Bijlage 3 Eindrapport verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3

Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3

Inhoudsopgave

1

Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding............................................................................................................ 5 1.2 Onderzoeksvragen .............................................................................................. 6 1.3 Onderzoeksmethode ........................................................................................... 7 1.4 Leeswijzer ........................................................................................................... 7

2

Inventarisatie ................................................................................................................. 8 2.1 Netwerkanalyse ................................................................................................... 8 2.1.1 Wandelen en fietsen .............................................................................. 8 2.1.2 Openbaar Vervoer ............................................................................... 10 2.1.3 Gemotoriseerd verkeer ........................................................................ 11 2.1.4 Samenvatting netwerkanalyse ............................................................. 12 2.2 Verkeersveiligheid ............................................................................................. 12 2.2.1 Objectieve verkeersveiligheid .............................................................. 12 2.2.2 Subjectieve verkeersveiligheid ............................................................ 12 2.2.3 Risicogestuurde aanpak verkeersveiligheid ........................................ 14 2.3 Relevant beleid ................................................................................................. 14 2.3.1 Provinciaal Programma Wonen en werken 2023 ................................ 14 2.3.2 Mobiliteitsvisie 2040 .............................................................................

14 2.3.3 Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden .......................................................... 15 2.3.4 Omgevingsvisie 2023 .......................................................................... 16 2.4 Aanpassingen A27 ............................................................................................ 16 2.5 Conclusie........................................................................................................... 17

3

Effecten Gaasperwaard 3 op doorstroming en veiligheid ........................................... 18 3.1 Verkeersgeneratie ............................................................................................. 18 3.2 Intensiteiten en modelanalyse........................................................................... 19 3.3 Kruispuntberekeningen ..................................................................................... 20 3.3.1 Voorrangskruispunt Westelijke Parallelweg – Langeweg .................... 20 3.3.2 VRI-kruispunt Hagenweg - Stuartweg ................................................. 20 3.3.3 Rotonde Hagenweg – op/afrit A27 (oost) ............................................ 21 3.3.4 Aandachtspunten ................................................................................. 21 3.4 Conclusies analyse ........................................................................................... 22

4

Oplossingsrichtingen ................................................................................................... 23 4.1 Mobiliteitsmanagement ..................................................................................... 23 4.1.1 Potentieel voor wandelverplaatsingen ................................................. 23 4.1.2 Potentieel voor fietsverplaatsingen ...................................................... 24 4.1.3 Potentieel voor openbaar vervoer........................................................ 25 4.1.4 Potentieel voor gemotoriseerd verkeer ................................................ 26 4.1.5 Kansrijke maatregelen ......................................................................... 28 4.2 Infrastructuur ..................................................................................................... 29 4.2.1 Voorrangskruispunt Westelijke Parallelweg - Langeweg .................... 29 4.2.2 VRI Hagenweg – Stuartweg ................................................................ 29 4.2.3 Rotonde Hagenweg – op/afrit A27 (oost) ............................................ 30 4.2.4 Wegprofiel Berchmansweg .................................................................. 30 4.2.5 Knooppunt Everdingen ........................................................................

31 4.2.6 Overige infrastructurele maatregelen .................................................. 31

5

Aanbevelingen ontsluitingsstructuur Gaasperwaard 3 ................................................ 32 5.1 Ontsluitingsstructuur Gaasperwaard 3 .............................................................. 33

3/37

5.2

5.1.1 Basisprincipes ...................................................................................... 33 5.1.2 Wandelen en fietsen ............................................................................ 34 5.1.3 Openbaar vervoer ................................................................................ 35 5.1.4 Autoverkeer.......................................................................................... 35 5.1.5 Vrachtverkeer....................................................................................... 36 Samenvatting .................................................................................................... 37

Bijlage 1: Geregistreerde verkeersongevallen Bijlage 2: Verkeersgeneratie Bijlage 3: Verkeersintensiteiten Bijlage 4: Kruispuntberekeningen

4/37

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Vijfheerenlanden is voornemens om aan de oostkant van het knooppunt Everdingen een nieuw regionaal werklandschap (bedrijventerrein) te laten ontwikkelen: Gaasperwaard 3. Door de komst van de nieuwe bedrijven wordt er meer verkeer gegenereerd, waardoor het bestaande wegennet in de omgeving van Hagestein, Hoef en Haag en Vianen meer wordt belast. Naast deze ontwikkeling speelt voor de verkeersgeneratie de in ontwikkeling zijnde wijk Hoef en Haag mee. Hier worden onder andere circa 1.000 woningen gebouwd. Figuur 1 geeft een overzicht van de ontwikkellocatie Gaasperwaard 3 in relatie tot de omgeving.

Figuur 1: De locatie van Gaasperwaard 3

In de ontsluiting van het toekomstige Gaasperwaard 3 speelt knooppunt Everdingen een belangrijke rol. In de huidige situatie is het knooppunt niet volledig, waardoor er geen uitwisseling mogelijk is van verkeer tussen de A2 (noord) – A27 (noord) en A2 (zuid) – A27 (zuid). Dit zorgt voor doorgaand verkeer (verkeer zonder herkomst of bestemming) in de kern van Vianen. Naast het doorgaande verkeer is er in het gebied ook sprake van sluipverkeer (verkeer dat door routes op het onderliggende wegennetwerk een deel van de file op de snelwegen A2 en A27 probeert te ontwijken). Door de filevorming op de A2 en de A27 is er sluipverkeer tussen de afrit Hagestein van de A27 naar Lexmond en naar Culemborg. Het sluipverkeer tussen Vianen en Lexmond via Bentz-Berg wordt op termijn geweerd door middel van een inrijverbod bij Lexmond op de Oude Rijksweg ten zuiden van Vianen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

5/37

Een ander aspect dat speelt is het schrappen van de verbreding van de A27 tussen knooppunt Everdingen en Houten, waardoor voorlopig geen extra capaciteit gecreëerd wordt voor het verkeer op de A27. Door de toenemende verkeersdruk mag verwacht worden dat ook de filedruk en daarmee de kans op sluipverkeer toeneemt. Naast de ontwikkeling van Gaasperwaard 3 speelt ook de realisatie van Gaasperwaard 2, direct ten noorden van het huidige Gaasperwaard 1. Hiervoor voorziet de gemeente de verplaatsing van huidige bedrijvigheid ten oosten van Hoef en Haag naar Gaasperwaard 2. De omvang van Gaasperwaard 2 met circa 8 hectare is relatief beperkt. Amendement Gaasperwaard III van regionaal belang In mei 2023 is een amendement aangenomen met betrekking tot de borging van zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik en de sturingsmogelijkheden op het soort bedrijvigheid in Gaasperwaard 3. Hierin is het volgende opgenomen: •

een significant deel van het uit te geven oppervlakte Gaasperwaard 3 in overleg met de gemeenteraad van Vijfheerenlanden en de U10 gemeenten in eerste aanleg aan te bieden aan in de regio U10 of de provincie Utrecht gevestigde bedrijven die vanwege groei, herstructurering of herbestemming moeten verplaatsen.

•

Bij de toewijzing van terreinen voorrang te verlenen aan duurzame en/of circulaire (MKB) bedrijven die door de aard en omvang van hun activiteiten een positieve bijdrage leveren aan de regionale economie en werkgelegenheid.

•

Borging van een veilige ontsluiting en verkeersafwikkeling, een goede en aantrekkelijke openbaar vervoersvoorziening, een zorgvuldige landschappelijke en milieutechnische aanpassing en het opnemen van deze afspraken in het Provinciaal Programma Wonen en Werken 2023.

1.2 Onderzoeksvragen Ten behoeve van de ontwikkeling van het bedrijventerrein Gaasperwaard 3 en de afronding van de wijk Hoef en Haag zijn er de volgende onderzoeksvragen: 1. Wat zijn de effecten van het verkeer dat wordt gegenereerd door Hoef en Haag en de geplande ontwikkelingen van Gaasperwaard 2 en 3? Hierbij dient onderscheid gemaakt te worden tussen personenverkeer en vrachtverkeer. 2. Zijn, op basis van de effecten van de groei van Hoef en Haag, Hagenstein en Gaasperwaard 2 en 3, aanpassingen aan de infrastructuur nodig om Gaasperwaard 3 te ontsluiten? Doel daarbij is om de huidige en eventueel nieuwe verkeersknelpunten te voorkomen. Hierbij dient ook onderzocht te worden hoe de ontsluiting per voet, per fiets en met het openbaar vervoer kan bijdragen om het autoverkeer te verminderen (onder andere de toepassing van mobiliteitsmanagement). 3. Welke maatregelen zijn mogelijk om eventuele knelpunten in de infrastructuur op te lossen?

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

6/37

1.3 Onderzoeksmethode Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden, is de volgende aanpak gehanteerd: 1. Fase 1: inventarisatie en knelpuntenanalyse. Deze fase richt zich op het beantwoorden van onderzoeksvragen 1 en 2 middels de volgende stappen: •

Inventarisatie;

•

analyse netwerken;

•

berekening verkeersgeneratie;

•

effecten verkeersgeneratie op omliggend wegennetwerk op basis van het verkeersmodel (prognosejaar 2030);

•

vaststellen Knelpuntenanalyse.

1. Fase 2: Bepaling oplossingsrichtingen. In deze fase wordt gekeken naar oplossingsrichtingen om de verkeersvraag te verminderen of (nieuwe) doorstromingsknelpunten ten gevolge van de ontwikkeling van Gaasperwaard 3 met infrastructurele maatregelen te verzachten of op te lossen. De uitwerking van deze maatregelen is geen onderdeel van dit onderzoek.

1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden de resultaten van de inventarisatie beschreven, waarbij gekeken is naar het beleid, de netwerkstructuren van de verschillende modaliteiten en de verkeersveiligheid. In hoofdstuk 3 worden de effecten van Gaasperwaard 3 op het omliggende wegennet omschreven. Hoofdstuk 4 gaat in op mogelijke maatregelen om enerzijds de verkeersgeneratie van Gaasperwaard 3 te beperken en anderzijds knelpunten met infrastructurele maatregelen op te lossen. Hoofdstuk 5 gaat specifiek in op de ontsluitingsstructuur van Gaasperwaard 3 op het direct omliggende wegennetwerk. Hoofdstuk 6 sluit af met de conclusies en aanbevelingen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

7/37

2 Inventarisatie 2.1 Netwerkanalyse Deze paragraaf gaat in op de huidige netwerken per vervoerswijze. Hierbij wordt enerzijds naar de voorzieningen in de directe nabijheid van Gaasperwaard 3 gekeken, anderzijds is met bereikbaarheidsisochronen de bereikbaarheid per vervoerswijze in kaart gebracht. Bereikbaarheidsisochronen geven het bereik per modaliteit binnen een gegeven reistijd weer, op basis van contourlijnen voor gekozen reistijdafstanden. Over het algemeen geldt dat hoe groter de isochroon is, hoe beter de locatie voor de desbetreffende vervoerwijze bereikbaar is. Als vertrekpunt voor de bereikbaarheidsisochronen is de Brede Sticht (halverwege het plangebied van Gaasperwaard 3) geselecteerd.

2.1.1

Wandelen en fietsen

Figuur 2 geeft de bereikbaarheidsisochronen weer voor het wandelen (links) en fietsen (rechts) in de huidige situatie. Voor het wandelbereik is uitgegaan van 10, 15 en 20 minuten. Hieruit is op te maken dat de nabijgelegen kern van Hagestein op 10 tot 15 minuten wandelen van Gaasperwaard 3 ligt. Hoef en Haag valt net buiten het 20-minuten wandelbereik van het plangebied. De wegen in de directe omgeving van Gaasperwaard 3 kennen geen voetgangersvoorzieningen, waardoor voetgangers over de weg, gemengd met fietsers en gemotoriseerd verkeer, moeten wandelen. In de directe omgeving zijn weinig potentiële werknemers die op wandelafstand wonen (meer dan 10 minuten) en het ontbreken van veilige voetgangersvoorzieningen maakt de bereikbaarheid van Gaasperwaard 1, 2 en 3 te voet in potentie beperkt.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

8/37

Figuur 2: De bereikbaarheidsisochronen voor wandelen (links) en fietsen (rechts), uitgaande van de huidige infrastructuur (bron: Traveltime App). De rode ster bij het fietsbereik geeft de locatie van de huidige OV-hub A2/Lekbrug weer.

Voor het fietsbereik (traditionele fiets) geldt dat de planlocatie Gaasperwaard 3 vanaf Hagestein, Hoef en Haag en het oostelijk deel van Vianen binnen 10 minuten met de fiets te bereiken is. Binnen 20 minuten fietsafstand liggen ook de huidige OV-hub A2/Lekbrug, de overige wijken van Vianen, Zijderveld en Everdingen. Binnen 30 minuten is de planlocatie per fiets vanuit Culemborg, Schoonrewoerd, Lexmond, Lopikerkapel en Nieuwegein-Zuid goed te bereiken. In de huidige situatie fungeert de Lek als belangrijke barrière in noordoostelijke richting (bijvoorbeeld richting Houten). Met de komst van de nieuwe snelfietsbrug (zie 2.3.3) langs de A27 zal Houten ook deels binnen het 20 tot 30 minuten fietsbereik vallen. Voor elektrische fietsen en e-bikes1 geldt dat het bereik binnen de gespecificeerde reistijden groter is, aangezien men sneller kan fietsen en een groter bereik heeft dan op een gewone fiets. Figuur 3 geeft een overzicht van de (recreatieve en utilitaire) fietsroutes langs Gaasperwaard 3 en de fietsvoorzieningen in de directe nabijheid. Hierop is te zien dat Gaasperwaard 3 langs het landelijke fietsknooppuntensysteem ligt. Het (recreatieve) fietsverkeer krijgt op werkdagen te maken met menging met extra (vracht)verkeer, afhankelijk van de ontsluitingsstructuur van Gaasperwaard 3.

De (recreatieve) lange-afstand-fietsroute LF9 ligt op ongeveer 20 minuten fietsen vanaf de planlocatie, maar gaat waarschijnlijk op termijn verdwijnen. Met betrekking tot de fietsvoorzieningen wordt de nabije omgeving van het plangebied gekenmerkt door de menging van het fietsverkeer met het gemotoriseerde verkeer, waarbij veelal een snelheidslimiet van 60 km/uur voor het autoverkeer geldt. Meer richting Vianen is wel sprake van vrijliggende fietsvoorzieningen langs de hoofdwegen met een hoge verkeersintensiteit. Potentiële werknemers uit Vianen kunnen voor een groot deel van deze vrijliggende fietsvoorzieningen gebruik maken.

1

De TravelTime App geeft inzicht in de isochronen voor de gewone fiets. Gezien de snelheid ligt het bereik van elektrische fietsen hoger.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

9/37

Figuur 3: Links een overzicht van het landelijke fietsnetwerk rondom de planlocatie, rechts een overzicht van de fietsvoorzieningen op de routes rondom Gaasperwaard 3.

De planlocatie is, gezien zijn relatief landelijke ligging, te voet en per fiets niet optimaal en direct bereikbaar. Vanuit kleinere kernen (Everdingen, Zijderveld, Hagestein en Hoef en Haag) is de planlocatie binnen 20 minuten per fiets bereikbaar. Direct rondom de planlocatie is in de huidige situatie sprake van menging van het fietsverkeer met het gemotoriseerde verkeer.

2.1.2

Openbaar Vervoer

In Figuur 4 (rechts) is een overzicht gegeven van de busroutes die in de buurt van de planlocatie rijden. De dichtstbijzijnde bushalte is de Biezenweg bij Hoef en Haag, op de buslijn tussen het treinstation van Culemborg en het busstation Lekbrug (west) in Vianen. Deze bus heeft momenteel een frequentie van 1x per uur. Figuur 4 (links) geeft de bereikbaarheidsisochronen voor het openbaar vervoer weer. Dit betreft de reistijden van de bus tot aan de halten waar gehalteerd wordt. Vanwege de wandelafstand van/naar de haltes komt hier vervolgens nog reistijd bij. Op de figuur is te zien dat reistijd vanaf de planlocatie met het OV naar Hagestein, Hoef en Haag en Vianen tot 20 minuten bedraagt. Overige steden en dorpen, zoals Nieuwegein en Culemborg, vallen niet binnen het 30-minuten bereik. De bereikbaarheid van de planlocatie met het OV is matig te noemen. Naast een lage busfrequentie is er ook sprake van een lange reistijd naar de planlocatie vanuit de omliggende dorpskernen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

10/37

Figuur 4: Links een overzicht van de busroutes rondom de planlocatie. De groene lijn geeft de busroute weer die direct langs het plangebied rijdt, de oranje lijnen zijn de overige busroutes. De gestippelde lijn geeft de regionale busroute tussen Breda/Leerdam en Utrecht weer. Rechts een overzicht van het bereik per OV (bron: Traveltime App). De rode ster bij het OV-bereik geeft de locatie van de huidige OV-hub A2/Lekbrug weer.

2.1.3

Gemotoriseerd verkeer

In figuur 5 is een overzicht gegeven van de bereikbaarheid van de planlocatie voor het autoverkeer. Hierop is te zien dat binnen 10 minuten Culemborg, Lexmond, Schoonrewoerd, IJsselstein, Houten en Utrecht-Zuid te bereiken zijn. Binnen een half uur zijn delen van Amersfoort, Hilversum, Maarssen, Woerden, Gorinchem, Geldermalsen en Zaltbommel te bereiken. Binnen 45 minuten zijn Amsterdam-Zuid, Gouda, Dordrecht, Oosterhout, Den Bosch, Ede en Voorthuizen te bereiken. Uit de bereikbaarheidsisochroon blijkt verder dat het bereik naar alle windrichtingen toe ongeveer even groot is en dat er dus geen sprake is van barrières voor bepaalde windrichtingen. De locatie heeft een groot bedieningsgebied binnen een 45 minuten reisafstand. Voor gemotoriseerd verkeer is de planlocatie goed bereikbaar.

Figuur 5: Een overzicht van het bereik per auto (bron: Traveltime App). Voor het vrachtverkeer zijn de isochronen kleiner, gezien het trager accelereren en de lagere maximum snelheid op de snelwegen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

11/37

2.1.4

Samenvatting netwerkanalyse

Uit de bereikbaarheidsisochronen voor de huidige situatie blijkt dat met name met de auto de planlocatie goed bereikbaar is. Binnen drie kwartier zijn onder andere Amsterdam-Zuid, Oosterhout en Den Bosch te bereiken. De bereikbaarheid per OV is matig, met een reistijd van circa 20 tot 30 minuten naar de OV-hub Vianen/A2 in Vianen. Voor de fiets (zowel normaal als elektrisch) is de locatie vanuit de omliggende kernen redelijk goed bereikbaar (minder dan 30 minuten). Voor voetgangers zijn met name de voorzieningen binnen Gaasperwaard 3 van belang voor bijvoorbeeld de last-mile verplaatsingen (van en naar de bushalte) of voor een lunchwandeling.

2.2 Verkeersveiligheid Met de ontwikkelingen van Gaasperwaard 2 en 3 zullen de intensiteiten toenemen. Een analyse van de huidige verkeersveiligheid rondom de ontwikkellocatie geeft inzicht of er in de bestaande situatie reeds veiligheidsknelpunten aanwezig zijn, die bij een verkeerstoename in de toekomstige situatie kunnen verergeren.

2.2.1

Objectieve verkeersveiligheid

In bijlage 1 is de analyse van de geregistreerde ongevallen op de ontsluitingsroutes van Gaasperwaard 3 opgenomen. Hieruit komen de volgende bevindingen naar voren: •

In totaal zijn er in de periode 2018-2022 42 ongevallen geregistreerd op de ontsluitingsroutes van Gaasperwaard 3 richting de snelwegen. Bij 10 hiervan was sprake van een letselongeval.

•

Er werden geen dodelijke ongevallen op de ontsluitingsroutes geregistreerd.

•

Er zijn geen locaties in de huidige situatie aan te wijzen die expliciet extra aandacht behoeven. Mogelijk is dit wel het geval met de verdere groei van Hoef en Haag, waardoor de fietsintensiteiten tijdens de spitsperioden op de oversteekvoorzieningen bij de rotondes toenemen.

Elk ongeval is er één te veel. Uit het ongevallenoverzicht op de routes vanuit Gaasperwaard 3 naar de rijkswegen blijkt dat het aantal letselongevallen met tien in een periode van vijf jaar zeer beperkt is. Er is in de huidige situatie geen sprake van verkeersveiligheidsknelpunten, op basis van de geregistreerde ongevallendata.

2.2.2

Subjectieve verkeersveiligheid

Naast de objectieve verkeersveiligheid (de daadwerkelijke ongevallen) speelt ook de subjectieve veiligheid een rol. Bij de gemeente Vijfheerenlanden is navraag gedaan over de klachten en meldingen vanuit burgers rondom de planlocatie en de routes richting de rijkswegen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

12/37

In 2019 heeft de gemeente haar inwoners in het kader van het mobiliteitsplan de mogelijkheid gegeven om knelpunten en wensen via een digitale kaart kenbaar te maken. De gemeente heeft de resultaten hiervan beschikbaar gesteld. Het bevat overzichtskaarten van meldingen per thema (locaties, maar geen nadere specificatie wat het knelpunt precies inhoudt) en een samenvattingskaart van de knelpunten binnen de gemeente. De samenvatting is opgenomen in Figuur 6. Hieruit blijkt dat er in de directe omgeving van Gaasperwaard 3 en op de routes richting de A2 en A27 in 2019 geen knelpunten aangegeven zijn. Wel is de kern van Vianen aangegeven, waarin sprake is van knelpunten tussen langzaam en gemotoriseerd verkeer. Dit is echter niet nader gespecificeerd.

Figuur 6: De samenvattende knelpuntenkaart aan de hand van de bevraging van de bewoners.

Daarnaast heeft de gemeente Vijfheerenlanden een verkeersveiligheidsonderzoek laten uitvoeren naar de fietsoversteekplaats Berchmansweg nabij de oostelijke rotonde van de aansluiting Hagenweg – A27, aangezien deze reeds als verkeersonveilig wordt ervaren 2. Dit onderzoek staat los van de ontwikkeling van Gaasperwaard 2 en 3, maar vormt wel een belangrijk aandachtspunt. Zeker bij een toename van het (vracht)verkeer en fietsverkeer als gevolg van de ruimtelijke ontwikkelingen. Uit het onderzoek blijkt dat de huidige inrichting niet aan de CROW-richtlijnen voldoet en dat de oversteek als solitaire oversteek gezien moet worden (geen onderdeel van de rotonde). Gezien de huidige fietsintensiteiten zou de oversteek voor fietsers uit de voorrang moeten zijn. De studie beveelt aan om op korte termijn de fietsers uit de voorrang te halen en op lange termijn in een fietstunnel te voorzien.

2

Verkeersveiligheid oversteekplaats Berchmansweg (kenmerk 220359/KWi, DTV Consultants (2023)

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

13/37

2.2.3

Risicogestuurde aanpak verkeersveiligheid

Vanuit het rijk is het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 opgesteld, waarbij wordt gestuurd op het beperken van de risico’s voor de verschillende typen weggebruikers. Op basis van een schouw van de infrastructuur en een analyse van de subjectieve verkeersveiligheid kunnen potentiële risico’s in beeld worden gebracht. Met de ontwikkeling van Gaasperwaard 3 nemen de verkeersintensiteiten in de directe nabijheid op het bestaande wegennetwerk toe. Daarmee neemt ook de kans op ongevallen toe. Een veilige weginrichting door het scheiden van verkeersstromen en het afdwingen van de maximum snelheid beperken de ongevalsrisico’s. Concreet kan het volgende benoemd worden: •

De weginrichting van de Berchmansweg in combinatie met de omgevingskenmerken (geen bebouwing) komt niet overeen met de snelheidslimiet voor het gemotoriseerde verkeer.

•

Ten noorden van het kruispunt Dijkleger – Hoefslag is sprake van vrijliggende fietsvoorzieningen. Uit de intensiteitgegevens moet blijken of op de Breede Sticht ook vrijliggende fietsvoorzieningen noodzakelijk of wenselijk zijn.

•

De fietsoversteekvoorziening Berchmansweg heeft een hoge mate van subjectieve onveiligheid.

Bovenstaande punten worden meegenomen bij de oplossingsrichtingen in hoofdstuk 4.

2.3 Relevant beleid 2.3.1

Provinciaal Programma Wonen en werken 2023

In juli 2023 is door de provincie het Provinciaal Programma Wonen en Werken 2023 vastgesteld. Hierin zijn Gaasperwaard 2 en 3 als uitbreidingslocaties Werken Regio U10 aangewezen, waarbij Gaasperwaard 3 als regionaal bedrijventerrein is geclassificeerd. Voor de ontwikkeling van Gaasperwaard is benoemd dat in samenwerking met de gemeente en naar verantwoordelijkheid van iedere bestuurslaag moet worden gestuurd op de borging van zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik, het soort bedrijvigheid (voorrang voor bepaalde soorten en de bijdrage die geleverd wordt aan de regionale economie en werkgelegenheid), diverse verkeersaspecten en de inpassing van de nieuwe werklocatie. Bij de uitwerking van het bestemmingsplan dient specifiek aandacht te worden besteed aan het bevorderen van de mobiliteitstransitie.

2.3.2

Mobiliteitsvisie 2040

In 2020 is de Mobiliteitsvisie 2040 voor Vijfheerenlanden vastgesteld. Hierin is gekozen voor een duurzaam verkeer- en vervoerssysteem en een optimaal netwerk voor de voetganger, fietser en het openbaar vervoer. Hierbij zijn de volgende kernopgaven geformuleerd: 1. Bereikbaarheid: fietsnetwerk en snelfietspaden tussen de kernen en de omliggende steden, flexibel OV-netwerk tussen de kernen met goede overstappunten en goede doorstroming op de rijkswegen. 2. Leefbaarheid: verminderen van overlast door autoverkeer, vrachtverkeer en landbouwverkeer en het autoluwer maken van binnensteden.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

14/37

3. Verkeersveiligheid: veilige infrastructuur conform de eisen van Duurzaam Veilig. Met betrekking tot het stimuleren van fietsgebruik spreekt de Mobiliteitsvisie over verbeteringen in het fietsnetwerk, door ontbrekende schakels te realiseren, het fietsnetwerk fijnmaziger te maken, fietspaden te verbreden indien nodig en het realiseren van snelfietsroutes. Voor dit laatste worden met name de verbindingen richting het noorden (Utrecht) en het zuiden (Gorinchem) kansrijk gezien. Gaasperwaard 3 ligt op een mogelijke route tussen Leerdam en Vianen/Utrecht. Rijkswaterstaat werkt aan verbeteringen op het traject A27 Houten – Hooipolder. Onderdeel van de plannen is de aanleg van een snelfietsbrug over de Lek naast de A27. Deze snelfietsbrug voorziet in een snellere fietsverbinding tussen Houten en Vianen/Culemborg en biedt meer comfort dan een gewone fietsbrug. Het is nog niet bekend wanneer deze werkzaamheden uitgevoerd zullen worden, maar de verwachting is dat in 2030 deze gerealiseerd zijn. Deze ontwikkeling gaat als uitgangspunt in deze studie mee.

Op het gebied van openbaar vervoer is de Mobiliteitsvisie weinig concreet, namelijk het verbeteren van de aansluitingen en verbindingen. Dit betreft met name de verbinding richting Utrecht. Voor het gemotoriseerde verkeer benoemt de Mobiliteitsvisie dat de aanleg van nieuwe infrastructuur niet de primaire oplossing is om de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid te vergroten. Er moet worden ingezet op het optimaliseren van locaties waar relatief veel langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer elkaar kruist, waarbij het voordeel moet opleveren voor het OV en de fiets. De Mobiliteitsvisie besteedt ook specifiek aandacht aan vracht- en landbouwverkeer. Het realiseren van city-hubs voor de bevoorrading van winkelgebieden en het bepalen van de routes voor zwaar verkeer (inclusief eventuele aanpassingen om deze wegen geschikt te maken) zijn hier de speerpunten.

2.3.3

Mobiliteitsplan Vijfheerenlanden

In oktober 2020 is het Mobiliteitsplan voor de gemeente Vijfheerenlanden vastgesteld, waarbij de thema’s uit de Mobiliteitsvisie nader zijn uitgewerkt. De volgende knelpunten die ook betrekking hebben op de ontwikkeling van Gaasperwaard worden hierin benoemd: •

Verbeteren van openbaar vervoerverbindingen en overstappunten (HUBs) langs de A27.

•

Verkeer zonder herkomst/bestemming in de gemeente (doorgaand verkeer), met name tussen de aansluitingen van de A2 en A27.

Met betrekking tot Gaasperwaard wordt er specifiek ingegaan op de voorkeursroutes voor vrachtverkeer, namelijk: •

vanaf de afrit A2 via Westelijke Parallelweg;

•

vanaf de afrit A27 via Hagenweg en Stuartweg ofwel de Berchmansweg.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

15/37

De mobiliteitsvisie sluit af met een overzicht van maatregelen om de ambities in de mobiliteitsvisie en het mobiliteitsplan te realiseren. Met betrekking tot de ontwikkeling van Gaasperwaard betreft dit de volgende maatregelen: •

aansluiting van/naar nieuwe fietsverbinding langs de A27 (Hagesteinsebrug);

•

onderzoek naar de voorrangsregeling voor fietsers op rotondes en in de rechtstanden;

•

versterken huidige OV-hubs;

•

voetgangersbereikbaarheid OV-halte/OV-Hub A2 Vianen;

•

aanpassingen knooppunt Everdingen;

•

onderzoek en monitoring sluipverkeer.

2.3.4

Omgevingsvisie 2023

Op 7 november 2023 is de ontwerp omgevingsvisie Vijfheerenlanden in procedure gebracht door het gemeentebestuur. Deze omgevingsvisie omschrijft de ruimtelijke toekomst van de gemeente en gaat onder andere in op de ambities rondom duurzame werkgelegenheid en duurzame bereikbaarheid. De gemeente wil inzetten op het verkrijgen, behouden en versterken van de lokale werkgelegenheid, waardoor inwoners zich een leven lang kunnen ontwikkelen in de eigen omgeving. De koppeling met het lokale bedrijfsleven is daarbij essentieel. De gemeente zet waar nodig in op revitalisering of herstructurering van bestaande werklandschappen of bieden bedrijven die op de huidige locatie niet kunnen uitbreiden de mogelijkheid om te verplaatsen naar een nieuw werklandschap, met name bij grote verkeersaders als de A27. Concreet voor Gaasperwaard 3 benoemt de omgevingsvisie de transformatie van een deel van de bedrijventerreinen De Biezen en De Hagen, waardoor ruimte vrijkomt voor woningbouw dicht bij het centrum van Vianen en bestaande voorzieningen. Gaasperwaard 3 wordt als regionaal werklandschap ontwikkeld. Met betrekking tot duurzame bereikbaarheid zet de gemeente in op het stimuleren van schone vervoersmiddelen en een optimale combinatie van (deel)fiets, (schoon) openbaar vervoer en (deel)auto/(deel)scooter. Een aantrekkelijk fietsklimaat is belangrijk.

Ook wordt gezocht naar de verbinding met het Regionale Mobiliteitsplan voor het bieden van ruimte aan voorzieningen voor elektrisch vervoer, waaronder laadpalen voor auto’s en fietsen en zet de gemeente in op HUBs. De omgevingsvisie benoemt de A27 als een belangrijk knelpunt en benoemt dat de gemeente inzet op het volwaardig maken van knooppunt Everdingen. Deze ontwikkeling is nodig voor de ontwikkeling van Gaasperwaard 3, om sluipverkeer door Vianen te ontmoedigen.

2.4 Aanpassingen A27 Rijkswaterstaat verbetert de doorstroming van de A27 op het traject Houten – Hooipolder. In 2023 zijn de werkzaamheden gestart en naar verwachting zijn de werkzaamheden in 2031 afgerond zijn. Rondom knooppunt Everdingen worden voornamelijk maatregelen in zuidelijke richting getroffen. Het betreft het verbreden van de A27 naar drie rijstroken en een aanpassing van de aansluiting A27 Hagestein, waarbij verkeer op de afrit op twee rijstroken bij de rotonde uitkomt (zie ook figuur 7). Ook wordt de Hagesteinsebrug vervangen en krijgt de rijbaan in zuidelijke richting vier rijstroken en één weefstrook.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

16/37

Figuur 7: De aanpassing van de aansluiting A27 Hagestein. Links de huidige situatie, rechts de toekomstige situatie (bron: https://www.a27houtenhooipolder.nl/tracekaart/default.aspx)

2.5 Conclusie Uit de inventarisatie blijkt dat het toekomstige bedrijventerrein Gaasperwaard 3 met name voor het autoverkeer goed richting de regio en de Randstad is ontsloten. De huidige OV-voorzieningen zijn beperkt en nauwelijks tot niet concurrerend voor de auto of de (elektrische) fiets. In de huidige situatie is de fietsverbinding richting Houten slecht, maar met de komst van een nieuwe snelfietsbrug parallel aan de A27 is ook Houten vanaf de planlocatie in de toekomst in circa 30 minuten per (elektrische) fiets beter bereikbaar. Hiermee zijn alle omliggende kernen per fiets vanaf/naar Gaasperwaard 3 in principe goed bereikbaar. Beleidsmatig wordt ingezet op een duurzaam bedrijventerrein, dat goed bereikbaar moet zijn met fiets en openbaar vervoer. De insteek is om het aantal autobewegingen van en naar het terrein te verminderen. Qua verkeersveiligheid zijn er, op basis van de geregistreerde ongevallendata in de huidige situatie, geen zogenoemde ‘black spots’ (locaties met relatief veel ongevallen) aan te wijzen op de verwachte ontsluitingsroutes van Gaasperwaard 3. De directe omgeving kent, met uitzondering van de Breede Sticht en de route richting de aansluiting Everdingen (A2), vrijliggende fietsvoorzieningen, waardoor ook met de ontwikkeling van Gaasperwaard 3 de fietsveiligheid (grotendeels) gewaarborgd blijft.

Afhankelijk van de te verwachten (extra) intensiteiten op de route richting de aansluiting Everdingen (A2) moet blijken of extra verkeersveiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn. De fietsoversteek Berchmansweg komt vanuit de subjectieve verkeersveiligheid als specifiek aandachtspunt naar voren. De locatie voelt verkeersonveilig aan en is niet conform de richtlijnen aangelegd. Deze oversteek dient als solitaire oversteek beschouwd te worden en dus niet als onderdeel van de rotonde aansluiting A27 – Hagestein. Uit onderzoek in opdracht van de gemeente blijkt dat op termijn een ongelijkvloerse oversteekvoorziening aanbevolen wordt.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

17/37

3 Effecten Gaasperwaard 3 op doorstroming en veiligheid Dit hoofdstuk gaat in op de effecten van de ontwikkeling van Gaasperwaard 3. Hierbij wordt eerst ingegaan op de berekening van de verkeersgeneratie, vervolgens op de doorrekening met het verkeersmodel en de kruispuntberekeningen. Het hoofdstuk sluit af met de conclusies.

3.1 Verkeersgeneratie De berekening van de verkeersgeneratie van Gaasperwaard 2 en Gaasperwaard 3 is opgenomen in Bijlage 2. In overleg met de gemeente is bij het bepalen van de effecten ook rekening gehouden met de verplaatsing van Gebroeders Van der Lee naar Gaasperwaard 2. Hieruit komt het volgende: •

Gaasperwaard 2 genereert per werkdag 70 autoverplaatsingen 3 en 40 vrachtwagenverplaatsingen. Tijdens de spitsperioden 4 samen bedraagt dit 30 autoverplaatsingen en 10 vrachtwagenverplaatsingen

•

Gaasperwaard 3 genereert per werkdag 5.100 autoverplaatsingen en 1.200 vrachtwagenverplaatsingen. Tijdens de spitsperioden bedraagt dit 1.025 autoverplaatsingen en 250 vrachtwagenverplaatsingen.

In totaal leiden de ontwikkelingen Gaasperwaard 2 en 3 naar verwachting tot circa 1.300 extra motorvoertuigen tijdens de twee uur durende ochtend- en avondspitsperiode die zich over het netwerk verspreiden. Bij de modelberekening is een aanname gemaakt voor het aantal aansluitingen en de verkeersverdeling van het verkeer dat door Gaasperwaard 3 gegenereerd wordt. Er is uitgegaan van twee aansluitpunten voor het gemotoriseerde verkeer, waarbij sprake is van een evenredige verdeling: de helft via de Dijkleger en de helft via de Brede Sticht (zie ook Figuur 8). Bij de nadere uitwerking van Gaasperwaard 3 dient de exacte ontsluitingsstructuur nog bepaald en vastgesteld te worden (zie ook de aanbevelingen in hoofdstuk 5), en deze kan dus afwijken van het uitgangspunt dat in de modelberekening is gehanteerd.

3 4

Eén autoverplaatsing is één rit met de auto, oftewel een heen- en terugrit zijn twee verplaatsingen. De ochtendspits duurt van 07:00 tot 09:00 uur en de avondspits van 16:00 tot 18:00 uur.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

18/37

In de modelrun zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Voor prognosejaar 2030 is uitgegaan van maatregelen tegen het huidige sluipverkeer van de A2 richting de A27 via Vianen en Lexmond, waardoor het huidige doorstromingsknelpunt rondom de VRI Bent-Berg – aansluiting A2 in 2030 niet langer een knelpunt vormt. • Voor de toedeling van dit verkeer is uitgegaan van een aansluiting via Gaasperwaard 1 (Dijkleger) en een directe aansluiting op de Breede Sticht. Hierbij is in eerste instantie aangenomen dat het verkeer zich gelijkelijk over deze twee aansluitpunten verdeelt. Bij de nadere uitwerking van de verkeersstructuur kan ook een andere variant gekozen worden.

Figuur 8: De aangenomen verdeling van de verkeersgeneratie van Gaasperwaard 3 naar de twee aansluitingspunten.

3.2 Intensiteiten en modelanalyse Op basis van (de actualisatie van) het verkeersmodel van de gemeente Vijfheerenlanden zijn de toekomstige voertuigintensiteiten voor het prognosejaar 2030 bepaald. Er zijn twee modelruns uitgevoerd, namelijk één met en één zonder de ontwikkelingen van Gaasperwaard 2 en 3. De modelintensiteiten voor beide scenario’s en de groei van de verkeersintensiteiten zijn opgenomen in Bijlage 1. Hierin is ook omschreven hoe Gaasperwaard 2 en 3 in het model zijn verwerkt. De voornaamste routekeuze van het verkeer vanuit Gaasperwaard 2 en 3 is weergegeven in Figuur 9. Uit de modelberekeningen blijkt dat de intensiteiten toenemen op de Breede Sticht, Hoefslag, Lange Dreef en de Berchmanweg. Met uitzondering van de Breede Sticht beschikken al deze wegen over (vrijliggende) fietsvoorzieningen. Het voorzien van (vrijliggende) fietsvoorzieningen op de Breede Sticht is, vanuit oogpunt van verkeersveiligheid en de vastgestelde ambitie, wenselijk. De verkeerstoename op de route naar de aansluiting A2 – Everdingen via de Autenasekade, Tienhovenseweg en Graaf Huibertlaan is beperkt, waarbij het aantal motorvoertuigen per etmaal onder de 2.500 blijft5 en de toename van het aantal vrachtbewegingen per etmaal minder dan 20 bedraagt. Uit de Ontwerpwijzer Fietsverkeer6 blijkt dat een gemengd profiel (ofwel geen aparte fietsvoorzieningen) voldoet.

5

Uitgaande dat de twee drukste spitsuren (in de ochtendspits en de avondspits) gelijk staan aan een aandeel van 20% van de totale etmaalintensiteit, bedraagt de etmaalintensiteit op de Autenasekade (hoger dan op de Tienhovenseweg) minder dan 1.900 motorvoertuigen per etmaal. 6 CROW-publicatie 351: Ontwerpwijzer Fietsverkeer (2016).

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

19/37

Figuur 9: De voornaamste routekeuze van het verkeer van/naar Gaasperwaard 2 en 3.

3.3 Kruispuntberekeningen Qua verkeersafwikkeling zijn niet de wegvakken, maar de kruispunten maatgevend. Daarom zijn op basis van het verkeersmodel alle kruispunten op de mogelijke ontsluitingsroutes van Gaasperwaard richting de snelwegen A2 en A27 doorgerekend (zie bijlage 4), op basis van de huidige vormgeving. Hierbij is gekeken naar de verschillende routes voor het autoverkeer tussen planlocatie en de toe- en afritten van de snelwegen A2 (Vianen en Everdingen) en A27 (Hagestein). De volgende paragrafen gaan in op de bevindingen.

3.3.1

Voorrangskruispunt Westelijke Parallelweg – Langeweg

Het voorrangskruispunt Westelijke Parallelweg – Langeweg (kruispunt 2) vormt reeds tijdens het referentiescenario 2030 (zonder de ontwikkeling van Gaasperwaard 2 en 3) een doorstromingsknelpunt, waarbij op de Langeweg tijdens de ochtendspits sprake is van een lange wachttijd en tijdens de avondspits een zeer lange wachttijd (meer dan 50 seconden)

3.3.2

VRI-kruispunt Hagenweg - Stuartweg

Bij het verkeerslichtengeregelde kruispunt Hagenweg – Stuartweg (kruispunt 5) is sprake van te korte opstelstroken. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de berekeningen ervan uitgaan dat er elke cyclus ook voetgangers aanwezig zijn. Waarschijnlijk is dit niet elke cyclus het geval. Wanneer er geen voetgangers aanwezig zijn, daalt de cyclustijd, waarbij in sommige gevallen volstaan kan worden met kortere opstelvakken. Uit de berekeningen blijkt echter dat ook in het geval van geen voetgangers nog steeds enkele opstelvakken te kort zijn, maar beduidend minder te kort dan in de situaties dat er wel voetgangers aanwezig zijn. De berekeningen gaan uit van de 95%-wachtrij (de lengte die in 95% van de gevallen niet wordt overschreden), waarbij opgemerkt kan worden dat het optreden van de wachtrijvorming vlak voor het op groen gaan van de betreffende richting het langste is en daarmee de langste wachtrijvorming steeds een korte periode betreft. Daar komt bij dat de lange wachtrijvorming enkel tijdens de spitsperiode plaatsvindt. Naar verwachting is het effect op de verkeersafwikkeling hiermee beperkt.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

20/37

3.3.3

Rotonde Hagenweg – op/afrit A27 (oost)

Bij de oostelijke rotonde bij de aansluiting A27 – Hagenweg – Berchmansweg (kruispunt 7) ontstaat met de komst van Gaasperwaard 2 en 3 een nieuw doorstromingsknelpunt tijdens de avondspitsperiode.

3.3.4

Aandachtspunten

Bij de overige kruispunten is geen sprake van doorstromingsknelpunten tijdens de spitsperioden. Wel blijkt het volgende: •

Het voorrangskruispunt Stuartweg – Lange Dreef – Placotiweg (kruispunt 4) heeft nauwelijks restcapaciteit. Uit de berekeningen blijkt dat hier sprake is van langere wachttijden, maar met (zeer) beperkte wachtrijvorming (maximaal twee voertuigen). Bij een verdere toename van de intensiteiten door andere ontwikkelingen is monitoring nodig om te bepalen of extra maatregelen noodzakelijk zijn.

•

De rotonden De Limiet – Westelijke Parallelweg (kruispunt 3) en de westelijke aansluiting A27 (kruispunt 6) hebben een beperkte restcapaciteit (circa 5-10%). Bij een verdere toename van de intensiteiten door andere ontwikkelingen is monitoring nodig om te bepalen of extra maatregelen noodzakelijk zijn.

•

Bij de overige kruispunten is sprake van voldoende restcapaciteit (>20%), uitgaande van de modelberekening 2030 met de ontwikkeling van Gaasperwaard 2 en 3.

Bovenstaande bevindingen zijn samengevat in Figuur 10.

Figuur 10: Samenvatting van de bevindingen van de kruispuntberekeningen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

21/37

3.4 Conclusies analyse Gaasperwaard 2 en 3 generen naar verwachting circa 1.350 autoverplaatsingen en 250 vrachtwagenverplaatsingen tijdens beide twee uur durende spitsperioden. Dit verkeer komt met name terecht op de Berchmansweg, waar tijdens de ochtendspits in het drukste spitsuur een toename van circa 280 motorvoertuigen (auto en vracht) wordt verwacht, in de avondspits tijdens het drukste uur een toename van 395 voertuigen (auto en vracht). Hierdoor neemt de druk op de oostelijke rotonde bij de aansluiting met de A27 Hagestein zodanig toe dat de rotonde als knelpunt naar voren komt. Ook op de Lange Dreef en de Stuartweg nemen de intensiteiten toe, maar in mindere mate dan op de Berchmansweg. Per werkdag neemt naar verwachting de intensiteit van het (zware) vrachtverkeer met circa 1.250 voertuigen toe. Dit is een relatief forse toename, die naast doorstroming ook invloed heeft op de leefbaarheid en verkeersveiligheid op en langs de voorziene ontsluitingsroutes. Ook hier geldt dat dit verkeer met name de route Berchmansweg richting de A27 kiest. Het effect van de toename van het auto- en vrachtverkeer is met name merkbaar op de kruispunten en oversteeklocaties voor langzaam verkeer (fietsers en voetgangers) en minder op de wegsegmenten zelf, omdat voornamelijk sprake is van vrijliggende fietsvoorzieningen.

De huidige oversteeklocaties voor voetgangers en fietsers op de ontsluitingsroutes kennen echter voorrang voor het langzame verkeer. Naar verwachting wordt dan ook de oversteekbaarheid beperkt beïnvloed. Uit de modelberekening blijkt dat met de komst van Gaasperwaard 2 en 3 de volgende knelpunten ontstaan of toenemen: •

rotonde Hagenweg – op/afrit A27 (oost);

•

VRI Hagenweg – Stuartweg (ook zonder Gaasperwaard 2 en 3 een knelpunt);

•

voorrangskruispunt Westelijke Parallelweg – Langeweg (ook zonder Gaasperwaard 2 en 3 een knelpunt).

Voor deze kruispunten dient onderzocht te worden of en welke maatregelen nodig zijn om de afwikkelcapaciteit te vergroten. Daarnaast zijn er enkele kruispunten met nauwelijks of beperkte restcapaciteit, namelijk de voorrangskruispunten Hoefslag – Biezenweg – Breede Sticht en Stuartweg – Lange Dreef – Placotiweg en de rotonden De Limiet – Westelijke Parallelweg en de westelijke aansluiting A27. Het advies is om hier nu nog geen maatregelen te treffen, maar wel om de verkeerssituatie en nieuwe ontwikkelingen te blijven monitoren. Indien het verkeer van Gaasperwaard 3 direct op de Breede Sticht ontsloten wordt, is het aanleggen van vrijliggende fietsvoorzieningen op de Breede Sticht noodzakelijk. De intensiteiten richting het noorden nemen dan dermate toe dat een gemengd profiel vanuit verkeersveiligheidsoogpunt ongewenst is.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

22/37

4 Oplossingsrichtingen 4.1 Mobiliteitsmanagement De ontwikkeling van Gaasperwaard 3 is door de provincie geclassificeerd als een regionaal werklandschap. Het stellen van ambities ten aanzien van mobiliteitsbeïnvloeding is hier een belangrijk onderdeel van. Daarom wordt in dit hoofdstuk ingegaan op mogelijkheden om de toekomstige verkeersgeneratie op een positieve en duurzame manier te kunnen beïnvloeden (lees: verminderen) middels vervoersmanagement. Het reducerend effect van mogelijke maatregelen op de verkeersintensiteiten is op basis van expert-opinie ingeschat.

4.1.1

Potentieel voor wandelverplaatsingen

Het is niet aannemelijk dat er veel werknemers vanaf huis te voet naar Gaasperwaard 3 zullen reizen. Wel is er de mogelijkheid dat werknemers het laatste deel van hun reis (ketenverplaatsing) te voet afleggen, bijvoorbeeld vanaf een bushalte of hub-locatie richting de ingang van het bedrijf waar ze werken. Het aanbieden van veilige voetgangersvoorzieningen in de vorm van (brede) trottoirs en doorsteekjes om zo kort mogelijke routes te voorzien zijn noodzakelijk om wandelen (als onderdeel van een ketenverplaatsing) te stimuleren. Concreet worden de volgende maatregelen als noodzakelijk beschouwd om verplaatsingen te voet te stimuleren (en het autogebruik te ontmoedigen): •

veilige wandelvoorzieningen op het bedrijventerrein, inclusief doorsteken om routes zo kort mogelijk te houden;

•

aansluiting wandelvoorzieningen op omliggende OV-voorzieningen.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

23/37

4.1.2

Potentieel voor fietsverplaatsingen

In 2022 bedroeg de gemiddelde fietsafstand voor woon-werkverplaatsingen in Nederland 4,5 kilometer, voor elektrische fietsen was dit 7,2 kilometer 7. Dit laat zien dat voor woon-werkverplaatsingen tot circa 7,5 kilometer de (elektrische) fiets een alternatief vormt voor het autogebruik. Indien het reizen per elektrische fiets aangemoedigd en gestimuleerd wordt, is de verwachting dat de acceptabele fietsafstand tot circa 10-12 kilometer toeneemt. In figuur 11 is weergegeven wat de afstand tussen de ontwikkellocatie Gaasperwaard 3 en de omliggende kernen bedraagt, zowel in afstand als de geschatte reistijd (op basis van Google Maps en de traditionele fiets). Hierop is te zien dat voor potentiële werknemers uit Nieuwegein en Vianen Gaasperwaard 3 binnen relatief korte fietsafstand ligt. Potentiële werknemers uit de kernen van Houten, Culemborg, Leerdam, IJsselstein en Lexmond kunnen mogelijk verleid worden om ook per (elektrische) fiets naar het werk te reizen, indien voldoende (financiële) prikkels door de toekomstige bedrijven geboden worden. Voor Meerkerk lijkt dit gezien de afstand en reistijd (45 minuten enkele reis) minder kansrijk.

Voorbeelden van (financiële) prikkels zijn het aanbieden van gratis jaarkaarten voor de veerpont (voor potentiële werknemers uit IJsselstein en Nieuwegein), gunstige fietsregelingen vanuit het bedrijf en een aantrekkelijke (kilometer)vergoeding voor het gebruik van de (elektrische) fiets. Veilige fietsroutes (ook over het bedrijventerrein), goede stallingsmogelijkheden van de fiets, bij voorkeur overdekt, afgesloten, voorzien van laadpunten en een doucheruimte en dichterbij de ingang dan de autoparkeerplaatsen stimuleert en verlaagt de drempels om met de fiets te komen (zie ook figuur 12).

Figuur 11: Overzicht van de fietsafstanden tussen de omliggende kernen en de planlocatie, waarbij het effect op de bereikbaarheid van Houten op basis van de snelfietsbrug over de Lek parallel aan de A27 is ingeschat.

7

https://www.fietsberaad.nl/Kennisbank/Fietsen-naar-het-werk-neemt-weer-toe

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

24/37

Figuur 12: Voorbeeld van goede fietsvoorzieningen. Links, een overdekte en afgesloten fietsenstalling. Rechts, de binnenkant van de stallingsvoorziening met ruime fietsparkeerplekken, inclusief laadpunten voor elektrische fietsen.

Op basis van het regionale karakter van Gaasperwaard en de afstanden is ingeschat dat deze maatregelen een potentiële reductie van maximaal 5-10% aan autoritten tijdens de spitsperiode teweegbrengt, ofwel circa 65-120 autoverplaatsingen. De effectiviteit van de maatregelen hangt enerzijds samen met veilige fietsinfrastructuur tot op het bedrijventerrein, anderzijds met maatregelen die getroffen worden om het autogebruik te ontmoedigen. Concreet worden de volgende maatregelen als noodzakelijk beschouwd om verplaatsingen per fiets te stimuleren (en het autogebruik te ontmoedigen): •

Aansluiting van de interne fietsstructuur (Gaasperwaard 3) op de omliggende fietsinfrastructuur, voor een zo direct mogelijke routing naar omliggende kernen waar potentiële werknemers vandaan komen (onder andere Vianen, Hoef en Haag).

•

Veilige fietsvoorzieningen op het bedrijventerrein, inclusief doorsteken om routes (naar en op Gaasperwaard 3) zo kort mogelijk te houden. Veilige fietsvoorzieningen zijn solitaire fietspaden en vrijliggende fietspaden gescheiden van de rijbaan van het gemotoriseerd verkeer.

•

Veilige en droge stallingsvoorzieningen voor fietsen nabij de ingang van de bedrijfspanden, inclusief laadvoorzieningen voor e-bikes en douchevoorzieningen/omkleedvoorzieningen voor de medewerkers.

•

Mobiliteitsmanagement vanuit de te vestigen bedrijven die fietsverplaatsingen stimuleren, bijvoorbeeld extra kilometervergoeding voor de fiets of het kopen/leasen van een bedrijfsfiets.

4.1.3

Potentieel voor openbaar vervoer

In de huidige situatie is sprake van beperkt openbaar vervoer langs Gaasperwaard 1 en 3. Om de bereikbaarheid van Gaasperwaard per OV te vergroten, lijkt het intensiveren van de verbinding Gaasperwaard – busstation Lekbrug het meest kansrijk. Dit kan bereikt worden door het verleggen van de huidige lijnvoering 146 naar Gaasperwaard met toevoeging van enkele extra haltes en het verhogen van de frequentie tijdens de spitsperioden. Ook het uitbreiden van buslijn 74 naar Gaasperwaard is een mogelijk optie. In de huidige situatie stopt deze buslijn in Vianen centrum. Om het gebruik van de bus aantrekkelijker te maken, is het aan te raden om de bushalte voor Gaasperwaard te combineren met een hub voor (elektrische) deelfietsen en deelscooters voor de laatste kilometer. De huidige halte aan de Biezenweg is niet geschikt voor het toevoegen van deelmobiliteit, gezien de beperkte ruimte en de bebouwing in de directe omgeving. Het toevoegen van een nieuwe halte of het uitbreiden van de halte ten noorden van Gaasperwaard 1 is dan ook noodzakelijk. Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

25/37

Naast het reguliere openbaar vervoer kunnen de bedrijventerreinen Gaasperwaard 1, 2 en 3 een bedrijfsshuttle-service opzetten, waarbij tijdens de spitsperioden een bus rijdt op routes die te lang zijn voor de fiets of waarbij ook het openbaar vervoer geen realistisch alternatief biedt. Voorbeelden zijn Leerdam en het busstation Lekbrug West/Oost (uitgaande van geen aanpassing van de huidige buslijnvoering en -frequentie). Het potentieel voor een dergelijke shuttledienst zal moeten blijken aan de hand van de woonplaatsen van de werknemers, de werktijden en de bereidheid van werknemers om hier gebruik van te maken. Afhankelijk van de maatregel en op basis van het regionale karakter van Gaasperwaard en de afstanden is ingeschat dat deze maatregelen een potentiële reductie van maximaal 5% aan autoritten tijdens de spitsperiode teweegbrengt, ofwel minder dan circa 65 autoverplaatsingen.

De effectiviteit van deze maatregel hangt samen met maatregelen die voor het autoverkeer (hoger indien autogebruik wordt ontmoedigd) en fietsverkeer (hoger indien fietsen aantrekkelijker wordt gemaakt) getroffen worden Concreet worden de volgende maatregelen als noodzakelijk beschouwd om verplaatsingen met het OV te stimuleren (en het autogebruik te ontmoedigen): • Toevoegen van een of meerdere bushaltes op Gaasperwaard 3, in combinatie met veilige wandelpaden van de haltes naar de verschillende bedrijfspanden. Eventueel kunnen bij de bushaltes deelfietsen aangeboden worden om de reistijd tussen de halte en het bedrijfspand verder te verkorten. •

Mobiliteitsmanagement vanuit de te vestigen bedrijven die het OV stimuleren, bijvoorbeeld een gratis OV-abonnement.

•

Toevoegen van een OV-hub A27/Hagestein. Hierbij is wel de voorwaarde dat er bussen over de A27 gaan rijden en hier halteren.

Als alternatief voor het toevoegen van een of meerdere bushaltes kunnen ook de volgende alternatieven overwogen worden: • De bestaande bushaltes in de omgeving opwaarderen tot een hub met deelmobiliteit (fietsen en/of scooters). Dit verkort de zogenoemde last-mile verplaatsing en maakt het gebruik van het OV aannemelijker. •

4.1.4

Verplicht Gaasperwaard om een shuttleservice te laten rijden tussen het busstation Lekbrug en Gaasperwaard 3, eventueel met enkele tussenstops op basis van de woonadressen van de werknemers.

Potentieel voor gemotoriseerd verkeer

Reduceren autogebruik Het autogebruik kan gereduceerd worden wanneer werknemers carpoolen. Dit kan enerzijds per bedrijf, maar het potentieel is vele malen hoger indien er bij het carpoolen ook koppeling plaatsvindt tussen de werknemers van alle bedrijven op Gaasperwaard. Een financiële prikkel om carpoolen verder te stimuleren kan het potentieel vergroten. Andere mogelijkheden om het autogebruik terug te dringen zijn het parkeren op afstand (werknemers kiezen mogelijk eerder andere vervoersvormen indien ter beschikking) of het aantal parkeerplaatsen te minimaliseren.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

26/37

Op basis van het regionale karakter van Gaasperwaard, de reisafstanden en de combinatie met de maatregelen voor het stimuleren van de fiets en het OV en ontmoedigen van het autogebruik, wordt ingeschat dat het effect van deze maatregelen samen in totaal circa 15-20% bedraagt. Het enkel ontmoedigen van het autogebruik, dus zonder maatregelen om de alternatieven aantrekkelijk te maken, zal een lager effect hebben. Naast het reduceren van het autogebruik kan ook ingezet worden op de ontsluitingsstructuur van Gaasperwaard om de gewenste routekeuze verder te ‘promoten’. Bij voorkeur wordt het (regionale) verkeer van/naar Gaasperwaard zo direct mogelijk naar het hoofdwegennet gedirigeerd (in dit geval de A27 – Hagestein). Verkeer richting het westen neemt dan de route A27 – A12 via knooppunten Lunetten en Oudenrijn. Het voorzien van aansluitingspunten enkel richting de route Hoefslag – Berchmansweg – A27 kan er aan bijdragen dat verkeer door de kern van Vianen geminimaliseerd wordt. Concreet kunnen de volgende maatregelen bijdragen om het autogebruik te ontmoedigen: •

Pas parkeren op afstand toe, waarbij werknemers die per auto reizen nog een stuk naar het bedrijfspand moeten wandelen. Ofwel, geen parkeervoorzieningen dichtbij de ingangen van de bedrijven plaatsen.

•

Parkeren is enkel toegestaan op eigen terrein. Beperk het aanbod parkeerplaatsen, zodat werknemers die in de buurt wonen eerder geneigd zijn de auto te laten staan en met de fiets te komen dan wel te carpoolen.

•

Mobiliteitsmanagement vanuit de te vestigen bedrijven die carpoolen stimuleren. Dit is met name kansrijk in geval een carpool-pool voor het hele bedrijventerrein wordt opgezet en niet voor elk bedrijfspand afzonderlijk.

Reduceren zwaar vrachtverkeer Het reduceren van het aantal zware vrachtwagenverplaatsingen lijkt alleen mogelijk door te sturen op het plaatsen van bedrijvigheid die weinig (zwaar) vrachtverkeer genereren of te sturen op het efficiënt benutten van de vrachtwagens die van/naar Gaasperwaard rijden (het voorkomen van ‘lege’ ritten).

Beïnvloeden routekeuze licht en zwaar (vracht)verkeer Naast het reduceren van licht en zwaar (vracht)verkeer kan ook ingezet worden om de eventuele overlast te beperken, door dit verkeer zo snel mogelijk richting het hoofdwegennet te leiden (in dit geval de A27 – aansluiting Hagestein). Binnen Gaasperwaard kan ingezet worden om bedrijven met veel vrachtverkeer een zo kort mogelijke route over het bedrijventerrein te laten rijden door bij gronduitgifte rekening te houden dat bedrijven met veel vrachtverkeer zo dicht mogelijk bij de rotonde gepositioneerd worden.

Sweco | Verkenning mobiliteitseffecten Gaasperwaard 2 en 3 Projectnummer 51011049 Datum 05-12-2023

Versie 1

Documentreferentie NL23-648800269-66033

27/37

Door de onvolwaardigheid van het knooppunt Everdingen voorziet de route via de aansluiting Hagestein niet in een aansluiting van/naar de A2 Noord. Hiervoor dient verkeer ‘om te rijden’ via de A27 – A12 en knooppunt Lunetten. De volgende maatregelen zijn aan te raden: •

Aanbrengen bewegwijzering Gaasperwaard op knooppunt Oudenrijn en via de A12 – Knooppunt Lunetten – A27, in combinatie met maatregelen om dit verkeer via de kern van Vianen te weren.

•

Op termijn het aanpassen (verbindingen toevoegen) of volwaardig maken van knooppunt Everdingen.

4.1.5

Kansrijke maatregelen

Om het werklandschap Gaasperwaard als duurzaam en toekomstbestendig bedrijvenpark te ontwikkelen, is het nodig om het autogebruik te ontmoedigen. Het regionale karakter van de gebiedsontwikkeling noopt tot het vergroten van het potentieel voor de fiets en dit ook te stimuleren, aangezien werknemers naar verwachting veelal binnen fietsafstand van de ontwikkeling wonen. De maatregelen om fietsen te stimuleren lijken het meest kansrijk te zijn, al dan niet in combinatie met maatregelen om het gebruik van de auto te ontmoedigen. Naar verwachting kan 15 tot 20% van de autoverplaatsingen gereduceerd worden, indien maatregelen ter stimulering van het fietsgebruik en het OV in combinatie met het ontmoedigen van het autogebruik worden toegepast. De volgende maatregelen worden aanbevolen: •