3. (RVE) HIOR Vijfheerenlanden.pdf
Tekst van het document
HA NDBOEK IN RICH TING OPE NBARE RUIM T E BE E LD & T E CHNIE K G E M E E NT E VIJFHE E RE NL AND E N
INTERACTIEVE PDF
Dit Adobe-PDF document bevat de volgende interactieve functies: •
INHOUDSOPGAVE | De inhoudsopgave in dit document is aanklikbaar. Wanneer op een onderdeel wordt geklikt,
wordt naar de desbetreffende locatie in het document gesprongen. •
BLADWIJZERS | Met bladwijzers kunt u gemakkelijk door het document navigeren. Deze worden weergegeven door
te klikken op het icoon Bladwijzers (in de Engelstalige versie: Bookmarks), links in het venster van Adobe Acrobat of Adobe Reader. Wanneer dit icoon niet zichtbaar is, kunnen de bladwijzers geactiveerd worden onder Beeld, Tonen/ verbergen en Navigatievensters (in de Engelstalige versie: View en Navigation Panels). •
HYPERLINKS | Wanneer op een hyperlink wordt geklikt, wordt naar een andere locatie in het document, naar een
ander document of naar een website gesprongen. Hyperlinks worden als volgt aangegeven in de tekst: hyperlink.
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING����������������������������������������������������5
3.3 Verhardingstypen������������������������������������ 31
4.3 Bebording������������������������������������������������ 99
1.1 Aanleiding������������������������������������������������� 5
3.3.1 Rijbaan��������������������������������������� 32
4.3.1 Straatnaamborden������������������� 100
1.2 Doel����������������������������������������������������������� 5
3.3.2 Fietspad������������������������������������� 44
4.3.2 Flespalen��������������������������������� 101
1.3 Vorm van het HIOR����������������������������������� 5
3.3.3 Trottoir���������������������������������������� 46
4.3.3 Verkeersborden������������������������ 102
1.4 Gebiedsindeling���������������������������������������� 6
3.3.4 Parkeren������������������������������������ 49
4.3.4 Attentieborden�������������������������� 103
1.5 Leeswijzer������������������������������������������������� 7
3.3.5 Oppervlakkig afwateren������������� 55
4.3.5 ANWB Bewegwijzering������������ 104
1.6 Factsheets������������������������������������������������ 8
3.3.6 Banden��������������������������������������� 56
4.3.6 Parkeerverwijzing��������������������� 105
3.4 Verkeersvoorzieningen �������������������������� 58
2 DUURZAAMHEID�����������������������������������������9
3.4.1 Drempels en plateaus���������������� 59
5 GROEN�����������������������������������������������������106
Samenhangend Duurzaamheidsbeleid� 9
3.4.2 Wegmarkering���������������������������� 60
5.1 Algemeen���������������������������������������������� 107
Samenspel van maatregelen���������������� 9
3.4.3 Bushalte������������������������������������� 61
5.1.1 Kaderstellende documenten���� 107
Klimaatadaptatie��������������������������������� 10
3.4.4 Visueel gehandicapten��������������� 62
5.1.2 Algemene ontwerpeisen����������� 108
Vergroten biodiversiteit����������������������� 12 Circulariteit������������������������������������������ 14
5.1.3 Algemene eisen bij
4 STRAATMEUBILAIR EN BEBORDING�����63 4.1 Algemeen������������������������������������������������ 64
werkzaamheden���������������������������������112 5.1.4 Eisen ten aanzien van onderhoud
3 VERHARDINGEN���������������������������������������15
4.1.1. Kaderstellende documenten����� 64
�����������������������������������������������������������115
3.1 Algemeen������������������������������������������������ 16
4.1.2. Algemene ontwerpeisen������������ 65
5.2 Bomen����������������������������������������������������116
3.1.1 Kaderstellende documenten ����� 16
4.2 Straatmeubilair���������������������������������������� 66
5.2.1 Bomennorm������������������������������116
3.1.2 Wegcategorisering��������������������� 17
4.2.1 Banken��������������������������������������� 67
5.2.2 Algemeen����������������������������������117
3.1.3 Algemene ontwerpeisen������������� 18
4.2.2 Openbare verlichting������������������ 71
5.2.3 Bovengrondse ruimte��������������� 120
3.2 Wegprofielen������������������������������������������� 21
4.2.3 Fietsenrekken���������������������������� 77
5.2.4 Aanplant����������������������������������� 121
3.2.1 Woongebieden��������������������������� 21
4.2.4 Fietssluizen�������������������������������� 81
5.2.5 Groeiplaats������������������������������� 124
3.2.2 Verblijfsgebieden������������������������ 23
4.2.5 Afzetpalen���������������������������������� 83
5.3 Groenvoorzieningen������������������������������ 126
3.2.3 Werkgebieden���������������������������� 25
4.2.6 Boombeugels ���������������������������� 88
5.3.1 Hagen ������������������������������������� 127
3.2.4 Hoofdinfrastructuur�������������������� 27
4.2.7 Hekwerken��������������������������������� 90
5.3.2 Bosplantsoen��������������������������� 129
3.2.5 Wijkinfrastructuur����������������������� 29
4.2.8 Afvalbakken�������������������������������� 94
5.3.3 Opgaande heesters����������������� 131
4.2.9 Ondergrondse afvalinzameling�� 96
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
3
INHOUDSOPGAVE 5.3.4 Lage en bodembedekkende
7 RIOLERING�����������������������������������������������166
heesters�������������������������������������������� 133
7.1 Algemeen���������������������������������������������� 167
5.3.5 Vaste planten��������������������������� 135
7.1.1 Kaderstellende documenten���� 167
5.3.6 Gazon en bolgewassen����������� 137
7.1.2 Algemene ontwerpeisen����������� 168
5.3.7 Ruw gras���������������������������������� 139
7.2 Vrijverval ���������������������������������������������� 173
5.3.8 Kruidenvegetaties�������������������� 141
7.2.1 Hoofdriool��������������������������������� 174
5.3.9 Water- en oeverbeplanting������� 143
7.2.2 Aansluitingen���������������������������� 175
5.4 Speelvoorzieningen������������������������������ 145
7.2.3 DWA����������������������������������������� 176
5.5 Hondenuitlaatplaatsen�������������������������� 148
7.2.4 HWA����������������������������������������� 178
5.6 Fauna maatregelen������������������������������� 150
7.2.5 HWA Infiltratie systemen���������� 180 7.2.6 Huisaansluiting������������������������� 182
6 WATER������������������������������������������������������151
7.2.7 Inspectieputten������������������������� 184
6.1 Algemeen���������������������������������������������� 152
7.2.8 Kolken�������������������������������������� 186
6.1.1 Kaderstellende documenten���� 152
7.2.9 Relining������������������������������������ 189
6.1.2 Algemene ontwerpeisen����������� 153
7.3 Drukriolering en persleidingen�������������� 191
6.2 Watergangen����������������������������������������� 156
7.4 Rioolgemalen���������������������������������������� 193
6.3 Oevers�������������������������������������������������� 158
7.5 Drainage����������������������������������������������� 196
6.3.1 Natuurvriendelijke oevers�������� 158 6.3.2 Beschoeiingen������������������������� 160
BIJLAGE 1 - Gebiedsindeling per kern�����198
6.4 Civiele kunstwerken������������������������������ 162 6.4.1 Fiets- en voetgangersbruggen� 162
COLOFON�����������������������������������������������������209
6.4.2 Vlonders en steigers���������������� 163 6.5 Kunstwerken����������������������������������������� 164 6.5.1 Duikers������������������������������������� 164 6.5.2 Stuwen������������������������������������� 165
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
4
1 INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Doel 1.3 Vorm van het HIOR
1 INLEIDING Aanleiding
Doel
Wanneer de openbare ruimte door een derde partij
Op 1 januari 2019 zijn de voormalige gemeenten
Een HIOR is een handboek voor de inrichting van de
wordt aangelegd, geeft het HIOR de minimale
Leerdam, Vianen en Zederik gefuseerd tot de nieuwe
openbare ruimte. Het document definieert daarbij het
inrichtingseisen aan die voorwaardelijk zijn om het
gemeente Vijfheerenlanden. De nieuwe gemeente
minimale kwaliteitsniveau waar de openbare ruimte
openbaar gebied na realisatie over te nemen in
heeft een oppervlakte van 153 km² en is daarmee in
aan moet voldoen. Het kwaliteitsniveau heeft zowel
eigendom en/of beheer.
oppervlakte de grootste gemeente van de provincie
betrekking op het beeld als op de techniek van de
Utrecht. Naast de plaatsen Leerdam en Vianen kent
inrichting. Een ‘mooi’ wegprofiel heeft immers een
Vorm van het HIOR
de gemeente nog veertien kleinere kernen.
goede fundering nodig om het kwaliteitsniveau voor
Dit HIOR is een dynamisch document dat nooit
De vorming van de nieuwe gemeente is aanleiding
lange tijd te garanderen.
helemaal ‘af’ zal zijn. Er kunnen verschillende
om gemeentelijk beleid van de voormalige
redenen zijn om in de toekomst aanpassingen in het
gemeenten samen te voegen en tegelijkertijd te
Het HIOR helpt de gemeente één lijn te trekken in
HIOR door te voeren, zoals: wijzigingen in beleid,
herzien. Voor het Handboek Inrichting Openbare
haar beleid ten aanzien van de inrichting van de
veranderende wet- of regelgeving of innovaties in de
Ruimte (HIOR) geldt dat er naast deze aanleiding
openbare ruimte. Waar voorheen per project werd
markt die leiden tot betere of duurzamere producten.
de ambitie is uitgesproken het nieuw HIOR
bekeken wat de beste oplossing voor de inrichting
Om die reden is het HIOR een digitaal en interactief
‘toekomstbestendig’ te maken. Dit leidt er toe dat
was, geeft dit handboek een heldere leidraad voor de
document dat desgewenst aangepast kan worden
het HIOR antwoord moet geven op de nieuwe
juiste oplossingsrichting.
aan veranderende omstandigheden.
opgaven zoals klimaatadaptatie, de energietransitie en verbetering van de biodiversiteit. Deze ambitie is beleidsmatig verankerd in het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid Gemeente Vijfheerenlanden. (vastgesteld op 04-02-2021). Dit beleid vormt dan ook een belangrijk vertrekpunt met betrekking tot de strategische beleidsdoelen die de gemeente voor de middellange- en lange termijn heeft geformuleerd. De beleidsdoelen uit het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid zijn in dit HIOR concreet vertaald naar uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
5
1.4 Gebiedsindeling
Gebiedsindeling
•
hoofdinfrastructuur;
wijk zijn eigen kenmerken die het verleden van
In het HIOR is aan ieder gebiedstype een bepaalde
•
wijkinfrastructuur.
de wijk zichtbaar maken. De ontwikkeling en de
kwaliteitsambitite gekoppeld. De volgende
Voor ieder gebiedstype is een zorgvuldige afweging
historie van de wijk (op kaart zichtbaar gemaakt in
gebiedstypering wordt daarbij gehanteerd:
gemaakt: welke materialen en inrichtingselementen
het HIOR) bepalen welke inrichtingselementen er
•
woongebieden;
passen het best bij de kenmerken van dit gebied?
goed passen. Het onderdeel ‘rijbaan’ beperkt zich
•
verblijfsgebieden;
Dit betekent niet dat bijvoorbeeld alle woongebieden
bijvoorbeeld niet tot het voorschrijven van één soort
•
werkgebieden;
er hetzelfde uit zullen zien. Uiteraard heeft iedere
klinker voor woongebieden, maar geeft de vrijheid om uit verschillende soorten klinkers te kiezen: van gebakken klinker tot betonstraatsteen en van nieuw tot hergebruik. Hiermee kan in iedere wijk een passende steen worden toegepast, waardoor er diversiteit in het straatbeeld ontstaat. De verblijfsgebieden in de gemeente Vijfheerenlanden laten zich onderscheiden in de karakteristieke oude (dorps)centra van de kernen en in de nieuwere winkelgebieden. In de uitstraling daarvan willen we natuurlijk onderscheid maken. Wanneer dit onderscheid aan de orde is spreken we in dit HIOR dan ook over ‘verblijfsgebieden in historische context’ en ‘moderne verblijfsgebieden’. Bijlage 1 bevat per kern een kaart waarop de gebiedsindeling is terug te vinden.
Kernen van Vijfheerenlanden HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
6
1.5 Leeswijzer
Leeswijzer
In hoofdstuk 4, ‘Straatmeubilair en bebording’, komen
In hoofdstuk 6 ‘Water’ komen alle elementen die
Naast deze inleiding bestaat dit handboek uit
alle verticale inrichtingselementen aan bod. Om de
betrekking hebben tot water aan bod. Allereerst
zes onderdelen/hoofdstukken: ‘duurzaamheid’,
herkenbaarheid te bevorderen is ernaar gestreefd
worden enkele algemene uitgangspunten
‘bestrating’, ‘straatmeubilair en bebording’, ‘groen’,
een familie van straatmeubilair samen te stellen.
beschreven (paragraaf 6.1). Vervolgens worden in
‘water’ en ‘riolering .
In paragraaf 4.1 wordt dit toegelicht. In paragraaf
paragraaf 6.2 de technische en beeldende eisen
4.2 wordt aandacht besteed aan alle soorten
van de watergangen beschreven. In paragraaf 6.3
In hoofdstuk 3, ‘Verhardingen’, wordt allereerst
straatmeubilair: banken, afvalbakken, openbare
komen de oevers aan bod, waar een onderscheid
aandacht besteed aan de standaard wegprofielen
verlichting, etc.. In het onderdeel ‘bebording’
wordt gemaakt tussen natuurvriendelijke oevers
voor de verschillende gebiedstypen (paragraaf
(paragraaf 4.3) komen alle soorten bebording aan de
en beschoeiingen. De wateroverkappingen zoals
3.2). Hierbij komt bijvoorbeeld aan de orde welke
orde, van straatnaamborden tot verkeersborden en
bruggen en vlonders worden in paragraaf 6.4
snelheid voor de verschillende gebieden geldt, of
parkeerverwijzing.
uitgewerkt. Het hoofdstuk eindigt met een paragraaf
fietsers gebruik maken van de rijbaan of dat ze een
over kunstwerken, waarbij gedacht wordt aan stuwen
eigen fietspad nodig hebben en hoe de kruisingen
In hoofdstuk 5, ‘Groen’, worden allereerst enkele
worden uitgevoerd. In paragraaf 3.3 komen de
algemene uitgangspunten gegeven ten aanzien van
verschillende soorten verhardingstypen aan de orde.
de groenstructuur in Vijfheerenlanden (paragraaf
Hoofdstuk 7 ‘Riolering’ beschrijft vervolgens de eisen
Hieronder vallen bijvoorbeeld de rijbaan, het trottoir
5.1). Vervolgens worden richtlijnen gegeven ten
geldend voor de riolering en drainage. Hierbij gaat
en het fietspad. Van ieder type verharding wordt
aanzien van bomen (paragraaf 5.2). In paragraaf
het achtereenvolgens om de onderwerpen: vrijverval
aangegeven welke materialen en dergelijke voor de
5.3 komen de groenvoorzieningen aan bod: bomen,
riolering (paragraaf 7.2), drukriolering en persleiding
verschillende gebiedstypen worden voorgeschreven.
bermen, heesters, hagen etc. Tot slot wordt in
(paragraaf 7.3), rioolgemalen (paragraaf 7.4) en
In paragraaf 3.4 komen de verkeersvoorzieningen
paragraaf 5.4, 5.5 en 5.6 aandacht besteed aan de
drainage (paragraaf 7.5).
aan de orde, zoals drempels, plateaus en bushaltes.
speelvoorzieningen, hondenuitlaatplaatsen en fauna.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
en duikers.
7
1.6 Factsheets
Factsheets
In onderstaande afbeelding staat een uitleg over het
bijvoorbeeld niet voor in de woongebieden. Deze
Ieder onderwerp/inrichtingselement wordt
navigeren door de factsheets. Op iedere factsheet
gebiedstypen zullen dan in lichtgrijs worden
weergegeven in twee verschillende factsheets
wordt met blauw gekleurde buttons aangegeven op
weergegeven en zijn ook niet aanklikbaar.
Beeld en Techniek. Op het factsheet “Beeld” wordt
welk type gebied of gebieden de sheet betrekking
aangegeven aan welke leverancier gedacht kan
heeft (er kunnen dus meerdere buttons blauw
worden voor dit element, van welk materiaal het is
gekleurd zijn).
gemaakt, om welk type het gaat en welke kleur wordt
Door op één van de overige (grijze) buttons te
voorgeschreven. Eén of meerdere afbeeldingen
klikken, wordt de factsheet van het betreffende
illustreren de omschreven gegevens en tonen de
inrichtingselement weergegeven die op dat
beeldambitie van het inrichtingselement.
gebiedstype betrekking heeft.
Op het factsheet “Techniek” worden de technische
Sommige elementen zullen niet op alle gebiedstypen
eisen voor de uitwerking van het onderdeel genoemd.
van toepassing zijn. ANWB bewegwijzering komt
Deze factsheet is onderdeel van hoofdstuk 3:
Deze factsheet is onderdeel van paragraaf 3.3:
‘Verhardingen’. Door hierop te klikken navigeert u
‘Verhardingstypen’. Door hierop te klikken navigeert u
naar het begin van het hoofdstuk ‘bestrating’.
naar de overzichtspagina ‘verhardingen’.
3 VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
3.3 VERHARDINGSTYPEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
Dit is de factsheet van het onderwerp ‘rijbaan’.
3.3.1 RIJBAAN HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
Deze factsheet heeft betrekking op de technische
Door op deze button te klikken navigeert u naar de
uitwerking van de rijbaan in de woongebieden.
factsheet over de rijbaan in de hoofdinfrastructuur.
Het onderwerp ‘parkeren’ is niet van toepassing op de wijkinfrastructuur. Deze button is daarom niet aanklikbaar.
Uitleg navigatie op de factsheets HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
8
2. Duurzaamheid Samenhangend Duurzaamheidsbeleid Samenspel van maatregelen
2 DUURZAAMHEID Samenhangend Duurzaamheidsbeleid
Samenspel van maatregelen
zijn via aaneengesloten structuren (singels, parken,
Het HIOR vormt onderandere de beleidsmatige
Waar ingrepen in de openbare ruimte vaak
lanen, bermen) onderling verbonden met elkaar
uitwerking van het Samenhangend
locatiespecifiek zijn, gaat klimaatadaptatie en
en vormen de verbinding tussen buitengebied en
Duurzaamheidsbeleid van de gemeente
biodiversiteit juist over samenhang: het watersysteem
stadskern. Diverse en aaneengesloten groenblauwe
Vijfheerenlanden. De beleidsuitgangspunten
en ecosysteem van de stad zijn gebiedsoverstijgend
structuren zorgen voor een veerkrachtige inrichting
worden in het HIOR concreet vertaald in
en versterken elkaar. De stad is een verzameling van
die optimaal functioneert voor mens en dier. Daarbij
maatregelen die de doelstellingen uit het beleid
biotopen: leefgebieden van mensen en dieren met
is ook variatie een groot goed: niet overal dezelfde
‘handen en voeten’ geven. Het beleid bevat een
eenzelfde ecologie zoals een oud centrum, groene
inrichting, maar juist verschillen in natuurlijke
stevige duurzaamheidsambitie. De gemeente zet
uitbreidingswijk of bedrijventerrein. Deze biotopen
of cultuurlijke gebieden, rijk aan gradiënten en
zich in voor een mooie, gezonde en duurzame leefomgeving. Enkele kernpunten uit het beleid zijn: een klimaatbestendige leefomgeving door versterking van blauwe en groene verbindingen, vergroening van het stedelijke gebied, het opvangen en vasthouden van water, verlagen van de temperatuur in steden en klimaatadaptatie zichtbaar te maken, ‘leven met water;’ en een circulaire economie met hergebruik van producten, onderdelen en grondstoffen. De gemeente staat voor de opgave om de openbare ruimte in te richten met het oog op de uitdagingen van deze tijd zoals klimaatverandering: meer extreme weersomstandigheden (piekbuien, droogte en hitte) en afnemende biodiversiteit. Het HIOR gaat over de minimale eisen van de openbare ruimte, de ambitie voor een duurzame en klimaatadaptieve inrichting reikt echter verder.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
9
Klimaatadaptatie
verschillende lagen van beplanting zorgen voor
worden vastgehouden en vervolgens langzaam
Groene parkeerplaatsen
een leefbare omgeving. De ontwikkeling van de
worden afgegeven aan het oppervlaktewater.
Verminderen van verharding zodat er minder
stad gaat niet in één keer, maar bestaat juist uit
regenwater niet tot afstroming komt maar direct in
individuele ontwikkelingen. Per project is het daarom
Wadi
de bodem kan treden. In combinatie met grindkoffers
noodzakelijk om te kijken naar de kansen voor
Wadi’s dienen als tijdelijke buffer van overvloedig
mogelijkheid tot beperkte infiltratie.
klimaatadaptatie en biodiversiteit, hoe de ecologie
regenwater. Deel van het overtollige regenwater kan
Groene parkeerplaatsen
en waterhuishouding binnen de biotoop versterkt kan
infiltreren (met grindkoffers om de opslagcapaciteit te
worden.
vergroten) of stapsgewijs (met schotjes) afstromen naar het oppervlaktewater. Een gradiëntrijke inrichting met gras of beplanting levert naast de grotere
Klimaatadaptatie
opnamecapaciteit ook een biotoop voor dieren op. Wadi’s
Vertraagd afvoeren Om overbelasting van het riool bij piekbuien te
Sedum- en groene daken
voorkomen en watertekort tijdens langdurige
Daken met vegetatie houden water vast tijdens
droogte te beperken moet hemelwater vertraagd
buien en zorgen voor een vertraagde afvoer van
Zichtbaar afkoppelen van hemelwater
worden afgevoerd in de openbare ruimte. Door de
regenwater. Daarnaast zorgen de daken voor
Zichtbaar maken van klimaatadaptatie in de
sponswerking van de openbare ruimte te vergroten,
verkoeling op hete dagen en dragen daken met
openbare ruimte draagt bij aan het inzicht in
kan tijdens een piekbui een groot deel van het water
vegetatie bij aan de biodiversiteit.
klimaatverandering. Het afkoppelen van daken en wegen op het riool laat water bij piekbuien over straat lopen richting plaatsen waar het water gebufferd kan worden.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
10
Open goten met verlaagde (opsluit)banden
Regenton in de tuin
Creëren van schaduwplekken
Inrichting van wegen met een open goot maakt
Een regenton aangesloten op de regenpijp kan water
In de schaduw van bomen en planten is het al gauw
kolkloze en hemelwaterrioolloze infrastructuur
tijdens regenbuien opslaan om in drogere periodes te
een aantal graden koeler. Juist op verblijfsplekken
mogelijk. Opsluitbanden met regelmatige openingen
gebruiken en zo het waterverbruik te verminderen en
en langs belangrijke looproutes door de stad of buurt
of verlagingen zorgen ervoor dat water vanaf de weg
de piekbelasting te beperken. Pas als de regenton vol
is een hoog percentage schaduw van grote bomen
in het groen kan afvloeien en zo de overlast beperkt.
is wordt het water opgevangen in de tuin.
nodig om de gevolgen van hitte te beperken. Ook
Oppervlakkig afwateren
arcades, luifels en pergola’s geven schaduw aan de openbare ruimte.
Voorkomen van hittestress Op hete dagen wordt het in de stad al gauw een aantal graden warmer dan in de omgeving. Dit leidt tot hogere sterfte bij risicogroepen (senioren, zorgbehoevenden), verminderde arbeidsproductiviteit en verminderde slaap. Deze gevolgen kunnen
Percentage groen in de buurt
beperkt worden door het vergroenen van de
Groene buurten en wijken blijven koeler tijdens
leefomgeving. Denk aan een korte afstand tot groen,
hete dagen dan stenige pleinen en bedrijventerrein.
een hoog percentage groen in de buurt en een
Minimaliseren van verhardingen en toepassen van
inrichting waarbij de oppervlakte van verharding
beplanting op grote schaal heeft een verkoelend
wordt beperkt.
effect. Bomen norm
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
11
Vergroten biodiversiteit
Toepassen van materialen met beperkte
Vergroten biodiversiteit
warmteuitstraling
bedienen van voedsel of nestplaats. Verschillen in hoogte (kroon, struik en kruidlaag) van verschillende
Lichtgekleurde materialen hebben een hoger albedo
Variatie aan beplanting
planten en van zelfde plantensoorten onderling,
(reflectie van warmtestraling) en zorgen voor minder
Bomen en heester werken als ecosysteemdienst
zorgen voor een diverse ecologische basis. Ook het
warmteaccumulatie in de openbare ruimte. Licht
voor de stad, dorp of buurt door opvang van
levensstadia van de boom of plant is van belang,
gekleurd beton bijvoorbeeld is al snel 20 graden
regenwater, fijnstof, het leveren van schaduw en
zodat niet een geheel plantsoen of bomenlaan
koeler dan zwarte asfaltbestrating.
zijn bron van voedsel en nestruimte voor vogels en
uitgedund wordt op hetzelfde moment.
dieren. De bomennorm in het HIOR vereist een
Bijvoorbeeld lanen of bermen die lopen van
Verdamping en verkoeling
minimale hoeveelheid en grootte van de bomen
vleermuiskast in muur naar poel in de buurt
Op verharde pleinen met weinig ruimte voor groen
per plangebied. Voor bomen geldt dat er zowel
(foerageergebied).
kan de luchtvochtigheid verbeterd worden met
bovengronds als ondergronds aandacht voor de
fonteinen of andere waterelementen. Zowel de
benodigde ruimte is.
verneveling van bedriegertjes als het koelende effect
Gradiënten in standplaats Ophogen en afgraven van delen van de openbare
van de waterstraal dragen bij aan een vermindering
Variatie in soort, hoogte, grootte en levensstadium
ruimte zorgt voor een grotere diversiteit aan
van hitte.
Voor een divers ecosysteem zijn verschillen in
standplaatsen. Elke soort kent een eigen optimum,
soort van belang. De inrichting moet niet uitgaan
maar door klimaatverandering kunnen soorten zich
van monoculturen, maar juist van verschillende
beter aanpassen (of verschuiven) bij een gradiënt in
plantensoorten die elk een of meerdere dieren
de bodem.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
12
Differentiatie in cultuur en natuur
Vogelkasten
Natuurlijke erfafscheidingen
Grote delen van de openbare ruimte worden
Voldoende nestmogelijkheden toepassen in
Erfafscheidingen kunnen zowel als habitat en als
voornamelijk vanuit esthetisch oogpunt ontworpen.
nieuwbouw, bijvoorbeeld voor huismus, gierzwaluw,
verbinding dienen. Een verbinding voor egels kan
Voor een biodiverse inrichting is verschil in natuurlijke
vleermuis, te integreren in de bebouwing (in
bijvoorbeeld bestaan uit een groene haag, een
en cultuurlijke (parken) van belang. Juist niet als
hoekwoning / gevel op het noordoosten).
houtwal of takkenrillen (halfhoge haag van gestapeld
compromis, maar als contrast: parken voornamelijk
Voorbeeld stadscentrum: vogelvide (huismus) met
snoeihout). Een stenen muur met nissen en spleten
voor recreatie, met intensief beheer met enige
wintergroene planten, heggen en hagen als schuil-
kan bijvoorbeeld functioneren als verblijfsplaats.
afstemming op de biodiversiteit en in een aantal
en slaapplaats, natuurlijk beheerd openbaar groen;
groengebieden en bermen juist extensief beheer, met
gierzwaluw onder dakpan en deels in de muur (vliegt
Groene gevels en groene daken
grasvegetaties en kruidenmengsels.
naar hoogte voor aeroplankton en nestelt in spleten
Gevels bekleed met klimplanten, een levende muur
van gebouwen. meerdere nesten bij elkaar. Spreeuw:
met bakken of groene daken met bloeiende kruiden
kort gras, nestholte in dakpan.
en grassen - trekken allen insecten aan, die op hun
Nestgelegenheid
beurt als voedsel voor vogels en vleermuizen dienen:
Bomen en planten zijn naast esthetische dragers (vorm, kleur, structuur, onderhoud) van de openbare
Insectenhotels
een mini-ecosysteem met voedselpyramide. Ze
ruimte ook ecologisch van belang, als schuil- en
Nest- en rustkamers voor insecten, als
bieden ook een schuilmogelijkheid en nestplaats en
nestgelegenheid voor talloze vogels, dieren en
overwinteringsplek. Deze kunnen gemaakt
tegelijkertijd minder wind- en geluidshinder voor de
insecten. Veel stadsvogels nestelen doorgaans in
worden van bijvoorbeeld afvalhout. Aan te leggen
mens.
oude bebouwing. Echter, met het verduurzamen van
in combinatie met bloemrijke gebieden, zoals
woningen verdwijnen die plekken. Integratie van
bijvoorbeeld Prachtlint in Vijfheerenlanden.
fauna in nieuwbouw is daarom essentieel voor het in stand houden van de stadsecologie.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
13
Circulariteit
Groene Verbindingen
Duurzaam beheer
gebruiksduur. Hergebruik van klinkers of andere
Ecologische bermen zoals bloemrijke- en kruidenrijke
Ecologisch beheer als vertrekpunt om de
bestratingsmaterialen kunnen bij het opstellen
zones met extensief maaibeleid of maaibeheer
biodiversiteit van de openbare ruimte te vergroten
van een materialenpaspoort worden ingezet bij
gericht op biologische klok van bloemen en insecten,
speelt het beheer een grote rol.
herinrichting.
als bron van nectar en pollen. Ook wegbegeleiding
Het uitgangspunt zou moeten zijn: ecologisch beheer
met hagen en bomenrijen zorgen voor voedsel
waar dat kan: afgestemd en variërend in tijd en
TCO
(zeker met besdragende soorten). Langgerekte
plaats voor optimaal ecologisch resultaat, met meer
De total cost of ownership laat zien wat de totale
verbindingsstructuur in de stad zoals
structuur en variatie, met leeftijdsopbouw in groene
kosten van een inrichtingsontwerp zijn tijdens de
bijvoorbeeld Prachtlint in Vijfheerenlanden.
ruimtes, maaibeleid in gedeeltes en ruimte voor dood
gehele levensduur. Dit geeft inzicht in de meerwaarde
Insectenhotels en wilde bloemen en aangepast
hout.
van duurdere maar duurzame producten, zeker wanneer de restwaarde van het product inzichtelijk is.
bloembeheer. Natuuroevers
Circulariteit
Duurzaamheidslabel Een middel om circulariteit te vergroten is het al dan
Glooiende oevers met beplanting zorgen voor voedsel, nestgelegenheid, in en uitgaan van het
Hergebruik en materialenpaspoort
niet verplicht stellen van een duurzaamheidslabel.
water van dieren en amfibiën. Rijk aan gradiënten
Bij de inrichting van de openbare ruimte ligt
De ontwikkelaar toont hiermee aan bepaalde
en zorgt voor waterzuivering. Plas dras berm. Water
de lat hoog voor hergebruik van materialen
duurzaamheidsdoelen te realiseren met het project
met onderbegroeiing is goed voor eiafzetting van
en het toepassen van materialen met een
(bijv. NL Greenlabel of BREAAM).
diverse soorten amfibiën en insecten. Langgerekte
hoge hergebruikswaarde aan het eind van de
verbindingsstructuur in stad.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
14
3. Verhardingen INHOUDSOPGAVE
INLEIDING
VERHARDINGEN
STRAATMEUBILAIR EN BEBORDING
3 VERHARDINGEN
GROEN
WATER
RIOLERING
Dit hoofdstuk heeft betrekking op alle verharde
Paragraaf 3.3 gaat vervolgens in op de verschillende
onderdelen binnen de bebouwde komgrenzen
typen verhardingen: rijbaan, fietspad, trottoir,
Navigeer snel naar:
van dorps- of stadskernen. Hierbij is het beheer
parkeren en banden. Per gebied worden de
•
Wegprofielen woongebieden
en onderhoud binnen deze grenzen onder
beeldende en technische eisen genoemd. Bij
•
Wegprofielen verblijfsgebieden
verantwoording van de gemeente Vijfheerenlanden.
sommige gebieden gelden dezelfde eisen ten
•
Wegprofielen werkgebieden
De openbare ruimte buiten de bebouwde
aanzien van beeld en/of techniek. Deze gebieden zijn
•
Wegprofielen hoofdinfrastructuur
komgrenzen valt qua eigendom, inrichting en beheer
dan samengevoegd om herhaling te voorkomen.
•
Wegprofielen wijkinfrastructuur
veelal onder de verantwoording van waterschap Rivierenland.
In paragraaf 3.4 komen de verkeersvoorzieningen aan bod: drempels en plateaus, wegmarkering,
In paragraaf 3.1 worden de algemene eisen en
bushaltes en voorzieningen voor visueel
kaderstellende documenten uitgewerkt ten aanzien
gehandicapten. De eisen ten aanzien van de
van verkeer. Paragraaf 3.2 omschrijft de eisen ten
verkeersvoorzieningen zijn voor alle verblijfsgebieden
aanzien van de meest voorkomende wegprofielen
gelijk.
voor de verschillende gebiedstypen. Uiteraard zijn andere profielen mogelijk, binnen de minimale
De paragrafen beginnen met een overzichtspagina.
maatvoering die in de voorbeeld profielen wordt
Vanuit deze pagina kunt u gemakkelijk naar één van
gehandhaafd. De dimensionering moet te allen tijde
de onderwerpen navigeren.
in overeenstemming zijn met de eisen van het CROW (ASVV 2012). Daarnaast komt aan de orde welke snelheid voor de verschillende gebieden geldt, of fietsers gebruik maken van de rijbaan of dat ze een eigen fietspad nodig hebben en hoe de kruisingen worden uitgevoerd. De afzonderlijke onderdelen van deze wegprofielen worden in de volgende paragrafen behandeld. Hier komen ook de technische eisen van de afzonderlijke onderdelen aan bod.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
15
3.1 Algemeen 3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
3.1 ALGEMEEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
3.1.1 KADERSTELLENDE DOCUMENTEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
3.1.1 Kaderstellende documenten
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN
Kaderstellende documenten zijn de documenten die
ASVV 2012
in de gemeente Vijfheerenlanden. Deze documenten
CROW-publicatie 164a t/m d Basiskenmerken wegontwerp Categorisering en inrichting van wegen (Handboek Wegontwerp
bestaan uit landelijke, provinciale en gemeentelijke
2013)
richtlijnen en zijn een aanvulling op de informatie die
CROW-publicatie 188 Richtlijn beheer en onderhoud verkeerstekens
in dit technische HIOR staat beschreven.
leidend zijn voor het ontwerp van de openbare ruimte
CROW-publicatie 207 Richtlijnen voor bebakening en markering van wegen 2015 CROW-publicatie 222 Richtlijn bewegwijzering CROW-publicatie 230 Ontwerpwijzer fietsverkeer CROW-publicatie 233 Handboek halteplaatsen / addendum Handboek halteplaatsen CROW-publicatie 262 Richtlijn toeristische bewegwijzering CROW-publicatie 315 Basiskenmerken Wegontwerp CROW-publicatie 336 Oplaadpunten voor elektrische auto’s in de openbare ruimte CROW-publicatie 337 Richtlijn toegankelijkheid CROW-publicatie 344 Richtlijn drempels, plateaus en uitritten Handboek voor Toegankelijkheid Wgh (wet geluidhinder) Wet milieubeheer RVV-1990 / BABW (Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens) Beleidsregels Oplaadpunten elektrische auto’s Handboek kabels en leidingen Vijfheerenlanden (november 2019) Zolang er nog geen parkeernota Vijfheerenlanden is vastgesteld. Zijn de parkeernota’s van de voormalige gemeenten Zederik, Leerdam en Vianen van toepassing.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
16
3.1.2 Wegcategorisering 3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
3.1 ALGEMEEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
3.1.2 WEGCATEGORISERING
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
WEGCATEGORIEËN BINNEN DE BEBOUWDE KOM (BIBEKO) Gebiedsontsluitingsweg
Erftoegangsweg type I
Erftoegangsweg type II
vertaald naar de gebieden die zijn vastgesteld in het HIOR. Door op de gebieden te klikken kom je bij de algemene eisen en uitgangspunten voor de gebieden.
KENMERKEN Gebiedstype in het
In de hiernaast staande tabel zijn de wegcategorieën
Hoofdinfrastructuur
Wijkinfrastructuur
HIOR
Woongebied Verblijfsgebied Werkgebied
Karakter
Drukke invalsweg
Verbindende weg door
met beperkt aantal
een wijk met busroutes
Verblijfsgebied
aansluitingen Intensiteit (mvt/etmaal)
4.000-15.000 mvt/etmaal
< 10.000 mvt/etmaal
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
< 5.000 mvt/etmaal
17
3.1.3 Algemene ontwerpeisen 3. VERHARDINGEN VERKEERSVEILIGHEID
Aspect
3.1 ALGEMEEN BEREIKBAARHEID
3.1. 3.1 Verkeers veilig h eid
3.1.3 ALGEMENE ONTWERPEISEN VERKEER OPENBAAR VERVOER
PARKEREN
ONTWERP
Eisen en uitgangspunten
3.1. 3. 2 B ereikb a a rh eid
Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad
VERKEERSVEILIGHEID
worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn
Algemeen
• Verblijfsgebieden binnen de bebouwde kom worden in principe als 30 km/h-zones
wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen
ingericht volgens het Duurzaam Veilig principe.
van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met
• Wegen buiten de bebouwde kom vallen (nog) niet onder het wegbeheer van de gemeente
de gemeente Vijfheerenlanden.
op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande
Vijfheerenlanden. • In geval van reconstructies of herinrichtingen wordt geïnventariseerd of er in de bestaande situatie onveilige situaties voorkomen. Dit gebeurt onder andere op basis van ongevallenanalyses en op basis van meldingen van burgers. • In de ontwerpfase wordt – binnen de grenzen van wetgeving en richtlijnen – al het mogelijke gedaan om verkeersonveilige situaties verkeersveilig(er) te maken en te verbeteren als er sprake is van verkeersonveilige situaties. Oversteek-
• De oversteekbaarheid van wegen voor voetgangers, fietsers en gemotoriseerd
plaatsen
verkeer moet veilig plaatsvinden. Hiervoor kunnen indien noodzakelijk en mogelijk, middengeleiders worden ingepast in het ontwerp. De locatie dient ter plaatse bepaald te worden. • In een verblijfsgebied wordt terughoudend omgegaan met het aanleggen van voetgangersoversteekplaatsen. • Bij gebiedsontsluitingswegen wordt een voetgangersoversteekplaats altijd in combinatie met een snelheidsremmende maatregel aangelegd (bij voorkeur plateau).
BEREIKBAARHEID Algemeen
• Het ontwerp van de wegen dient afgestemd te zijn op de wegcategorisering. • Ongewenste verkeersstromen of menging van verkeersstromen wordt voorkomen. • (Economische) bereikbaarheid wordt gewaarborgd voor het bedrijventerrein en economisch belangrijke gebieden ter ondersteuning van ruimtelijk-economische ontwikkelingen. • Sluipverkeer door de wijken wordt zoveel mogelijk voorkomen/beperkt.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
18
3. VERHARDINGEN
3.1 ALGEMEEN
VERKEERSVEILIGHEID
3.1. 3. 3 Open b a a r vervoer
3.1.3 ALGEMENE ONTWERPEISEN VERKEER
BEREIKBAARHEID
OPENBAAR VERVOER
PARKEREN
ONTWERP
Aspect
Eisen en uitgangspunten
Fietsroute
• Het fietsroutenetwerk vorm een samenhangend geheel en sluit aan op de herkomst en
op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande
Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn
netwerk
bestemmingen.
wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen
• Fietsroutes zijn zo direct mogelijk.
van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met
• De vormgeving van het fietsroutenetwerk wordt in de omgeving ingepast zodat het
de gemeente Vijfheerenlanden.
aantrekkelijk is om te fietsen. • Het fietsroutenetwerk is veilig voor alle beoogde weggebruikers (waaronder scootmobiel en voetgangers). • Het fietsroutenetwerk maakt een vlotte en comfortabele doorstroming voor de fietser mogelijk. • Fietsroutes binnen de bebouwde kom in de voorrang. Bij solitaire oversteekplaatsen (niet bij een kruising of zijstraat) niet in de voorrang. Bereikbaarheid
• De bereikbaarheid en toegankelijkheid voor onderhoudsmaterieel, zoals bijvoorbeeld
Voertuigen
veegmachines, maaimachines en diverse hulpdiensten, moeten gegarandeerd zijn door middel van verwijderbare paaltjes die voldoen aan de richtlijnen van Fietsberaad.
OPENBAAR VERVOER Algemeen
• De initiatiefnemer van de realisatie van de openbare ruimte is tevens de initiator van de overleggen tussen concessiebeheerder en gemeente.
Haltes
• Indien er een nieuwe halteplaats gerealiseerd wordt, zal deze voldoen aan de vigerende CROW-publicatie (Handboek halteplaatsen/addendum Handboek halteplaatsen).
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
19
3.1. 3. 4 Pa rkeren 3. VERHARDINGEN
3.1 ALGEMEEN
3.1.3 ALGEMENE ONTWERPEISEN VERKEER 3.1. 3. 5 On t werp
VERKEERSVEILIGHEID
Aspect
BEREIKBAARHEID
OPENBAAR VERVOER
PARKEREN
Eisen en uitgangspunten
Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn
PARKEREN Algemeen
ONTWERP
op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande • Voor de parkeernorm wordt verwezen naar de vigerende nota Parkeernormen
wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen
Vijfheerenlanden.
van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met
• Bij haaksparkeren dient inschijnen in woningen zoveel mogelijk worden voorkomen.
de gemeente Vijfheerenlanden.
Oplaad
• Bij het aanvragen van oplaadpalen voor elektrische auto’s dienen de beleidsregels
infrastructuur
zoals beschreven in de vigerende nota Beleidsregels Oplaadpunten elektrische auto’s opgevolgd te worden.
ONTWERP Algemeen
• De ontwerprichtlijnen uit het (nog op te stellen) GVVP dienen opgenomen te zijn in het ontwerp. • Bij het ontwerp rekening houden met zoveel mogelijk voorkomen van onkruidgroei. • Het wegontwerp dient afgestemd te zijn op de vastgestelde wegcategorie. • In nieuwe situaties worden laadplekken voor elektrische voertuigen niet meegerekend als parkeerplek in de parkeerbalans. • In bestaande situaties wordt de parkeerplek die dienst gaat doen als laadplek gecompenseerd in de directe omgeving.
Restzettingseis
• In 10 jaar tijd dient er niet meer dan 10 cm zetting plaats te vinden.
en berekening
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
20
3.2 Wegprofielen 3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
3.2.1 Woongebieden HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (1/2) Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden.
Snelheid
• 30 kilometer per uur.
Rijbaanindeling
• 1 rijbaan
Verharding
• Elementen
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren,
0,1 kavel
0,15 trottoir
rijbaan
trottoir
≥ 1,9m
≥ 5m
≥ 1,9m
kavel
Profiel 1
Minimaal Woonstraatprofiel 30 km woonstraat zonder parkeren (kleuren zijn indicatief).
via groene bermen naar het oppervlakte water. Groene bermen liggen 5 cm lager dan opsluitband. De kwaliteit en inrichting van het groen moet hiervoor voldoende zijn. In huidige situaties verdient dit extra aandacht. Bewegwijzering
• Afstemmen op categorie
Erfaansluitingen
• Ja
Rijbaanscheiding
• Geen
Oversteken op
• Ja
0,1
0,15
kavel
trottoir
rijbaan
≥ 1,9m
≥ 5m
parkeren
trottoir
2m
≥ 1,9m
0,5m
kavel
Profiel 2a profiel woonstraat met langsparkeren, grenzend aan trottoir (kleuren zijn indicatief). Minimaal Woonstraat 30 km met langsparkeren.
wegvakken 0,1
Oversteken op
• Ja
kavel
kruisingen Parkeren
0,15
0,5m ≥ 1,8m
trottoir
rijbaan
≥ 1,9m
≥ 5m
0,5m
parkeren
trottoir
4,5m
≥ 2,3m
kavel
• In de vakken (langs- en haaksparkeren) en op de rijbaan. Profiel 3
Minimaal profiel Woonstraat 30 km woonstraat met haaksparkeren, grenzend aan trottoir (kleuren zijn indicatief). met dwarsparkeren.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
21
3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (2/2)
(Zone)bord:
OV haltes
• Op rijbaan
limiet op wegdek
Pechvoorziening
• Geen
Portaalfunctie
• Geen
Obstakelafstand
• Klein
Kantmarkering
• Geen markering of eventueel onderbroken markering 1-3
Bromfietser
• Op de rijbaan.
Fietser
• Op de rijbaan.
• Regimebord of (zone)bord
herhalen en/of
of opsluitband. Eisen voor
• Op het wegprofiel in woongebieden zijn de
uiterlijk
volgende onderdelen uit dit hoofdstuk van toepassing: Rijbaan, Trottoir, Parkeren,
• Bij voorkeur geen fietssuggestiestroken aanleggen.
Drempels en plateaus en Wegmarkering. Voetganger
• In woonerven: op de rijbaan. • In overige woongebieden: op het trottoir.
Technische
• Rijbaan, Trottoir, Parkeren.
uitwerking Snelheids
• Ja
beperkende maatregelen Kruisingen
• Alle kruisingen worden gelijkwaardig uitgevoerd, met bij voorkeur een snelheidsverlagende voorziening in de vorm van een plateau.
Verlichting
• Afstemmen op categorie
0,1 kavel
Voorrang
• Gelijkwaardige kruisingen
0,15 trottoir
rijbaan
≥ 1,9m
≥ 5m
parkeren 0,5m
4,5m
gazon 0,6m
Profiel 4 profiel woonstraat met haaksparkeren, grenzend aan gazon (kleuren zijn indicatief). Let op: Minimaal Woonstraat 30 km indien de groenstrook groot genoeg is en op de goede hoogte ligt om water te bergen, dan verdient met dwarsparkeren. het de voorkeur om de band (uitstapstrook) verlaagd aan te leggen (5 cm in plaats van 10 cm).
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
22
3.2.2 Verblijfsgebieden 3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (1/2) Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden.
Snelheid
• 30 kilometer per uur.
Rijbaanindeling
• 1 rijbaan
Verharding
• Elementen
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren, via groene bermen naar het oppervlakte water. Groene bermen liggen 5 cm lager dan opsluitband. De kwaliteit
0,1 kavel
0,3 trottoir
rijbaan
trottoir
≥ 1,9m
≥ 5m
≥ 1,9m
kavel
en inrichting van het groen moet hiervoor voldoende zijn. In huidige situaties verdient dit extra aandacht. Bewegwijzering
• Afstemmen op categorie
Erfaansluitingen
• Ja
Rijbaanscheiding
• Geen
Verwijzing wegprofielen
Oversteken op
• Ja
De profielen voor verblijfsgebieden zijn qua maatvoering gelijk aan de profielen voor de
wegvakken
Profiel Minimaal profiel straat zonder parkeren in een historisch verblijfsgebied (kleuren zijn indicatief). Verblijven historische gebieden
woongebieden. De verschillen worden gevormd door de inrichting: materiaalkeuze en kleurkeuze. Bovenstaand profiel geeft een voorbeeld van een wegprofiel voor een rij-
Oversteken op
• Ja
kruisingen
baan zonder parkeren in een historisch verblijfsgebied. De maatvoering van rijbaan en trottoir zijn exact gelijk aan hetzelfde profiel voor woongebieden. Daarom wordt voor de overige profielen voor verblijfsgebieden verwezen naar de profielen van het onderdeel
Parkeren
• In vakken (langs- en haaksparkeren), op rijbaan
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
Wegprofielen woongebieden.
23
3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (2/2)
(Zone)bord:
OV haltes
• Op rijbaan
limiet op wegdek
Pechvoorziening
• Geen
Portaalfunctie
• Geen
Obstakelafstand
• Klein
Kantmarkering
• Geen markering of eventueel onderbroken markering 1-3
Bromfietser
• Op de rijbaan.
Fietser
• Op de rijbaan.
• Regimebord of (zone)bord
herhalen en/of
of opsluitband Technische
• Rijbaan, Trottoir, Parkeren,
uitwerking
Drempels en plateaus en Wegmarkering.
• Bij voorkeur geen fietssuggestiestroken aanleggen. Voetganger
• Op het trottoir.
Snelheids
• Ja
beperkende maatregelen Kruisingen
• Alle kruisingen worden gelijkwaardig uitgevoerd, met bij voorkeur een snelheidsverlagende voorziening in de vorm van een plateau.
Pleinen
• De bestrating van pleinen valt niet onder de standaard van verblijfsgebieden. Voor pleinen is maatwerk noodzakelijk.
Verlichting
• Afstemmen op categorie
Voorrang
• Gelijkwaardige kruisingen
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
24
3.2.3 Werkgebieden 3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (1/2) Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden.
Snelheid
• 30 kilometer per uur.
Rijbaanindeling
• 1 rijbaan
Verharding
• Elementen
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren, via groene bermen naar het oppervlakte water. Groene bermen liggen 5 cm lager dan opsluitband. De kwaliteit
Profiel 1 Woonstraat 30 km
0,1 kavel
0,15 trottoir
rijbaan
trottoir
≥ 1,9m
≥ 6m
≥ 1,9m
kavel
en inrichting van het groen moet hiervoor voldoende zijn. In huidige situaties verdient dit extra aandacht. Profiel Minimaal profiel werkstraat zonder parkeren (kleuren zijn indicatief). Werkgebieden
Bewegwijzering
• Afstemmen op categorie
Erfaansluitingen
• Ja
Rijbaanscheiding
• Geen
Verwijzing wegprofielen
Oversteken op
• Ja
De profielen voor verblijfsgebieden zijn qua maatvoering gelijk aan de profielen voor de
wegvakken
woongebieden. De verschillen worden gevormd door de inrichting: materiaalkeuze en kleurkeuze. Bovenstaand profiel geeft een voorbeeld van een wegprofiel voor een rijbaan
Oversteken op
• Ja
kruisingen
zonder parkeren, maar met twee trottoirs, in een werkgebied. De maatvoering van rijbaan en trottoir zijn exact gelijk aan hetzelfde profiel voor woongebieden. Daarom wordt voor de overige profielen voor verblijfsgebieden verwezen naar de profielen van het onderdeel
Parkeren
• In vakken (langs- en haaksparkeren), op rijbaan
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
Wegprofielen woongebieden.
25
3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (2/2)
(Zone)bord:
OV haltes
• Op rijbaan
limiet op wegdek
Pechvoorziening
• Geen
Portaalfunctie
• Geen
Obstakelafstand
• Klein
Kantmarkering
• Geen markering of eventueel onderbroken markering 1-3
Bromfietser
• Op de rijbaan.
Fietser
• Op de rijbaan.
• Regimebord of (zone)bord
herhalen en/of
of opsluitband Eisen voor
• Op het wegprofiel in woongebieden zijn de
uiterlijk
volgende onderdelen uit dit hoofdstuk van toepassing: Rijbaan, Trottoir, Parkeren,
• Bij voorkeur geen fietssuggestiestroken aanleggen.
Drempels en plateaus en Wegmarkering. Voetganger
• Op het trottoir. Technische
Snelheids
• Ja
• Rijbaan, Trottoir, Parkeren.
uitwerking
beperkende maatregelen Kruisingen
• Alle kruisingen worden gelijkwaardig uitgevoerd, met bij voorkeur een snelheidsverlagende voorziening in de vorm van een plateau.
Pleinen
• De bestrating van pleinen valt niet onder de standaard van verblijfsgebieden. Voor pleinen is maatwerk noodzakelijk.
Verlichting
• Afstemmen op categorie
Voorrang
• Gelijkwaardige kruisingen
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
26
3.2.4 Hoofdinfrastructuur 3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (1/2) Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden.
Snelheid
• 50 kilometer per uur.
Rijbaanindeling
• 2x1 rijbaan of 2x2 rijbanen
Verharding
• Gesloten (asfalt)
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren, via groene bermen naar het oppervlakte water. Groene
0,1 kavel
bermen liggen 5 cm lager dan opsluitband. De kwaliteit
0,15 trottoir
fietspad
groen
rijbaan
groen
fietspad
trottoir
≥ 1,9m
≥ 2m
≥ 1m
≥ 5,8m
≥ 1m
≥ 2m
≥ 1,9m
kavel
en inrichting van het groen moet hiervoor voldoende zijn. In huidige situaties verdient dit extra aandacht. Bewegwijzering
• Afstemmen op categorie
Erfaansluitingen
• Nee/beperkt
Rijbaanscheiding
• Ja (minimaal asstreep)
Oversteken op
• Ja
Profiel 7
Minimaal profiel hoofdstructuur (wensbeeld) met vrijliggende fietspaden (kleuren zijn indicatief). hoofdinfrastructuur 50km/h losliggende fietspaden.
wegvakken Oversteken op
• Ja
kruisingen Parkeren
• Niet op de rijbaan, alleen in de vakken (langsparkeren)
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
27
3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (2/2)
Verlichting
• Afstemmen op categorie
OV haltes
• In havens
Voorrang
• Voorrangsweg
Pechvoorziening
• In berm of havens
(Zone)bord:
• (A01; 50)
Obstakelafstand
• Middel
limiet op wegdek
Bromfietser
• Op de rijbaan.
Portaalfunctie
• Bij overgang komgrens
Fietser
• Bij voorkeur op vrijliggende fietspaden.
Kantmarkering
• Onderbroken markering 3-3 of opsluitbanden
met de breedte van het profiel, wordt een aanliggend
Eisen voor
• Op het wegprofiel in de hoofdstructuur zijn de volgende
fietspad toegepast. Bij de detaillering van het fietspad
uiterlijk
onderdelen uit dit hoofdstuk van toepassing: Rijbaan,
herhalen en/of
• Indien een vrijliggend fietspad niet mogelijk is in verband
Fietspad, Trottoir, Parkeren en Wegmarkering.
tijdens reconstructie van deze wegen is maatwerk noodzakelijk. • Indien het wegprofiel het niet toelaat om een vrijliggend
Technische
of aanliggend fietspad te realiseren, dient een
uitwerking
• Rijbaan, Fietspad, Trottoir, Parkeren.
fietssuggestiestrook of fietsstrook toegepast te worden. Voetganger
• Op het trottoir.
Snelheids
• Ja, alleen voor conflictsituaties
beperkende maatregelen Kruisingen
• Kruisingen met andere verkeersaders d.m.v. rotonde of VRI. Erftoegangswegen sluiten aan met uitritconstructie dan wel met een portaalconstructie.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
28
3.2.5 Wijkinfrastructuur 3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (1/2) Voor alle eisen en richtlijnen die in dit specificatieblad worden genoemd geldt dat zij van toepassing zijn op nieuwe wegen en reconstructie van bestaande wegen. De bestaande inrichting kan op onderdelen van deze eisen en richtlijnen afwijken in overleg met de gemeente Vijfheerenlanden.
Snelheid
• 30 kilometer per uur.
kavel
trottoir
rijbaan
trottoir
≥ 1,9m
≥ 5m
≥ 1,9m
kavel
• In de huidige situatie is een groot deel van de wijkinfrastructuur nog een 50 kilometer per uur-weg. Bij herinrichting zullen deze wegen worden omgevormd naar 30 kilometer per uur-weg. Rijbaanindeling
• 1 rijbaan
Verharding
• Gesloten (asfalt) met uitzondering open (elementen)
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren,
Profiel 10Minimaal profiel wijkinfrastructuur zonder parkeren (kleuren zijn indicatief). wijk infrastructuur 30km/h
kavel
via groene bermen naar het oppervlakte water. Groene
trottoir
rijbaan
≥ 1,9m
≥ 5m
0,5m
parkeren
trottoir
2m
≥ 1,9m
kavel
bermen liggen 5 cm lager dan opsluitband. De kwaliteit en inrichting van het groen moet hiervoor voldoende zijn. In huidige situaties verdient dit extra aandacht. Bewegwijzering
• Afstemmen op categorie
Erfaansluitingen
• Ja
Rijbaanscheiding
• Geen
profiel wijkinfrastructuur met langsparkeren (kleuren zijn indicatief). ProfielMinimaal 11 wijk infrastructuur 30km/h met langsparkeren
0,5m ≥ 1,9m kavel
Oversteken op
• Ja
trottoir
rijbaan
≥ 1,9m
≥ 5m
0,5m
parkeren
trottoir
4,5m
≥ 2,3m
kavel
wegvakken
profiel wijkinfrastructuur met haaksparkeren, grenzend aan trottoir ProfielMinimaal 12 wijk infrastructuur (kleuren zijn indicatief). 30km/h met haaksparkeren HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
29
3.2 WEGPROFIELEN
3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
ALGEMENE EISEN (2/2)
Snelheids
Oversteken op
maatregelen
• Ja
• Ja
beperkende
kruisingen Kruisingen Parkeren
• Alle kruisingen worden gelijkwaardig uitgevoerd, met
• Bij voorkeur niet op de rijbaan, maar in de vakken (langs-
bij voorkeur een snelheidsverlagende voorziening in de
en haaksparkeren).
vorm van een plateau.
OV haltes
• Op rijbaan
Verlichting
• Afstemmen op categorie
Pechvoorziening
• Geen
Voorrang
• Gelijkwaardige kruisingen
Obstakelafstand
• Middel
(Zone)bord:
• Regimebord of (zone)bord
Bromfietser
• Op de rijbaan.
limiet op wegdek
Fietser
• Op de rijbaan.
Portaalfunctie
• Bij overgang gebiedsontsluitingsweg-erftoegangsweg
Kantmarkering
• Geen markering of eventueel onderbroken markering 1-3
herhalen en/of
• Bij voorkeur geen fietssuggestiestroken aanleggen. • Bij een groot deel van de wijkinfrastructuur worden in de huidige situatie (2013) fietssuggestiestroken toegepast.
of opsluitband
Wanneer deze wegen worden omgevormd naar de
Voetganger
nieuwe situatie, zullen daar geen fietssuggestiestroken
Eisen voor
• Op het wegprofiel in de hoofdstructuur zijn
meer terug komen. Het wegprofiel van de betreffende
uiterlijk
de volgende onderdelen uit dit hoofdstuk van
wegen kan dan worden versmald tot hiervoor genoemde
toepassing: Rijbaan, Trottoir, Parkeren,
(minimale) profielen.
Drempels en plateaus en Wegmarkering.
• Op het trottoir.
Technische
• Rijbaan, Trottoir, Parkeren.
uitwerking
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
30
3.3 Verhardingstypen 3. VERHARDINGEN
3.3 VERHARDINGSTYPEN
3.3.1 RIJBAAN
3.3.2 FIETSPAD
3.3.3 TROTTOIR
3.3.4 PARKEREN
3.3.5 OPPERVLAKKIG AFWATEREN
3.3.6 BANDEN
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
31
3.3.1 Rijbaan 3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
3.3 VERHARDINGSTYPEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
WERKGEBIEDEN
3.3.1 RIJBAAN HOOFDINFRASTRUCTUUR
3. 3.1.1 Woon g eb ied en WIJKINFRASTRUCTUUR
3. 3.1.1.1 Woon g eb ied en (B eeld )
TECHNIEK
RIJBAAN Materiaal
• Gebakken klinker of betonstraatsteen, afhankelijk van het karakter van de wijk. • In woongebieden m.u.v. de wijkontsluitingswegen wordt geen asfaltverharding toegepast.
Type
• Keiformaat.
Kleur
• Vrij (maar geen geel).
Details
• Rijbaan aanleggen in keperverband.
Referentiebeeld rijbaan woongebieden (gebakken klinker)
• Aan beide zijden van de rijbaan minimaal één strek toepassen in materiaal, type en kleur van de rijbaan. • Geen lengtemarkering toepassen. (Brom)fietsverkeer op de rijbaan. Voetgangers maken gebruik van een trottoir. • Rijbaan tonrond of onder afschot aanleggen conform CROW-richtlijnen. • Zoveel mogelijk hemelwater oppervlakkig afwateren, indien dit niet mogelijk is afwateren via kolken. • Rijbaan en bochten moeten minimaal zodanig gedimensioneerd zijn dat hulpdiensten en huisvuilophaalwagen ongehinderd en zonder obstakels van de weg gebruik kunnen maken. • Kruisingen gelijkwaardig uitvoeren met een snelheidsverlagende voorziening in de vorm van een plateau (zie onderdeel ‘drempels en plateaus’) of streetprint, volgens de eisen van
Referentiebeeld rijbaan woongebieden (betonstraatsteen)
Duurzaam Veilig. • Maatvoering conform landelijke normen en richtlijnen erftoegangsweg (30 km/u) (CROW, Standaardnormen en andere geldende voorschriften).
Referentiebeeld rijbaan woongebieden (betonstraatsteen) HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
32
3. VERHARDINGEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
WOONGEBIEDEN BEELD
3.3 VERHARDINGSTYPEN WERKGEBIEDEN
3.3.1 RIJBAAN HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
• Rijbanen in woonerven worden uitgevoerd als 15 km/u weg, conform de richtlijnen van Veilig Verkeer Nederland. • Er mag geen doorlopend hoogteverschil bestaan in het dwarsprofiel van een weg binnen een erf. • De in- en uitgangen van een erf moeten door hun constructie als zodanig duidelijk herkenbaar zijn. Voor zover de in- en uitgangen bij een kruisende weg door motorvoertuigen kunnen worden gebruikt, moeten zij als in- of uitrit zijn uitgevoerd. Het is toegestaan dat de in- en uitgang van een erf vóór een kruisende weg is gesitueerd, mits op een zodanige afstand, met een minimum van 20 meter, van de kruisende weg dat geen misverstand kan bestaan over de op het kruispunt geldende voorrangsregeling.
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
Referentiebeeld woonerf
33
3. 3.1.1. 2 Woon g eb ied en (Tech n iek) 3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN
BEELD
3.3 VERHARDINGSTYPEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
3.3.1 RIJBAAN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
RIJBAAN - TECHNISCHE UITWERKING Eisen materiaal
Riolering
• Stelsel is bij voorkeur gesitueerd onder het midden van
DWA/HWA
de rijbaan. • Hoofdstuk riolering
• KOMO certificaat; • NL-BSB certificaat voor straatbakstenen Kaderstellende
Hemelwater
• Hemelwater zoveel mogelijk oppervlakkig afwateren.
• Zie algemene pagina.
documenten
• Banden Goot en kolken
• Bij een rijbaan grenzend aan het trottoir wordt minimaal
trottoir
parkeergoot van 5 strekken en straatkolken toegepast.
Putafdekking
trottoirband
elementenverharding
• Bij een rijbaan grenzend aan parkeerplaatsen wordt een • Kolken
enkele strek
trottoirband
één strek en trottoirkolken toegepast.
trottoir
rijbaan
brekerzand = 0,05 m puingranulaat 0/31,5 = 0,25 m geogrid
brekerzand = puingranulaat 0/31,5 = g
cunetzand = 0,4 m
cunetzand
• TBS type 313 Vepro (o.g.) met opschrift VW of RW in putrand.
min = 0,3 m
Fundering
• Standaard opbouw:
Opbouw fundatie rijbaan woongebied bij gebruik van kolken
• Straatlaag van brekerzand dikte 0,05 m; • Ongebonden steenmengsel puingranulaat 0/31,5 mm, dikte 0,25 m; grid; • Geogrid, Tensar TriAx TX 160 of Tensar enkele Bi-axiale strek trottoirband elementenverharding • Cunetzand, laagdikte 0,40 m;
trottoirband
trottoir • Oorspronkelijke grondslag.
trottoir
rijbaan
• De opbouw van de fundering moet bepaald worden
brekerzand = 0,05 m puingranulaatdoor 0/31,5middel = 0,25 mvan berekeningen op basis van aslast, geogrid
frequentie, prognoses, oorspronkelijke grondslag, profiel
parkeren
rijbaan
enkele strek
trottoirband cunetzand = 0,4 m
en wegclassificatie.
• De funderingsconstructie minimaal 0,30 m onder de min = 0,3 m
HANDBOEK INRICHTING OPENBARE RUIMTE (BEELD & TECHNIEK), VIJFHEERENLANDEN
1 strek in hetzelfde materiaal rijbaan
brekerzand = 0,05 m puingranulaat 0/31,5 = 0,25 m geogrid
cunetzand = 0,4 m
band/asfalt-/betonverharding laten doorlopen.
parkeergoot
elementenverharding min = 0,3 m
cunetzand = 0,3 m
brekerzand = 0,05 m Opbouw puingranulaat fundatie rijbaan met parkeren woongebied bij gebruik van kolken 0/31,5 = 0,25 m geogrid cunetzand = 0,4 m
34
3. 3.1. 2 Verb lijfs g eb ied en 3. VERHARDINGEN WOONGEBIEDEN BEELD
3.3 VERHARDINGSTYPEN
VERBLIJFSGEBIEDEN
3. 3.1. 2.1 Verb lijfs g eb ied en (B eeld )
3.3.1 RIJBAAN
WERKGEBIEDEN
HOOFDINFRASTRUCTUUR
WIJKINFRASTRUCTUUR
TECHNIEK
RIJBAAN Materiaal
• Gebakken klinker of betonstraatsteen, afhankelijk van de beeldambitie (zie ‘Kwaliteitsplan Inrichting en Beheer Openbare Ruimte’, 2012).