2e bestuursrapportage 2024
Tekst van het document
VIJFHEERENLANDEN 2e bestuursrapportage 2024
Inhoud
Leeswijzer ..............................................................................................................................3 Organisatieontwikkeling .................................................................................................4 Inleiding ..................................................................................................................................5 Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie ...............................8 Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte ......................................13 Programma C – Sociaal domein .................................................................................17 Programma D – Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................26 Programma E – Ontplooiing .........................................................................................35 Programma F – Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) .....................40 Begrotingswijziging .........................................................................................................44 Bijlage 1: Overzicht af te sluiten kredieten en overzicht nieuwe en te wijzigen kredieten ............................................................................................................45 Bijlage 2: Overzicht financiële meldingen met een structureel karakter
...................................................................................................................................................46 Bijlage 3: Treasury: kapitaallasten en dividend .................................................47
2
Leeswijzer De bestuursrapportage is opgebouwd volgens de programma’s uit de begroting. Per programma Beleidsinhoudelijke verantwoording De beleidsinhoudelijke verantwoording geven we via een resultaatmonitor vorm. Hierin benoemen we de resultaten die we in 2024 moeten bereiken. In de resultaatmonitor staat of het resultaat volgens planning verloopt, binnen het budget blijft, wat de ontwikkelingen zijn en of er voldoende capaciteit is. Dit gebeurt met een stoplicht: • groen wanneer het volgens planning en budget verloopt en er voldoende capaciteit is; • oranje wanneer er risico’s zijn dat we de planning dit jaar niet halen en/of het budget dreigen te overschrijden en/of er capaciteitsproblemen kunnen ontstaan; • rood wanneer we het resultaat dit jaar niet halen en/of het budget overschrijden en/of niet genoeg capaciteit hebben. De toelichting legt uit wat er aan de hand is en wat de laatste stand van zaken is. Aan het begin van de programma’s geven we alleen de afwijkingen weer. De resultaten die volgens planning en budget verlopen vermelden we aan het einde van de programmaverantwoording. Die worden weergegeven zonder verdere toelichting. Per programma geven we de belangrijkste mutaties op de budgetten weer en geven we aan of een afwijking incidenteel of structureel is.
Om een referentiekader te bieden voor die mutaties hebben we per programma een tabel opgenomen met totalen aan baten en lasten. Financiële verordening In de financiële verordening staan de uitgangspunten voor het financieel beleid, voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. Het college informeert de gemeenteraad met deze bestuursrapportage over de realisatie van de begroting van de gemeente over de eerste acht maanden van het lopende jaar. Deze bestuursrapportage bevat een uiteenzetting over de uitvoering en het bijstellen van het beleid en een overzicht met bijgestelde ramingen. De afwijkingen op de oorspronkelijke ramingen van de baten en lasten van de begrotingsposten en investeringskredieten in de begroting worden als volgt verwerkt: afwijkingen kleiner dan € 25.000 lichten we niet toe; afwijkingen tussen € 25.000 en € 50.000 stelt het college met toelichting vast maar worden verder niet toegelicht aan de gemeenteraad; afwijkingen groter dan € 50.000 worden, met toelichting, via de bestuursrapportage ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Budgetneutrale mutaties Een deel van de mutaties in de begroting heeft te maken met verschuivingen van budgetten van het ene naar het andere programma. Omdat de gemeenteraad haar budgetrecht uitoefent op programmaniveau, leggen we deze voorstellen ter instemming aan de gemeenteraad voor.
Het totaaleffect op het saldo van de begroting van de budgetneutrale wijzigingen is natuurlijk nihil. Reserves Er zijn mutaties die gedekt worden door bijdragen uit reserves dan wel die gestort worden in reserves. In deze rapportage zijn vijf financiële mutaties gelinkt aan een reserve. In de tabel van de begrotingswijziging verwerken we ook de mutaties op de verschillende reserves. In Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de gemeenteraad bevoegd is om over de reserves te beslissen. Daarom is dit als een apart beslispunt voor de gemeenteraad opgenomen. Investeringen In een programma kan een apart kopje toegevoegd zijn voor investeringen. Hierin vragen we om beschikbare kredieten op te hogen (of te verlagen) of een krediet beschikbaar te stellen. Deze worden via een apart beslispunt vastgesteld. De extra kapitaallasten die ontstaan na ophoging van de kredieten, verwerken we in de begroting 2025 en verder.
3
Voorzieningen In de rapportage worden twee voorstellen gedaan die te maken hebben met voorzieningen. Beide hebben betrekking op de riolering. Begrotingswijziging Alle mutaties van de programma’s staan in een tabel voor een begrotingswijziging, de tabel begrotingswijziging. Deze vormt de basis voor het beslispunt om de begroting te wijzigen. Bijlage 1 Overzicht af te sluiten restantkredieten en overzicht te wijzigen kredieten Uit de bijlage blijkt dat we voorstellen om 10 kredieten af te sluiten en van 2 kredieten het budget te wijzigen. Via een apart beslispunt stelt de gemeenteraad de mutaties op de investeringen vast. Bijlage 2 Overzicht structurele effecten In deze bijlage staan de structurele effecten voor de jaren 2025-2028 opgenomen. Deze worden betrokken bij het opmaken van de begroting 2025-2028. Bijlage 3 Treasury: kapitaallasten en dividend In deze rapportage is een aparte bijlage voor treasury ingevoegd. Zo is het integrale verhaal van afschrijvingen, rente en dividend beter over het voetlicht te brengen dan op elk programma afzonderlijk. De financiële effecten zijn wel in de ‘tabellen van de programma’s verwerkt maar daar wordt tekstueel verder geen aandacht aan besteed. De toelichting is terug te vinden in bijlage 3.
Organisatieontwikkeling Vanuit het thema ‘samen verder bouwen’, dat voortkomt uit de evaluatie zelforganisatie in 2023, voert een bureau op dit moment een opdracht uit om te komen tot een concreet advies voor de aansturing en inrichting van onze organisatie. Dit vanuit de noodzaak en behoefte aan meer richting, sturing, leiderschap en focus. En verbinding tussen de verschillende beleidsvelden en vakgebieden, en verbinding tussen beleid, bestuur en samenleving, die nodig is in onze steeds complexere opgaven. Nog dit jaar wordt een herontwerp van ‘sturing en organisatie’ voor onze organisatie opgeleverd. Op basis van dit advies wordt een keuze gemaakt. We informeren uw gemeenteraad over de resultaten en komen uiteraard met een raadsvoorstel als de situatie daarom vraagt.
4
Inleiding In de bestuursrapportage wordt gekeken naar beleid en financiën. Dit gebeurt aan de hand van de stand van zaken op 1 september 2024.
2e Bestuursrapportage 2024: beleid en resultaat Financiële mutaties x € 1.000,-
215 Bestuurlijke resultaten € 13.000 15%
13.079 9.275
€ 10.500 € 8.000 € 5.500
85%
€ 3.000 € 500 -€ 2.000 -€ 4.500
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
-3.804
-€ 7.000 Lasten
Baten
Saldo
In de monitor zijn 215 te bereiken resultaten uit de begroting 2024 verwerkt. Deze worden gebruikt om college en directie stelselmatig op de hoogte te houden van de voortgang van de uitvoering van de begroting en om bij te sturen daar waar nodig. Het college gebruikt deze monitor nu om de gemeenteraad te informeren over diezelfde voortgang. Uit de stand van zaken blijkt dat op 1 september 2024 183 van de geformuleerde resultaten volgens planning, budget en capaciteit verlopen. 50 van de genoemde 183 resultaten zijn afgerond. In onderstaande tabel brengen we de voorgestelde financiële mutaties per programma in beeld. In de tabellen is een plus een nadeel (hogere lasten of lagere baten) en een min een voordeel (lagere lasten of hogere baten). Het gaat hier alleen om de effecten voor de begroting 2024. Een deel van de meldingen heeft natuurlijk ook een structureel karakter. In bijlage 2 vermelden we daarom de meldingen met een structureel effect. Deze betrekken we bij het opmaken van de begroting 2025-2028.
5
bedragen x 1.000 Pr. Omschrijving A
Bestuur, dienstverlening en organisatie
mutaties
waarvan
exploitatie
reserve
2e berap '24
mut '24
210
B
Beheer en gebruik openbare ruimte
C
Sociaal Domein
10.882
654 1.775
D
Ruimtelijke ontwikkeling
1.045
3.705
E
Ontplooiing
274
F
Algemene dekkingsmiddelen (en overhead)
13 Lasten
A
Bestuur, dienstverlening en organisatie
B
Beheer en gebruik openbare ruimte
13.079
5.480
-445 0
C
Sociaal Domein
-6.266
-500
D
Ruimtelijke ontwikkeling
-812
-300
E
Ontplooiing
-553
F
Algemene dekkingsmiddelen (en overhead) Baten Totaal resultaat
-1.198
-220
-9.275
-1.020
3.804
4.460
De 2e bestuursrapportage 2024 sluit met een nadelig resultaat van € 3.804.000 vergeleken met de begroting 2024. Via deze rapportage stijgt per saldo de reservepositie met € 4.460.000. Belangrijke oorzaken van het resultaat zijn: • nadeel jeugd; • overschrijding bij leerlingenvervoer; • nadeel afvalverwerking; • voordeel gemeentefonds; • voordeel treasury. Ontwikkeling primaire begroting 2024 Het Gemeentefonds en de overige rijksuitkeringen betreffen 65 tot 70% van onze gemeentelijke baten. Tot en met 2023 was ons streven om wat betreft de gemeentefondscirculaires van het Rijk de Meicirculaire te verwerken in de 1e bestuursrapportage en de Kadernota en de Septembercirculaire in de 2e bestuursrapportage en de Programmabegroting. De gemeentefondscirculaires worden echter vaak (te) laat beschikbaar gesteld door het Rijk en moeten dan ook nog geanalyseerd worden. Ook vindt de besluitvorming van het college van B&W wat betreft de gemeentelijke planning & control documenten al zo’n vijf weken voor de raadsvergadering waarin deze behandeld worden plaats. Daarom is dit streven in 2024 losgelaten. In 2024 zijn de September- en Decembercirculaire 2023 in de 1e bestuursrapportage 2024 opgenomen en is de Meicirculaire 2024 in deze 2e bestuursrapportage 2024 en in de Programmabegroting 2025 opgenomen. De Septembercirculaire 2024 wordt in deze opzet niet in de Programmabegroting verwerkt.
Dit is echter – mede vanuit rechtmatigheidsoogpunt - onwenselijk. Wij zullen in de Auditcommissie van oktober 2024 een voorstel voorleggen om in de decembervergadering van uw raad een begrotingswijziging voor te leggen waarin in ieder geval de Septembercirculaire 2024 is verwerkt en waar mogelijk nog andere relevante financiële bijstellingen. De precieze procedure die wij hierbij willen volgen, bespreken wij met de Auditcommissie. In het verleden was het (even afgezien van de effecten van de gemeentefondscirculaires) dat in de 1e bestuursrapportage wat vaker financiële nadelen worden gemeld en in de 2e bestuursrapportage wat vaker financiële voordelen. Dit is ook logisch. De 1e bestuursrapportage en de jaarrekening van het voorgaande begrotingsjaar worden gelijktijdig afgerond. Uit de jaarrekening blijkende structurele nadelen worden ook gemeld in de 1e bestuursrapportage. Uit de jaarrekening blijkende voordelen zijn echter vaak
6
incidenteel van aard en worden dus niet gemeld. Bij de 2e bestuursrapportage is er vaak een beter zicht op het verwachte verloop van het begrotingsjaar en worden ook de in het begrotingsjaar verwachte voordelen gemeld. De voorliggende 2e bestuursrapportage 2024 laat echter een financieel nadeel zien. Dit wordt vooral veroorzaakt door een omvangrijk nadeel in het sociaal domein wat betreft de kosten jeugdzorg. Dit nadeel vloeit voort uit de 1e rapportage van RBL die wij in juli jl. ontvangen hebben. Dus na de vaststelling van onze 1e bestuursrapportage. U bent hierover inmiddels al per raadsinformatiebrief geïnformeerd. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in het financiële effect van de 2e bestuursrapportage 2024 op de primaire begroting en de tot aan september 2024 vastgestelde raadsbesluiten 2024.
bedragen x 1.000 Pr. Omschrijving A
Bestuur, dienstverlening en organisatie
B
Beheer en gebruik openbare ruimte
C
Sociaal Domein
D
Ruimtelijke ontwikkeling
E
Ontplooiing
F
Algemene dekkingsmiddelen (en overhead)
Begroting tot 2e berap 2024
totaal resultaat
Mutaties 2e berap 2024
totaal
11.286 10.258 70.997 4.943 8.981 -110.830
-235 654 4.616 234 -279 -1.185
11.051 10.912 75.612 5.177 8.702 -112.016
-4.366
3.804
-562
Overzicht verloop algemene reserve: Stand x 1.000 Saldo 01-01-2024
43.033
Resultaat primaire begroting 2024
2.214
Raadsbesluit groenplannen
-30
Raadsbesluit intocht Sinterklaas 5 juni 2024
-370
Raadsbesluit noodfonds dorpshuizen Resultaat 1e bestuursrapportage 2024 (wordt opgenomen in resultaat Jaarrekening 2024)
-159
Resultaat Jaarrekening 2023 Resultaat 2e bestuursrapportage 2024 (wordt opgenomen in resultaat Jaarrekening 2024) Voorlopig resultaat algemene reserve
2.144 7.300 -3.804 50.328
In de volgende hoofdstukken gaan we, naast de stand van zaken van onze geplande resultaten, in op de achtergronden van de financiële meldingen.
7
Programma A – Bestuur, dienstverlening en organisatie Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Financiële mutaties x € 1.000,-
24 Bestuurlijke resultaten € 1.100 13%
€ 800 € 500
445 210
235
€ 200 87%
-€ 100 -€ 400 -€ 700
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
-€ 1.000 Lasten
Baten
Saldo
2. Bestuurlijke verantwoording In programma A staan 24 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 16 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 5 resultaten zijn behaald. De 3 uitzonderingen worden hieronder toegelicht.
Veiligheid •
Voor 1 april 2024 (voor prioriteitenstelling 31 december 2020) wordt het P B Preventie- en Handhavingsplan alcohol vastgesteld. Vanwege prioritering op de agenda van de raadsvergaderingen voor de zomervakantie is de agendering van dit plan doorgeschoven naar de tweede helft van 2024.
C
Communicatie • Ontwikkeling website P B C In de zomer van 2024 hebben we voor het project Doorontwikkeling website fase 2 onderzoek uitgevoerd naar de wensen van inwoners om de website te personaliseren. Deze wensen bleken minder uitgebreid te zijn dan we bij start van het project hadden verwacht. Dit betekent dat er minder budget nodig is dan geraamd. Nog niet alle kosten zijn bekend in 2024, de verwachting is dat het investeringsbudget met € 300.000 verminderd kan worden in 2025. Binnen de 2e fase van dit project wordt de website uitgebreid met speciale landingspagina’s per stad of dorp en voor de werving en selectie van medewerkers. Ook komt er een gemeentelijke nieuwsbrief met lokaal nieuws. • In 2024 leveren we een corporate story op. P B C De planning wordt niet gehaald. Er zijn andere prioriteiten gesteld. Daarom is ervoor gekozen om dit project door te schuiven naar 2025.
8
3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) A: 'Bestuur, dienstverlening en organisatie'
Lasten
Baten
Saldo
waarvan
S/I
Reserves Primaire begroting
12.411
-1.203
Raadsbesluiten 2024
450
-450
0
Mutaties 1e berap 2024
74
4
78
12.935
-1.649
11.286 21
Actuele begroting 2024 Mutaties tot € 25.000
11.208 -370
21
0
Keuring, plaatsen en verplaatsen brandkranen
5
0
5
S
Verleggen waterleiding brandkranen
19
0
19
I
Aanschaf scooters brandweer
15
0
15
I
Treasury: kapitaallasten en dividend
-18
0
-18
I
Mutaties van €25.000 tot € 50.000
40
-79
-39
Voordelig resultaat Jaarstukken 2023 GR A&V
0
-49
-49
I
Snippergroenbeleid
40
-30
10
I
Mutaties vanaf € 50.000
150
-367
-217
Aanpassing budgetten vastgoed
71
-8
62
Veiligheidsregio Utrecht
111
-79
32
I
Aanpassing budgetten burgerzaken
29
-61
-32
S
Voorziening gebouwenbeheer brandweer
-61
0
-61
I
0
-218
-218
I
Financiële gevolgen liquidatie GR A&V Mutaties 2e berap totaal Begroting na 2e berap
210
-445
-235
13.145
-2.094
11.051
S
Per saldo is er sprake van een voordelig resultaat van € 235.000.
Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling gemeenteraad) ● Aanpassing budgetten gebouwen 62 N De budgetten van gebouwenbeheer zijn tegen het licht gehouden. Daaruit blijkt dat met name energiekosten en huuropbrengsten aanpassing behoeven. Dat leidt op sommige programma’s tot een voordeel en op sommige tot een nadeel. Op dit programma is een nadeel van € 102.000. Dit wordt mede veroorzaakt door de verzamelpost overige gebouwen, waar een huuropbrengst geraamd staat die daar niet thuishoort (nadeel € 36.000) en onder andere omdat in de begroting voor vastgoed nog geen rekening is gehouden met softwarematige ondersteuning en vaktechnische trainingen voor het vastgoed (nadeel € 40.000). ● Veiligheidsregio Utrecht 32 N Op 4 juli heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de P&C documenten van de VRU. In die documenten wordt aangekondigd dat de financiële gevolgen van 2023 (jaarstukken VRU) en 2024 (aangepaste begroting VRU) voor onze gemeente via de 2e bestuursrapportage worden verwerkt. Dat gebeurt hierbij. Er is een voordeel in de afdracht aan de VRU in 2023. Door de VRU wordt voorgesteld om € 2 miljoen van haar rekeningresultaat 2023 terug te storten naar de deelnemende gemeenten. Voor Vijfheerenlanden betekent dit een teruggave van € 79.000.
De geactualiseerde begroting 2024 van de VRU vraagt een extra bijdrage aan onze gemeente van € 111.000 in 2024. Per saldo een nadeel van € 32.000.
9
● Aanpassing budgetten burgerzaken 32 V De kosten voor de organisatie van verkiezingen zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Dit heeft naast inflatie te maken met maatregelen om de toegankelijkheid te verbeteren. Zo worden bijvoorbeeld beter toegankelijke stemlokalen ingezet. Ook heeft de nieuwe procedure vaststelling van de verkiezingsuitslag geleid tot hogere kosten. Het budget is als incidenteel opgenomen omdat het ministerie van BZK heeft toegezegd onderzoek te doen naar de omvang van de kosten die gemeenten maken bij het organiseren en uitvoeren van verkiezingen. Het onderzoek brengt de daadwerkelijke kosten in kaart die gemeenten hebben gemaakt voor de Tweede Kamerverkiezing in november 2023 en de Europese Parlementsverkiezing op 6 juni van dit jaar. Naar verwachting wordt de uitkomst meegenomen in het gemeentefonds. Aan de inkomstenkant vallen de legesinkomsten van rijbewijzen hoger uit en de leges bij burgerlijke stand zijn weer op het niveau van voor corona. ● Aanpassing budgetten gebouwen 61 V De budgetten van gebouwenbeheer zijn tegen het licht gehouden. Daaruit blijkt dat de bijdrage aan de voorziening met betrekking tot het gebouwenbeheer van de brandweerkazernes incidenteel verlaagd kan worden met € 61.000.
● Financiële gevolgen liquidatie Alblasserwaard & Vijfheerenlanden 218 V In de afgelopen periode heeft Twynstra Gudde een onderzoek uitgevoerd naar de samenwerking in de regio AV. Een van de aanbevelingen uit dit onderzoek was het opheffen van de gemeenschappelijke regeling. Naar aanleiding van dit rapport heeft het AB van de GR een voorstel aan de deelnemende gemeenten gedaan om de GR inderdaad op te heffen. Voor het zomerreces hebben de drie colleges, met toestemming van de gemeenteraden, besloten tot opheffing van de GR. De GR komt daarmee in de fase van liquidatie. De regeling bepaalt dat het AB hiervoor een liquidatieplan vaststelt. De gemeenteraden hebben de mogelijkheid gehad een zienswijze in te dienen op het concept-liquidatieplan. Hiervan is geen gebruik gemaakt. Voorzien is dat al in 2024 een voorlopige liquidatie-uitkering aan de deelnemende gemeenten plaatsvindt. De uitbetaling vindt plaats op grond van het inwoneraantal per 1 januari 2023. Voor Vijfheerenlanden betreft dit een bedrag van € 218.405.
10
4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma A De inwoners centraal • • • •
Voor 1 september 2024 (voor prioriteitenstelling 1 juni 2023) is het Gemeentewet artikel 213a onderzoek naar efficiency en effectiviteit wijk- en dorpsbeleid en budget inwonerinitiatieven afgerond. Voor 1 april 2025 (voor prioriteitenstelling 1 juni 2023) volgt het herziene programma wijk- en dorpsgericht werken Uiterlijk 1 januari 2025 is het participatiebeleid vastgesteld door de gemeenteraad. In 2024 verbeteren we de bekendheid van het budget inwonersinitiatieven.
Dienstverlening • • • •
Alle medewerkers met baliecontacten van de teams burgerzaken worden in 2024 gecertificeerd op de basismodule identiteit en identiteitsdocumenten. Alle medewerkers met baliecontacten van team burgerzaken 2e lijn worden in 2024 gecertificeerd op de vervolgmodule identiteit en identiteits- en brondocumenten. Uiterlijk 1 april 2025 (voor prioriteitenstelling 1 maart 2024) is het uitvoeringsplan dienstverlening VHL - Volwaardig, Helder en Laagdrempelig opgesteld. Structureel monitoren wij onze dienstverleningsprocessen in 2024 en rapporteren onze prestaties in een jaarverslag.
Communicatie • •
In 2024 stellen we een jaarplan op voor Duidelijke Taal. We voeren de actiepunten uit het jaarplan uit. Vanaf 2025 wordt er een kinderburgemeester benoemd.
Veiligheid • •
In 2024 voeren we de evaluatie van de integrale aanpak in de wijk De Hagen in Vianen uit. In 2024 geven we uitvoering aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026.
Hieronder staat een resultaat die is afgerond in de periode tussen 1 januari 2024 en de 2e bestuursrapportage 2024: •
Voor 1 juli 2024 zijn de jaarstukken en begroting Veiligheidsregio Utrecht vastgesteld.
Organisatie • • • •
Uiterlijk 1 januari 2025 (oorspronkelijk 1 juni 2024) leveren we de visie op automatisering op. Deze wordt integraal onderdeel van de visie op ICT. In 2024 starten we met de planontwikkeling van de twee achterblijflocaties in Meerkerk en Vianen. In 2024 vernieuwen we onderdelen van de gemeentelijke netwerkinfrastructuur met aandacht voor bedrijfscontinuïteit, veiligheid en beschikbaarheid, om een betrouwbaar systeem te waarborgen. We vervangen de hardware op de werkplek in 2024.
Hieronder staan vier resultaten die zijn afgerond in de periode tussen 1 januari 2024 en de 2e bestuursrapportage 2024: • • •
In het eerste kwartaal van 2024 wordt het definitief ontwerp van de nieuwe huisvesting Vijfheerenlanden ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad. In 2024 nemen wij actief deel aan de strategische ontwikkeling van een e-depot (digitale archiefbewaarplaats). Voor 1 juli 2024 is de zienswijze op het ontwerp-jaarrekening 2023 Regionaal Archief ZuidUtrecht vastgesteld.
11
•
Voor 1 juli 2024 is de zienswijze op het ontwerp-begrotingswijziging 2024 en het ontwerp begroting 2025 Regionaal Archief Zuid-Utrecht vastgesteld.
12
Programma B – Beheer en gebruik openbare ruimte Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard 14 Bestuurlijke resultaten
Financiële mutaties x € 1.000,-
0% € 1.100 € 800
654
€ 500 € 200
0
-€ 100 -€ 400 100%
-€ 700
Conform planning, budget en capaciteit
-€ 1.000
Te rapporteren afwijkingen
-654
Lasten
Baten
Saldo
2. Bestuurlijke verantwoording In programma B staan 14 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 10 resultaten volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 4 resultaten zijn behaald.
3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) B: 'Beheer en gebruik openbare ruimte'
Lasten
Baten
Primaire begroting (inclusief bijdragen reserve) Raadsbesluiten 2024 Mutaties 1e berap 2024 Actuele begroting 2024
28.091 478 269 28.838
-18.311 -30 -237 -18.578
Mutaties tot € 25.000 Financiële verplichting verwijdering woonwagen Aanpassing budgetten vastgoed
19 13 6
0 0 0
19 13 6
I S
Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Grondverkopen
35 35
0 0
35 35
I
Mutaties vanaf € 50.000 Beheer en overdracht volkstuinen Afvalverwerking Treasury: kapitaallasten en dividend
601 76 726 -201
0 0 0 0
601 76 726 -201
I I I
654 29.492
0 -18.578
654 10.912
Mutaties 2e berap totaal Begroting na 2e berap
Saldo
waarvan Reserves 9.778 -2 448 -30 32 10.258
Per saldo is er sprake van een nadeel van € 654.000.
13
S/I
Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven vanaf € 50.000 (vaststelling gemeenteraad) ● Beheer en overdracht volkstuinen 76 N In de raadvergadering van 26 september stond het voorstel over de ‘overdracht beheer en onderhoud volkstuinen’ op de agenda. Daarin wordt aangekondigd dat de financiële consequenties via deze rapportage zouden worden verwerkt. Onder de veronderstelling dat het voorstel wordt vastgesteld volgen hieronder de financiële voorstellen. De Gemeente heeft eerder besloten om het beheer en onderhoud van de volkstuinen over te dragen aan zelfstandige verenigingen. Dit onderwerp heeft in het verleden onvoldoende prioriteit kunnen krijgen en is daardoor nog niet afgehandeld. Het doel is dan ook om het beheer en onderhoud van de volkstuincomplexen alsnog over te dragen aan zelfstandige volkstuinverenigingen. Daarvoor is een budget van € 70.000 nodig. Aanvullend wordt voor de uitvoering van dit project externe inhuur ingezet. De totaal te verwachten inhuurkosten bedragen voor 2024 € 5.500, voor 2025 € 27.500 en voor 2026 € 12.500. ● Afvalverwerking 726 N In de raad van 4 juli 2024 is de begrotingswijziging van Waardlanden voor 2024 vastgesteld. De lastenstijging naar aanleiding van de begrotingswijziging 2024 komt voor Vijfheerenlanden neer op € 726.220.
Dit is gebaseerd op de gecommuniceerde nieuwe tarieven per huisaansluiting en de 24.735 huisaansluitingen die de basis vormen voor de primaire begroting 2024. Dit nadelig effect wordt nu via de 2e bestuursrapportage 2024 in de begroting 2024 verwerkt. Slotwijziging programma B ● Budget reactivering begraafplaats Schoonrewoerd 0 Een budget van € 60.000 is in 2024 ter beschikking gesteld voor het reactiveren van de begraafplaats aan de Dorpsstraat in Schoonrewoerd. De plannen zijn al gedeeld met de dorpsvereniging. Samen met hen wordt voor de inwoners in september 2024 een informatieavond ingepland. Na deze bijeenkomst kan de input van de inwoners voor dit project verder uitgewerkt worden en een aannemer benaderd worden om de werkzaamheden uit te voeren. Het project zal daarom pas in het eerste kwartaal van 2025 opgestart kunnen worden. Het reactiveren van de begraafplaats gebeurt op verzoek van inwoners van Schoonrewoerd die de wens hebben om op de “oude” begraafplaats begraven te kunnen worden. ● Budget fietsvisie 0 In het coalitieakkoord is opgenomen dat we in 2024 een fietsvisie gaan opstellen. Daarvoor is er een opiniërend stuk opgesteld dat is besproken in het VHL-plein van 16 mei 2024. Door personele onderbezetting gaat het niet lukken om de fietsvisie nog dit jaar ter vaststelling aan de gemeenteraad aan te bieden. Vanaf 1 september zullen we meer capaciteit hebben.
Daarom willen we dit budget van € 50.000 overhevelen naar 2025. Het budget is verantwoord op programma B (uitvoering). Het bestuurlijke resultaat is benoemd op programma D (beleid). ● Budget parkeerbeleid 0 In het coalitieakkoord staat de opstelling van een gemeente breed parkeerbeleid gepland voor 2024. Ook in het door de gemeenteraad vastgestelde Mobiliteitsplan wordt een nieuw parkeerbeleid aanbevolen. In de eerste helft van dit jaar hebben we een participatieplan opgesteld dat in het najaar in de commissie RWD zal worden besproken. Daarna zal er een uitvraag worden gedaan om een verkeerskundig bureau te werven dat ons kan ondersteunen bij de opstelling van het nieuwe parkeerbeleid. In 2025 willen wij het nieuw verkeersbeleid ter vaststelling aan de gemeenteraad aanbieden en willen we dit budget van € 80.000 overhevelen naar 2025. Het budget is verantwoord op programma B (uitvoering). Het bestuurlijke resultaat is benoemd op programma D (beleid). ● Budget VCP Vianen 0 In het coalitieakkoord staat de opstelling van een verkeerscirculatieplan (VCP) voor 2024 gepland. Door personele ondercapaciteit en doordat in 2024 de prioriteit bij andere projecten lag die aanzienlijk meer uren hebben gekost dan vooraf kon worden voorzien, is het VCP Vianen niet verder gekomen dan een eerste aanzet tot een Plan van Aanpak. Daarom willen
14
we dit budget van € 50.000 overhevelen naar 2025. Het budget is verantwoord op programma B (uitvoering). Het bestuurlijke resultaat is benoemd op programma D (beleid).
15
4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma B Beheer openbare ruimte • • • • • • •
De gemeente Vijfheerenlanden wil jaarlijks 500 meter aan “harde” oevers omvormen naar natuurvriendelijke en natuurlijke oevers. In 2022 tot en met 2025 wordt overbodige verharding omgevormd naar ecologisch groen. Zo streven we ernaar dat elk jaar 1.800 m2 verharding omgevormd wordt naar groen. In 2024 vergroenen we het bedrijventerrein Vianen. Wij voeren het vastgestelde bomenbeleid uit in 2024. In 2024 wordt een nieuw beleid-, beheer- en vervangingsplan openbare verlichting opgesteld voor de periode 2025-2028. In 2024 voeren wij het meerjarig onderhoudsplan speelplaatsen uit. Wij voeren het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025 uit.
Hieronder staan vier resultaten die zijn afgerond in de periode tussen 1 januari 2024 en de 2e bestuursrapportage 2024: • • • •
Tot 1 januari 2025 werken we aan de aanleg van ecologische bermen. In 2024 is de controle op juistheid en volledigheid van de data opgenomen in het beheersysteem afgerond. In 2024 vervangen we circa 60 verouderde lichtmasten en circa 600 verouderde armaturen. Voor 1 juli 2024 wordt de definitieve herziene tekst van de gemeenschappelijke regeling Bureau Openbare Verlichting Lek-Merwede vastgesteld.
Beheer gebouwen • • •
Voor 1 januari 2025 (voor prioriteitenstelling 1 januari 2023) is de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed opgesteld. In 2024 is het nieuwe meerjarig onderhoudsplan gebouwen 2025-2028 vastgesteld. In 2024 geven we uitvoering aan het meerjarig onderhoudsplan gebouwen 2020-2024.
16
Programma C – Sociaal domein Beleidsinhoudelijke verantwoording 1. Dashboard Financiële mutaties x € 1.000,-
49 Bestuurlijke resultaten
€ 11.000 € 8.000
22% 78%
10.882 6.266
€ 5.000 € 2.000 -€ 1.000 -€ 4.000
Conform planning, budget en capaciteit Te rapporteren afwijkingen
-4.616
-€ 7.000 Lasten
Baten
Saldo
2. Bestuurlijke verantwoording In programma C staan 49 bestuurlijke resultaten. Hiervan lopen er 31 volgens Planning en binnen het Budget en Capaciteit. 7 resultaten zijn behaald. De 11 uitzonderingen worden hieronder toegelicht.
Sociaal domein algemeen •
Vanaf 2022 tot en met 2026 (voor prioriteitenstelling 2019 tot en met 2021) wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een dashboard sociaal domein.
P
B
C
De inventarisatie - wat speelt er met betrekking tot de ontwikkeling van een dashboard sociaal domein - heeft het volgende beeld opgeleverd: •
Een dashboard sociaal domein is geen doel op zich, maar een hulpmiddel om te monitoren. Een optimale monitoring kan ondersteund worden door dashboards. • Het dashboard sociaal domein bestaat uit meerdere delen. De ontwikkeling van die delen en hun kenmerken is het niveau waarop wij willen ontwikkelen en door ontwikkelen • We hebben een goede basis met onze tweejaarlijkse Monitor Sociale Kracht, voor het laatst uitgevoerd in 2024. Wij continueren deze monitor, mede omdat deze goed inzicht geeft in de sociale kracht en sociale basis van Vijfheerenlanden. • Voor jeugd heeft monitoring een regionaal karakter. We voeren immers samen met de Lekstroomgemeenten inkoop, contractering, administratie en facturering en monitoring samen uit via onze Regionale Backoffice Lekstroom (RBL). De gegevens voor monitoring zijn dus regionaal belegd. Om daar lokale kleur aan toe te voegen en de regionale rapportages beter te duiden, zijn we gestart met een eigen dasboard jeugd, waarbij we regionale en eigen data in samen laten komen. • Voor Wmo voeren wij de administratie lokaal uit en hebben we gegevens in eigen beheer. We onderzoeken momenteel wat de beste wijze is om deze gegevens verder te ontsluiten en om te zetten in informatie via een dashboard.
In verband met personeelskrapte, personele wisselingen en de vele dimensies aan een dashboard, loopt dit meerjarige resultaat niet op het eerder geplande schema. •
Uiterlijk 1 juli 2024 (voor prioriteitenstelling 1 juli 2022) wordt Kindcentrum Broekgraaf in Leerdam opgeleverd.
P
B
De realisatie verloopt volgens planning. Op 1 juli heeft de oplevering plaatsgevonden. Het kindcentrum is op 26 augustus (start van het nieuwe schooljaar) in gebruik genomen. De vakantieperiode wordt gebruikt om in te huizen.
17
C
In verband met de (te) late aansluiting op het elektranet heeft de bouwer kosten moeten maken voor tijdelijke (stroom)voorzieningen (aggregaten) om het gebouw tijdig te kunnen opleveren. Deze kosten zullen in elk geval deels bij de gemeente worden neergelegd. De definitieve kosten zijn nog niet bekend. Op dit moment kan dan ook niet bepaald worden of dit wel of niet binnen het budget gaat passen. •
In 2024 verduurzamen we Kindcentrum Het Kristal in Leerdam en vervangen we P B C onderdelen in en rond het pand. Het verduurzamen van het pand heeft vertraging opgelopen omdat het pand is opgenomen in de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed. De vaststelling van de routekaart gemeentelijk vastgoed vindt plaats in het laatste kwartaal van 2024. •
Wmo-meldingen bij het Sociaal Loket worden binnen de wettelijke termijn van 6 P B C weken in behandeling genomen door de Wmo-consulenten of medewerkers van het Sociaal Loket. (voor prioriteitenstelling 1 juli 2023) Er is nog steeds sprake van een wachtlijst bij de Wmo, waardoor we niet in staat zijn om alle meldingen binnen 6 weken in behandeling te nemen. Werving en selectie heeft opgeleverd dat we ervaren inhuur Wmo consulenten hebben kunnen aantrekken en vast personeel aan het opleiden zijn. Wel blijkt dat specifiek de meldingen voor begeleiding, evenals de herindicaties voor begeleiding, in ieder geval voor het indicatieproces nu al dubbel zoveel tijd kosten als voorheen gezien de afgesproken werkwijze in de regio Lekstroom. Daarbij komt dan later in het jaar nog de tijdsbesteding voor de casusregie. Hiermee zijn deze meldingen tijdrovend en omslachtig geworden. We lopen dan ook het risico dat we mogelijk niet over voldoende personeel beschikken en onvoldoende in gaan lopen op onze wachtlijst. Om tijdig te kunnen gaan schakelen, monitoren we de capaciteit in relatie tot het aantal meldingen wekelijks. De administratieve kracht is na een half jaar verlengd omdat de wachtlijst en hiermee de wachttijd zichtbaar daalde en nu stabiel blijft. Spoedzaken worden structureel snel opgepakt.
Er is extra capaciteit aangenomen in de vorm van vaste formatie, dit om de wachtlijst nog verder te laten dalen en kennis te borgen. We blijven streven naar de wettelijke beslistermijnen.
Een leven lang ontwikkelen •
In de periode van 2022 tot en met 2026 wordt de geconcretiseerde P B huisvestingsagenda uit de oplegger DIHPO 2021-2036 uitgevoerd. De uitvoering van het DIHPO blijft onder druk staan. De arbeidsmarkt met expertise op onderwijshuisvesting is krap waardoor inhuur de enige optie is. Hierdoor komt het budget en de planning onder druk te staan. Afwijkingen qua financiën en planning lopen altijd via de raad via voorstellen of raadsinformatiebrieven.
C
Wonen en zorg •
In 2024 geven we de ambitie "Een Thuis Voor Iedereen" vorm door woonvormen voor aandachtsgroepen te realiseren.
P
B
C
Momenteel werken we aan twee projecten om nieuwe woonvoorzieningen in onze gemeente te realiseren. Het betreft allereerst een woontrainingshuis, specifiek voor mannen. Het tweede is een woonvoorziening voor kortdurende opvang en die voorziening is bedoeld voor kwetsbare inwoners met meervoudige problematiek die (nog) niet zelfstandig kunnen wonen en waar tijdens het verblijf gewerkt wordt aan herstel. De fasering van beide projecten verschilt: voor het woontrainingshuis worden nog enkele vraagstukken uitgewerkt, zodat de concrete zoektocht naar een locatie kan starten, terwijl voor de woonvoorziening voor kortdurende opvang een verkennend markt- en haalbaarheidsonderzoek loopt. •
Ieder half jaar realiseren we de halfjaarlijkse taakstelling voor de huisvesting van P B C statushouders. Elk halfjaar krijgt de gemeente vanuit het Rijk de opdracht om een aantal vergunninghouders te huisvesten. Voor het eerste halfjaar 2024 (2024-I) is de taakstelling vastgesteld op 63 personen. Daarbij komt nog een achterstand van 28 personen, vanuit 2023. Het totaal aantal te huisvesten vergunninghouders in 2024-I komt daarmee uit op 91 personen. Voor in totaal 15 personen geldt dat zij vóór de peildatum van 1 juli waren gehuisvest, maar dat dit pas na 1 juli administratief is verwerkt. Uiteindelijk zijn er in de taakstellingsperiode 2024-I 49 vergunninghouders administratief gehuisvest en 64 vergunninghouders voor beoordeling gehuisvest. Hierdoor blijft de gemeente op
18
trede 2 van de interventieladder en wordt de gemeente niet opgeschaald naar trede 3. Voor het komende halfjaar, 2024-II, is de taakstelling vastgesteld op 58 personen. Daarbij komt nog de achterstand die in het eerste halfjaar is opgebouwd, dit komt uit op een totaal van 100 personen. Realisatie van de taakstelling voor het tweede halfjaar kan haalbaar zijn, desondanks wordt er wel een winstwaarschuwing afgegeven. Binnen de huidige, krappe woningmarkt blijft het namelijk een uitdaging om de taakstelling vanuit het Rijk te realiseren. •
Wij bieden vluchtelingen met een speciale status (Oekraïners) opvang in de gemeente
P
B
C
Het aantal gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense ontheemden is de afgelopen periode flink uitgebreid; van 143 plekken begin februari naar 178 plekken begin juli. Daarmee dragen wij bij aan de landelijke opgave om het aantal structurele opvangplekken uit te breiden. Een deel van de extra plekken werd ingezet om nieuwe Oekraïense vluchtelingen onderdak te bieden en een deel werd ingezet om Oekraïense vluchtelingen te herhuisvesten vanuit de particuliere opvang (inwoners en kerken in Vijfheerenlanden, die lange tijd onderdak gaven aan Oekraïense ontheemden en daarmee wilden stoppen). Door de herhuisvestingen zien we het aantal Oekraïense ontheemden in de particuliere opvang afnemen. Een voorbeeld hiervan zijn de door de Hervormde Kerk Everdingen en de Nederlandse Gereformeerde Kerk Leerdam opgevangen Oekraïense ontheemden. Zij zijn overgeplaatst van de particuliere opvang door de kerken naar de gemeentelijke opvang. De nieuwe Tijdelijke Wet opvang Oekraïners is door de Eerste Kamer aangenomen. Deze nieuwe Wet regelt dat Oekraïners met voldoende eigen inkomsten moeten gaan bijdragen in de kosten van de nutsvoorzieningen van de opvanglocaties. Het doel van deze eigen bijdrage is om het voorzieningenniveau van Oekraïense ontheemden beter te laten aansluiten bij andere doelgroepen in onze samenleving.
Daarnaast regelt de nieuwe Wet dat gemeenten inzicht kunnen krijgen in de lopende arbeidscontracten van Oekraïense ontheemden. Hierdoor zijn gemeenten voor de uitvoering van de leefgeldregeling, en de inning van de eigen bijdrage voor Oekraïners met voldoende leefgeld, niet langer afhankelijk van de inlichtingenplicht van Oekraïense ontheemden. Verder regelt de nieuwe Wet dat de verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïners verschuift van de burgemeester naar het college. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) is recent verlengd tot en met 4 maart 2026. Dit betekent dat Oekraïense ontheemden tot deze datum bescherming genieten in ons land. De verlenging van de RTB brengt met zich mee dat ook de financiële dekking voor gemeenten langer doorloopt. De financiële dekking van de opvang van Oekraïense ontheemden zal waarschijnlijk leiden tot een surplus aan het einde van het jaar. Dit surplus wordt veroorzaakt doordat de gemeente de opvang efficiënt organiseert, onder andere door de inzet van eigen gemeentelijke panden. De hoogte van het surplus wordt ingeschat op een bedrag van circa € 1.500.000. • We werken verder aan de decentralisatie van beschermd wonen. P B C De decentralisatie van Beschermd wonen geeft gemeenten meer verantwoordelijkheden in het voorkomen van dakloosheid.
In navolging van het landelijk actieplan aanpak dakloosheid, is de afgelopen maanden in U16-verband gewerkt aan een regionaal plan aanpak dakloosheid. Naar verwachting wordt dit plan na het zomerreces 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges.
Zicht op kosten •
In 2024 voeren we lokaal de regionale pilot aanpak zorgfraude, inclusief de aanbevelingen van de rekenkamer uit.
P
B
C
De in 2021 gestarte regionale pilot aanpak zorgfraude loopt tot september 2024. Op basis van een evaluatie van deze pilot, aan de hand van kwalitatieve en kwantitatieve prestatie-indicatoren, wordt najaar 2024 besloten of en zo ja hoe deze aanpak in 2025 en verder wordt voortgezet. Naar verwachting neemt het BPSDL in augustus een besluit ten aanzien van voortzetting van de pilot. Het besluit van het BPSDL wordt voorgelegd aan de 5 colleges, voor besluitvorming. Voor uitvoering van de pilot zorgfraude is een structureel budget beschikbaar van € 40.000 per jaar. De afgelopen jaren was dit voldoende. Inmiddels is geconcludeerd dat de huidige inschaling voor de inzet van de toezichthouder te laag is. Daarnaast is de regionale toezichthouder, medewerker in vaste dienst bij de gemeente Nieuwegein, vertrokken. Daarom is besloten om voor de resterende duur van de pilot een nieuwe toezichthouder in te huren. Inhuur is duurder dan een eigen vaste medewerker. De jaarlijkse kosten stijgen door de hogere inschaling en het toepassen van inhuur met ongeveer € 18.000 in 2024 en ruim € 24.000 vanaf 2025.
19
•
De nieuwe aanbesteding (voor prioriteitenstelling 31 december 2023) “Regiotaxi P B C Utrecht 2024-2028” vindt bovenregionaal, op provinciaalniveau in de provincie Utrecht, plaats. Het betreft een aanbesteding voor doelgroepenvervoer (Wmovervoer, leerlingenvervoer en jeugdzorgvervoer) en aanvullend openbaar vervoer. Als gevolg van de vertraging in de aanbesteding is de datum van het nieuwe contract verschoven van 1 augustus 2024 naar 1 januari 2025 zonder dat er een mogelijkheid voor verlenging was binnen het huidige contract. Dit heeft geleid tot een tijdelijke overbruggingsovereenkomst voor het leerlingenvervoer wat binnen een zeer kort tijdsbestek van twee maanden gerealiseerd moest worden. De nieuwe vervoerder heeft deze opdracht ondanks de grote uitdaging met chauffeurstekorten op zich genomen en heeft hiervoor op korte termijn grote investeringen moeten doen. Het betreft een tijdelijke situatie voor 5 maanden. Vanaf 1 januari 2025 gaat de nieuwe contractperiode in en volstaat de huidige begroting, aangevuld met de tariefstijging 2025. Meer informatie treft u aan onder de financiële mutaties.
3. Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) C: 'Sociaal Domein'
Lasten
Baten
82.592
-16.471
65.929
-192
4.177 5.581 92.350
-325 -4.365 -21.161
3.852 1.216 70.997
3.488
Mutaties tot € 25.000 Pilot zorgfraude Anti discriminatie voorzieningen, gemeentefonds
26 18
0 0
26 18
8
0
8
Mutaties van €25.000 tot € 50.000 Budget trapveld Nieuwland budgetneutraal Kwijtschelding afvalstoffenheffing
70 26 44
-26 -26 0
44 0 44
I I
Mutaties vanaf € 50.000 Budget arbeidsmarktregio Reservering saldo budget arbeidsmarktregio 2024 Aanpassing budgetten vastgoed Budget maatwerkvoorzieningen WMO Budget maatschappelijke diensttijd Pilot specialistisch jeugdwerk LeerdamWest Budget projectorganisatie HSDI Dekking uit reserve projectorganisatie Budget opvang Oekraïners Reservering budget opvang Oekraïners 2024 Leerlingen vervoer Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) (bn) Ontwikkeling kosten geïndiceerde Jeugdhulp Werkdrukverlaging jeugdbescherming, gf. Onderzoek sociale ontmoetingsplaatsen Personeelsbudget tlv programmabudg pgr C Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid Budget samenkracht en burgerparticipatie Treasury: kapitaallasten en dividend
10.785 -275
-6.240 0
4.545 -275
I
275
0
275
-25 340 0
-76 0 -62
-101 340 -62
36
0
36
830 0 2.586
-330 -500 -4.086
500 -500 -1.500
1.500
0
1.500
805 675
0 -675
805 0
4.500
-300
4.200
89 -50 0 91 -57 -536
0 0 0 -210 0 0
89 -50 0 -119 -57 -536
10.882 103.231
-6.266 -27.427
4.616 75.612
Primaire begroting (inclusief bijdragen reserve) Raadsbesluiten 2024 Mutaties 1e berap 2024 Actuele begroting 2024
Mutaties 2e berap totaal Begroting na 2e berap
Saldo
waarvan Reserves
S/I
S I
275
I S/I I/S I I
S S I
-500
1.500
I I I S/I S I I S S I
20
Per saldo is er sprake van een nadelig resultaat van € 4.616.000.
Toelichting bij de financiële mutaties uit de tabel hierboven van mutaties vanaf € 50.000 (vaststelling gemeenteraad) ● Budget Arbeidsmarktregio 0 Bij vaststelling van de 1e bestuursrapportage 2024 is het uitgaven- en inkomstenbudget van de Arbeidsmarktregio 2024 budgetneutraal opgenomen in de begroting 2024 met een bedrag van € 1.892.783. Er wordt nu voorgesteld de prognose van de uitgaven van de Arbeidsmarktregio 2024 aan te passen en te verlagen met een bedrag van € 275.000. Door de aanpassing ontstaat een voordeel op het budget Arbeidsmarktregio in de exploitatie. Hierbij wordt voorgesteld het voordeel van € 275.000 te storten in de reserve Arbeidsmarktregio in 2024. Dit pakt zo budgetneutraal uit voor de begroting en de reservepositie stijgt daardoor met € 275.000. ● Aanpassing budgetten gebouwen 101 V De budgetten van gebouwenbeheer zijn tegen het licht gehouden. Daaruit blijkt dat met name energiekosten en huuropbrengsten aanpassing behoeven. Dat leidt op sommige programma’s tot een voordeel en op sommige tot een nadeel. Op dit programma is een voordeel van € 101.000 door hogere huuropbrengsten en lagere energiekosten. ● Maatwerkvoorziening WMO 340 N Voor het VN-verdrag is voor 2024 een stelpost opgenomen van € 40.000 in programma F.
Om de middelen rechtmatig te besteden en transparantie te waarborgen, worden deze middelen in programma C structureel begroot onder algemene kosten (budgetneutraal over programma C en F). Met betrekking tot woonvoorzieningen wordt voorgesteld het budget incidenteel met € 200.000 te verhogen in verband met in dit jaar onverwachte omvangrijke woningaanpassingen. De omvangrijke woningaanpassingen betreffen voornamelijk gezinnen met kinderen. De lasten voor de rolstoelen komen naar verwachting hoger uit in verband met meer afname en duurdere voorzieningen. Voorgesteld wordt het budget incidenteel met € 100.000 op te hogen. ● Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke ondersteuning zal naar alle waarschijnlijkheid dit jaar hoger uitvallen in verband met de toename van de aantallen unieke inwoners. Om het passende tekort weer te geven zijn de gegevens met betrekking tot de verzilvering nodig en die zijn nog niet voorhanden. ● Maatschappelijke diensttijd 62 V De mutatie is een gevolg van het collegevoorstel, waarin werd besloten dat 25% van het totale bedrag gedekt zou worden door IZA-middelen. Echter, deze afspraak is niet opgenomen in de begroting van 2024. Met de 2e bestuursrapportage streven we ernaar om deze mutatie alsnog op te nemen in de begroting.
● Pilot specialistisch jeugdwerk in Leerdam-West 36 N De gemeenteraad heeft op 7 november 2023 besloten om € 120.000 beschikbaar te stellen voor de pilot specialistisch jeugdwerk in Leerdam-West. Het project zou starten vanaf 01-012024 voor de duur van twee jaar. De pilot is later gestart doordat de specialistisch jeugdwerker pas later beschikbaar was. Daarom wordt voorgesteld om het project te verlengen tot 1 juni 2026 en in de meerjarenbegroting uit te gaan van de volgende bedragen: 2024: € 36.000, 2025: € 60.000 en 2026: € 24.000. ● Projectorganisatie huisvesting specifieke doelgroepen en integratie 0 In de begroting is een indicatief bedrag van € 1,2 miljoen opgenomen voor de projectorganisatie Huisvesting specifieke doelgroepen en integratie (zowel aan de baten en de lastenkant). Inmiddels kunnen we voor de projectorganisatie een betere inschatting maken waarmee de begrotingsbedragen wijzigen. Per saldo ontstaat er een tekort van €500.000, voorgesteld wordt om het tekort te onttrekken aan de reserve Huisvesting specifieke doelgroepen en integratie. Dit pakt zo budgetneutraal uit voor de begroting en de reservepositie daalt daardoor met € 500.000.
21
● Budget opvang Oekraïners 0 Voor het jaar 2024 hebben we een voorschot aangevraagd voor de opvang van Oekraïners. Daarin kunnen we een bedrag tegemoet zien van € 4,1 miljoen vanuit het Rijk om de kosten te dekken. De verwachting is dat we in 2024 een overschot overhouden. Hierbij wordt voorgesteld het voordeel van € 1,5 miljoen te storten in de reserve huisvesting specifieke doelgroepen en integratie. Dit pakt zo budgetneutraal uit voor de begroting en de reservepositie stijgt daardoor met € 1,5 miljoen. ● Leerlingen vervoer 805 N In de 1e bestuursrapportage 2024 is leerlingenvervoer verhoogd met € 782.000. Voor een belangrijk deel (€ 662.000) was dit structureel en hebben we het been bijgetrokken ten opzichte van het voorgaande jaar op basis van de tariefverhoging (vanaf december 2022) en een toenemend aantal aanvragen. Daarnaast is in de 1e bestuursrapportage incidenteel rekening gehouden met verwachte meerkosten als gevolg van vertraging in de aanbesteding doelgroepenvervoer van ongeveer 15% (€ 120.000 in 2024). Van januari tot en met de maand juni was het beeld dat de meerkosten 15% tot maximaal 20% zouden bedragen. Het actuele signaal is dat de meerkosten zouden kunnen oplopen tot maximaal 100%.
Als gevolg van de vertraging in de aanbesteding is namelijk de datum van het nieuwe contract verschoven van 1 augustus 2024 naar 1 januari 2025 zonder dat er een mogelijkheid voor verlenging was binnen het huidige contract. Dit heeft geleid tot een tijdelijke overbruggingsovereenkomst voor het leerlingenvervoer wat binnen een zeer kort tijdsbestek van twee maanden gerealiseerd moest worden. De nieuwe vervoerder heeft deze opdracht ondanks de grote uitdaging met chauffeurstekorten op zich genomen en heeft hiervoor op korte termijn grote investeringen moeten doen en extra kosten gemaakt. Gezien de grote mate van onzekerheid voor de vervoerder is er ook sprake van een risico opslag. Zonder de overbruggingsovereenkomst met bijbehorende meerkosten hadden we bij de start van het nieuwe schooljaar geen leerlingenvervoer kunnen realiseren. Deze meerkosten betekenen voor de gemeente Vijfheerenlanden een nadeel van ongeveer € 926.000 euro, waar we rekening hebben gehouden met € 120.000. Wat resteert is het incidentele nadeel van maximaal € 805.000 in 2024. De genoemde € 805.000 is het ‘worst-case scenario’. In de loop van augustus/september kan een betere inschatting gemaakt worden. Het betreft een tijdelijke situatie voor 5 maanden. Vanaf 1 januari 2025 gaat de nieuwe contractperiode in en volstaat de huidige begroting, aangevuld met de tariefstijging 2025.
● Gezond Actief Leven Akkoord 0 Begin 2023 is door het rijk en verschillende partijen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Het doel van het GALA is een gezonde generatie in 2040. Voor gemeenten is een Brede SPUK-regeling in werking gesteld om diverse afspraken vanuit het GALA uit te kunnen voeren. Deze uitkering hebben wij op 28 februari 2023 aangevraagd bij het rijk. Op 24 april 2023 hebben wij daarop een positief besluit ontvangen voor een SPUK uitkering van € 675.000 (in 2025 ook en in 2026 € 483.000). Onderdeel van deze uitkering zijn ook een aantal uitkeringen die wij eerder in een andere vorm hebben ontvangen. Dit betreft de uitkering voor de onderdelen Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties, Terugdringen Gezondheidsachterstanden (voorheen GIDS -middelen) en Kansrijke Start. Voor de besteding van de middelen wordt er op dit moment een plan gemaakt in samenwerking met verschillende partners uit sociale en medische domein. Dit plan dient, na akkoord van het college, tevens als aanvraag voor de periode 2024-2026. ● Ontwikkeling kosten geïndiceerde Jeugdhulp 4.200 N Op basis van declaraties voor geïndiceerde jeugdzorg voor de periode januari t/m mei 2024, is de verwachting dat de totale kosten voor geïndiceerde Jeugdhulp voor VHL in 2024 uitkomen op € 20,8 miljoen.
Dit is een stijging van € 3,8 miljoen ten opzichte van de gerealiseerde kosten 2023 (+ 22%). Het aantal jeugdigen en gezinnen dat in VHL gebruik maakt van jeugdhulp neemt met 3% toe tot het aantal van 1070 cliënten. Met de kostenstijging ontstaat een nadeel voor de gemeentebegroting van € 4,5 miljoen. Het nadeel voor de begroting is groter omdat de begroting 2024 (opgesteld in de zomer van 2023) nog gebaseerd is op verwachte realisatie 2023 (en niet op de daadwerkelijke realisatie zoals die werd vastgesteld in maart 2024). De extra kosten voor jeugdhulp over 2023 zijn daardoor nog niet verwerkt in de begroting. Mogelijk valt het nadeel voor 2024 mee door een compensatieregeling voor kosten voor Yeph in 2022 en 2023 vanwege verandering van het woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022. We
22
hebben een aanvraag ingediend voor compensatie van € 1,1 miljoen. Een besluit over de toekenning volgt uiterlijk eind oktober. De middelen worden vervolgens nog in 2024 uitgekeerd. Dit zou het verwachte nadeel voor 2024 beperken. Voorzichtigheidshalve wordt € 300.000 van de te verwachten compensatie in de begroting verwerkt. ● Samenkracht en burgerparticipatie 57 V Het beschikbare budget van Samenkracht en Burgerparticipatie is de afgelopen jaren niet volledig benut. De verwachting is dat voor 2024 en verder de uitgaven in lijn zullen zijn met die van 2023. Voorgesteld wordt het budget structureel af te ramen met € 56.966. ● Werkdrukverlaging jeugdbescherming en gemeentefonds 89 N Vanuit het gemeentefonds zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de werkdrukverlaging in de jeugdbescherming. Deze middelen worden toegevoegd aan de begrote middelen voor de RBL. ● Onderzoek naar aanbevelingen sociale ontmoetingsplaatsen, budgetneutraal 50 V Naar aanleiding van de aanbevelingen vanuit het inwonerberaad is er via de raadsvergadering van september 2023 een budget van € 60.000 beschikbaar gesteld voor twee onderzoeken naar de financiële en fiscale haalbaarheid van de aanbevelingen. De raming van het budget was voorlopig begroot op programma C (wijkgericht werken). Vanaf juli 2024 is er een budget voor de sociale ontmoetingsplaatsen gecreëerd op programma E.
Met deze budgetneutrale mutatie van € 50.000 (een budget van € 10.000 was bestemd voor 2023) komt de raming voor deze onderzoeken op de juiste plek. Het is op dit programma een voordeel omdat de lasten dalen. Het is op programma E een nadeel omdat daar de lasten stijgen. ● Personeelsbudgetten tlv programmabudgetten prg C, budgetneutraal 0 Binnen het sociaal domein hebben we op verschillende manieren medewerkers aan ons gebonden. We zijn bezig met een ontwikkeling van het afbouwen van subsidierelaties en inhuur voor een bedrag van € 1,4 miljoen ten gunste van het inzetten van eigen medewerkers voor eenzelfde bedrag. Hierdoor nemen de personele bezetting en de personeelslasten toe, zonder dat de kosten voor de gemeente stijgen. ● Gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 119 V In de begroting 2024 e.v. is een wijziging aangebracht waardoor de lasten en baten niet meer gelijk zijn. Aangezien dit wel de bedoeling is omdat er in de begroting nooit meer kan worden uitgegeven dan wij ontvangen van het Rijk over het onderwijs achterstanden beleid. Middels deze correctie sluit de begroting weer aan met de beschikking van het Rijk voor het jaar 2024. De gemeente Vijfheerenlanden ontvangt van het Rijk voor de uitvoering van het onderwijsachterstandenbeleid 2024 € 2.014.142 , dit is een toename van € 202.960 ten opzichte van de begrote middelen.
De middelen worden besteed aan specifieke taken en achteraf verantwoordt. ● Budget samenkracht en burgerparticipatie 57 V Het beschikbare budget van samenkracht en burgerparticipatie is de afgelopen jaren niet volledig benut. Daaruit worden bijvoorbeeld toegekende inwonersinitiatieven bekostigd zoals de subsidieaanvraag voor kinderboerderij Hestia’s hof in Leerdam voor de jaren 2021 en 2022. De verwachting is dat voor 2024 en verder, de uitgaven in lijn zullen zijn met die van 2023. Daarom wordt voorgesteld het budget structureel af te ramen met € 57.700.
23
4. Bestuurlijke resultaten conform planning, budget en capaciteit 4. programma C Sociaal domein algemeen • •
• • • • •
In 2024 (voor prioriteitenstelling 2023) stellen we een plan van aanpak op voor het op orde maken en versterken van ons hoofdveld (voorheen voorliggend veld/sociale basis genoemd). Samen met de gefuseerde welzijnsorganisaties, nu gezamenlijk onder de naam: Bindkracht, bekijken we voor 2024 hoe we de samenwerking met diverse onderdelen van de gemeente, zorgpartners, Avres en informele zorg kunnen verbeteren. Het Plan van Aanpak “Verbetering toegang tot Mantelzorgregelingen” is vastgesteld in 2023. De uitvoering van de actiepunten loopt door in 2024. In 2024 (voor prioriteitenstelling 2023) maken we heldere prestatieafspraken met voorliggende voorzieningen en welzijnsorganisaties. In de periode van half 2023 tot eind 2025 vergroten we met het project OV-ambassadeurs de toegankelijkheid van het openbaar vervoer onder ouderen en mensen die sociale en/of mentale drempels ervaren bij het reizen met het openbaar vervoer. Wij nemen samen met de betrokken maatschappelijke (externe) partners en de Lekstroomgemeenten preventieve maatregelen om complexe echtscheidingen waar mogelijk te voorkomen. Voor 1 februari 2025 zijn de aanpassingen Grote Geusplein in Vianen vastgesteld. Voor 1 januari 2025 is de Verordening Jeugd en maatschappelijke ondersteuning 2024 vastgesteld.
Hieronder staat een resultaat die is afgerond in de periode tussen 1 januari 2024 en de 2e bestuursrapportage 2024: •
In 2024 hebben we een concreet opgavenplan sociaal domein opgesteld. De programma's die hier onder vallen zitten elk in een andere fase van uitvoering.
Gezondheid •
• •
Wij geven samen met onze inwoners en professionals invulling aan het “Lokaal Gezondheidsbeleid in Vijfheerenlanden 2022-2027; op weg naar positieve gezondheid in een gezonde leefomgeving.” Dit doen wij in verbinding met de lokale uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In 2024 (voor prioriteitenstelling 2023) wordt de notitie ‘Samen dementievriendelijk in Vijfheerenlanden’ opgesteld. De lokale uitwerking van het GALA wordt uitgevoerd samen met (externe) partners en inwoners. Deze lokale uitwerking van het GALA komt in plaats van het lokaal preventieakkoord. Daarnaast zal er een kerngroep GALA worden samengesteld in plaats van een kerngroep Positieve Gezondheid.
Hieronder staat een resultaat die is afgerond in de periode tussen 1 januari 2024 en de 2e bestuursrapportage 2024: •
Voor 1 juli 2024 is de intrekking voorbereidingsbesluit tabaksspeciaalzaken vastgesteld.
Een leven lang ontwikkelen • • •
•
De komende jaren, in ieder geval tot en met 2025, geven wij verdere uitvoering aan "Opgroeien in de gemeente Vijfheerenlanden". In 2024 vervolgen we het proces nieuwbouw Christelijke school Eben-Haëzer in Leerbroek. In 2024 continueren we de inzet van de projectcoördinator Opgroeien om de bestaande netwerken met elkaar te verbinden zodat zij elkaar versterken en een goede basis in de samenleving vormen (onderwijs, kinderopvang, (jeugd)gezondheidszorg, jeugdhulp, sport, cultuur en geloofsgemeenschappen). In 2024 herijken we de beleidsnota "Naar een goede start voor alle kinderen in de gemeente Vijfheerenlanden". We leggen de prestatieafspraken vast in een –regionaal- kwaliteitskader en we blijven met (externe) partners werken aan meer ouderbetrokkenheid.
24
• •
• •
Samen met de kinderopvangpartners werken wij in 2024 aan het verkleinen van de capaciteitstekorten bij de kinderopvang. In 2024 en 2025 wordt het project MDT(Maatschappelijke Diensttijd) Baas gecontinueerd en opgeschaald naar de regio Lekstroom. De leeftijdscategorie van de doelgroep wordt verruimd naar 15 t/m 27 jaar voor de huidige programma's. We verbinden de programma's met ander aanbod. Vanuit duurzaamheid en gezondheid streven we naar de realisatie van blauwgroene schoolpleinen. In 2024 wordt verder uitvoering gegeven integrale plan “Onbeperkt Meedoen in Vijfheerenlanden”.