de gemeente Oppervlakteverlies Zouweboezem Vooral de purperreiger en de zwarte stern zijn (verlies foerageergebied) De zoeklocaties voor wonen kunnen ten koste gaan van foerageergebied van vogelsoorten. Geldt voor alle zoekgebieden.

afhankelijk van het omliggende gebied als foerageergebied en afname van foerageergebied kan een negatief effect hebben op de populatie. Alhoewel de dalende trend van de purperreiger en de zwarte stern niet veroorzaakt wordt door de omvang van het beschikbare foerageergebied, is niet uit te sluiten dat afname van het foerageergebied de dalende trend versterkt. Of daadwerkelijk foerageergebied verloren gaat hangt af van de geschiktheid van de locatie als foerageergebied en het eventuele huidige gebruik van de locatie als foerageergebied. Verlies van foerageergebied is bij Krakeend een kleiner risico, de Zouweboezem biedt voldoende foerageermogelijkheden.

Uiterwaarden Lek en Lingegebied & DiefdijkZuid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Nader onderzoek of de woningbouwlocaties gebruikt worden als foerageergebied en als dat zo is of het foerageergebied wezenlijk afneemt. Bij wezenlijke afname kan/moet alternatief foerageergebied aangelegd worden

Niet aan de orde.

De instandhoudingsdoelen zijn gebieds-gebonden. Er is geen ecologische relatie tussen het agrarisch gebied buiten het N2000-gebied en het N2000gebied.

Verzuring en vermesting door stikstof

Zouweboezem, Uiterwaarden Lek en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

De realisatie en het gebruik van woningen kan leiden tot effecten van verzuring en vermesting door stikstofdepositie. Geldt voor alle zoekgebieden

Effect en risico op effect hangt af van omvang en ligging ten opzichte van Natura 2000-gebied. Maar risico is reëel gezien “reikwijdte stikstofuitstoot” en nabijheid stikstofgevoelig en overbelast Natura 2000-gebied.

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische verstoring

Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Realisatie en gebruik van woningen kan leiden tot toename van geluid, licht, trillingen (aanlegfase) en optische effecten (zichtbaarheid). Is alleen relevant voor zoekgebieden direct nabij Natura 2000-gebieden (geluid binnen 1,5/2 km, overige alleen direct aanliggende zoekgebieden relevant).

Risico is aanwezig: een deel van de instandhoudingsdoelen is gevoelig voor verstoring en een deel van de zoekgebieden ligt nabij Natura 2000-gebied. Of daadwerkelijk effect optreedt is afhankelijk van omvang en ligging ten opzichte van Natura2000. Voor direct aanliggende zoekgebieden kan effect niet worden uitgesloten. Voor overige zoekgebieden wordt risico op effect gering ingeschat

Uiterwaarden Lek Risico is aanwezig, maar minder groot dan bij Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid. Instandhoudingsdoelen Uiterwaarden Lek zijn niet

Blad 38 van 54

Berekening van stikstofeffect Als effect: Saldering met verdwijnende stikstofbronnen (beweide/bemeste grond, veehouderijen). Toepassen van schone(re) technieken (elektrisch materieel) tijdens de realisatiefase. Beperken uitstoot woningen. Fasering van woningbouw om stikstofuitstoot te spreiden. Berekening van effect Als effect: Beperking hinder door bronmaatregelen, geleiding van verkeer. Afscherming van hinder door wal/scherm/groen. Of keuze voor zoekgebied verder van Natura 2000 af.

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Woningbouwopgave Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten

gevoelig voor geluid, licht en trillingen, wel voor optische effecten.

Verdroging

Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Verlaging grondwaterstanden, vermindering infiltratie

Risico is aanwezig bij zoekgebieden direct nabij Natura 2000-gebied. Of daadwerkelijk effect optreedt hangt af van waterhuishouding en maatregelen of negatieve omgevingseffecten te voorkomen

Uiterwaarden Lek

Nader onderzoek naar hydrologisch effect. Als effect: Hydrologisch neutraal bouwen, bufferzone hanteren.

Niet aan de orde.

Geen risico, gezien afstand zoekgebieden.

Verstoring door mechanische effecten. Toename van betreding Natura 2000gebied door nieuwe bewoners

Zouweboezem Deel van de doelen is gevoelig voor verstoring (rust is belangrijk). En risico is groot omdat de Natura 2000-gebied geheel binnen de gemeentegrens ligt en een groot aantal zoekgebieden binnen max 5 km en zelfs 2 km van Natura2000 liggen en daarom geschikt zijn als uitloopgebied/hondenuitlaatgebied Of daadwerkelijk effect optreedt hangt af van omvang woningbouw en in hoeverre Natura2000 nu al recreatiedruk kent en de eventuele maatregelen tegen de recreatiedruk berekend zijn op de huidige situatie of op een groei van het aantal recreanten.

Uiterwaarden Lek Het recreatief gebruik leidt tot betreding van beschermde vegetaties. Betreding van de rivieroever op delen waar geen stenen dam ligt, kan zorgen voor afkalving van de oever. Deze effecten kunnen extra optreden door toename recreatiedruk. Het aantal zoekgebieden dat op korte afstand van dit N2000gebied ligt is beperkt, zodat risico op significante gevolgen kleiner wordt beoordeeld ten opzichte van Zouweboezem

Lingegebied & Diefdijk-Zuid De aangewezen habitattypen en soorten zijn niet gevoelig voor (optische) verstoring. De typische soorten zijn beperkt gevoelig voor optische verstoring. Deze soorten zoals de waterspitsmuis leven buiten het zicht van de wandelpaden. De kwaliteit van de habitattypen wordt daarom niet aangetast door recreatie. Daarnaast zijn er enkele (Lange afstands)wandelroutes en fietsroutes (o.a. Lingeroute), die direct langs de Linge lopen. Hiervoor wordt het bestaande wegennet gebruikt, waardoor er geen negatieve effecten zijn op habitattypen of de (watergebonden) habitatsoorten zijn. Risico op significante gevolgen door toename recreanten is gering.

Blad 39 van 54

Nader onderzoek naar toename recreatiedruk in relatie tot bestaande recreatiedruk. Als effect: Verminderen recreatiedruk door aanbieden recreatiegebied binnen woonwijk / buiten Natura 2000-gebied, (Verder) reguleren recreatiedruk in Natura 2000-gebieden (tijden en routes).

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Woningbouwopgave Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Natura 2000 gebieden buiten de gemeente (Nieuwkoopse Plassen & De Haeck, Oostelijke Vechtplassen Gezien afstand en grootte foerageerreikwijdte Zie boven. Oppervlakteverlies purperreiger wordt risico op effect gering ingeschat. (verlies foerageergebied) Zie boven Verlies foerageergebied purperreiger

Verzuring en vermesting door stikstof zie boven

Zie boven. Maar Natura 2000-gebieden binnen Vijfheerenlanden maatgevend voor risico, opgave en oplossing. Als geen effect op gebieden in Vijfheerenlanden, dan ook geen effect op verder weg gelegen gebieden.

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente (overige) Zie boven. Verzuring en vermesting door Maar Natura 2000-gebieden binnen stikstof zie boven

Zie boven.

Vijfheerenlanden maatgevend voor risico, opgave en oplossing. Als geen effect op gebieden in Vijfheerenlanden, dan ook geen effect op verder weg gelegen gebieden.

Tabel 7.3: Beoordeling risico op effect van realisatie werklandschappen op Natura 2000-gebieden

Werkgebieden Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Natura-2000 gebieden binnen de gemeente Oppervlakteverlies Zouweboezem Vooral de purperreiger en de zwarte stern zijn (verlies foerageergebied) De zoekgebieden voor werklandschappen kunnen ten koste gaan van foerageergebied van vogelsoorten. Geldt voor alle zoekgebieden.

afhankelijk zijn van het omliggende gebied als foerageergebied en afname van foerageer-gebied kan een negatief effect hebben op de populatie. Alhoewel de dalende trend van de purperreiger en de zwarte stern niet veroorzaakt wordt door de omvang van het beschikbare foerageergebied, is niet uit te sluiten dat afname van het foerageergebied de dalende trend versterkt. Of daadwerkelijk foerageergebied verloren gaat hangt af van de geschiktheid van de locatie als foerageergebied en het eventuele huidige gebruik van de locatie als foerageergebied. Verlies van foerageergebied is bij Krakeend een kleiner groter risico, de Zouweboezem biedt voldoende foerageermogelijkheden.

Uiterwaarden Lek en Lingegebied & DiefdijkZuid De instandhoudingsdoelen zijn gebieds-gebonden. Er is geen ecologische relatie tussen het agrarisch gebied buiten het N2000-gebied en het N2000gebied.

Blad 40 van 54

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Nader onderzoek of de zoekgebieden werklandschappen gebruikt worden als foerageergebied en als dat zo is of het foerageergebied wezenlijk afneemt. Bij wezenlijke afname kan/moet alternatief foerageergebied aangelegd worden.

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Werkgebieden Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten

Verzuring en vermesting door stikstof

Zouweboezem, Uiterwaarden Lek en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

De realisatie en het gebruik van werklandschap kan leiden tot effecten van verzuring en vermesting door stikstofdepositie. Geldt voor alle zoekgebieden

Effect en risico op effect hangt af van omvang en ligging ten opzichte van Natura 2000. Maar risico is reëel gezien “reikwijdte stikstofuitstoot” en nabijheid stikstofgevoelig en overbelast Natura 2000-gebied.

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische verstoring

Lingegebied & Diefdijk-Zuid en Zouweboezem

Berekening van stikstofeffect Als effect: Saldering met verdwijnende stikstofbronnen (beweide/bemeste grond, veehouderijen) Toepassen van schone(re) technieken (elektrisch materieel) tijdens de realisatiefase Beperken uitstoot bedrijven. Fasering van werkgebied om stikstofuitstoot te spreiden. Berekening van effect Als effect: Beperking hinder door bronmaatregelen, geleiding van verkeer. Afscherming van hinder door wal/scherm/groen. Of keuze voor zoekgebied verder van Natura 2000 af.

Werklandschappen kunnen leiden tot toename van geluid, licht, trillingen (aanlegfase) en optische effecten (zichtbaarheid). Is alleen relevant voor zoekgebieden direct nabij Natura 2000-gebieden (geluid binnen 1,5/2 km, overige alleen direct aanliggende zoekgebieden relevant).

Uiterwaarden Lek

Niet aan de orde

Geen risico, gezien afstand zoekgebieden.

Verdroging

Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Verlaging grondwaterstanden, vermindering infiltratie

Risico is aanwezig bij zoekgebied 6-gebied. Of daadwerkelijk effect optreedt hangt af van waterhuishouding en maatregelen of negatieve omgevingseffecten te voorkomen

Zouweboezem Uiterwaarden Lek

Nader onderzoek naar hydrologisch effect. Als effect: Hydrologisch neutraal bouwen, bufferzone hanteren Niet aan de orde

Geen risico, gezien afstand zoekgebieden.

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente (Nieuwkoopse Plassen & De Haeck, Oostelijke Vechtplassen Gezien afstand en grootte foerageerreikwijdte Zie boven Oppervlakteverlies purperreiger wordt risico op effect gering ingeschat. (verlies foerageergebied) Zie boven Verlies foerageergebied purperreiger

Verzuring en vermesting door stikstof zie boven

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente (overige) Zie boven. Verzuring en vermesting door Maar Natura 2000-gebieden binnen stikstof zie boven

Vijfheerenlanden maatgevend voor risico, opgave en oplossing. Als geen effect op gebieden in Vijfheerenlanden, dan ook geen effect op verder weg gelegen gebieden.

Blad 41 van 54

Zie boven

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Tabel 7.4: Beoordeling risico op effect van realisatie windenergie op Natura2000-gebieden

Windenergieopgave Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Natura 2000 gebieden binnen de gemeente Oppervlakteverlies Zouweboezem Vooral de purperreiger en de zwarte stern zijn (verlies foerageergebied) De zoeklocaties voor windenergie kunnen ten koste gaan van foerageergebied van vogelsoorten Geldt voor alle zoekgebieden.

Uiterwaarden Lek en Lingegebied & DiefdijkZuid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Nader onderzoek of de windenergielocaties gebruikt worden als foerageergebied en als dat zo is of het foerageergebied wezenlijk afneemt. Bij wezenlijke afname kan/moet alternatief foerageergebied aangelegd worden

Niet aan de orde

De instandhoudingsdoelen zijn gebieds-gebonden. Er is geen ecologische relatie tussen het agrarisch gebied buiten het N2000-gebied en het N2000gebied.

Verzuring en vermesting door stikstof

Zouweboezem, Uiterwaarden Lek en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Realisatie van windturbines kan leiden tot verzuring en vermesting door stikstofdepositie. Geldt voor alle zoekgebieden

Effect en risico op effect hangt af van omvang en ligging ten opzichte van Natura 2000. Maar risico is gering: alleen in de realisatiefase: beperkt en tijdelijk

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische verstoring

Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Windturbines kunnen leiden tot toename van geluid, trillingen (aanlegfase) en optische effecten (zichtbaarheid). Is echter alleen relevant voor zoekgebieden direct nabij Natura 2000gebieden

Risico is te verwaarlozen: een deel van de instandhoudingsdoelen is gevoelig voor verstoring. Zoekgebieden voor windenergie liggen te ver van de Natura 2000-gebieden af. Voor de drie zoekgebieden wordt risico op effect gering ingeschat

Uiterwaarden Lek Risico is te verwaarlozen. Instandhoudingsdoelen Uiterwaarden Lek zijn niet gevoelig voor geluid, licht en trillingen, wel voor optische effecten. Zoekgebieden voor windenergie liggen te ver van dit Natura 2000-gebied.

Blad 42 van 54

Berekening van stikstofeffect Als effect: Saldering met verdwijnende stikstofbronnen (beweide/bemeste grond) Toepassen van schone(re) technieken (elektrisch materieel) tijdens de realisatiefase Als toch effect: Beperking geluidhinder door bronmaatregelen (stillere turbines) of stilstandsvoorziening (maar gaat ten koste van opbrengst)

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Windenergieopgave Invloed op Natura 2000-gebieden

Verstoring door mechanische effecten / effect op populatiedynamiek Aanvaringsslachtoffers vogelsoorten Geldt voor alle zoekgebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten

Zouweboezem

Nader onderzoek naar effect. Als effect: stilstandsvoorziening (maar gaat ten koste van opbrengst) of keuze voor zoekgebied verder van Natura 2000 af.

Risico aanwezig op aanvaringsslachtoffers purperreiger, zwarte stern, krakeend. Of daadwerkelijk effect optreedt hangt af van afstand tot Natura 2000-gebied, verwacht aantal slachtoffers en omvang populatie

Uiterwaarden Lek en Lingegebied & DiefdijkZuid

Niet aan de orde

Niet aangewezen voor vogelsoorten

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente Nieuwkoopse Plassen & De Haeck, Oostelijke Vechtplassen, Biesbosch Gezien afstand en grootte foerageerreikwijdte Zie boven Oppervlakteverlies purperreiger wordt risico gering ingeschat. (verlies foerageergebied) Zie boven Verlies foerageergebied purperreiger

Verzuring en vermesting door stikstof

Risico is gering: alleen in de realisatiefase: beperkt en tijdelijk en op afstand

Zie boven

Gezien actieradius van purperreiger, zeearend en visarend is risico niet uit te sluiten. Risico wordt gering ingeschat.

Zie boven

Verstoring door mechanische effecten / effect op populatiedynamiek Aanvaringsslachtoffers Purperreiger, zeearend, visarend

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente Nieuwkoopse Plassen & De Haeck, Oostelijke Vechtplassen, Biesbosch Risico is gering: alleen in de realisatiefase: beperkt Zie boven Verzuring en vermesting door en tijdelijk en op afstand stikstof Zie boven Tabel 7.5: Beoordeling risico op effect van realisatie overige ontwikkelingen (zie paragraaf 3.5) op Natura 2000-gebieden (randwegen en ontwikkeling recreatie buitengebied)

Randwegen Invloed op Natura 2000-gebieden

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Natura 2000 gebieden binnen de gemeente Verzuring en vermesting door Zouweboezem, Uiterwaarden Lek en stikstof Lingegebied & Diefdijk-Zuid De realisatie en het gebruik van randwegen kan leiden tot effecten van verzuring en vermesting door stikstofdepositie.

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische verstoring

Zouweboezem Risico is aanwezig Of daadwerkelijk effect optreedt is afhankelijk van omvang en ligging ten opzichte van Natura 2000.

Blad 43 van 54

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Berekening van stikstofeffect Als effect: Saldering met verdwijnende stikstofbronnen (beweide/bemeste grond, veehouderijen) Toepassen van schone(re) technieken (elektrisch materieel) tijdens de realisatiefase Berekening van effect Als effect: Beperking hinder door bronmaatregelen, geleiding van verkeer.

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Randwegen Invloed op Natura 2000-gebieden

Randwegen kunnen leiden tot toename van geluid, licht, trillingen (aanlegfase) en optische effecten (zichtbaarheid). Is alleen relevant direct nabij Natura 2000-gebieden (geluid binnen 1,5/2 km, overige alleen direct aanliggende zoekgebieden relevant).

Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid

Afscherming van hinder door wal/scherm/groen. Of keuze voor locatie verder van Natura 2000 af.

Uiterwaarden Lek, Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Zie boven

Vijfheerenlanden maatgevend voor risico, opgave en oplossing. Als geen effect op gebieden in Vijfheerenlanden, dan ook geen effect op verder weg gelegen gebieden.

Ontwikkeling recreatie buitengebied Invloed op Natura 2000-gebieden Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid Natura 2000 gebieden binnen de gemeente Verzuring en vermesting door Zouweboezem, Uiterwaarden Lek en stikstof Lingegebied & Diefdijk-Zuid Recreatieverkeer kan leiden tot effecten van verzuring en vermesting door stikstofdepositie.

Verstoring door geluid, licht, trillingen en optische verstoring

Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid

Recreatie kan leiden tot toename van geluid, licht, trillingen (aanlegfase) en optische effecten (zichtbaarheid). Is alleen relevant voor zoekgebieden direct nabij Natura 2000-gebieden (geluid binnen 1,5/2 km, overige alleen direct aanliggende zoekgebieden relevant).

Niet aan de orde

Geen risico gezien afstand

Natura 2000 gebieden buiten de gemeente Zie boven. Verzuring en vermesting door Maar Natura 2000-gebieden binnen stikstof zie boven

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten

Uiterwaarden Lek Risico is aanwezig, maar minder groot dan bij Zouweboezem en Lingegebied & Diefdijk-Zuid. Instandhoudingsdoelen Uiterwaarden Lek zijn niet gevoelig voor geluid, licht en trillingen, wel voor optische effecten.

Blad 44 van 54

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Berekening van stikstofeffect Als effect: Saldering met verdwijnende stikstofbronnen (beweide/bemeste grond, veehouderijen) Toepassen van schone(re) technieken (elektrisch materieel) tijdens de realisatiefase Beperken uitstoot. Fasering om stikstofuitstoot te spreiden. Berekening van effect Als effect: Beperking hinder door bronmaatregelen, geleiding van verkeer. Afscherming van hinder door wal/scherm/groen. Of keuze voor locatie verder van Natura 2000 af

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Ontwikkeling recreatie buitengebied Invloed op Natura 2000-gebieden Risico’s op (significante) gevolgen in relatie tot uitvoerbaarheid Verstoring door mechanische effecten. Recreatie kan leiden tot toename van betreding Natura 2000-gebied (tenzij spreiding van recreatie plaatsvindt waardoor recreatiedruk in Natura2000 gebieden afneemt

Zouweboezem Deel van de doelen is gevoelig voor verstoring (rust is belangrijk). En risico is groot omdat de Natura 2000-gebied geheel binnen de gemeentegrens ligt. Of daadwerkelijk effect optreedt hangt af van omvang woningbouw en in hoeverre Natura2000 nu al recreatiedruk kent en de eventuele maatregelen tegen de recreatiedruk berekend zijn op de huidige situatie of op een groei van het aantal recreanten.

Blad 45 van 54

Randvoorwaarden voor uitwerking project/beleid in vervolgbesluiten Nader onderzoek naar toename recreatiedruk in relatie tot bestaande recreatiedruk. Als effect: Verminderen recreatiedruk door aanbieden alternatieve recreatiegebieden buiten en/of op grotere afstand van Natura 2000-gebied, (Verder) reguleren recreatiedruk in Natura 2000-gebieden (tijden en routes).

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Mogelijke mitigerende maatregelen Tabel 8.1 geeft een samenvattend overzicht van de effecten van de ontwikkelingen in de omgevingsvisie Vijfheerenlanden die niet zijn uit te sluiten Tabel 8.1 Niet uit te sluiten effecten op Natura 2000-gebieden van ontwikkelingen in de omgevingsvisie Vijfheerenlanden

Effect

Relevante ontwikkeling

Relevante Natura 2000gebieden

Oppervlakteverlies (verlies foerageergebied) Verzuring/vermesting door stikstof

Woningbouw, werklandschappen, windenergie Woningbouw, werklandschappen, realisatiefase windenergie, recreatie Woningbouw, werklandschappen, recreatie nabij Natura 2000 Woningbouw, werklandschappen

Zouweboezem

Verstoring door geluid, licht, trillingen, optische effecten Verdroging

Mechanische effecten (recreatiedruk) Mechanische effecten / populatiedynamiek (aanvaringsslachtoffers)

Woningbouw en recreatie nabij Natura 2000 Windenergie

Alle Natura 2000-gebieden in en in omgeving Vijfheerenlanden Zouweboezem, Lingegebied en Diefdijk Zuid en, in mindere mate, Uiterwaarden Lek Zouweboezem, Lingegebied en Diefdijk Zuid en, in mindere mate, Uiterwaarden Lek Zouweboezem, Lingegebied en Diefdijk Zuid, Uiterwaarden Lek Met name Zouweboezem en Biesbosch, in mindere mate, Oostelijke Vechtplassen en Nieuwkoopse Plassen & De Haeck

Onderstaand een inventarisatie en analyse van mogelijke (mitigerende) maatregelen om eventuele effecten te voorkomen dan wel te beperken tot een niet wezenlijk effect. Mitigatie van ruimtebeslag/versnippering (verlies foerageergebied), Verlies van foerageergebied kan op twee manieren worden gemitigeerd: • Keuze van een andere locatie, dat geen functie als foerageergebied heeft; • Realisatie van nieuw vervangend foerageergebied. Beide opties zijn realiseerbaar. De tweede optie vraagt wel om ruimte, inrichting en borging dat het vervangende foerageergebied ook daadwerkelijk als foerageergebied kan functioneren. Mitigatie van toename stikstofdepositie Voor de mitigatie van toename van stikstofdepositie bestaan diverse mogelijkheden. Gebruiksfase • Beperking van uitstoot van woningen en bedrijven. Woningen worden als “standaard” aardgasvrij gebouwd. Daarnaast kan de uitstoot van woningen verder beperkt worden door bijvoorbeeld een verbod op houtkachels e.d. Ook voor bedrijventerreinen kan de stikstofuitstoot beperkt worden door een aardgasvrije aanleg. Daarnaast kan de uitstoot van stikstof beperkt worden door het gebruik van elektrisch materieel (bv elektrische heftrucks); • Beperking van (auto)verkeer. Beperking van (auto)verkeer door inzetten op duurzame mobiliteit beperkt de uitstoot van stikstof;

Blad 46 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

•

Geleiding van (auto)verkeer: toename van stikstof door verkeer kan worden verminderd door het verkeer zo te leiden dat het minder dicht langs Natura 2000-gebieden rijdt. Dit vraagt wel om verkeersbesluiten en handhaving; Saldering met verdwijnende stikstofbronnen op de locatie. Woningbouw / werklandschappen op agrarische grond betekent dat het agrarisch gebruik hiervan stopt. Als het beweide/bemeste grond betreft mag, onder voorwaarden, de verdwijnende stikstofuitstoot gebruikt worden voor saldering met de nieuwe stikstofuitstoot. Dit wordt interne saldering genoemd. Jurisprudentie op dit vlak wordt wel steeds strenger en maakt saldering niet in alle gevallen mogelijk; Saldering met verdwijnende stikstofbronnen buiten de locatie. Toename van stikstofdepositie kan ook gesaldeerd worden door elders stikstofuitstoot te stoppen. Dit wordt externe saldering genoemd. Hierbij is de regel dat niet alle “vrijkomende stikstof” gebruikt mag worden, maar 70%. 30% van de vrijkomende stikstof komt ten goede aan de natuur. Ander aandachtspunt is dat gecheckt moet worden of de verdwijnende stikstof de nieuwe toename overal “dekt”.

Daarnaast gelden strenge voorwaarden aan externe saldering, wordt jurisprudentie op dit vlak steeds strenger en is externe saldering daarmee niet in alle gevallen mogelijk Andere locatiekeuze: bij kleine toename van stikstofdepositie nabij Natura 2000-gebied, kan een andere locatiekeuze soms effect voorkomen. Aandachtspunt is dat stikstof “ver reikt”. Verkleining ontwikkeling: het stikstofeffect van een ontwikkeling kan verminderd worden door de ontwikkeling te verkleinen: minder woningen, minder hectares bedrijventerrein. Voor bedrijventerreinen is verlaging van de milieucategorie ook een optie. Milieucategorie 1 t/m 3 stoten veel minder stikstof uit dat milieucategorie 4 t/m 6 (zie tabel 8.2).

Tabel 8.2 Kengetallen voor emissiefactoren voor stikstofdioxide (NOx) en ammoniak (NH3) per hectare bedrijvigheid (in kg/ha/jr) per milieucategorie. Emissie in kg/ha/jr per milieucategorie

NOx

NH3

Cat. 1-2

Cat. 3

131

Cat. 4

1.031

Cat. 5

1.609

Cat. 6

2.272

111

Realisatiefase Toename van stikstofdepositie tijdens de realisatiefase kan op twee manieren worden gemitigeerd: • Inzet van “schoner (bv elektrisch) ” materieel; • Fasering van de realisatie, zodat het stikstofeffect over meerdere jaren gespreid wordt. Bij kleine toename van stikstofdepositie nabij Natura 2000-gebied, kan een andere locatiekeuze soms effect voorkomen. Aandachtspunt is dat stikstof “ver reikt

Blad 47 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Mitigatie van verstoring door geluid, licht, trillingen, optische effecten Mogelijke mitigerende maatregelen voor geluid en licht van woningbouw en werkgebieden zijn: • Beperking van de geluid- en lichtuitstoot (bronmaatregelen) door stillere bronnen en/of lichtarmere en-afschermende lichtarmaturen • Afscherming van geluid en lichtbronnen door de aanleg van een wal, scherm of groen. • Ook kan geluid en lichteffect voorkomen worden door een bufferzone rond Natura 2000gebied aan te houden. Voor de aan te houden breedte van die bufferzone kan uitgegaan worden van de verstoringsafstanden die Krijsveld et al. (2008) aanhoudt voor de vogelsoorten waarvoor de Natura 2000-gebieden Zouweboezem is aangewezen (Uiterwaarden Lek en Lingegebied & Diefdijk Zuid zijn niet aangewezen voor zogelsoorten). Aan te houden bufferafstanden variëren de afstanden van minimaal 125 m (purperreiger, zwarte stern) tot maximaal 575 m voor de krakeend (zie onderstaande tabel). • Keuze van een andere locatie, verder van Natura 2000-gebied gelegen. Tabel 8.2.-Verstoringsafstanden van vogels in binnen- en buitenland bron: Krijgsveld, et al, 2008) Aangewezen doelsoorten

Soortgroep

Verst.type

Foeragerend/rustend

Broedend

Vluchten (m)

Alert (m)

Vluchten (m)

Alert (m)

krakeend

Eenden

Land & water

250

575

purperreiger

Reigers

Land & water

125

porseleinhoen

Meerkoet, waterhoen

Land & water

100

200

zwarte stern

Meeuwen

Land & water

125

Mogelijke mitigerende maatregelen voor geluid van windenergie zijn: • Beperking van de geluiduitstoot (bronmaatregelen) door een stiller type windturbine te kiezen en/of door een stilstandsvoorziening boven een bepaald toerental/geluidniveau. Aandachtspunt is dat een stilstandsvoorziening ten koste gaat van de energieopbrengst; • Keuze van een andere locatie, verder van Natura 2000-gebied gelegen. Mitigatie van verdroging Mitigatie van verdrogende effecten in Natura 2000-gebieden door woningbouw en werklandschappen kan verminderd worden door: • Hydrologisch neutraal bouwen; • Vrijhouden van een bufferzone (minimaal 500m) rond Natura 2000-gebieden; • Keuze van een andere locatie, verder van Natura 2000-gebied gelegen. Mitigatie van mechanische effecten (recreatiedruk) Mitigatie van mechanische effecten in Natura 2000-gebieden door toename van recreatiedruk door nieuwe woningbouw kan verminderd worden door: • Aanbieden van recreatiemogelijkheden / uitloop- en uitlaatmogelijkheden buiten Natura 2000-gebieden, bijvoorbeeld in of om de nieuwe woningbouw zelf • Reguleren van recreatie in de Naturagebieden buiten gevoelige gebieden / tijden om, bijvoorbeeld door gebruik alleen overdag, buiten broedseizoen en alleen op daarvoor bestemde paden toe te staan. • Keuze van een andere locatie, verder van Natura 2000gebied gelegen.

Blad 48 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Mitigatie van mechanische effecten/ verstoring populatiedynamiek (aanvaringsslachtoffers) Aanvaringsslachtoffers door windturbines en daarmee mogelijk verstoring van de populatiedynamiek kan voorkomen dan wel beperkt worden door: • Keuze van een andere locatie, verder van Natura 2000gebied gelegen. • Stilstandsvoorziening: Stilzetten turbines tijdens kwetsbare periodes voor vogels (slecht weer, seizoenstrek); • Vergroten van de afstand tussen de windturbines, zodat vogels er tussendoor kunnen vliegen; • Compact houden van windturbineparken zodat vogels eromheen kunnen vliegen; • Voorkomen van geschikt foerageergebied nabij de windturbines.

Blad 49 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Conclusie De Omgevingsvisie Vijfheerenlanden omvat een aantal ontwikkelingen die mogelijk (significante) effecten met zich meebrengen op Natura 2000-gebieden. De volgende effecten zijn niet uit te sluiten: Tabel 9.1 Niet uit te sluiten effecten op Natura 2000-gebieden van ontwikkelingen in de omgevingsvisie Vijfherenlanden

Effect

Relevante ontwikkeling

Relevante Natura 2000gebieden

Oppervlakteverlies (verlies foerageergebied) Verzuring/vermesting door stikstof

Woningbouw, werklandschappen, windenergie Woningbouw, werklandschappen, realisatiefase windenergie, recreatie Woningbouw, werklandschappen, recreatie nabij Natura 2000 Woningbouw, werklandschappen

Zouweboezem

Verstoring door geluid, licht, trillingen, optische effecten Verdroging

Mechanische effecten (recreatiedruk) Mechanische effecten / populatiedynamiek (aanvaringsslachtoffers)

Woningbouw en recreatie nabij Natura 2000 Windenergie

Of daadwerkelijk effect optreedt moet nader onderzocht worden in vervolgfasen van plan- en besluitvorming. Toetsing vindt pas plaats bij vastlegging van de ontwikkeling in een ruimtelijk besluit en vergunning. Er bestaan voor de verschillende mogelijk optredende effecten diverse mitigerende maatregelen om effecten te voorkomen dan wel te beperken tot niet-significant. Er is daarmee geen indicatie dat de voorgestelde ontwikkelingen in de omgevingsvisie op voorhand niet uitvoerbaar zouden zijn. Wel is het zo dat het risico op significante effecten groter is voor zoekgebieden direct nabij Natura 2000-gebieden, dan voor zoekgebieden verder van Natura 2000-gebieden afgelegen. Stikstof is voor alle ontwikkelingen en zoekgebieden een aandachtspunt en mogelijk risico, gezien de nabijheid van stikstofgevoelig en -overbelast Natura 2000-gebied, de grote “reikwijdte” van stikstofeffect en de vanuit jurisprudentie steeds strenger wordende regels hoe met stikstof om te gaan. Het beleid uit de omgevingsvisie van Vijfheerenlanden is niet zo concreet uitgewerkt dat uit de passende beoordeling blijkt dat onderdelen niet uitvoerbaar zijn en dat in de omgevingsvisie concrete mitigerende maatregelen getroffen moeten worden.

Wel zijn er beleidskeuzes die een groter risico op significante gevolgen en een verhoging van de milieudruk met zich meebrengen; met name de woningbouw, de toevoeging van werklandschappen en windturbines. Hiervoor zijn mogelijkheden verkend – op het niveau van de omgevingsvisie - om deze effecten te beperken. Duidelijk is dat er mogelijkheden aanwezig zijn. Deze verkenning neemt natuurlijk niet weg dat er in het vervolg op de omgevingsvisie gewerkt moet worden aan maatregelen om de milieudruk te beperken.

Blad 50 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Ook (kans op) positieve effecten De Omgevingsvisie omvat ook ontwikkeling met een (mogelijk) positief effecten op omliggende Natura 2000-gebieden, zoals inzetten op transitie van de landbouw (afname stikstof, verontreiniging en verdroging), energietransitie (afname stikstof), duurzame mobiliteit (afname stikstof) en realisatie van groen, natuur en water (vergroting leef- en foerageergebied, afname verdroging).

Blad 51 van 54

Passende beoordeling Omgevingsvisie Vijfheerenlanden projectnummer 0472188 3 maart 2023 revisie 1.0 definitief Gemeente Vijfheerenlanden

Bijlage 1: Definitie storingsfactoren Bron: Ministerie van Economische zaken (2015) Oppervlakteverlies en versnippering (1 en 2) Oppervlakteverlies leidt tot een afname van beschikbaar oppervlak leefgebied van soorten en/of habitattypen. Door versnippering kunnen verschillende gebieden geïsoleerd van elkaar komen te liggen, waardoor ze onbereikbaar worden of hun functie verliezen. Stikstofdepositie (verzuring en vermesting) (3 en 4) Verzuring van bodem of water is een gevolg van de uitstoot (emissie) van stikstof (stikstofoxide (NOx), ammoniak (NH3)). Deze verzurende stoffen komen via lucht of water in de grond terecht en leiden aldus tot het zuurder worden van het biotische milieu. De belangrijkste bronnen van verzurende stoffen zijn de landbouw, het verkeer en de industrie. Verzoeting (5) Verzoeting treedt op als het chloridegehalte in het water afneemt, en niet meer geschikt is voor de beoogde zoute of brakke natuurtypen. Het steeds zoeter worden van bijv. het Oostvoornse meer heeft gevolgen voor de flora en fauna in het meer. Bepaalde soorten zullen verdwijnen terwijl nieuwe soorten zich zullen vestigen. Door de verzoeting zal de brakwatervegetatie verdwijnen. Dit heeft tot gevolg dat door het afsterven van algen en wieren een verslechtering van de waterkwaliteit kan optreden. Verder kan door verzoeting de gevoeligheid voor eutrofiëring sterk toenemen.

Naast verandering van vegetatie zal bij een verdere verzoeting ook de macrofauna- en visstandsamenstelling veranderen. Verzilting (6) Verzilting betreft de ophoping van oplosbare zouten (kalium, natrium, magnesium, calcium) in bodems en wateren. In wateren komt verzilting over het gehele spectrum tussen zoet (<200 mg Cl/l) en zeer zout (> 30.000 mg Cl/l) voor en is dus niet beperkt tot zoet en brak water. Als gevolg van verzilting verandert de zoet-zout gradiënt en dit heeft gevolgen voor de grondwaterkwaliteit en dus de bodemvruchtbaarheid. Dit werkt weer door in randvoorwaarden voor aanwezige planten diersoorten en leidt uiteindelijk tot een verandering in de soortensamenstelling. Verontreiniging (7) Er is sprake van verontreiniging als er verhoogde concentraties van stoffen in een gebied voorkomen die onder natuurlijke omstandigheden niet of in zeer lage concentraties aanwezig zijn. Het gaat hier onder andere over organische verbindingen, zware metalen, schadelijke stoffen die ontstaan door verbranding of productieprocessen. Deze stoffen werken in op de bodem, grondwater en lucht. De gevolgen van verontreiniging zijn divers en complex en kunnen zich pas vele jaren later manifesteren. Vrijwel alle soorten habitattypen reageren op verontreiniging (bron: effectenindicator EZ). Verdroging (8) Verdroging uit zich in lagere grondwaterstanden en/of afnemende kwel.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Vijfheerenlanden&id=9b09881c-a158-4bff-85b9-8276023e58c1