Document · PDF

Bijlage 1e bestuursrapportage 2026 raadsversie (1)

Raadsvergadering Vijfheerenlanden 2 juli 2026, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: 1e bestuursrapportage 202614.099 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1e bestuursrapportage 2026

Raadsversie

7 juli 2026

Inhoudsopgave

Leeswijzer

Inleiding

Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie

3.1 3.2 3.3

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma A Prestatie-indicatoren

3.4

10 11 13 15

Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte

4.1 4.2 4.3

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma B

17 18

Programma C – Sociaal domein

5.1 5.2 5.3

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma C Prestatie-indicatoren

21 23

5.4

Programma D – Ruimtelijke ontwikkeling

1e bestuursrapportage 2026

26 28

6.1 6.2 6.3

30 31

6.4

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma D Prestatie-indicatoren

Programma E – Ontplooiing

7.1 7.2 7.3

39 40

7.4

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma E Prestatie-indicatoren

Programma F – Financieel gezond

8.1 8.2 8.3

45 46

8.4

Beleidsinhoudelijke verantwoording Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma F Prestatie-indicatoren

Begrotingswijziging

Bijlage 1: Overzicht af te sluiten kredieten en overzicht nieuwe en te wijzigen kredieten Bijlage 2: Overzicht financiële meldingen met een structureel karakter Bijlage 3: Monitoring ombuigingsmaatregelen 2026 - 2029

1e bestuursrapportage 2026

32 37

42 44

50 52

55 56 58

1. Leeswijzer De bestuursrapportage is opgebouwd volgens de programma’s uit de begroting. Per programma Beleidsinhoudelijke verantwoording De beleidsinhoudelijke verantwoording geven we via een resultaatmonitor vorm. Hierin benoemen we de resultaten die we in 2026 willen bereiken. In de resultaatmonitor staat of het resultaat volgens planning verloopt, binnen het budget blijft, wat de ontwikkelingen zijn en of er voldoende capaciteit is. Dit gebeurt met een stoplicht: groen wanneer het volgens planning en budget verloopt en er voldoende capaciteit is; oranje wanneer er risico’s zijn dat we de planning dit jaar niet halen en/of het budget dreigen te overschrijden en/of er capaciteitsproblemen kunnen ontstaan; rood wanneer we het resultaat dit jaar niet halen en/of het budget overschrijden en/of niet genoeg capaciteit hebben. De toelichting legt uit wat er aan de hand is en wat de laatste stand van zaken is. Aan het begin van de programma’s geven we alleen de afwijkingen weer. De resultaten die volgens planning en budget verlopen vermelden we aan het einde van de programmaverantwoording. Die worden weergegeven zonder verdere toelichting. Per programma geven we de belangrijkste mutaties op de budgetten weer en geven we aan of een afwijking incidenteel of structureel is.

Om een referentiekader te bieden voor die mutaties hebben we per programma een tabel opgenomen met totalen aan baten en lasten. Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Vijfheerenlanden 2026 In de financiële verordening staan de uitgangspunten voor het financieel beleid, voor het financiële beheer en voor de inrichting van

1e bestuursrapportage 2026

de financiële organisatie. Het college informeert de gemeenteraad met deze bestuursrapportage over de realisatie van de begroting van de gemeente over de eerste vier maanden van het lopende jaar. Deze bestuursrapportage bevat een uiteenzetting over de uitvoering en het bijstellen van het beleid en een overzicht met bijgestelde ramingen. De afwijkingen op de oorspronkelijke ramingen van de baten en lasten van de begrotingsposten en investeringskredieten in de begroting worden als volgt verwerkt: • afwijkingen kleiner dan € 25.000 worden niet toegelicht aan college en raad; • afwijkingen tussen € 25.000 en € 50.000 stelt het college met toelichting vast maar worden verder niet toegelicht aan de raad; • afwijkingen groter dan € 50.000 worden, met toelichting, via de bestuursrapportage ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Budgetneutrale mutaties Een deel van de mutaties in de begroting heeft te maken met verschuivingen van budgetten van het ene naar het andere programma. Omdat de gemeenteraad haar budgetrecht uitoefent op programmaniveau, leggen we deze voorstellen ter instemming aan de gemeenteraad voor. Het totaaleffect op het saldo van de begroting van de budgetneutrale wijzigingen is natuurlijk nihil.

Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) In verband met de doorontwikkeling van de KPI’s, die worden opgenomen in de programmabegroting, is afgestemd de resultaten op te nemen in de bestuursrapportages. Hierdoor wordt de gelegenheid geboden de doorontwikkeling te evalueren en de nodige bijsturing door te voeren. De rapportage zal als een momentopname fungeren van de stand van zaken en van de toegevoegde waarde van de vernieuwde KPI’s. Reserves Er zijn mutaties die gedekt worden door bijdragen uit reserves dan wel die gestort worden in reserves. In Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de gemeenteraad bevoegd is om over de reserves te beslissen. Daarom is dit als een apart beslispunt voor de gemeenteraad opgenomen. In dit voorstel betreft

1e bestuursrapportage 2026

het mutaties op de reserve arbeidsmarktregio en de algemene reserve met betrekking tot veiligheid en preventie. Investeringen In een programma kan een apart kopje toegevoegd zijn voor investeringen. Hierin vragen we om beschikbare kredieten op te hogen (of te verlagen) of een krediet beschikbaar te stellen. Deze worden via een apart beslispunt vastgesteld. De extra kapitaallasten die ontstaan na ophoging van de kredieten, verwerken we in de begroting 2027 en verder. In deze rapportage betreft het voorstellen met betrekking tot het kunstgrasveld voetbalvereniging Lekvogels, gymzaal Noord in Leerdam en toegangssysteem de Linde in Meerkerk. Voorzieningen In de rapportage worden diverse voorstellen gedaan met betrekking tot voorzieningen. Dit betreft een mutatie op de voorziening riolering. Begrotingswijziging Alle mutaties van de programma’s staan in een tabel voor een begrotingswijziging, de tabel begrotingswijziging. Deze vormt de basis voor het beslispunt om de begroting te wijzigen. Bijlage 1 Overzicht af te sluiten restantkredieten en overzicht te wijzigen kredieten Uit de bijlage blijkt dat we voorstellen om 7 kredieten af te sluiten en van 5 kredieten het budget te wijzigen. Via een apart beslispunt stelt de gemeenteraad de mutaties op de investeringen vast. Bijlage 2 Overzicht structurele effecten In deze bijlage staan de structurele effecten opgenomen.

De mutaties worden opgenomen in de kadernota 2027 en daarna verwerkt in de begroting 2027-2030. Bijlage 3 Overzicht ombuigingen begroting 2026 In de bijlage is een overzicht opgenomen met de stand van zaken met betrekking tot de opgenomen ombuigingen in de begroting 2026.

1e bestuursrapportage 2026

2. Inleiding In de bestuursrapportage wordt gekeken naar beleid en financiën. Dit gebeurt aan de hand van de stand van zaken op 1 mei 2026. 1e Bestuursrapportage 2026: beleid en resultaat 144 Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,-

98%

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

€ 8.750 € 7.500 € 6.250 € 5.000 € 3.750 € 2.500 € 1.250 €0 -€ 1.250 Lasten

7.824 7.668

-155 Baten

Saldo

In de monitor zijn 144 te bereiken resultaten uit de begroting 2026 verwerkt. Deze worden gebruikt om college en directie stelselmatig op de hoogte te houden van de voortgang van de uitvoering van de begroting. Het college gebruikt deze monitor nu om de gemeenteraad te informeren over diezelfde voortgang. Uit de stand van zaken blijkt dat op 1 mei 2026 124 van de geformuleerde resultaten volgens planning en budget verlopen en dat 17 resultaten zijn afgerond. In onderstaande tabel brengen we de voorgestelde financiële mutaties per programma in beeld. Het gaat hier alleen om de effecten voor de begroting 2026. Een deel van de meldingen heeft ook een structureel karakter. In bijlage 2 vermelden we daarom de meldingen met een structureel effect. Deze betrekken we bij het opmaken van de kadernota en begroting 2027-2030.

1e bestuursrapportage 2026

bedragen x 1.000 Pr. Omschrijving A Bestuur, dienstverlening en organisatie B Beheer en gebruik openbare ruimte C Sociaal Domein D Ruimtelijke ontwikkeling E Ontplooiing F Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) Lasten A Bestuur, dienstverlening en organisatie B Beheer en gebruik openbare ruimte C Sociaal Domein D Ruimtelijke ontwikkeling E Ontplooiing F Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) Baten Totaal resultaat

Mutaties 1e berap 2026 701 1.224 5.452 -827 -13 1.286 7.823 -2 -980 -5.916 0 -68 -702 -7.668 155

De 1e bestuursrapportage 2026 sluit met een nadelig resultaat van € 155.000 vergeleken met de begroting 2026. Belangrijkste oorzaak van het resultaat zijn: - Bijstelling leges- en degeneratiekosten, voordeel; - Dividenduitkering Stedin 2025, voordeel; - Correctie ombuigingspakket openbaar groen, nadeel; - Correctie ombuigingspakket Samenleving, nadeel; In de rapportage is de uitkomst van de meicirculaire niet verwerkt. In afstemming met de auditcommissie en presidium is overeengekomen de financiële consequenties van de circulaire gelijktijdig met de 1e bestuursrapportage 2026 vast te laten stellen in de raadvergadering van 7 juli 2026. Dit gebeurt aan de hand van een raadsinformatiebrief waarbij wordt voorgesteld de mutaties bij de 2e bestuursrapportage 2026 te verwerken. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in het financiële effect van de 1e bestuursrapportage 2026 op de actuele begroting. Dit is inclusief de 1e begrotingswijziging 2026 naar aanleiding van de septembercirculaire 2025 en de tot aan mei 2026 vastgestelde raadsbesluiten 2026. Na verwerking van de effecten van de 1e

1e bestuursrapportage 2026

bestuursrapportage 2026 ontstaat een voordelig resultaat van € 2.194.000. bedragen x 1.000 Pr. Omschrijving A Bestuur, dienstverlening en organisatie B Beheer en gebruik openbare ruimte C Sociaal Domein D Ruimtelijke ontwikkeling E Ontplooiing F Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) totaal resultaat

Begroting incl mutaties 1e berap 1e wijziging 2026 13.941 698 10.465 244 81.091 -464 9.541 -827 9.503 -81 -126.890 584 -2.348

155

totaal 14.640 10.709 80.627 8.714 9.422 -126.305 -2.194

Prognose algemene reserve 2026: Stand x 1.000 Saldo 01-01-2026 Voorstel 1e berap 2026: Veiligheid en Preventie Resultaat Jaarrekening 2025 (voorlopig *) Prognose resultaat algemene reserve

52.309 -352 3.780 55.737

*voorlopig jaarrekening resultaat inclusief bestemmingsvoorstellen.

In de volgende hoofdstukken gaan we, naast de stand van zaken van onze geplande resultaten, in op de achtergronden van de financiële meldingen.

1e bestuursrapportage 2026

3. Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie 3.1

Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard 17 Bestuurlijke resultaten

Financiële mutaties x € 1.000,-

6% € 1.100 € 800

701

€ 500 94%

€ 200

-€ 100 -€ 400

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

-€ 700

-698

-€ 1.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma A staan 17 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen 13 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. Er zijn 3 resultaten afgerond. De uitzondering wordt hieronder toegelicht. Veiligheid •

In 2026 bereiken we de doelstellingen van het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026.

Het implementeren van het vastgestelde Bibob- beleid start in juni 2026.

1e bestuursrapportage 2026

3.2

Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) A: 'Bestuur, dienstverlening en organisatie' Primaire begroting (inclusief 1e wijziging) Raadsbesluiten 2026 Actuele begroting 2026

Lasten 15.500

Baten -1.559

Saldo 13.941

15.500

-1.559

13.941

Mutaties tot € 25.000 Bijstelling budget crisisbeheersing en bevolkingszorg Huuropbrengsten vastgoed programma A Regionale samenwerkingsverbanden raden Energielasten vastgoed programma A Bijstelling publiekrechtelijke heffingen programma A VRU bijstelling begroting 2026 Bijstelling budget brandweerkazernes

65 24 0 13 -4 -7 17 22

-2 0 -2 0 0 0 0 0

63 24 -2 13 -4 -7 17 22

S S S S S I S

Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Indexatie onkostenvergoeding politieke ambtsdragers Raadsbudget verkiezingen Doorbelasting ICT‑licenties naar programma A Gemeentelijke verzekeringspremies programma A

74 41 30 30 -27

0 0 0 0 0

74 41 30 30 -27

S I/S I S

Mutaties vanaf € 50.000 Doorbelasting 4 FTE Veiligheid & Preventie Bijstelling budget burgerzaken Organiseren van verkiezingen 2026 Mutaties 1e berap totaal

561 352 124 85 701

0 0 0 0 -2

561 352 124 85 698

16.201

-1.561

14.640

Begroting na 1e berap

S/I

I S I

Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 698.000. Omschrijving financiële mutaties in de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) ● Voorziening wachtgeld Wethouders Op grond van de regeling Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA) heeft een vertrekkend wethouder recht op een wachtgeldregeling. Op het moment van opstellen van de 1e bestuursrapportage 2026 is de samenstelling van het nieuwe college niet bekend. Daarom wordt voorgesteld om bij de 2e bestuursrapportage 2026 de voorziening wachtgelden aan te passen op de ontstane wachtgeldverplichting. De maximale duur van de wachtgeldregeling is 3 jaar en 2 maanden. Dit is afhankelijk van leeftijd en aantal jaren van wethouderschap. ● Doorbelasting 4 FTE Veiligheid & Preventie 352 N De incidentele uitbreiding van vier fte in 2026 voor veiligheid en preventie wordt administratief verwerkt via een doorbelasting tussen

1e bestuursrapportage 2026

programma F (salarislasten) en programma A (taakveld Openbare Orde en Veiligheid). Conform de BBV-richtlijnen worden de salarislasten van deze formatie in eerste instantie geboekt op programma F. De uren die worden ingezet voor het taakveld openbare orde en veiligheid worden vervolgens volledig doorbelast naar programma A. Door deze interne toerekening ontstaat een nadeel in programma A en een voordeel van gelijke omvang in programma F. Per saldo heeft deze doorbelasting geen effect op de gemeentelijke begroting. Het vraagstuk over structurele inzet van deze vier fte maakt onderdeel uit van de afwegingen over de inzet van financiële middelen bij de kadernota 2027 en wordt dus nog niet via deze bestuursrapportage geformaliseerd. ● Bijstelling budget burgerzaken 124 N Dit betreft een correctie van de raming voor extra inhuur burgerzaken van programma F naar programma A. De uitgaven moeten volgens de regels van het BBV verantwoord worden op het uitvoeringsbudget burgerzaken. Dit leidt tot een nadeel van € 124.000 op dit programma en een voordeel van gelijke omvang op programma F. ● Organiseren van verkiezingen 2026 85 N Door de nieuwe procedure voor de vaststelling van de verkiezingsuitslag wordt meer personeel ingezet op de stembureaus en bij het gemeentelijk stembureau. De reguliere begroting voor de organisatie van verkiezingen bedraagt € 60.000 per jaar.

De daadwerkelijke kosten variëren echter per jaar, afhankelijk van het type verkiezing en de verkiezingscyclus. In sommige jaren vinden meerdere verkiezingen plaats, terwijl er in andere jaren geen verkiezingen zijn. Voor de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart 2026 is het noodzakelijk om de begroting bij te ramen, omdat de verwachte kosten hoger uitvallen dan het standaard begrote bedrag. Er is incidenteel € 85.000 extra budget nodig.

1e bestuursrapportage 2026

3.3

Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma A De inwoners centraal •

Voor 1 juni 2026 is het Gemeentewet artikel 213a onderzoek naar efficiency en effectiviteit wijk- en dorpsbeleid en budget inwonerinitiatieven afgerond.

•

Voor 1 oktober 2026 is de Inspraak- en Participatieverordening aangepast aan de Wet versterking lokale democratie en vastgesteld door de gemeenteraad.

•

Wij gaan de participatieprocessen beter inbedden in de huidige werkprocessen. Dat betreft onder meer de verwerking van participatie in college- en raadsvoorstellen.

•

Wij gaan bij belangrijke (maatschappelijke) vraagstukken vaker een stakeholders-analyse maken, op basis waarvan wij het betreffende participatieproces (conform ons participatiebeleid) faseren en inrichten.

•

Wij actualiseren de inhoudelijke en financiële kaders voor inwonersinitiatieven en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad.

Dienstverlening en communicatie •

In het laatste kwartaal van 2025 zijn we gestart starten met de pilot met nieuwsbrief op woonplaatsniveau. We evalueren de pilot in het laatste kwartaal van 2026.

•

We voeren een behoeftenonderzoek uit onder inwoners, ondernemers en organisaties. Dit onderzoek moet inzicht geven in de behoeften en verwachtingen van onze doelgroepen met betrekking tot dienstverlening en communicatie. Wij informeren hierover de raad met een raadsinformatiebrief.

•

Voor 1 juli 2026 is het jaarverslag dienstverlening 2025 vastgesteld door het college.

1e bestuursrapportage 2026

Veiligheid •

In het kader van onze toezichtactiviteiten en -doelstellingen stellen wij een Boa Jaarverslag op. Over de uitkomsten hiervan informeren wij de raad.

•

De gemeenteraad stelt de jaarlijkse kaderstellende en verantwoordingsstukken van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht vast, inclusief benodigde wijzigingen in het juridische kader, en geeft daarmee richting aan beleid, uitvoering en financiële kaders van de regionale samenwerking.

•

Herstel effectieve handhaving openbare ruimte: De Algemene Plaatselijke Verordening Vijfheerenlanden 2026 wordt voor 1 mei 2026 vastgesteld door de gemeenteraad, waardoor zes bepalingen weer feitgecodeerd strafrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Hiermee is per 15 juni 2026 snelle en uniforme handhaving in de openbare ruimte weer uitvoerbaar.

•

Voor 1 juli 2026 wordt het locatieprofiel voor recreatiegebied Put Middelwaard ingetrokken door de gemeenteraad.

•

Voor 1 oktober 2026 stelt de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsbeleid 2027‑2030 vast, waarmee de prioriteiten en sturing voor de veiligheidsaanpak voor de komende vier jaar zijn bepaald.

•

Door vaststelling van een integrale herziening van de Algemene Plaatselijke Verordening door de gemeenteraad voor 1 april 2027 zijn de regels geactualiseerd en beter uitvoerbaar gemaakt, passend bij actuele wetgeving en de handhavingspraktijk.

Hieronder staat een afgerond resultaat in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: •

De Algemene Plaatselijke Verordening Vijfheerenlanden 2026 wordt voor 1 mei 2026 vastgesteld door de gemeenteraad, waardoor zes bepalingen weer feitgecodeerd strafrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Hiermee is per 15 juni 2026 snelle en uniforme handhaving in de openbare ruimte weer uitvoerbaar.

1e bestuursrapportage 2026

Organisatie •

Voor 1 juli 2026 is het Gemeentewet artikel 213a verdiepingsonderzoek benchmark Juridische Functie afgerond.

Hieronder staan twee afgeronde resultaten in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026:

3.4

•

Uiterlijk 1 april 2026 is de evaluatie afgerond van de in 2025 gestarte pilot tegen arbeidsdiscriminatie in de sollicitatieprocedure.

•

Voor 15 mei is het verantwoordingsverslag over het archief- en informatiebeheer over 2025 vastgesteld door het college.

Prestatie-indicatoren In onderstaand overzicht treft u per beleidsthema de kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) aan. Daarbij is in de laatste kolom de afkomst van de kpi weergegeven. Daarbij worden in dit programma drie afkortingen gehanteerd, te weten: WSJG (waar staat je gemeente); CA (coalitieakkoord) en W (wettelijk, deze zijn al opgenomen in de begroting en jaarrekening op grond van een wettelijke verplichting). Tot slot staan er kpi’s op het gebied van het verbeteren van tekst kwaliteit en de versimpeling van communicatie. Deze kpi’s zijn toegevoegd op basis van de aangenomen motie tijdens de begrotingsbehandeling op 6 november 2025.

1e bestuursrapportage 2026

De inwoners centraal

Streefwaarde:

Aantal inwonerinitiatieven

Dienstverlening Tevredenheid afhandelingen meldingen openbare ruimte Tevredenheid APV-vergunningen Tevredenheid omgevingsvergunningen Tevredenheid principeverzoeken Tevredenheid over de communicatie Tevredenheid baliebezoek Burgerzaken

Streefwaarde:

Aantal ontvangen klachten Tekstkwaliteit en versimpeling communicatie Websitecontentkwaliteit (SiteImprove) Toegankelijkheidsverklaringen ingevuld (%) SEO-score website Gebruikerservaring website Vindbaarheid van informatie Begrijpelijkheid brieven (diverse diensten) Gemak contact en dienstverlening SEO-score website

2022 2023 2024 2025 2026

Bron:

137

13*

2022 2023 2024 2025 2026

Bron:

8 8

7,9 x

7,8 9

7,4 8,95

7,8* 8,88*

CA CA

8 7

7,7 7

7,9 x

7,5 6,4

7,2 6,7

n.n.b.* n.n.b.*

CA CA

7,5

7,6

9,0*

8,5

8,4

8,7

8,8

8,96

8,93*

42** 64**

16*

Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: 90/100 x x x x 92,8* Motie 90%

16%

43*

Motie

90/100 90/100 8 8

x x x x

x x 7,2 8,1

x x 7,1 7,9

83,5* 99* 7,9* 9,2*

Motie Motie Motie Motie

8 90/100

x x

7,4 x

8,3* Motie 83,5* Motie

Veiligheid Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: Verwijzingen Halt (per 1.000 n.n.b. 9 8 8 7 n.n.b.* W jongeren) *peildatum 1 mei 2026 **In de vernieuwde telling worden alleen de klachten in de zin van de Awb meegenomen. (Zie hoofdstuk 9 in het jaarverslag klachten 2025).

1e bestuursrapportage 2026

4. Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte

4.1

Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard 7 Bestuurlijke resultaten 0% Financiële mutaties x € 1.000,1.224

€ 1.400

980

€ 800 100%

€ 200

Conform planning, budget en capaciteit

-€ 400

Te rapporteren afwijkingen

-244

-€ 1.000 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma B staan 7 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen 6 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. Er is 1 resultaat afgerond.

1e bestuursrapportage 2026

4.2

Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) B: 'Beheer en gebruik openbare ruimte' Primaire begroting (inclusief 1e wijziging) Raadsbesluiten 2025 Actuele begroting 2026

Lasten 30.797

Baten -20.332

Saldo 10.465

S/I

30.797

-20.332

10.465

Mutaties tot € 25.000 Bijstelling budget openbare verlichting Bijstelling leges ontheffingen sluipverkeer Bijstelling subsidie Vrevia BOA sluipverkeer, budgetneutraal Huuropbrengsten vastgoed programma B Energielasten vastgoed programma B Bijstelling schoonmaakkosten begraafplaatsen Gemeentelijke verzekeringspremies programma B

4 3 0 9 0 0 -2 5 -11

-34 0 -15 0 0 -19 0 0 0

-30 3 -15 9 0 -19 -2 5 -11

S S S S S S S S

Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Bijstelling budget rotondes, budgetneutraal Bijstelling publiekrechtelijke heffingen programma B

82 36 46

-36 -36 0

46 0 46

S S

Mutaties vanaf € 50.000 Bijstelling budget grondzaken, budgetneutraal Bijstelling budget gladheidsbestrijding Bijstelling budget riolering, budgetneutraal Bijstelling onderhoud watergangen, budgetneutraal Correctie ombuiging openbaar groen Bijstelling leges- en degeneratiekosten Bijstelling leges- en degeneratiekosten Mutaties 1e berap totaal

1.138 220 85 240 150 250 153 41 1.224

-910 -220 0 -240 -150 0 -300 0 -980

228 0 85 0 0 250 -147 41 244

Begroting na 1e berap

32.021

-21.312

10.709

I I I S S S I

Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 244.000. Omschrijving financiële mutaties in de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) ● Bijstelling budget grondzaken, budgetneutraal 0 Voor de voortgang en afronding van diverse werkzaamheden binnen het team Grondzaken is aanvullende capaciteit noodzakelijk. Deze inzet wordt gebruikt voor de afhandeling van de dossiers Snippergroen. De extra inzet leidt tot hogere inhuuruitgaven en daarnaast ook tot hogere verkoopopbrengsten. De mutatie is daarmee budgetneutraal. De bijstelling wordt incidenteel verwerkt in de begroting 2026.

1e bestuursrapportage 2026

● Bijstelling budget gladheidsbestrijding 85 N In de eerste weken van 2026 was er sprake van uitzonderlijk winterweer. Gedurende tien dagen is continu ingezet op gladheidsbestrijding door de buitendienst en ingehuurde aannemers. Hierdoor zijn extra kosten gemaakt voor strooizout en de inzet van derden, wat leidt tot een incidenteel tekort van € 85.000 in 2026. ● Bijstelling budget riolering, budgetneutraal 0 Om de veiligheid en juiste werking van het riool te kunnen garanderen worden periodiek inspecties uitgevoerd. De benodigde inspectie laat het komende jaar een flinke piek zien die vooral voortkomt uit de afschrijftermijn van het riool uit wijken die in de jaren ’70 zijn ontstaan. Het betreft een incidenteel bedrag van € 240.000. Deze kosten worden gedekt vanuit de voorziening riolering. ● Bijstelling onderhoud watergangen, budgetneutraal 0 Vanwege areaaluitbreiding en het aanbesteden van een nieuw bestek voor het onderhoud van de watergangen zijn er extra financiële middelen nodig. Dit onderhoud van watergangen bestaat uit het maaien en knippen van waterplanten en is een wettelijke taak vanuit het Waterschap welke de gemeente uitvoert. Om deze taak op een goede en adequate manier te blijven uitvoeren is € 150.000 aan extra budget noodzakelijk. In 2026 worden de uitgaven gedekt vanuit de voorziening riolering.

Structureel worden de uitgaven betrokken bij het tariefvoorstel riool- en waterzorgheffing vanaf 2027. ● Correctie ombuiging openbaar groen 250 N In de meerjarenbegroting 2026–2029 is een ombuiging opgenomen van € 250.000 per jaar op het groenbudget. Bij de uitwerking van deze maatregel is gebleken dat de oorspronkelijke doel hier niet op aansluit. De door de organisatie aangedragen maatregel betrof een verlaging van het investeringsbudget voor groenrenovatie met € 250.000 (op een investeringsvolume van € 500.000). In de begroting is deze maatregel echter verwerkt als een jaarlijkse exploitatiebesparing van € 250.000. ● Bijstelling leges- en degeneratiekosten 107 V De aanleg van het glasvezelnetwerk en het verzwaren en uitbreiden van het elektriciteitsnet als gevolg van de netcongestie zorgen voor een sterke toename van het aantal graafverzoeken. Hierdoor neemt

1e bestuursrapportage 2026

ook de benodigde inzet voor toezicht op de uitvoering van graafwerkzaamheden toe. Tegelijkertijd stijgen de inkomsten uit kabels en leidingen, zoals leges en degeneratiekosten, al enkele jaren fors. In de 1e bestuursrapportage 2026 wordt daarom voorgesteld de opbrengsten structureel met € 300.000 te verhogen. Daarnaast wordt voorgesteld de inhuuruitgaven met € 193.300 te verhogen in 2026. Dit leidt tot een voordeel van € 106.700. Vanaf 2027 gaan de uitgaven met betrekking tot de inhuur structureel met € 152.600 omhoog.

4.3

Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma B Beheer openbare ruimte •

Voor 1 juli 2026 wordt het hondenbeleid vastgesteld door het college.

•

In 2026 wordt het beleidsprogramma verhardingen geactualiseerd voor de periode 2026-2030 (voorheen wegenbeleidsplan).

•

Voor 1 juli 2026 stelt de gemeenteraad het Wijzigingsbesluit beleidsplan gemeentelijke begraafplaatsen Vijfheerenlanden 2023–2027 vast.

•

Voor 1 augustus 2026 stelt de gemeenteraad het Programma Water definitief vast, inclusief de Nota van zienswijzen.

Hieronder staat een afgerond resultaat in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • Voor 1 juni 2026 stelt de gemeenteraad het programma riolering 2025–2028 definitief vast. Beheer gebouwen •

Wij evalueren jaarlijks het beheerplan vastgoed 2025-2028. Over de resultaten informeren wij de raad via een raadsinformatiebrief.

•

Wij evalueren jaarlijks de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed 2025-2050. Over de resultaten informeren wij de raad via een raadsinformatiebrief.

1e bestuursrapportage 2026

5. Programma C – Sociaal domein

5.1

Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Financiële mutaties x € 1.000,-

25 Bestuurlijke resultaten 8% 92%

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

€ 7.500 € 6.000 € 4.500 € 3.000 € 1.500 €0 -€ 1.500 -€ 3.000 -€ 4.500 -€ 6.000

5.452

5.916

464

Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma C staan 25 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen 19 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 4 resultaten zijn afgerond. De 2 uitzonderingen worden hieronder toegelicht. Daarnaast geven we, conform de afspraak tijdens de vaststelling van de beleidskaders, ook een nadere toelichting op de voortgang van het beleid rondom gemeenschapshuizen. Alhoewel dit resultaat conform budget, planning en capaciteit verloopt. Zicht op kosten •

Wij monitoren de ombuigingen in het sociaal domein. De resultaten hiervan rapporteren wij aan de raad als onderdeel

1e bestuursrapportage 2026

van de producten van de gemeentelijke planning & control cyclus. Voorbereidende werkzaamheden worden uitgevoerd om de ombuigingsresultaten te realiseren. Echter, omdat de ombuigingstaakstelling gebaseerd is op de realisatie van 2024, is de opgave groter. Dit van wege de ontwikkelingen in het jaar 2025 op zowel financieel vlak als stijgend aantal ondersteuningsvragen van inwoners. Met name bij Wmo is dit het geval. Elkaar ontmoeten •

In 2026 wordt de gemeenteraad nader geïnformeerd over de P verdere uitwerking van het beleid gemeenschapshuizen.

De ambtelijke projectgroep werkt aan de verdere uitwerking van het beleidskader gemeenschapshuizen Ruimte voor ontmoeting naar een uitvoeringsplan. De planning is om dit uitvoeringsplan medio 2026 ter besluitvorming aan het college voor te leggen. De samenwerking met en tussen de besturen van de gemeenschapshuizen wordt voortgezet. Afgesproken is om viermaal per jaar een plenair overleg te organiseren over de voortgang. Daarnaast worden de besturen betrokken bij specifieke onderdelen van de uitvoering, waaronder de doorontwikkeling van de gebouwen en de toepassing van de subsidieregeling. Het verder vormgeven van de inhoud en het activiteitenaanbod gebeurt in een samenwerking tussen de besturen, de gemeenschap, organisaties zoals welzijns- en jongerenwerk en de gemeente. Tevens wordt onderzocht welke aanvullende subsidiemogelijkheden benut kunnen worden, zoals de Regio Deal en de Dorpendeals van de Provincie Utrecht. Zorg en wonen •

Ieder half jaar realiseren we de halfjaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van statushouders.

De provincie Utrecht heeft op 26 februari 2026 laten weten dat de gemeente in 2025 voldoende statushouders heeft gehuisvest om op trede 3 van de interventieladder te blijven staan. De taakstelling voor het eerste half jaar van 2026 bedraagt 52 personen. Daarnaast is er sprake van een achterstand uit 2025 van 65 personen. Dit brengt de totale opgave op 117 personen. In bestuurlijk overleg met de provincie worden vervolgstappen verkend om de huisvestingsopgave te versnellen en de achterstand terug te dringen. Gelet op de structurele schaarste op de woningmarkt, de relatief hoge instroom

1e bestuursrapportage 2026

van alleenstaanden en de bestaande achterstand uit eerdere perioden blijft het realiseren van de taakstelling een substantiële opgave.

5.2

Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) C: 'Sociaal Domein' Primaire begroting (inclusief 1e wijziging) Raadsbesluiten 2026 Actuele begroting 2026

Lasten 101.819

Baten -20.728

Saldo 81.091

101.819

-20.728

81.091

Mutaties tot € 25.000 Huuropbrengsten vastgoed programma C Energielasten vastgoed programma C Budgetoverheveling Burgerpeiling

-14 0 -21 7

-17 -17 0 0

-31 -17 -21 7

S S I

Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Bijstelling dotatie grootonderhoudsvoorziening Doorbelasting ICT‑licenties naar programma C Bijstelling publiekerechtelijke heffingen programma C

46 38 41 -32

0 0 0 0

46 38 41 -32

S I S

5.420 -69 -503 1.247 160 79 4.573 0 -68 5.452

-5.899 0 0 -1.247 0 -79 0 -4.573 0 -5.916

-480 -69 -503 0 160 0 4.573 -4.573 -68 -464

107.271

-26.643

80.627

Mutaties vanaf € 50.000 Vermindering uitvoeringskosten programma C Bijstelling budget begeleide participatie BUIG uitkering, budgetneutraal Correctie ombuigingspakket Samenleving Bijstelling budget energiearmoede, budgetneutraal Overdracht vermogen Arbeidsmarktregio, budgetneutraal Reservering Overdracht vermogen Arbeidsmarktregio Gemeentelijke verzekeringspremies programma C Mutaties 1e berap totaal Begroting na 1e berap

S/I

S S I S I I I S

Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat van € 464.000. Omschrijving financiële mutaties in de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) ● Vermindering uitvoeringskosten programma C 69 V Conform de ombuiging op de uitvoeringskosten uit de Kadernota 2026 wordt in programma C een taakstelling van € 69.000 ingevuld. De taakstelling maakt onderdeel uit van de ombuigingsopgave vermindering uitvoeringskosten (gemeentelijke) organisatie. Deze mutatie is budgetneutraal verwerkt ten laste van programma F. ● Bijstelling budget begeleide participatie 503 V In 2026 vallen zowel de bedrijfsvoeringskosten bij Avres als de uitvoeringskosten van de Participatiewet lager uit dan begroot. Avres

1e bestuursrapportage 2026

levert dit jaar een structurele bijdrage aan de gemeentelijke ombuigingstaakstelling. Deze taakstelling was als stelpost opgenomen binnen programma F. In deze bestuursrapportage wordt de taakstelling daadwerkelijk gerealiseerd door het budget binnen programma C te verlagen en de stelpost binnen programma F af te ramen. Dit betreft een bedrag van € 260.000 en is voor de gemeentebegroting budgetneutraal. Daarnaast zijn sinds het opstellen van de begroting de ramingen voor zowel de ontvangsten als de uitvoeringskosten van de Participatiewet geactualiseerd op basis van de meest recente inzichten. Hierdoor vallen de uitvoeringslasten € 243.000 lager uit. Omdat de hieraan gekoppelde inkomsten binnen programma F eveneens dalen (integratieuitkering Participatiewet), is ook dit effect per saldo budgetneutraal voor de gemeente. In totaal leidt dit tot een voordeel van € 502.800 in dit programma en een nadeel van gelijke omvang in programma F. ● BUIG uitkering, budgetneutraal 0 Jaarlijks ontvangt de gemeente na het opstellen van de begroting de beschikking van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met het voorlopig budget voor de gebundelde uitkering P-wet voor het volgende begrotingsjaar. Het budget voor de gebundelde uitkering Pwet 2026 is (voorlopig) vastgesteld op € 16.437.290.

Om het budget in de begroting 2026 aan te laten sluiten met het (voorlopig) vastgestelde bedrag wordt voorgesteld de raming van de uitgaven en inkomsten incidenteel te verhogen met € 1.247.054. Deze mutatie verloopt budgetneutraal. ● Correctie ombuigingspakket Samenleving 160 N Bij het in de begroting 2026 opgenomen ombuigingspakket op het sociaal domein, is de realisatie in jaar 2024 doorgerekend naar het prijspeil 2026. Voor het onderdeel dagbesteding is in deze berekening ten onrechte geen rekening gehouden met de vervoerskosten voor dagbesteding, waardoor het vertrekpunt voor de ombuigingen te laag is vastgesteld. Om dit te herstellen is een structurele verhoging van de lasten van € 160.000 noodzakelijk. ● Bijstelling budget energiearmoede, budgetneutraal 0 Het restantbedrag van de specifieke uitkeringen voor de aanpak van energiearmoede bedraagt € 78.600. Dit bedrag is niet meegenomen in de primaire begroting. De raming wordt via de bestuursrapportage toegevoegd aan het budget energiearmoede, zodat de bestedingen

1e bestuursrapportage 2026

rechtmatig kunnen worden verantwoord in 2026. Zowel de baten als de lasten worden met € 78.600 verhoogd, waardoor deze mutatie voor de begroting budgetneutraal is. ● Overdracht vermogen Arbeidsmarktregio, budgetneutraal 0 In het Regionaal Beraad van de arbeidsmarktregio is besloten om per 1 januari 2026 de centrumrol en de financiën van de arbeidsmarktregio weer bij elkaar te brengen. Dit om besluiten in het Regionaal Beraad te kunnen formaliseren en uitvoeren. In onze regio is de centrumrol belegd bij gemeente Gorinchem. Per brief van 12 februari 2026 is door het college van gemeente Gorinchem het verzoek ingediend de opgebouwde reserve Arbeidsmarktregio in beheer bij gemeente Vijfheerenlanden over te hevelen. De opgebouwde reserve Arbeidsmarktregio bedraagt per 31 december 2025 een bedrag van € 4.573.486. Er wordt via een apart beslispunt in de 1e bestuursrapportage 2026 voorgesteld de reserve Arbeidsmarktregio op te heffen en de opgebouwde reserve Arbeidsmarktregio van € 4.573.486 over te dragen aan gemeente Gorinchem. Dit betreft een budgetneutrale mutatie. Via de raadsinformatiebrief van 14 april 2026 is de raad hierover geïnformeerd.

● Gemeentelijke verzekeringspremies programma C 68 V De her aanbesteding van de brand- en opstalverzekering in gunstige marktomstandigheden, gecombineerd met de jaarlijkse indexatie van verzekeringspremies, leidt tot een mutatie van € 67.800 binnen programma C.

1e bestuursrapportage 2026

5.3

Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma C Sociaal domein algemeen • In 2026 wordt de monitor Sociale Kracht uitgevoerd. Hierna volgt een analyse en rapportage, mogelijk met uitloop in 2027. Hieronder staat een afgerond resultaat in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • Voor 1 maart 2026 is het Gemeentewet artikel 213a verdiepingsonderzoek beleid sociaal domein en sociale teams afgerond. Regionale samenwerking • Wij leggen een voorstel tot het instellen van een wettelijke (gemeenschappelijke) regeling met betrekking tot jeugdzorg, Wmo en toezicht voor besluit aan de raad voor. • De gemeenteraad stelt de jaarlijkse kaderstellende en verantwoordingsstukken van de gemeenschappelijke regeling Avres vast, inclusief benodigde wijzigingen in het juridische kader, en geeft daarmee richting aan beleid, uitvoering en financiële kaders van de regionale samenwerking. Gezondheid • Voor 1 december 2026 is het lokaal suïcide preventiebeleid Vijfheerenlanden vastgesteld door de gemeenteraad. Zorg en wonen • Uiterlijk 31 december 2027 realiseren we voldoende huisvesting voor sociaal en psychisch kwetsbare inwoners. • Wij bieden Oekraïense ontheemden in onze gemeente en veilige plek. • We werken verder aan de decentralisatie van Beschermd Wonen.

• Het beleid, zoals vastgesteld in de Visie wonen, welzijn en zorg (2025) wordt in 2026 verder ontwikkeld. • We evalueren in 2026 de pilot Tuinkamers met Aandacht.

1e bestuursrapportage 2026

Een leven lang ontwikkelen • In 2026 gaan we het onderwijshuisvestingsplan, DIHPO, met daarbij het programma onderwijshuisvesting actualiseren voor de periode 2026 en verder. • Wij leggen een voorstel aan de raad voor, betreffende de nieuwe locatie en realisatie van THV3 in Hoef en Haag / Hagestein. Dit in combinatie met een voorstel tot het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet. • Wij leggen een kredietaanvraag voor aan de raad ter realisering van extra (tijdelijke) onderwijshuisvesting in Hoef en Haag/Hagestein. • Wij leggen een kredietaanvraag voor aan de raad ter realisering van het bouwplanontwerp voor De Rank te Vianen. • We leggen (indien mogelijk) een voorbereidingskrediet aan de raad voor ter realisering van een Brede School in Meerkerk voor de vervangende nieuwbouw van De Rank en De Springplank. Dit is mede afhankelijk van het moment (welk jaar) dat er een bouwrijpe kavel beschikbaar komt waarop de realisatie van de nieuwe Brede School mogelijk is. • Wij actualiseren het duurzaam integraal huisvestingsplan onderwijs en leggen dit ter vaststelling voor aan de raad. • Wij actualiseren de Verordening financiële en materiele en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad.

• Herijking programma ‘opgroeien’ • Voor 1 juli 2027 is het Kleine Scholenbeleid vastgesteld door de gemeenteraad Hieronder staan twee afgeronde resultaten in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • Wij leggen een kredietaanvraag voor aan de raad ter uitbreiding van de Noachschool in Schoonrewoerd. • Voor 1 juli 2026 is de herijkte beleidsnota "Naar een goede start voor alle kinderen in de gemeente Vijfheerenlanden" vastgesteld door het college. Wmo Hieronder staat een afgerond resultaat in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026:

1e bestuursrapportage 2026

• Het Meldpunt Bezorgd wordt vanaf 2026 uitgevoerd door de gemeente Vijfheerenlanden en niet meer door een derde partij. In 2026 wordt de raad hier nader over geïnformeerd.

5.4

Sociaal domein algemeen Algemene indicator sociale kracht (uit monitor sociale kracht)

Streefwaarde: 2022 2023 7,5 7,3 x

2024 7,4

2025 x

Zicht op kosten x 1.000 Kosten jeugdzorg (exclusief organisatiekosten en subsidies) Kosten Wmo (exclusief organisatiekosten en subsidies) Kosten Participatiewet (exclusief organisatiekosten) Elkaar ontmoeten Aantal gemeenschapshuizen Mate van eenzaamheid MSK Gezondheid Vaccinatiegraad (%) Kansrijke start (bereik kwetsbare baby’s in eerste weken na geboorte) Een leven lang ontwikkelen Absoluut verzuim (per 1.000 leerlingen)

Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: x x 18.705 24.339 n.n.b. n.n.b. CA

10.725 12.127 n.n.b. n.n.b.*

3.170

4.640

n.n.b. n.n.b.*

Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 16** x x x 19** 8,1 8,1 x 7,9 x Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 80 90 84,8 78,6 n.n.b. x x x x x

Streefwaarde: 2022 2023 n.n.b. 1,3 4,2

1e bestuursrapportage 2026

2026 Bron: n.n.b.* CA

2024 4,4

2026 Bron: 19** CA n.n.b.* CA 2026 Bron: n.n.b.* CA n.n.b.* CA

2025 2026 Bron: n.n.b.* n.n.b.* W

Bereik onderwijskansenbeleid n.n.b. x 71 69 68 n.n.b.* CA (als % van kinderen die dit nodig hebben) Aantal kinderen dat niet naar x x x x x n.n.b.* CA school gaat (thuiszitters) Armoede en schulden Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: Bereik Avres (vroegsignalering) 15 7,6 9 7,1 n.n.b.* n.n.b.* CA (%) Jeugdhulp Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: Aantal kinderen in jeugdhulp n.n.b. x x 1.638 n.n.b.* n.n.b.* CA Aantal kinderen in verblijf n.n.b. x x 118 n.n.b.* n.n.b.* CA Jongeren met n.n.b. 1 1 1 n.n.b.* n.n.b.* W jeugdbescherming (%) Tevredenheid 8 7,86 7,15 7,10 7,13 7,72* CA cliëntervaringsonderzoeken Wmo Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Bron: Aantal voorzieningen waarvan n.n.b. x x x x n.n.b.* CA inwoners gebruik maken Aantal inwoners dat gebruik n.n.b. x x 3.147 n.n.b.* n.n.b.* CA maakt van een Wmovoorziening Tevredenheid 8 x 7,18 7,78 n.n.b.* n.n.b.* CA cliëntervaringsonderzoeken *peildatum 1 mei 2026 **onder voorbehoud van een nadere definiëring van het begrip.

1e bestuursrapportage 2026

6. Programma D – Ruimtelijke ontwikkeling

6.1

Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard 52 Bestuurlijke resultaten 0%

€ 3.600

Financiële mutaties x € 1.000,-

€ 3.000 € 2.400 € 1.800 827

€ 1.200 € 600

Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

€0

100%

-€ 600 -827

-€ 1.200 Lasten

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma D staan 52 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen 46 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 6 resultaten zijn afgerond.

1e bestuursrapportage 2026

6.2

Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) D: 'Ruimtelijke ontwikkeling' Primaire begroting (inclusief 1e wijziging) Raadsbesluiten 2026 Actuele begroting 2026 Mutaties tot € 25.000 Bijstelling dotatie grootonderhoudsvoorziening Huuropbrengsten vastgoed programma D Energielasten vastgoed programma D Bijstelling publiekerechtelijke heffingen programma D Gemeentelijke verzekeringspremies programma D Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Mutaties vanaf € 50.000 Administratieve wijziging CDOKE-gelden Vermindering uitvoeringskosten programma D Doorbelasting ICT‑licenties naar programma D Mutaties 1e berap totaal Begroting na 1e berap

Lasten 30.350

Baten -20.808

Saldo 9.541

30.350

-20.808

9.541

-9 12 0 -6 1 -16

0 0 0 0 0 0

-10 12 0 -6 1 -16

-818 -807 -179 169 -827

0 0 0 0 0

-818 -807 -179 169 -827

29.523

-20.809

8.714

S/I

S S S S S

S S I

Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat van € 827.000 Omschrijving financiële mutaties in de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) ● Administratieve wijziging CDOKE-gelden 807 V Een wijziging in de financiering van de CDOKE-taken (van specifieke uitkering naar algemene uitkering gemeentefonds) zorgt voor een budgettair neutrale wijziging in de inzet van de middelen (maar wel van programma D naar programma F). Dit was deels al verwerkt in de begroting. Om de lasten administratief juist te verantwoorden is een verplaatsing van lasten van programma D naar programma F nog noodzakelijk; dit gebeurt met deze aanpassing van € 807.000. ● Vermindering uitvoeringskosten programma D 179 V Conform de ombuiging op de uitvoeringskosten uit de Kadernota 2026 wordt in programma D een taakstelling van € 178.900 ingevuld. De taakstelling maakt onderdeel uit van de ombuigingsopgave vermindering uitvoeringskosten (gemeentelijke) organisatie. Deze mutatie is budgetneutraal verwerkt ten laste van programma F.

1e bestuursrapportage 2026

● Doorbelasting ICT‑licenties naar programma D 169 N De kosten voor ICT‑licenties werden tot nu toe centraal verwerkt binnen programma F (overhead), terwijl deze software feitelijk wordt gebruikt binnen meerdere inhoudelijke domeinen. Om een juister en BBV‑conform beeld van de werkelijke kosten per taakveld te geven, worden de licentiekosten vanaf 2026 toegerekend aan de programma’s die de software daadwerkelijk gebruiken. Het betreft een budgetneutrale verschuiving van in totaal € 242.700 vanuit programma F naar de betreffende programma’s. Deze mutatie leidt niet tot extra lasten, maar zorgt voor transparantere sturingsinformatie en een zorgvuldiger toerekening van ICT‑kosten. Voor programma D betekent dit een nadeel van € 168.700 en een voordeel van gelijke omvang in programma F.

6.3

Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit programma D Samen bouwen en wonen • In 2026 is het onderzoek naar de mogelijkheid van Skaeve Huse in de gemeente Vijfheerenlanden afgerond. • We realiseren flexhuisvesting voor de opvang van extra vergunninghouders. • Wij bieden asielzoekersopvang in onze gemeente volgend uit de wettelijke verplichting vanuit de Spreidingswet. • Voor 1 december 2026 zijn de Kaders Betaalbare Woningbouw vastgesteld. • Voor 1 december 2026 stelt het college het volkshuisvestingsprogramma vast. • De woongebieden Meerkerk, Leerdam, Vianen en Hoef en Haag zetten we in 2026 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad voor 1 januari 2027 de omzetting volgens de Omgevingswet vast voor de woongebieden Meerkerk, Leerdam, Vianen en Hoef en Haag. • Het buitengebied Leerdam zetten we in 2026 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad de omzetting volgens de Omgevingswet uiterlijk 1 januari 2027 vast voor het buitengebied Leerdam. • De centra Leerdam en Vianen zetten we in 2027 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad voor 1 januari

1e bestuursrapportage 2026

•

• •

•

2028 de omzetting volgens de Omgevingswet vast voor de centra Leerdam en Vianen. Het buitengebied Vianen zetten we in 2028 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad de omzetting volgens de Omgevingswet uiterlijk 1 januari 2029 vast voor het buitengebied Vianen. De deelgebieden van de kleine kernen zetten we in 2029 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad voor 1 januari 2030 de omzetting volgens de Omgevingswet vast voor de deelgebieden van de kleine kernen. De deelgebieden bedrijventerreinen zetten we in 2030 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad voor 1 januari 2031 de omzetting volgens de Omgevingswet vast voor de deelgebieden bedrijventerreinen. Het buitengebied Zederik zetten we in 2031 om naar het omgevingsplan. Aansluitend stelt de gemeenteraad de omzetting volgens de Omgevingswet uiterlijk 1 januari 2032 vast voor het buitengebied Zederik. Een stedenbouwkundig schetsontwerp vaststellen voor de zomer van 2025 voor het binnen- en buitenstedelijk deel van het plangebied De Eng. Het streven is om in juli 2026 het stedenbouwkundig plan voor het buitenstedelijk gebied te laten vaststellen door de raad. Het bouwen van 400 tot 450 nieuwe woningen, verspreid over de kernen. Wij leggen de prestaties en voortgang hiervan middels de raadsmonitor woningbouw, voor aan de raad.

In ons woningbouwprogramma concretiseren wij de invulling van de taakstelling van tweederde deel betaalbare woningen. Wij geven invulling aan de taakstelling voor huisvesting van vergunninghouders alsook voor huisvesting van overige aandachtsgroepen en ouderen. Wij zetten de bestemmingsplannen voor alle woongebieden volledig om naar het omgevingsplan volgens de Omgevingswet. Wij ontwikkelen en implementeren een toetsingskader, dat de ambities uit de omgevingsvisie vertaalt naar concrete randvoorwaarden voor ruimtelijke initiatieven. Wij ontwikkelen en implementeren een afwegingskader voor de gewenste fysieke maatregelen die mede op basis van de dorps(woon)visies en gebiedsvisies voor al onze kernen wenselijk worden geacht, met aandacht voor tijd, geld en middelen. Dit ook in relatie tot de investeringsagenda ‘Het goede leven’. Wij zetten omgevingsprogramma’s op gericht op de (integrale) uitvoering van de opgaven uit de omgevingsvisie: wonen, werken, mobiliteit, energie en groen, water en landschap. In het

1e bestuursrapportage 2026

•

• •

programma wonen wordt de relatie gelegd met op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Meerkerk: werklandschap IVa Het bestemmingsplan voor het Werklandschap Meerkerk IVa en de grondexploitatie zijn eind 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. De gemeente maakt in dit project alle gronden bouwen woonrijp en geeft bouwkavels voor bedrijven uit. De komende periode wordt gekeken of er een oplossing gevonden kan worden voor de netcongestie zodat toch kavels uitgegeven kunnen worden. Vrijgevallen percelen (grootte: 17.100 m2) zullen met een Didam-procedure op de markt worden gezet. De gemeente zal dan ook starten met het bouwrijp maken van de gronden. Leerdam: Voorzieningencluster Broekgraaf Een integrale gebiedsontwikkeling met sport, onderwijs, kinderopvang en circa 165 woningen, waaronder sociale en zorgwoningen. De school met bovengelegen appartementen is opgeleverd; het zorggebouw volgt medio 2025. Vianen: Woningbouwontwikkeling Sluiseiland De gemeente heeft een ontwikkelaar geselecteerd voor het plan. De ontwikkelaar realiseert de woningen en is verantwoordelijk voor alle kosten die samenhangen met het plan. Ook de inrichting van de openbare ruimte wordt door de ontwikkelaar verzorgd. Het totale plan omvat 176 woningen. Deze zijn inmiddels allemaal opgeleverd. Het programma bestaat uit appartementen, herenhuizen en 39 CPO woningen (Collectief Particulier opdrachtgeverschap).

Naar verwachting kan de exploitatie eind 2025 worden afgesloten Meerkerk – De Weide II Van 2024 tot 2028 bouwt Meerkerk 150 woningen, waaronder 45 sociale huurwoningen. Hei- en Boeicop – Achter van Zuilenstraat De gemeente ontwikkelt een kleinschalig woningbouwplan achter de Van Zuilenstraat in Hei- en Boeicop om te voorzien in de woningbehoefte van kleine kernen. Leerdam – Woningbouwontwikkeling Broekgraaf In Broekgraaf worden circa 1.100 woningen gebouwd, en samen met het naastgelegen voorzieningencluster in totaal circa 1.250 woningen voor diverse doelgroepen. Woningbouwontwikkeling op de Eng in Hagestein Voor 1 januari 2027 is de Compensatieregeling Volkshuisvestingsprogramma Vijfheerenlanden vastgesteld door de gemeenteraad. Dit is gerelateerd aan het programma Kostenverhaal en financiële bijdragen. Hierbij betrekken wij ook de

1e bestuursrapportage 2026

bestaande reserve fonds volkshuisvesting en de besteding van de realisatiestimulans middelen. • Voor 1 oktober 2026 stelt de gemeenteraad het programma Kostenverhaal en financiële bijdragen vast. Hieronder staat een afgerond resultaat in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • Voor 1 juni 2026 borgt de gemeenteraad de regierol van de gemeente bij de toekomstbestendige ontwikkeling van Parc Merwede door het vestigen van een voorkeursrecht op meerdere percelen nabij de Grote Kanaaldijk te Meerkerk.

Een duurzame toekomst • Gemeente Vijfheerenlanden is verantwoordelijk voor het voeren van de regie, zodat de omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) tijdig de juiste taken uitvoert. • Samen met de Gemeenschappelijke Regeling Waardlanden onderzoeken we de modernisering van onze milieustraten (mogelijk in relatie tot de toekomst van onze gemeentewerven). • Wij leggen de groene bufferzone bij Gaasperwaard I en III aan en streven naar het omvormen van 1.800 m2 verharding naar groen en 10.000 m2 gazon naar ecologische bermen. • Wij werken samen met de Lokale Besturen Wind aan het opstellen van de project m.e.r. voor de zoekgebieden wind Autena, Zijderveld en Tienhovenseweg om mogelijke aanvullende opwek verder in beeld te brengen. • Wij geven uitvoering aan de Lokale Aanpak Isolatie via regionale samenwerking en lokale wijkaanpakken met energiecoaches. Met dit project verbeteren wij de isolatiewaarde van minimaal 850 woningen. • Wij stellen het Warmteprogramma op waarin de gemeente strategische keuzes maakt in de warmtetransitie. Dit programma leggen wij ter vaststelling voor aan het college. • In het tweede kwartaal van 2026 vindt een heroverweging plaats van de tijdelijke nadere regels voor afvalinzameling bij evenementen, rommelmarkten en maatschappelijke initiatieven en bij inwoners met een beperking.

Op basis hiervan wordt bepaald hoe de raad betrokken wordt bij een mogelijke nieuwe regeling vanaf 2027.

1e bestuursrapportage 2026

• De gemeenteraad stelt de jaarlijkse kaderstellende en verantwoordingsstukken van de gemeenschappelijke regeling Waardlanden vast, inclusief benodigde wijzigingen in het juridische kader, en geeft daarmee richting aan beleid, uitvoering en financiële kaders van de regionale samenwerking. Hieronder staan twee afgeronde resultaten in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • In het kader van circulair en schoon evalueren wij samen met de GR Waardlanden de ingevoerde maatregelen uit stap 1 en 2 van de Strategienota 2021-2025. Wij leggen een voorstel aan de raad voor over de vraag hoe om te gaan met stap 3. • De gemeenteraad stelt de jaarlijkse kaderstellende en verantwoordingsstukken van de gemeenschappelijke regeling Gevudo vast, inclusief benodigde wijzigingen in het juridische kader, en geeft daarmee richting aan beleid, uitvoering en financiële kaders van de regionale samenwerking. Verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar • Wij implementeren in 2026 maatregelen voor de aanpak van sluipverkeer op de routes Lexmond-Meerkerk-Noordeloos en Vianen-Culemborg. • In 2027 wordt het OV-beleidsplan vastgesteld door de gemeenteraad. • Uiterlijk 1 juli 2026 wordt het verkeerscirculatieplan voor de kern Vianen inclusief maatregelenplan vastgesteld door de gemeenteraad.

• Voor 1 oktober 2026 is het beleidsplan reclame openbare ruimte vastgesteld door de gemeenteraad. • Wij leggen het Ambitiedocument Broekgraaf-Noord ter vaststelling aan de raad voor. • Wij leggen een voorstel aan de raad voor betreffende de mogelijke aanleg van een randweg Lexmond. • Wij leggen een voorstel aan de raad voor betreffende het verbeteren van de spoorveiligheid in Leerdam. • De gemeenteraad maakt de verdere uitwerking van de Regiohub Busstation Vianen als regionale OV‑Hub mogelijk door het beschikbaar stellen van middelen en kaders voor de verkenningsen voorbereidingsfase, met het oog op het ontwikkelperspectief richting 2040.

1e bestuursrapportage 2026

Hieronder staan drie afgeronde resultaten in de periode tussen 1 januari 2026 en de 1e bestuursrapportage 2026: • Uiterlijk 1 april 2026 is het parkeerbeleidsplan voor Vijfheerenlanden vastgesteld inclusief maatregelenplan. • Uiterlijk 1 april 2026 is het fietsbeleidsplan vastgesteld door de gemeenteraad. • Voor 1 januari 2026 stelt de gemeenteraad de beleidsnota parkeernormen vast. Vitale landbouw in een aantrekkelijk buitengebied • Indien de raad in 2025 het beleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB-beleid) vaststelt wordt dit in 2026 uitgewerkt en verwerkt in het Omgevingsplan.

6.4

Samen bouwen en wonen Streefwaarde: 2022 Nieuw gebouwde woningen 15-20 14,3 (per 1.000 woningen) Nieuw gebouwde woningen 400-425 373

2023 30,9

2024 13,2

2025 14,1

2026 n.n.b.*

Bron: W

786

340

367

76*

Nieuw gebouwde betaalbare woningen Woningen totaal Toegewezen huurders uit eigen gemeente (%)* Omvang planvoorraad t/m 2040 Aantal gehuisveste statushouders Een duurzame toekomst CO2-reductie: % reductive 2030 t.o.v. 1990

201

129

141

n.n.b.*

265-300

238

n.n.b. 50

24.611 25.013 25.850 26.185 26.574** WSJG 49 45 50 50 n.n.b.* CA

6.000

4.581

4.581**

117

20*

Streefwaarde: 2022 55 17

2023 22

2026 n.n.b.*

Bron: W

1e bestuursrapportage 2026

2024 2025 n.n.b.* n.n.b.*

Aantal nieuw aangeplante 705 415 882 171 523 n.n.b.* bomen Vergunde bijdrage RES (in 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 Twh) Aantal vergunde x 0 0 1 0 0* innovatieve pilots energieopwekking Huishoudelijk restafval (kg 100 203 182 139 113*** n.n.b.* per inwoner) Verkeersveilig, leefbaar en bereikbaar Streefwaarde: 2022 2023 2024 2025 2026 Verkeersongevallen (per x 29,5 29,7 23,5 n.n.b.* n.n.b.* 100.000 inwoners) *peildatum 1 mei 2026 **peildatum 1 januari 2026 ***Waarden vanaf 2025 specifiek voor Vijfheerenlanden. Waarden voor 2025 zijn een gemiddelde voor de vier deelnemende gemeenten in Waardlanden.

1e bestuursrapportage 2026

CA CA CA

Bron: WSJG

7. Programma E – Ontplooiing

7.1

Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Financiële mutaties x € 1.000,-

22 Bestuurlijke resultaten

100% Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen

€ 1.100 € 800 € 500 € 200 -€ 100 -€ 400 -€ 700 -€ 1.000 Lasten

-13

Baten

Saldo

2. Bestuurlijke verantwoording In programma E staan 22 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen 19 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 3 resultaten zijn afgerond.

1e bestuursrapportage 2026

7.2

Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) E: 'Ontplooiing' Primaire begroting (inclusief 1e wijziging) Raadsbesluiten 2026 Actuele begroting 2026

Lasten 12.926

Baten -3.423

Saldo 9.503

12.926

-3.423

9.503

Mutaties tot € 25.000 Doorbelasting ICT‑licenties naar programma E Bijstelling publiekerechtelijke heffingen programma E Schoonmaakkosten gymzaal Zwanengat Vianen Schoonmaakkosten het Knooppunt Everdingen Gemeentelijke verzekeringspremies programma E

-9 3 -13 23 3 -24

0 0 0 0 0 0

-9 3 -13 23 3 -24

I S S S S

Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Vervanging beregeningspomp sportpark Blankensteijn Huuropbrengsten vastgoed programma E Bijstelling opbrengsten bioscoopfunctie Helsdingen Energielasten vastgoed programma E

-4 27 0 0 -31

-68 0 -40 -28 0

-72 27 -40 -28 -31

I S S S

Mutaties vanaf € 50.000 Mutaties 1e berap totaal

0 -13

0 -68

0 -81

12.914

-3.491

9.422

Begroting na 1e berap

S/I

Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat van € 81.000 Omschrijving financiële mutaties in de tabel hierboven tot € 50.000 (vaststelling college; geen toelichting raad) Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling raad) In deze rapportage doen zich binnen programma E geen financiële mutaties voor vanaf € 50.000. Investeringen programma E ● Kunstgrasveld voetbalvereniging Lekvogels De gebruikte infill (kurkvezel) in het veld van Lekvogels blijkt twee jaar eerder dan verwacht aan vervanging toe. Bij de aanleg in 2018 werd uitgegaan van een levensduur van circa tien jaar, maar dit blijkt niet haalbaar. Door deze onvoorziene verslechtering is het beschikbare budget onvoldoende om het veld in bespeelbare staat te houden. Tijdige vervanging is noodzakelijk om te voorkomen dat het veld door de KNVB wordt afgekeurd en niet meer gebruikt mag worden. Daarom

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Vijfheerenlanden&id=215752ce-d4fe-4df7-b7da-83d269e6a9f6