ACV Vijfheerenlanden 2024 definitief
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Vijfheerenlanden
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Vijfheerenlanden Dr. Reilinghplein 1 4141 DA Leerdam 3 juli 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst met kenmerk IBMN-2023-VIUJ-AH-011 gedateerd 17 juni 2024. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Dat betekent dat wij van mening zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheids-verantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 2,4 miljoen. Fouten en onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen fouten en onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale fout die nog in de jaarrekening zit bedraagt EUR 1,1 miljoen. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg bedraagt EUR 0,8 miljoen. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 4,0 miljoen bedraagt.
Dit is onder de grens van EUR 4,8 miljoen. De reden van de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 3,0 miljoen waarvan EUR 2,7 miljoen acceptabel), onrechtmatige aanbestedingen (EUR 0,9 miljoen) en onduidelijkheden ten aanzien van bijdragen aan verbonden partijen (EUR 0,1 miljoen). Wij zijn niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter Net als in voorgaand jaar vinden wij de informatiewaarde en leestbaarheid en van uw jaarrekening voldoende. Desondanks zijn er verbeteringen mogelijk om de raad via de jaarrekening nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Onze belangrijkste signalering is dat er in diverse programma’s een zichtbaar causaal verband mist tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, maatschappelijke effecten en de gekozen indicatoren.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Ten opzichte van andere gemeenten vinden wij de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen goed. Er is een duidelijke koppeling zichtbaar tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten ook voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf. De nieuwe paragraaf Wet Open Overheid (WOO) vormt hierop een uitzondering. Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar de komende jaren stevig onder druk komt te staan. Dit uit zich voornamelijk in een (sterk) stijgende netto schuldquote en een dalende solvabiliteit. De redenen hiervan zijn de omvangrijke investeringen die de komende jaren gepland zijn in combinatie met negatieve structurele exploitatieresultaten. Het college heeft dit op een goede wijze toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen in de jaarrekening 2024 en de begroting 2025. Vanaf pagina 16 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Weerstandsvermogen is toereikend Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen voldoet aan de norm die uw raad heeft gesteld. Het weerstandsvermogen van uw gemeente is 2,74 (2023: 2,81). Hiermee is het weerstandsvermogen hoger dan de maximale norm van 2,5 die u als raad gesteld heeft.
Interne beheersing
Jaarafsluiting is goed verlopen We zijn blij met de samenwerking met de organisatie en de kwaliteit en snelheid waarmee onze vragen werden beantwoord. Wel vinden we dat het afsluitproces minder voorspoedig is verlopen dan voorgaande jaren. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het niet altijd mogelijk is gebleken om op efficiënte wijze de juiste informatie uit het nieuwe financiële systeem te halen. Dit heeft gedurende het jaar en bij de jaarafsluiting ook een vertragende werking gehad op de werkzaamheden van de VIC waarvan wij gebruik maken tijdens onze controle. Tenslotte is het een oorzaak geweest van langere doorlooptijden aan onze kant, omdat informatie in een aantal gevallen beschikbaar kwam toen wij geen of beperkte mensen beschikbaar (meer) hadden.
Speerpunten van de gemeenteraad
Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een beperkt aantal correcties met een materieel effect voorgesteld. Deze zijn allemaal gecorrigeerd.
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Bijlagen
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Alleen de opbrengststijging binnen de grondexploitatieberekeningen hebben we aangemerkt als voorzichtig. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 15,4 miljoen tot een bedrag van EUR 9,1 miljoen negatief. De reden hiervoor is dat de grondverkopen in 2024 hoger zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 5,0 miljoen, de opbrengsten EUR 26,1 miljoen. Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 15,5 miljoen positief. Vorig jaar was dit nog EUR 13,0 miljoen positief. De belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling de bijstelling van de exploitatie Broekgraaf. Door deze bijstelling is het verwachte eindresultaat van Broekgraaf verbeterd van EUR 0,3 miljoen positief naar EUR 4,2 miljoen positief.
Dit komt omdat de gronden tegen (sterk) hogere prijzen worden verkocht dan verwacht. Dit beeld zien we ook terug in de andere grondexploitaties waarin woningen worden gerealiseerd, zoals het Voorzieningencluster Broekgraaf en De Weide II.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het sociaal domein Jaarafrekening RBL laat beschikbaar Omdat het college de afrekening van RBL pas op 12 juni 2025 heeft ontvangen, heeft het college de jaarrekening van de gemeente opgesteld op basis van de voorlopige afrekening. Na ontvangst van de jaarrekening bleek dat er geen materieel verschil was tussen de definitieve afrekening en de voorlopige afrekening. Door de late oplevering van de afrekening van RBL is de rapportage van haar accountant laat beschikbaar gekomen. Hierdoor was het niet mogelijk om de auditcommissie tijdig te informeren over de totale onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering van de zorg, en daarmee over ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening van de gemeente. Gezien de relevantie van de jaarrekening van RBL voor uw eigen jaarrekening, raden wij u aan om de organisatie te verzoeken om haar jaarrekening uiterlijk 1 mei van het volgende jaar bij u aan te leveren. Prestatielevering van de zorg blijft aandacht vragen De VIC heeft in haar eindrapportage 2024, net als vorig jaar, aandacht gevraagd voor de prestatielevering van de zorg door de eigen organisatie. Ook in ons accountantsverslag van vorig jaar hebben wij u aangeraden om de afhankelijkheid van de zorgverleners te verminderen. Tot op heden is beperkt invulling gegeven aan deze aanbevelingen.
Overigens willen wij benadrukken dat het een bewuste keuze kan zijn om de afhankelijkheid van de zorgverleners in stand te houden, gezien de tijd en kosten die gepaard gaan met het zelf vaststellen van de prestatielevering. Wij hebben het college aangeraden om de keuze die zij wil maken expliciet vast te leggen in een collegebesluit en overeenkomstig te handelen.
VIC heeft M&O risico’s geïdentificeerd binnen de zorgprocessen Bij zowel Jeugdzorg als Wmo zijn in 2024 betalingen gedaan aan zorgaanbieders zonder dat daar op dat moment een beschikking aan ten grondslag lag. Dit is voor de VIC één van de redenen geweest om diepgaander onderzoek te doen naar de rechtmatigheid van de Jeugdzorg en Wmo. Uit dit onderzoek zijn diverse M&O risico’s geïdentificeerd binnen de zorgprocessen. Wij hebben het college aangeraden om de, naar onze mening terechte, bevindingen van de VIC nader te onderzoeken en haar aanbevelingen te implementeren. Kosten sociaal domein blijven toenemen In de programmaverantwoording heeft het college transparant aangegeven dat de stijgende kosten voor jeugdhulp reden is tot zorg. Wij herkennen hierin het landelijke beeld dat het lastig blijft om zicht en grip te krijgen op alle kosten. Daarom is en blijft het van belang dat uw gemeente zelf de regie gaat nemen om meer grip te krijgen op de ontwikkeling van de zorgkosten, in het bijzonder in het jeugddomein. Wij herhalen onze constatering uit het verslag van voorgaand jaar dat het voorspellend vermogen bij de RBL hiervoor niet toereikend is. Ook de (te) late aanlevering van de jaarrekening van de RBL is een reden om zelfstandig inzicht te krijgen en houden over de hoogte en ontwikkeling van de kosten voor de jeugdzorg.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het resultaat na bestemming in de jaarrekening 2024 is uitgekomen op EUR 6,4 miljoen. In de slotwijziging ging het college uit van een winst van EUR 2,7 miljoen. Dit is een verschil van EUR 3,7 miljoen met de werkelijkheid. De belangrijkste oorzaak hiervan is de tussentijdse winstneming op de grondexploitaties van EUR 2,9 miljoen die niet eerder berekend was. De resterende afwijking met de slotwijziging is EUR 0,8 miljoen. Hoewel binnen de programma’s een aantal uitschieters zijn, is de afwijking tussen de slotnota en de jaarrekening op totaalniveau beperkt en veel minder groot dan de afgelopen vier jaar. Dit is een compliment voor uw organisatie. Status en voortgang implementatie nieuwe financiële systeem De implementatie van het nieuwe financiële systeem ERPx is afgerond. Hoewel het implementatieproces uitdagend geweest is, werkt de basisapplicatie naar behoren. Desalniettemin blijft het moeizaam om de juiste (management)informatie te verkrijgen om goed op te kunnen sturen. Ook bij de werkzaamheden van de VIC en tijdens de jaarafsluiting bleek het niet altijd (efficiënt) mogelijk om de juiste informatie te genereren uit het systeem. Wij hebben begrepen dat de organisatie in overleg is met de leverancier om de knelpunten in 2025 op te lossen.
Uw speerpunten nader uitgewerkt Interne beheersing van grote projecten Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn: • Het totaaloverzicht met projecten vormt voor ons een bevestiging van onze eerdere constatering dat de ambities van de organisatie hoog zijn. Wij raden u aan om een duidelijke prioritering en planning (in uren en middelen) mee te geven aan deze projecten. Op deze manier kunnen keuzes gemaakt worden over fasering en uitvoering van de projecten. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten. In plaats daarvan wordt de interne beheersing vooral vormgegeven op projectniveau, waarbij de ervaring en voorkeur van de betreffende projectleider een rol speelt. • Wij zijn wij van mening dat uw organisatie gebaat is bij meer structuur en standaardisatie van de interne beheersing van grote projecten. Hierbij kan gedacht worden aan een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. Hierbij is een belangrijke rol aanwezig voor de business controllers als aanjagers van de projectbeheersing. • Er worden achteraf niet structureel project- of evaluatierapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus op projectniveau.
Dergelijke rapportages kunnen inzicht geven in het verloop van het project en waardevolle leereffecten geven voor volgende projecten. Daarnaast kunnen ze dienen als intern verantwoordingsdocument richting de opdrachtgever.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
7
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Vijfheerenlanden
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 50.000.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
9
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
10
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Fouten De fouten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Omschrijving
Bedrag in EUR 1.000
Verliesvoorziening grondexploitaties niet juist gepresenteerd
62
Onvolledige balanspositie Sisa-regeling J94 Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen (overlopende passiva)
1.038
Totaal
1.100
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Verliesvoorziening grondexploitaties niet juist gepresenteerd Onder de bouwgronden in exploitatie is de verliesgevende grondexploitatie Van Zuilenstraat H&B verantwoord voor een boekwaarde van EUR 62.000 negatief. De reden van de negatieve boekwaarde is dat de totale investeringen (de bruto-boekwaarde) in de grondexploitatie lager zijn dan de verliesvoorziening. In het BBV is echter opgenomen dat een grondexploitatie niet negatief aan de actiefzijde van de balans mag worden verantwoord als de negatieve waarde wordt veroorzaakt doordat de verliesvoorziening hoger is dan de bruto-boekwaarde. Het bedrag hoger dan de bruto-boekwaarde dient afzonderlijk te worden verantwoord als verliesvoorziening aan de passiefzijde van de balans. Onvolledige balanspositie Sisa-regeling J94 Na de bespreking van het accountantsverslag met de auditcommissie heeft er een gebeurtenis na balansdatum plaatsgevonden met een significant effect op de Sisa-bijlage. Voor de uitvoering van de Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma maakt het college gebruik van een derde partij.
Een groot deel van de specifieke uitkering die de gemeente ontving is aan deze derde partij doorbetaald en volledig als kosten verantwoord in de Sisa-bijlage 2024. Op basis van de verantwoording die van deze derde partij is ontvangen, is gebleken dat zij beperkte activiteiten heeft uitgevoerd met deze middelen. In de regelgeving is opgenomen dat de gemeente alleen dat bedrag aan kosten in de Sisa-bijlage mag verantwoorden dat daadwerkelijk door de uitvoerende partij is besteed. De correctie heeft plaatsgevonden in de Sisa-bijlage, maar, gezien het late moment van bekend worden, niet in de balans.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle
11
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie
Investering
Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Bedrag in EUR 1.000
Levering Wmo-zorg niet vastgesteld
312
Prestatielevering inkopen niet vastgesteld
488
Totaal
800
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Levering Wmo-zorgprestaties niet vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 125.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners die niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale productiewaarde van deze aanbieders is EUR 312.000. Geen onzekerheid prestatielevering Jeugdzorg Wij hebben van de accountant van RBL begrepen dat er geen onzekerheden zijn ten aanzien van de prestatielevering van de jeugdzorg. Hierbij tekenen wij aan dat de accountant van RBL in haar oordeelsvorming geen rekening houdt met de zorgverleners die een productie leveren van minder dan EUR 50.000. Dit is een andere benadering dan die zij voorgaande jaren aanhielden en die wij nog steeds aanhouden bij de controle van uw jaarrekening. De totale omvang van de productie van deze kleine aanbieders leidt echter niet tot een materíële onzekerheid.
Prestatielevering inkopen niet volledig vastgesteld Omdat de prestatielevering in het inkoopproces niet kan worden aangetoond, heeft de VIC geprobeerd om de prestatielevering achteraf alsnog vast te stellen. Bij deze controle is gebleken dat dit niet bij alle geselecteerde facturen aangetoond kon worden. Dit heeft tot een onzekerheid geleid die 0,64% bedraagt van de totale waarde van de steekproef. Op basis van onze vaktechnische regels dienen wij in onze afweging de geconstateerde onzekerheid te projecteren op de hele populatie waaruit de steekproef getrokken is. Dit houdt in dat wij in onze afweging een geprojecteerde onzekerheid meenemen van EUR 488.000.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
12
Het college heeft wedrom de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 2% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 4,8 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 4,0 miljoen bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens van EUR 4,8 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 3,0 miljoen), onrechtmatige aanbestedingen (EUR 0,9 miljoen) en onduidelijkheden ten aanzien van bijdragen aan verbonden partijen (EUR 0,1 miljoen). De onrechtmatigheden zijn op een kwalitatief goed wijze in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 2,7 miljoen.
Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
13 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij onze mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Leesbaarheid
2024
2023
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt. Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Bevindingen controle
Bevindingen controle
• Doorontwikkeling P&C producten heeft nog beperkt effect op jaarrekening 2024. Dit is eerder door het college al aangegeven bij de gemeenteraad. • Het ontbreekt aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. • Er wordt geen gebruik gemaakt van kritische prestatie-indicatoren. Wel zijn de verplichte BBV-indicatoren opgenomen in de programma's. Deze staan echter niet in een directe relatie met de doelstellingen en activiteiten die in de programma's zijn genoemd. • Het resultaat is dat inzichtelijk wordt gemaakt of de beoogde activiteit is uitgevoerd, en zo ja, op welke wijze. Het blijft echter aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
14 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij onze mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ten opzichte van andere gemeenten vinden wij de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen goed. Er is een duidelijke koppeling zichtbaar tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten ook voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf. De nieuwe paragraaf Wet Open Overheid (WOO) vormt hierop een uitzondering. In artikel 16a BBV is opgenomen dat het college ten minste inzicht geeft in de beleidsvoornemens inzake de toepassing van de Wet open overheid en de wijze waarop toepassing is gegeven aan deze beleidsvoornemens. Naar onze mening is dit nog beperkt uitgewerkt in de paragraaf 2024. Ten opzichte van voorgaand jaar is een positieve constatering dat nu ook de paragraaf Financiering inhoudelijk voldoet aan de eisen die de gemeenteraad heeft gesteld in de financiële verordening.
15 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Lokale heffingen
• Wij missen in de paragraaf een onderbouwing waarom het dekkingspercentage van de totale leges hoger is dan 100%.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Onderhoud kapitaalgoederen
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
• Ten opzichte van voorgaand jaar is in 2024 wel voldaan aan de eisen die artikel 17 van de financiële verordening aan de paragraaf stelt. De liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte voor de komende vier jaar zijn toegevoegd, alsmede een expliciete weergave van het totaal van de schulden gespecificeerd naar looptijd en het verschuldigde rentepercentage.
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
• Er is in 2024 voldaan aan artikel 22 van de financiële verordening
Openbaarheid
• Beperkte invulling gegeven aan artikel 16a BBV
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Bijlagen
Bijlagen
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
16 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.
Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar de komende jaren stevig onder druk komt te staan. Dit uit zich voornamelijk in een (sterk) stijgende netto schuldquote en een dalende solvabiliteit. De redenen hiervan zijn de omvangrijke investeringen die de komende jaren gepland zijn in combinatie met negatieve structurele exploitatieresultaten. Het college heeft dit op een goede wijze toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen in de jaarrekening 2024 en de begroting 2025.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is in 2024 stabiel gebleven op 26%. Ook in 2021 en 2022 lag de solvabiliteit rond dit niveau. Dit houdt in dat het eigen vermogen gelijk opgaat met de totale bezittingen van de gemeente. Of anders gezegd: Het is de laatste vier jaar mogelijk geweest om een evenredig deel van de nieuwe investeringen te betalen vanuit de positieve resultaten. Aan de andere kant geeft het ook weer dat de positieve resultaten niet volledig zijn ingezet om het weerstandsvermogen op te bouwen. In de begroting 2025 daalt de solvabiliteit verder met 2 procentpunten. Hiermee zou uw solvabiliteit volgens deze begroting bewegen onder de kritische grens van 20%. Het uitgangspunt in de begroting is echter 5,5 procentpunt lager dan de werkelijkheid.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De reden hiervan is dat de werkelijke financiële resultaten over 2023 en 2024 niet in de begroting 2024 verwerkt zijn. Bij gelijkblijvende omstandigheden zal de solvabiliteit in 2027 daarom uitkomen op 23,5%. Hiermee blijft uw gemeente in de risicocategorie neutraal die de provincie gebruikt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang en het landelijk gemiddelde is uw solvabiliteit echter fors lager. Gezien de onzekerheid die er de komende jaren is, raden wij u aan om het prudente financiële beleid wat in de begroting 2025 is weergegeven, te blijven voeren.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De dalende ontwikkeling van de (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente heeft zich in 2024 voortgezet. Per eind 2024 bedraagt deze 65,7%, terwijl dit in 2021 nog 90,9% bedroeg. De afname is te danken aan het feit dat de baten de afgelopen jaren harder toenemen dan de netto-schuldpositie. De baten zijn toegenomen van EUR 168,2 miljoen in 2021 naar EUR 228,9 miljoen in 2024. De netto schuldpositie heeft over die periode een stabiel niveau van tussen EUR 150,0-155,0 miljoen. Dit geeft aan dat u een belangrijk deel van de investeringen die de laatste jaren gedaan zijn niet heeft hoeven betalen met geleend geld, maar vanuit de positieve resultaten.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Uw gemeente voldoet hier ruimschoots aan. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote echter wel een stuk hoger. Dit houdt echter verband met de afwikkeling van de Niemans-claim in 2021. Dit is zichtbaar in de grafieken hiernaast.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om de ambities en investeringen te financieren verwacht het college in de begroting 2025 dat de netto schuldquote weer zal toe nemen. In 2028 wordt de ratio ingeschat op een hoogte van 131,6%. Hiermee zou uw gemeente in het interval meest risicovol komen van de provincie. Zeker in combinatie met de dalende solvabiliteit komt de financiële positie van uw gemeente onder druk te staan. Overigens geldt ook hier dat de beginpositie in de begroting 2025 negatiever is dan de werkelijkheid. Bij gelijkblijvende omstandigheden komt de netto schuldquote uit op 109,1%. Dit is nog steeds een hoog percentage, maar niet langer in het interval meest risicovol.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Grondexploitatie Het relatieve belang van de grondexploitaties voor de gemeente is in 2024 fors afgenomen van 3,2% positief naar min 4,0%. Hoewel dit de indruk kan wekken dat het een negatieve ontwikkeling is, geeft het kengetal een positieve ontwikkeling aan. Het betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie negatief geworden is, oftewel dat het totaal aan grondverkopen hoger is dan het bedrag dat in de lopende grondexploitaties is geïnvesteerd. Feitelijk financieren de kopers van de grond uw grondexploitaties voor. Hierdoor loopt u minder risico dat deze investeringen niet kunnen worden terugverdiend. Daarom bevindt uw gemeente zich in de categorie minste risicovol. die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ook ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties erg gunstig. Op basis van de begroting 2025 blijft het kengetal de komende jaren negatief.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is net als vorig jaar positief. Over 2023 bedroeg was dit 4,8%, over 2024 2,3%. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er is feitelijk sprake van een overschot in de exploitatie nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. De verwachting van het college in de meerjarenbegroting 2025-2028 is echter dat de structurele exploitatieruimte naar nul gaat, waarbij er nog wel een uitdaging is om omvangrijke ombuigingen te realiseren. De uitkomst van de structurele exploitatieruimte is voor een belangrijk deel afhankelijk van de juiste classificatie van kosten en opbrengsten door het college. De term “incidenteel” is namelijk niet eenduidig gedefinieerd in het BBV. In de jaarrekening is opgenomen dat u kosten en opbrengsten als incidenteel ziet indien ze drie jaar of korter beschikbaar worden gesteld. Dit is echter geen algemene richtlijn.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is iets afgenomen van 106,4% naar 105,2%. Hiermee bevindt uw gemeente zich nog steeds in de categorie meest risicovol binnen het toezichtkader van de provincie.
De belastingcapaciteit in 2023 lag op 106,4%. Andere gemeenten met uw omvang zaten in 2023 op een belastingcapaciteit van 98,1%. Dit betekent dat de woonlasten voor inwoners van uw gemeente relatief hoog zijn. De reden van deze hogere lasten is het relatief hoge tarief van de afvalstoffenheffing.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2024 iets is afgenomen van 2,81 naar 2,74. Hiermee is het weerstandsvermogen overigens nog steeds hoger dan de maximale norm die u als raad zelf gesteld heeft op een niveau van 2,5. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De daling van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s relatief harder is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. Zo is de benodigde weerstandscapaciteit toegenomen van EUR 17,8 miljoen naar EUR 20,6 miljoen. De belangrijkste oorzaak van de toename is de verhoging van het maximale risicobedrag in verband met het feit dat het Rijk geen compensatie biedt voor het klifjaar, oftewel de te realiseren ombuigingstaakstelling.
In 2023 werd de maximale omvang van dit risico ingeschat op EUR 8,4 miljoen, in 2024 op EUR 14,6 miljoen. Tevens is een nieuw risico toegevoegd met een hoge waarschijnlijkheid van 75% in verband met de toekomst van sportcentrum Berenschot en cultureel centrum Het Dak. Hier staat een verlaging van het risicobedrag binnen de grondexploitatie Broekgraaf tegenover. Dit risico werkt echter minder zwaar door in de totale berekening.
De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 50,1 miljoen naar EUR 56,3 miljoen. Deze toename is vooral te danken aan de hogere algemene reserve door het positieve resultaat. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt
Zoals wij in onze managementletter aan het college hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Rentetoerekening aan jaarschijven aangepast aan wijziging BBV De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. De verwachting is dat deze wijziging zal leiden tot hogere rentelasten in de grondexploitaties.
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 rekening heeft gehouden met deze wijziging in het BBV. De rekenrente die is gebruikt voor de actualisatie per 1 januari 2025 bedraagt 0,50%. Vorig jaar was dit percentage nog 1,00%. De reden voor de lagere rekenrente is dat de werkelijke rente over het vreemd vermogen de afgelopen jaren erg laag is door de herfinanciering van uw leningenportefeuille. In 2024 waren de renteopbrengsten zelfs hoger dan de rentekosten. Daarom zijn in 2024 geen rentekosten toegerekend aan de investeringen en grondexploitaties. In dat licht is de rente van 0,5% die gehanteerd is bij het doorrekenen van de grondexploitaties voorzichtig. Uit het MPG 2025 blijkt echter dat alleen aan de grondexploitatie Werklandschap Meerkerk rentekosten zijn toegerekend, voor een totaalbedrag van EUR 0,1 miljoen. Dit is niet materieel voor het totaalbeeld van de grondexploitaties. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig.
23 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging bedraagt 3% voor 2025 en 2026 en 2% voor 2027 en verder. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt in de verschillende kostensoorten, zoals grondkosten of plankosten. Extern specialist Metafoor maakt dit onderscheid wel in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Hierbij is het interval voor GWW en woningbouwkosten voor 2025 3%-6% en voor plankosten 4%-7%. Vanaf 2026 is het interval voor alle kostensoorten 2%-5%. Hiermee ligt de inschatting van het college aan de onderkant van de intervallen. Alles afwegende vinden wij de kostenschattingen evenwichtig, met een neiging naar optimistisch.
Voorzichtig
Het college rekent bij de grondexploitaties met een verwachte opbrengstenstijging van 1,5% voor alle typen vastgoed. Indien specifieke afspraken zijn gemaakt in overeenkomsten over indexering van opbrengsten, dan zijn deze opgenomen in de grondexploitaties. De door Metafoor gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (woningbouw, sociale woningbouw, bedrijventerrein). De indexatie voor sociale woningbouw is over de hele periode vastgesteld op 1%. Voor reguliere woningbouw daalt de jaarlijkse indexatie van 9% naar 7% naar 5% om vanaf 2028 langjarig op 2% uit te komen. Voor bedrijventerreinen wordt vanaf 2025 structureel een indexatie van 2% ingerekend. Dit is een andere invalshoek dan het college hanteert. Op basis van de gewogen gemiddelde percentages van Metafoor, vinden wij de schattingen van het college voorzichtig. In het MPG 2025 heeft het college overigens aangegeven dat het een bewuste keuze is om deze voorzichtigheid te betrachten.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Kostenstijging
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Opbrengstenstijging
24 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Gehanteerde programmering
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Verkoopprijzen
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn veelal gebaseerd op marktinformatie of taxaties. Voor een aantal taxaties is de grondwaarde residueel bepaald. Wij achten de gehanteerde prijsstelling voldoende onderbouwd.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Toelichting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 15,4 miljoen tot een bedrag van EUR 9,1 miljoen negatief. De reden hiervoor is dat de grondverkopen in 2024 hoger zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 5,0 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Investering
Fysiek domein
Bedrag in EUR miljoen
Sociaal domein
Fysiek domein
Grondverwerving
0,0
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
4,9
Bedrijfsvoering
Rentetoerekening
0,0
Uren interne medewerkers
0,1
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 26,1 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd: . Bedrag in Opbrengst EUR miljoen Verkoop grond
23,7
Exploitatiebijdragen (Broekgraaf)
2,4
Met de investeringen en verkopen is een afname van EUR 21,1 miljoen verklaard. Het resterende verschil van EUR 5,7 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door de tussentijdse winstneming op de grondexploitaties Broekgraaf, Voorzieningencluster Broekgraaf, Meerkerk Zuid II en Gaasperwaard (EUR 5,8 miljoen) en de storting in de verliesvoorziening bij de grondexploitatie Van Zuilenstraat H&B (EUR 0,1 miljoen). Risico’s binnen grondexploitaties voldoende gedekt De Algemene Reserve Grondexploitaties (ARG) is afgenomen van EUR 3,9 miljoen naar EUR 3,6 miljoen. Hierin is nog geen rekening gehouden met de dotatie die mogelijk plaatsvindt naar aanleiding van de tussentijdse winstneming voor het Voorzieningencluster en Broekgraaf van in totaal EUR 2,5 miljoen. In vergelijking met de negatieve boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie per 31 december 2024 is het bedrag dat in de ARG is verantwoord relatief hoog. Er heeft net als voorgaande jaren geen analyse plaatsgevonden of deze omvang nodig of toereikend is om de nog aanwezige financiële risico’s af te dekken. Op basis van de huidige balanswaarde en status van de lopende grondexploitaties lijken de financiële risico’s beperkt. De belangrijkste risico’s zitten in de exploitatie Broekgraaf. Voor deze exploitatie is de interne beheersing vanaf het begin van het project goed te noemen.
Daarnaast zijn de berekeningen in het MPG 2025 voldoende voorzichtig. In de vorige sheet hebben wij deze variabelen nader beschouwd. Derhalve lijkt de ARG aan de hoge kant te zijn. Wij geven u in overweging om nadere afspraken te maken met het college over de wenselijke omvang van deze reserve. Overigens rekent het college deze reserve mee in de beschikbare weerstandscapaciteit. Hiermee geeft het college al aan dat er geen specifieke risico’s met deze reserve hoeven te worden afgedekt.
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Verwacht resultaat grondexploitaties verbeterd door Broekgraaf Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 15,5 miljoen positief. Vorig jaar was dit nog EUR 13,0 miljoen positief. Dit kan als volgt worden gespecificeerd (bedragen in EUR 1,0 miljoen): Grondexploitatie
2024
2023
Broekgraaf Leerdam
4,2
0,3
Voorzieningencluster Broekgraaf
1,3
1,1
Meerkerk II / De Weide II
7,1
6,6
Sluiseiland
2,9
2,9
Van Zuilenstraat H&B
(0,2)
(0,2)
Sociaal domein
Fysiek domein
Gaasperwaard (afgesloten in 2024)
0,0
2,1
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Werklandschap Meerkerk
0,2
0,2
Bedrijfsvoering
Totaal
15,5
13,0
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Hieruit blijkt dat de belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling de bijstelling van de exploitatie Broekgraaf is. Door deze bijstelling is het verwachte eindresultaat van Broekgraaf verbeterd van EUR 0,3 miljoen positief naar EUR 4,2 miljoen positief. Het verbeterde resultaat van de exploitatie Broekgraaf komt omdat de gronden tegen (sterk) hogere prijzen worden verkocht dan verwacht. Dit beeld zien we ook terug in de andere grondexploitaties waarin woningen worden gerealiseerd, te weten het Voorzieningencluster Broekgraaf en De Weide II.