20210713 Jaarstukken 2020 Gemeente Vijfheerenlanden incl. verklaring (OGD).pdf

Conform de voorgeschreven renteberekening uit de BBV wordt de marktrente aangepast aan de werkelijke marktrente in 2020 (zie ook de paragraaf financiering). Hierdoor ontstaat een voordeel ten opzichte van de begroting 2020. Tevens is er een voordeel omdat er geen vergoedingen uitbetaald zijn voor deelname aan de monumentencommissie. Daarnaast is er een voordeel omdat er een schadevergoeding is ontvangen voor de brand in de meterkast van de kerktoren in Leerdam. 5.6 Media (bibliotheken): per saldo € 14 Voordeel Dit voordeel wordt mede veroorzaakt door een lagere kapitaallast dan begroot. Het voordeel op de kapitaallasten wordt veroorzaakt omdat er in de begroting met hogere rentepercentages wordt gerekend dan de marktrente. Conform de voorgeschreven renteberekening uit de BBV wordt de marktrente aangepast aan de werkelijke marktrente in 2020 (zie ook de paragraaf financiering). Hierdoor ontstaat een voordeel ten opzichte van de begroting 2020. Een ander voordeel is ontstaan doordat de frictiekosten voor BLIJ dubbel waren geraamd in 2020.

Jaarstukken 2020

47

Naast dit voordeel is er op dit taakveld een nadeel op huuropbrengsten van de bibliotheken. Dit is ontstaan doordat de huuropbrengst van de bibliotheek Leerdam verantwoord zijn op de kostenplaats Stadskantoor Leerdam (Programma 0). 5.7 Openbaar groen en (open lucht)recreatie per saldo € 233 Nadeel In 2020 is er een overschrijding ontstaan van € 120 door kosten onderhoud vaste planten € 40, kosten onderhoud i.v.m. areaaluitbreiding (niet begroot) € 55, kosten aanbesteding maaibestek € 12 en de kosten voor het watergeven van nieuwe beplanting, door de droge zomer. Ook zijn de uitgaven van een oud investeringskredieten conform de BBV niet geactiveerd, maar in één keer op de exploitatie geboekt N € 231. Verder is er meer uitgegeven aan motorrijtuigenbelasting dan begroot N € 12, is deelbudget voor onderhoud aan gebouwen hier begroot terwijl de kosten in Programma 0 komen V € 37. Er is een rentevoordeel van V € 28 omdat er in de begroting met hogere rentepercentages is gerekend. Gezien de lagere marktrente is er op alle taakvelden een voordeel op rente te melden. Voor een algehele toelichting op rente wordt verwezen naar de paragraaf financiering. Ruimtelijk kwaliteitsfonds Buitengebied V : € 31. In de jaarrekening 2019 is dit Fonds gevormd. De niet bestede middelen 2020 zullen in het kwaliteitsfonds worden gestort.

Wanneer initiatiefnemers een project uitvoeren in het landelijke gebied (waarbij inbreuk wordt gedaan op de ruimtelijke kwaliteit die niet ter plekke kan worden gecompenseerd) wordt in de anterieure overeenkomst opgenomen dat er een financiële bijdrage wordt gestort in het fonds. Dit kan een bedrag ineens zijn, of een bedrag voor ieder jaar dat de ruimtelijke kwaliteit verstoord wordt, zoals bij windmolens. Op dit moment stort alleen Eneco jaarlijks een bijdrage. In de toekomst zullen ook andere initiatiefnemers middelen in het fonds gaan storten. De gelden in het fonds worden gebruikt om ruimtelijke kwaliteit in het landelijke gebied toe te voegen en te versterken. De gelden uit dit fonds worden daarom uitgegeven aan projecten, zoals genoemd in de gemeentelijke landschapsvisie. Dit zijn projecten op het gebied van aanbrengen van landschapselementen, natuur, verbindingen voor flora en fauna en recreatieve routes. Op speelplaatsen is een voordeel ontstaan van € 45 V omdat de werkzaamheden in 2021 worden uitgevoerd en is er een rentevoordeel. 0.10 Reserves: per saldo 23 Voordeel Het voordeel op de reserves voor programma 5 is ontstaan doordat de onttrekkingen aan de reserve Corona niet begroot waren (€ 136 V). Daar tegenover stonden 2 begrote onttrekkingen die niet of slecht beperkt zijn onttrokken.

De onttrekking aan de reserve Sociaal Domein voor de frictiekosten Bibliotheek Aan Zet was dubbel begroot en terecht maar 1 keer onttrokken (€60 N). De geraamde onttrekking aan de algemene risicoreserve voor het maken van sportbeleid was in de werkelijkheid maar beperkt uitgegeven en onttrokken (€ 53 N)

Jaarstukken 2020

48

Programma 6: Sociaal domein en kerngericht werken

Wat hebben we bereikt? Sociaal Maatschappelijke Agenda In 2020 is er volop ingezet op het opstellen en vaststellen van de Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA). Deze agenda vormt samen met de kostenbeheersing sociaal domein een belangrijk onderdeel van waar het team sociaal domein zich - in goede samenwerking met vele betrokkenen - mee bezig houdt. Veel resultaatbeschrijvingen houden direct of indirect verband met de SMA of de inzet tot kostenbeheersing. De SMA is - iets later dan gepland – in juli 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. De SMA vormt de basis voor een aantal (deel)plannen op diverse terreinen. Deze (deel)plannen hebben dus ook enigszins vertraging opgelopen. Kostenbeheersing sociaal domein De kostenbeheersing sociaal domein kent een aantal onderdelen waarop ingezet wordt: • Kwaliteitsverbetering werkprocessen • Grip op kostenontwikkeling van de grootste risico’s in het sociaal domein o Inzetten op monitoring o Betere benutting preventie en begeleiding naar doelmatige zorg o Regionaal nauw samenwerken met Regiobureau lekstroom (RBL) o Actief aandacht vragen bij het rijk voor voldoende structurele dekking via de Rijksbijdrage. o Regionaal oppakken van gezamenlijke inkoop Jeugdzorg en Wmo begeleiding. Hierop wordt ingegaan bij de resultaatbeschrijvingen. Veel resultaatbeschrijvingen lopen qua planning in de pas zoals uit onderstaand overzicht blijkt.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sociaal Maatschappelijke Agenda Door de gemeenteraad vastgestelde Sociaal Maatschappelijke Agenda (SMA) die dient als kapstok voor de komende jaren en na vaststelling nader uitgewerkt wordt De SMA is op 16 juli 2020 door de gemeenteraad unaniem vastgesteld. Hiermee is dit resultaat behaald. Preventie versterken in het sociaal domein (Het versterken van de 0e lijn, eenzaamheid bestrijden, mantelzorgondersteuning/ respijtzorg, vroeg signalering) Door onder andere vertraging bij het vaststellen van de SMA is de deadline aangepast. Een eerste inventarisatie, kennismaking en uitwisseling van preventief aanbod heeft plaats gevonden via een digitale nul-de-lijns-markt met diverse maatschappelijk partners. Ook is er een eerste analyse gedaan en is er een concept startdocument is opgesteld. Samenwerking herzien qua werkwijze/opdrachtverlening partners Samen met onder andere maatschappelijk partners is vorm gegeven aan de SMA en het subsidiebeleid (nieuw verordening en nadere regels). Deze samenwerking krijgt een nadere uitwerking als ontwikkelopdracht Strategisch Partnerschap in de SMA.

Jaarstukken 2020

49

Plan van aanpak (preventie) huiselijk geweld en kindermishandeling, onderdeel integraal beleidsplan SMA In de regio Lekstroom is in 2020 de regiovisie ‘Voor een veilig thuis, Regiovisie Geweld hoort nergens thuis – regio Utrecht 2020’ geactualiseerd. Uitvoering geven aan de aanbevelingen uit de analyse jeugdhulp 2018 in 2020 en verder (dit gebeurt door het opstellen van een impactanalyse en een Plan van aanpak) Na vaststelling van de SMA in de gemeenteraad is in juli 2020 het document "Acties om de kosten in de jeugdhulp te beheersen” naar de gemeenteraad gestuurd en tijdens een VHL Plein (online) toegelicht. De acties om meer grip te krijgen op de jeugdhulp zijn voornamelijk gericht op het verbeteren van de kwaliteit van zowel de inzet (dichtbij de leefwereld van het kind, gezin en de jongere) als de processen (bedrijfsvoering). De acties zijn opgenomen in een sociaal domein breed plan om de bedrijfsvoeringsprocessen te verbeteren.

Sociaal domein en Kostenbeheersing Het opstellen en uitvoeren van het werkplan sociaal team (2020) waarin onder andere maatregelen voor kostenbeheersing sociaal domein zijn opgenomen De effecten van de coronacrisis en het toenemen van wachtlijsten bij tal van aanbieders maken dat het sociaal team op de drie locaties een wachtlijst heeft, vooral voor jeugdhulp. Dit varieert in 2020 van 2 tot 10 weken. Er zijn – in een toch krappe arbeidsmarkt - medewerkers geworven om de achterstand in te lopen. Door het vele digitale hulpverlenen ontgaan wellicht vroegtijdige signalen, zodat de problemen (nog) zwaarder en complexer worden. Spanningen in gezinnen nemen toe door thuiswerken en thuisonderwijs. Dit onderdeel is nog niet nader geanalyseerd, maar wel logisch. De Wmo-consulenten werken vanuit hun team aan onder andere grip op kosten en het optimaliseren van processen. De uitwerking van het werkplan 2020 is nagenoeg gelukt (de extra eropaf-medewerkers zijn bijvoorbeeld in dienst en de jeugdmodule huisartsen in Vianen is per juli gestart) en haakt in op de SMA Sociaal Domein. Duidelijkheid positionering welzijnsinstellingen Vijfheerenlanden De uitvoering van het plan van aanpak van de welzijnsinstellingen verloopt zoals gepland.

Uitvoering MDT BAAS - maatschappelijke diensttijd De groep deelnemers heeft met een aangepast programma – in verband met de aanbesteding jongerenwerk - het programma succesvol afgerond. In 2020 is voortvarend gewerkt aan het voortzetten van het programma na de pilotfase. Zo wordt BAAS uitgebreid tot HuisBaas. Aanbestedingstraject sociaal domein: in samenwerking met Lekstroom Wmo en Jeugdhulp De regionale projectgroepen voor de inkoop zijn gestart. Het streven is om voor de zomer 2021 de aanbesteding te starten, zodat er per 2022 nieuwe contracten zijn. Strategische oriëntatie: Visie gereed op dienstverlening en samenwerking in regio's Lekstroom en Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (AV) De strategische verkenning van samenwerking binnen het sociaal domein is overgevloeid in de verkenning van samenwerkingsmogelijkheden tussen de arbeidsmarktregio's Gorinchem en Midden-Utrecht, subregio Lekstroom.

Jaarstukken 2020

50

Pijler arbeidsmarkt: "programma voor iedereen die het nodig heeft een passend traject naar werk, vrijwilligerswerk of anderszins participatie in de samenleving” De pijlers bestaan uit: • Armoede verlichten (minimaregelingen) armoede voorkomen (preventie) en experimenteren met maatregelen om uitgaven van minima structureel te verminderen. • In samenwerking met de lokale en regionale partners een gevarieerd ontwikkelaanbod realiseren voor het hele traject van inactief tot aan een betaalde baan. Naast de reguliere taken vanuit de participatiewet en de bevordering van participatie door SamenDoen, is dit jaar het Actieplan Armoede en Schulden opgesteld. Avres heeft brede kennismakingsgesprekken gevoerd met cliënten uit Vianen die voorheen van WIL een categorale ontheffing ontvingen. Met deze cliënten wordt besproken welke stappen zij kunnen zetten richting werk of vrijwilligerswerk en welke ondersteuning zij daarbij nodig hebben. Daarbij wordt samengewerkt met de Wijkwinkel in Vianen en Schuldhulpmaatje Vijfheerenlanden. Ontwikkelen en toepassen van Social Return on Investment (SROI) Avres heeft in samenwerking met de inkoopmedewerkers van de deelnemende gemeenten gewerkt aan een voorstel over enige harmonisatie van het inkoopbeleid voor de toepassing van SROI. Dit voorstel wordt naar verwachting in april 2021 ter besluitvorming aan de colleges van de regiogemeenten AV voorgelegd.

Het proces heeft wat vertraging opgelopen door de coronacrisis met als onverwacht neveneffect dat er nu goed aangesloten kan worden bij het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Voorstel keuze aansluiting arbeidsmarktregio Op 16 juli 2020 heeft de gemeenteraad besloten om voor drie jaar aan te sluiten bij de arbeidsmarktregio Gorinchem. In die drie jaar onderzoekt Vijfheerenlanden de haalbaarheid om een nieuwe arbeidsmarktregio te vormen. Op 1 januari 2021 is het Besluit werkgebieden UWV 2021 in werking getreden. Op basis daarvan zijn de grenzen van de Arbeidsmarktregio Gorinchem bepaald. Die zijn gelijk aan de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden. Bestuurlijk en ambtelijk trekker van de arbeidsmarktregio Gorinchem is de gemeente Vijfheerenlanden. Daarom vervult Vijfheerenlanden ook de kassiersfunctie van de arbeidsmarktregio Gorinchem Richting de AV-gemeenten en de Lekstroomgemeenten is de verkenning naar haalbaarheid gestart. Zowel op bestuurlijk als ambtelijke niveau hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden. Daarin is afgetast waar de ruimte voor verkenning van samenwerking op werk en inkomen zit. Sociale veiligheid versterken: aanstellen coördinator De Hagen De aanstelling van de wijkcoördinator De Hagen is in 2020 verlengd.

De wijkcoördinator heeft de samenwerking tussen de organisaties in De Prenter verbeterd en heeft de problemen die in de wijk spelen geïnventariseerd en geanalyseerd. Er zijn gesprekken met bewoners gevoerd en de eerste stappen richting een bewonersvertegenwoordiging van de wijk zijn gezet. Met tal van betrokkenen is de jaarwisseling voorbereid. Er wordt een wijkaanpak met de wijk (bewoners en organisaties die in de wijk werken) ontwikkeld. De programmamanager en de sociaal wijkbeheerder, waarvoor in de begroting 2021 middelen zijn opgenomen, gaan de wijkaanpak verder uitwerken en “handen en voeten” geven. Implementatie nieuwe Wet Inburgering (WI) De Minister heeft laten weten dat de invoering van de nieuwe Wet Inburgering wordt uitgesteld naar vermoedelijk 1 januari 2022. De Eerste Kamer is begin december 2020 akkoord gegaan met de inhoud van de nieuwe Wet Inburgering.

Jaarstukken 2020

51

In de arbeidsmarktregio Gorinchem wordt onverminderd doorgewerkt aan de invoering van de nieuwe Wet Inburgering. Op 16 december 2020 heeft een gezamenlijke gemeenteraadsbijeenkomst AV plaatsgevonden, waarin de gemeenteraden zijn meegenomen in alle ontwikkelingen op het gebied van inburgering en waarin zij input konden geven op het conceptbeleidskader. Gecombineerde aanbesteding formele trajecten Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB)/leerroutes WI De gunningsbeslissing is op 1 december 2020 genomen door het college. De gestanddoeningstermijn liep tot 28 december 2020. De afgewezen taalaanbieder heeft binnen deze termijn bezwaar gemaakt in de vorm van een kort geding. Regionaal programma laaggeletterdheid 2020-2024 Er wordt door de landelijke partijen nog steeds gesproken over de voortzetting van ‘Tel mee met Taal’. Inhoudelijk zijn goede stappen gezet, maar voor indexering van de WEBgelden is de stand van zaken ongewijzigd. Indexering is en blijft een harde voorwaarde van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor het vervolgen van het Bestuurlijk Overleg. De arbeidsmarktregio Gorinchem werkt door aan een regionaal programma laaggeletterdheid. De verwachting is dat een eerste concept begin 2021 gereed is.

Harmonisatie Realisatie één Adviesraad sociaal domein inclusief verordening De planning was om op 30 maart 2020 de nieuwe Adviesraad sociaal domein geïnstalleerd te hebben. Dit is door de coronacrisis verzet naar 1 januari 2021. De verordening voor de Adviesraad sociaal domein is in december 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is het resultaat behaald. Geharmoniseerd subsidiebeleid In 2020 is conform planning een nieuwe Algemene Subsidieverordening (ASV) opgesteld, aangevuld met Nadere regels budgetsubsidies Sociaal Domein. Geharmoniseerd jongerenwerk; vormgeving in Vijfheerenlanden Het Jongerenwerk is geharmoniseerd. Op 26 juni 2020 is het aanbestedingstraject voor het jeugd en jongerenwerk in Vijfheerenlanden gestart. Na publicatie van de aanbestedingsdocumenten op Tenderned hebben vier partijen een offerte ingediend. De beoordeling is gedaan door een beoordelingscommissie aan de hand van vooraf opgestelde beoordelingscriteria. Op 28 oktober 2020 is de aanbestedingsprocedure afgerond en hebben we de opdracht definitief gegund aan één partij: Buurtwerk. Voor de periode van 1 januari 2021 tot 31 december 2024. Daarnaast is er een verlengingsmogelijkheid tot 31 december 2028. Harmoniseren Collectief Vraagafhankelijk Vervoer De harmonisatie is een feit per 16 december 2020. Voor geheel Vijfheerenlanden zijn we voor het Wmo-vervoer aangesloten bij de Regiotaxi.

Zodra gereed, worden het regionale convenant en de gemaakte afspraken doorgeleid naar het college. Aangezien het aantal ritten door de corona een heel stuk minder is en er compensatieregelingen getroffen zijn, blijven de vervoerskosten binnen het budget.

Jaarstukken 2020

52

Beschermd wonen en maatschappelijke ondersteuning/opvang Lokaal plan van aanpak Beter Thuis Integraal plan voor ondersteuning van psychisch kwetsbare personen, zodat zij op een gelijkwaardige manier zelfstandig in Vijfheerenlanden kunnen wonen en mee kunnen doen aan de samenleving. Onderdelen zijn: 1. Transitie beschermd wonen naar beschermd thuis 2. Ambulantisering van de opvang 3. Een integrale aanpak voor personen met verward gedrag 4. Invoering van de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg 5. Huisvesting kwetsbare groepen Het college is op 14 april 2020 akkoord gegaan met het lokale plan van aanpak. Regionaal plan van aanpak beschermd wonen/ maatschappelijke opvang Het college is op 14 april 2020 akkoord gegaan met het regionale plan van aanpak. Implementatie Wet Verplichte GGZ (Geestelijke GezondheidsZorg) De Wvggz is geïmplementeerd. Het proces wordt nu gevolgd en geëvalueerd.

Kerngericht werken en overheidsparticipatie In kaart brengen van alle sociale ontmoetingsplaatsen per dorp of wijk waar wij als gemeente een financiële relatie mee hebben De inventarisatie is rond. Het opstellen van de richtlijnen/nieuw beleid moet nog in gang gezet worden. De organisatie laten door ontwikkelen naar een samenlevingsgerichte werkmethode. De organisatie vaardigheden meegeven waardoor ze op een open en heldere manier communiceren en samenwerken met onze inwoners. Het ondersteunen en stimuleren van inwonersinitiatieven in onze dorpen en wijken. Programmaplan 2021 - 2024 is in de maak. Daarin worden nieuwe doelen en resultaten benoemd.

Wat hebben we niet gedaan vanwege coronamaatregelen? Toelichting effecten coronamaatregelen In 2020 monitorden wij de effecten van de coronamaatregelen op de bestuurlijke resultaten. Door het coronavirus en de bijhorende coronamaatregelen zijn de volgende resultaten niet behaald in 2020. Plan van aanpak versterken lokale jeugdhulp (in verlengde van integrale beleidsplan SMA) Dit plan van aanpak volgt uit het integrale beleidsplan sociaal domein. Door onder andere vertraging bij het vaststellen van de SMA medio 2020 (en corona) is het plan van aanpak niet gerealiseerd. Bijeenkomst startnotitie LHBTI In de Startnotitie LHBTI heeft het college toegezegd een lokale bijeenkomst te organiseren. Gezien de aard van de bijeenkomst gebeurt dit fysiek. Door de coronamaatregelen is deze bijeenkomst nog niet georganiseerd.

Jaarstukken 2020

53

Wat hebben we ook niet gedaan? Lokale zorg- en ondersteuningsopgaven in beeld brengen - in regionale context waar nodig en mogelijk - en voorzien van concrete doelen (monitoring en sturing) De planning was om eind 2020 de lokale zorg- en ondersteuningsopgaven in beeld te hebben (met concrete doelen), waar nodig in regionale context. Deze planning is niet gehaald omdat het opstellen van de SMA, de ASV en het op orde krijgen van de P&Ccyclus voor het sociaal domein prioriteit hadden. Dit resultaat wordt in 2021 opgepakt, in directe samenhang met onder andere de uitwerking van de SMA. Ontwikkelen van een dashboard sociaal domein voor meer inzicht in en grip op opgaven (problematiek en kosten) 0e, 1e en 2e lijn De planning was en is om eind 2021 een eerste versie dashboard sociaal domein operationeel te hebben, en daarna door te ontwikkelen. Deze planning staat nu wel onder druk omdat in 2020 prioriteit werd gegeven aan onder andere het opstellen van de SMA, de ASV en het op orde krijgen van de P&C-cyclus voor het sociaal domein. Actieplan armoede en schulden vastgesteld door gemeenteraad Het actieplan Armoede en Schulden is niet vastgesteld omdat het door de financiële ontwikkelingen van de Niemans claim van de agenda van de gemeenteraad is gehaald.

Het college van B&W heeft in het eerste kwartaal van 2021 een raadsinformatiebrief verstuurd om de gemeenteraad te informeren over het vervolg.

Jaarstukken 2020

54

Wat waren de kosten (in duizenden euro)? Lasten en baten Programma 6 Sociaal Domein

Bedragen X € 1.000 Werkelijk

nr.

Naam taakveld

6.1

Samenkrac ht en burgerparticipatie

6.2

Wijkteams

2019

Begrotingvvo or wijziging

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

2020

2020

2020

2020

5.308

4.584

5.491

5.464

28 -2.604

6.3

Inkomensregelingen

16.550

13.928

23.758

26.362

6.4

Begeleide partic ipatie

4.089

3.219

4.013

4.964

-951

6.5

Arbeidspartic ipatie

642

2.382

4.059

2.101

1.959

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

3.510

1.316

1.103

1.417

-314

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

10.144

8.710

9.026

8.565

461

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

15.129

11.187

14.087

14.179

-91

6.81

Geësc aleerde zorg 18+

80

46

232

124

108

6.82

Geësc aleerde zorg 18-

562

562

1.909

-1.347

55.452

45.934

62.332

65.084

-2.752

-237

-245

-247

-177

-71

-10.386

-10.325

-19.956

-22.275

2.320

-51

-113

-113

-123

10

-1.045

-1.472

427

Totaal lasten 6.1

Samenkrac ht en burgerparticipatie

6.2

Wijkteams

6.3

Inkomensregelingen

6.4

Begeleide partic ipatie

6.5

Arbeidspartic ipatie

6.6

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-857

-353

-353

-19

-334

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

-827

-1.346

-1.218

-1.153

-65

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

-385

6.81

Geësc aleerde zorg 18+

6.82

Geësc aleerde zorg 18-

-1.247

-1.046

Totaal baten

-15.036

-12.382

-22.932

-25.220

2.288

Totaal saldo baten en lasten

40.416

33.551

39.400

39.863

-464

0.10

Toevoeging reserves

485

367

104

263

0.10

Onttrekking reserves

-1.913

-25

-3.769

-3.107

-661

Totaal reserves

-1.428

-25

-3.402

-3.004

-398

Resultaat

38.988

33.526

35.997

36.859

-862

Toelichting (alle bedragen x € 1.000) 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie: Per saldo € 43 Nadeel Onder dit taakveld vallen alle uitgaven met betrekking tot burgerinitiatieven, vrijwilligers, mantelzorg, sociaal cultureel werk, dorpshuizen en dergelijke. Inwonersinitiatieven Op het budget voor inwonersinitiatieven is er sprake van een onderschrijding van € 438. Het feit dat er sprake is van onderschrijdingen op dit budget is al eerder met de gemeenteraad besproken. In lijn met de hierover - met de gemeenteraad - gemaakte afspraken, wordt bij de resultaatbestemming voorgesteld dit bedrag te storten in de bij deze jaarrekening te vormen reserve ‘inwonersinitiatieven’. Investeringsagenda Op dit programma is voor € 498 aan uitgaven gedaan waarvoor dekking aanwezig is in de Investeringsagenda. Tegenover het nadeel op dit programma staat een voordeel op taakveld 0.10.

Jaarstukken 2020

55

Gecorrigeerd voor deze twee posten zou het resultaat op dit taakveld € 17 positief zijn geweest. 6.3 - 6.5 Inkomensregelingen – participatie: Per saldo € 791 Voordeel Onder deze drie taakvelden vallen alle uitgaven met betrekking tot bijstandsverlening, minimaregeling en de uitvoeringskosten van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) en AVRES. Deze taakvelden sluiten met een voordelig saldo van € 791, echter, dit bedrag wordt veroorzaakt door een voordeel op de arbeidsmarktregio en een nadeel op de sociale werkvoorziening. Gecorrigeerd voor deze beide bedragen (resp. € 1.200 V en € 421 N) sluiten deze taakvelden vrijwel conform de verwachting (per saldo op € 12 voordelig). Arbeidsmarktregio 1.633 V Per 1 januari 2019 is de gemeenschappelijke regeling Alblasserwaard-Vijfheerenlanden gewijzigd en is een opgave-gericht programma ingevoerd. Het Algemeen Bestuur van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden heeft besloten het budgetbeheer in de gewijzigde situatie onder te brengen bij de gemeente Vijfheerenlanden. Dit betekent dat het betalingsverkeer en de verantwoording van inkomsten en uitgaven voor de Arbeidsmarktregio Gorinchem binnen de administratie van de gemeente Vijfheerenlanden worden verantwoord. In 2019 hebben we op deze middelen een bedrag van € 709 overgehouden en overgeheveld naar 2020. Omdat dit bedrag in 2020 ook niet is besteed, verklaart dit € 709 van het voordeel.

Van de in 2020 voor de arbeidsmarktregio ontvangen middelen is een bedrag van € 926 niet uitgegeven. Omdat dit feitelijk geen middelen van de gemeente, maar van de arbeidsmarktregio zijn, kunnen we dit bedrag niet in het resultaat laten vrijvallen. Daarom wordt bij de resultaatbestemming voorgesteld dit bedrag beschikbaar te houden voor het doen van uitgaven voor de arbeidsmarktregio in 2021 en verder. De reserve wordt daarmee opgehoogd van € 709 per eind 2019 naar € 1.633 eind 2020. Bij het bestemmingsvoorstel zal voorgesteld worden dit bedrag van € 1.633 in een nieuw te vormen reserve arbeidsmarktregio te voteren. Van hieruit kunnen dan de geplande uitgaven voor de komende jaren gedaan worden. Hiermee wordt voorkomen dat we elk jaar de restant overschotten moeten bestemmen via het bestemmingsvoorstel.

Aanvullende Rijksmiddelen Sociale werkvoorziening 421 N Ten opzichte van de begroting 2020 van Avres, die is verwerkt in de begroting van de gemeente Vijfheerenlanden, hebben we voor de sociale werkvoorziening in 2020 een aanvullend bedrag van € 421 ontvangen. Omdat Avres deze taak voor ons uitvoert (en dus doorberekent) zijn de kosten op dit programma € 421 hoger dan begroot. Hier staat een voordeel op programma 0 tegenover (namelijk, de hogere ontvangst van Rijksmiddelen). Per saldo veroorzaakt dit voor de gemeente Vijfheerenlanden dus geen resultaat, maar op programma 6 veroorzaakt dit wel een nadeel van € 421. NOOT: Tijdens het opstellen van deze jaarrekening is de concept-jaarrekening 2020 van Avres ontvangen. Hierin wordt een positief resultaat verwacht, waarvan voorgesteld wordt om € 651 uit te keren aan de gemeente Vijfheerenlanden. De bestendige gedragslijn zou zijn dit bedrag te storten in de reserve SD op het moment dat het bestuursbesluit is genomen. Dit besluit is voorzien op 8 juli en zal dan verwerkt worden in de jaarrekening van 2021.

Jaarstukken 2020

56

6.6, 6.71, 6.81 WMO maatwerkvoorzieningen, maatwerkdienstverlening 18+ en geëscaleerde zorg 18+: per saldo € 143 nadeel Aan de lastenkant zijn de lasten als gevolg van Corona € 314 hoger uitgevallen. Dit betreft vervoerscompensatie ad. € 144 en compensatie en meerkosten Wmo maatwerkvoorzieningen ad. € 170. Deze lasten worden volledig door de gevormde coronareserve gecompenseerd. Het nadeel op dit taakveld wordt dan ook gecompenseerd door een voordeel op taakveld 0.10. Aan de batenkant is sprake van een geraamde maar niet gerealiseerde opbrengst van € 334. Dit betrof een onderlinge verrekening van kosten. Dit wordt weer gecompenseerd door lager dan geraamde uitgaven op dit taakveld waardoor er per saldo sprake is van een (relatief) beperkt voordeel op het totaal van de Wmo van € 171. 6.72, 6.82 Maatwerkdienstverlening 18-, Geëscaleerde zorg 18-: Per saldo 1.438 Nadeel De grootste veroorzaker van het nadeel op geheel programma 6 betreft het nadeel van € 1,4 miljoen op de gemeentelijke taken in de Jeugdzorg. De oorzaken hiervoor zijn vooral de toegenomen kosten op de volgende onderdelen: Samen Veilig € 95 (in 3e kwartaal al toename van ruim € 400 voorzien); Kind met Beperking en Jeugd &Opvoedhulp € 635 (Verblijf, begeleiding..); Landelijk gecontracteerden € 144; Inschatting kosten corona € 244 (waarvan € 213 mbt kosten RBL); -

Overige.

Gedurende het jaar hebben we voor wat betreft de uitgaven op Jeugdhulp gestuurd op de rapportages die we vanuit de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) hebben ontvangen. Tot en met het derde kwartaal van 2020 was de prognose nog dat we zouden uitkomen met de bedragen die in de bijgestelde begroting 2020 waren opgenomen. Begin 2021 bleek echter dat de afrekening van het vierde kwartaal hiervan sterk (negatief) afweek. In de volgende alinea’s gaan we kort in op de oorzaken van het zo sterk afwijken van de prognose uit het derde kwartaal en de nu ontvangen voorlopige eindafrekening van het vierde kwartaal: De Jaarrapportage Jeugd 2020 van de RBL laat regionaal een toename in werkelijke kosten voor 2020 t.o.v. 2019 zien van gemiddeld 10,5%. De relatieve toename voor Vijfheerenlanden lag echter op 18,6%. Dit is ver boven het landelijk gemiddelde. De absolute toename is iets meer dan € 2 miljoen ten opzichte van het vorig boekjaar. De stijging in kosten ten opzichte van 2019 ligt met name in de hogere kostenontwikkeling van de categorieën Kind met Beperking en Jeugd & Opvoedhulp, Samen Veilig en Jeugd GGZ. De rapportage over het vierde kwartaal 2020 valt € 910 negatiever uit dan de prognose uit het derde kwartaal. Regionaal is dat ook het geval. Het betreft een afwijking van 7,6%.

In de derde kwartaalrapportage 2020 was de verwachting dat op basis van de prognose de totale kosten jeugd circa € 12 miljoen zullen gaan bedragen. De kostenstijging lijkt vooral voort te komen uit de indexering van de tarieven met 2,8% en de toename van de gemiddelde kosten per cliënt. Het lijkt aannemelijk dat de kosten voor een deel hoger zijn uitgevallen als gevolg van corona. Dit effect is door de RBL ingeschat op € 213, maar er wordt nog onderzocht of er sprake is van aanvullende meerkosten als gevolg van corona. Hiervoor gaan wij in gesprek met de jeugdprofessionals om te achterhalen o.a. of zij bijvoorbeeld a.g.v. corona anders beschikken (hoger en langer). Ook zullen gesprekken worden gevoerd met de zorgaanbieders t.o.v. de jeugdprofessionals. De RBL heeft na een eerste verdiepingsonderzoek kunnen achterhalen dat een aantal grote aanbieders hun omzetschatting niet goed of te laat hebben doorgegeven t.o.v. het derde kwartaal. De focus ligt vooral op “voorkomen van onaangename verrassingen” zoals in 2020 en meer grip krijgen op de zorgkosten.

Jaarstukken 2020

57

0.10 Reserves: per saldo € 398 nadeel Het nadeel op de reserve is vooral ontstaan door het niet onttrekken van het gereserveerde bedrag voor de arbeidsmarktregio. De uitgaven hiervoor zijn zoals boven beschreven ook nog niet gedaan. Verder is er een voordeel te melden als gevolg van een onttrekking aan de coronareserve.

Jaarstukken 2020

58

Programma 7: Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Wat hebben we bereikt? Het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale/fysieke leefomgeving Het activiteitenprogramma voor het Programma ‘Gezond in de stad’ is gereed. Voor een aantal milieuonderwerpen (geluid, bodem en geur) zijn beleidsnota’s vastgesteld. Daarmee is de harmonisatieopgave voor milieu afgerond. De Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) heeft de milieutaken uitgevoerd volgens de afspraken in het uitvoeringsprogramma. Het Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Vijfheerenlanden 2021-2025 is 15 december 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. De samenwerking met de ODRU heeft in het begin van 2020 zijn doorgang gekregen. Op het gebied van indirecte lozingen zijn hierdoor grote stappen gemaakt. Begraven De begraafplaatsen zijn conform de voornemens beheerd op niveau kwaliteit A. Er is een start gemaakt met het opstellen van het beleidsplan begraven. Vijfheerenlanden is een duurzame gemeente Het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid is opgesteld en aan de gemeenteraad aangeboden voor vaststelling in de vergadering van 4 februari 2021.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale/fysieke leefomgeving Programma Gezond in de stad (GIDS): activiteitenprogramma gereed Vanwege de coronacrisis en de grote rol van de GGD hierin is het niet gelukt om het activiteitenprogramma GIDS in juni 2020 op te leveren. Nadat de inzet van de GGD in de coronacrisis gestabiliseerd was, is dit opnieuw opgepakt. In december 2020 is het activiteitenplan voor 2021 defintief gemaakt. De inwoners en scholen krijgen een actieve rol bij de verdere uitwerking hiervan. Harmonisatie milieubeleid In 2020 zijn een aantal beleidsnota’s vastgesteld. Daarbij ging het niet alleen om harmonisatie maar ook om actualisatie van het beleid. In juli is de Beleidsregel Hogere Waarde Wet geluidhinder gemeente Vijfheerenlanden vastgesteld en in december zowel de Gebiedsvisie/ Geurverordening als Bodemkwaliteitskaart/Nota Bodembeheer. Uitvoering milieutaken door Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) De ODRU heeft de gemandateerde taken volgens geldende voorschriften en afspraken uitgevoerd. Daaronder vallen onder meer de milieucontroles bij bedrijven en de advisering over ruimtelijke plannen. Er zijn meer sloopmeldingen en meldingen 8.40 geweest dan verwacht. Dit heeft tot een overschrijding van het budget geleid.

De nog lopende projecten geluidsanering zijn in beeld gebracht en in een enkel geval afgerond. Plan van aanpak klimaat adaptief rioolbeleid inclusief harmonisatie rioolbeleid Het nieuwe, geharmoniseerde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) Vijfheerenlanden 20212025 is in december 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijk aandachtspunt in het nieuwe GRP is klimaatverandering. Het klimaatbestendig inrichten is onderdeel van het beleid en handelen. In 2021 wordt het beheerplan riolering afgerond.

Jaarstukken 2020

59

Onder het nieuwe GRP valt ook het beleid voor baggeren en beschoeiingen. In 2021 wordt het oeverbeleidsplan 2021-2025 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Het oeverbeleidsplan heeft betrekking op het oeverbeheer, waar ook beschoeiingen onderdeel vanuit maken. In 2021 worden ook de beheerplannen voor baggeren en beschoeiingen afgerond. Gemeente-brede (riool)heffing In het GRP Vijfheerenlanden 2021-2025 is de onderbouwing van de Vijfheerenlandenbrede rioolheffing opgenomen. In deze rioolheffing zijn de kosten voor het vervangen en onderhouden van de riolering, pompgemalen en oeverbeschermingen opgenomen. Ook staan er klimaatadaptieve maatregelen op de weg of in het groen in om wateroverlast in de gemeente te verminderen. Het ontharden van de openbare ruimte en acties voor het vergroenen van tuinen door bewoners zijn er ook in opgenomen. Rioolrenovaties en herstel beschoeiing De rioolrenovatie in de Bastiaan Bosstraat (Lexmond) is gereed en binnen budget gebleven. Bij de rioolrenovatie Fransestraat - J.W. van Putten - Nieuwstraat (Ameide) is de riolering niet vervangen maar gerelined. Het herstellen van een gedeelte van de beschoeiing van de stadsgracht in Vianen is afgerond. De beschoeiing is vernieuwd met de nog bruikbare uitkomende materialen.

Begraven Beheer en onderhoud begraafplaatsen Er is een begin gemaakt met de renovatie van de begraafplaats aan de Lingedijk in Leerdam. Dit in samenwerking met de Joodse gemeenschap en de historische vereniging Leerdam. De begraafplaats heeft een cultuurhistorische waarde door de ligging op dijkniveau. De toegangspoort, de poort naar het Joodse gedeelte van de begraafplaats, het baarhuisje en een monumentaal graf zijn gerestaureerd. Er zijn grondkeringen aangebracht tegen verzakking van het baarhuisje en de monumentale graven. En de begraafplaats is voorzien van een bank en een vuilnisbak. De capaciteitsberekening voor het ruimen van graven is gereed. Er zijn opdrachten verstrekt voor onderzoek en voorbereiding om te ruimen. In de begroting zijn de beschikbare kredieten voor deze activiteiten abusievelijk afgeraamd. Dit wordt hersteld in de 1e bestuursrapportage 2021. Gemeente-brede heffing begraafrechten De begraaftarieven voor 2021 zijn 12 december 2020 aan de gemeenteraad aangeboden. De begraaftarieven zijn verhoogd met 3% volgens een trendmatige indexering. Vijfheerenlanden is een duurzame gemeente Het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid is opgesteld en aan de gemeenteraad aangeboden voor vaststelling in de vergadering van 4 februari 2021.

Voor de opbouw van dit beleid is gekozen voor drie pijlers: • Energie en Verantwoord; • Circulair en Schoon; • Klimaatrobuust en Biodivers. Deze liggen in het verlengde van de onderwerpen die in het coalitieakkoord genoemd zijn onder duurzaamheid: energietransitie, klimaatadaptatie en afvalscheiding/circulaire economie. Met de vaststelling van het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid zijn de Fair Trade uitgangspunten verankerd in Global Goal 12: Verantwoorde consumptie en productie. We

Jaarstukken 2020

60

bevorderen eerlijke en duurzame handel, eerlijke winkelroutes, fairtrade-en fcs keurmerk en keteninitiatieven. Energie en Verantwoord Opstellen van een Regionale Energie Strategie (RES) U16: visie en ambities Regio U16 Het conceptbod RES U16 is eind september 2020 naar het Nationaal Programma RES (NPRES) gestuurd. De RES U16 werkt de RES 1.0 uit zodat het voor 15 oktober 2021 naar het NPRES gestuurd kan worden. Het lokale zoekproces voor zoekgebieden voor duurzame energie in Vijfheerenlanden wordt in het eerste kwartaal van 2021 doorlopen vanuit de landschapsvisie. Het Rijk heeft voor een periode van drie jaar (2019-2021) middelen beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van het RES-proces in de regio. De gemeente heeft een rijksbijdrage ontvangen via de decembercirculaire 2019 van € 252. Dit budget wordt ingezet voor energieloketten en de transitievisie warmte waarmee in 2020 gestart is. De bijdrage is ontvangen in 2019 en maakt daarmee onderdeel uit van het jaarrekeningresultaat 2019. Deze middelen zijn bedoeld voor de periode van 1 januari 2019 tot eind 2021. Het totale bedrag wordt verdeeld over de gehele periode: een budgetoverboeking over kalenderjaren 2020 en 2021. Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) In het kader van verduurzaming van de woningvoorraad helpt de gemeente huiseigenaren om hun energiekosten te verlagen en het wooncomfort te verbeteren.

Hiervoor is in januari 2020 op grond van de Regelingen Reductie Energieverbruik (RRE) van het Rijk een bedrag van €297 ontvangen als voorschot. Het toegekende RREregeling budget is toereikend, echter niet alle projecten uit het projectplan RRE-regeling zijn in 2020 uitgevoerd. De Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO) heeft besloten om de gegeven tijd te verruimen. De regeling loopt door tot maart 2021. Hiermee is overheveling van het resterende bedrag noodzakelijk. Daarnaast is het noodzakelijk om het over gebleven bedrag over te hevelen omdat er ook een substantieel bedrag terug betaald moet worden aan het Rijk omdat de (in het ingediende projectplan) aangeven projecten niet volledig uitgevoerd kunnen worden door de coronamaatregelen. Energiedorp Everdingen Energiedorp Everdingen is de pilot klimaatneutrale wijk/dorp gestart. Vanuit de gemeente faciliteren en ondersteunen we de initiatiefnemers. Uit het budget voor bewonersinitiatieven is subsidie verleend voor ondersteuning door de Natuur- en Milieufederatie Utrecht (NMU). Eind augustus is gestart met uitvoering van het project. Het doel van Energiecoöperatie Huibertstroom is om Everdingen met een duurzame bron van warmte te voorzien. Een kansrijke techniek om dit te bereiken is aquathermie.

De gemeente Vijfheerenlanden monitort de voortgang en stemt af tussen de Transitievisie Warmte en het project Everdingen aardgasvrij.

Circulair en Schoon Actualiseren en harmoniseren afvalbeleid en verordening De ontwerp afvalstoffenverordening is in 2020 opgesteld en aan het eind van het jaar ter inzage gelegd (tot 8 januari 2021). In Waardlandenverband is het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid voorbereid. Dit wordt het tweede kwartaal 2021 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. In het in 2020 met de gemeenteraad gedeelde analyserapport is de huidige stand van zaken weergegeven. Daaruit blijkt dat er nog veel grondstoffen in het fijn restafval zitten.

Jaarstukken 2020

61

Zonder aanvullend beleid halen de Waardlandengemeenten de VANG-doelstellingen (maximaal 30 kg restafval per inwoner in 2025) niet. Met het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid willen we de doelstellingen wel halen. Beleid formuleren over afval van kringloopbedrijven en rommelmarkten In Waardlandenverband zijn afspraken gemaakt over afval van rommelmarkten en kringloopbedrijven. Nu er in Vianen een bouwkringloopwinkel is gerealiseerd is onderzoek naar de mogelijkheden daarvan niet meer nodig. Keuze tussen Gemeenschappelijke regeling Vuilverwerking Dordrecht en Omstreken (Gevudo) of Afval Verwijdering Utrecht (AVU) Gekozen is voor de GR Gevudo en dus uittreding bij GR AVU. De formele procedure daarover loopt nog door in 2021. Het algemeen bestuur van de AVU heeft een voorlopig besluit genomen over de uittreding. De gemeenteraden van de deelnemende gemeenten kunnen daarop tot 1 juni 2021 een zienswijze indienen.Het algemeen bestuur kan op 30 juni 2021 een definitief besluit nemen. Klimaatrobuust en biodivers In 2020 hebben we grote stappen gemaakt in de samenwerking om te komen tot een regionale adaptatiestrategie in de regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (A5H) oftewel Dijkring 16. We zijn in 2020 begonnen met de risicodialogen om te komen tot een gedragen adaptatiestrategie. Deze risicodialogen of gesprekken over wat acceptabel is, hebben we verdeeld over vier werktafels.

Die zijn elk vier keer bij elkaar gekomen en daaruit komt een deel van de strategie. In de provincie Utrecht zijn we in 2020 gestart met de task force klimaatadaptatie. Deze task force houdt zich bezig met de aanpak van hittestress, klimaatadaptief bouwen, groen/blauwe schoolpleinen enz. Vanuit het Samenhangend duurzaamheidsbeleid is aangegeven dat we komend jaar inzetten op het opstellen van een lokaal Hitteplan. Dit plan wordt opgezet in samenspraak met het sociaal domein. Zo verbinden we gezondheid aan duurzaamheid. Voor het aanleggen van groen/blauwe schoolpleinen hebben zich al zeker zes basisscholen gemeld die mee willen doen om hun schoolplein te vergroenen. In dit project werken we samen met het sociaal domein en hebben we contacten met de provincie. In 2021 willen we dit graag met de scholen realiseren. Kijkend vanuit onze gemeente naar de meerlaagsveiligheid zijn we samen met de VRU en de ´Water en Klimaat´regio Utrecht begonnen om de gevolgenbeperking, de tweede laag van de meerlaagsveiligheid, in beeld te krijgen. In 2020 zijn we hier actief mee gestart. Belangrijke assets binnen de gemeente Vijfheerenlanden zijn onderzocht en er is aangegeven wanneer ze falen. In 2021 starten de dialogen en de uitwerking hiervan.

Wat hebben we niet gedaan? Het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale/fysieke leefomgeving Lokaal gezondheidsbeleid De voorbereiding van het lokaal gezondheidsbeleid is in het najaar gestart. De oorspronkelijke planning (oplevering in december 2020) is niet gehaald. Vanaf januari 2021 krijgt dit prioriteit. Er wordt voor de zomer een eindproduct opgeleverd.

Jaarstukken 2020

62

Rioolrenovatie Doelakkerweg (Ameide) De rioolrenovatie Doelakkerweg is niet uitgevoerd. Het budget was bedoeld voor 1 op 1 vervangen, niet afkoppelen. Dat is wel gewenst. Medeoorzaak van de stagnatie is de nieuwbouw van de school aan de Liesveldweg en de reconstructie van de weg. De renovatie wordt in 2021/2022 opgepakt. Project riolering Q. de Palmalaan (Leerdam) openbare ruimte De woningbouwcorporatie heeft in enkele flatgebouwen constructieve schade geconstateerd die leiden tot sloop-nieuwbouw. Aangezien dit vervangingsplan een dusdanige impact heeft op de buitenruimte in de wijk is het nu niet zinvol het riool op deze locatie te vervangen. Door deze ontwikkelingen in dit deel van de wijk gaat dit project voorlopig niet door. Begraven Harmonisering beleid en beheerplan begraven In de begroting 2020 was aangekondigd dat het beleid voor begraven geharmoniseerd zou worden. Het opstellen van het beleidsplan begraven heeft echter vertraging opgelopen omdat de onderdelen capaciteitsberekening en organisatie, processen en werkwijze meer tijd vergen dan gepland. De planning om in 2020 een stilteruimte te realiseren op de begraafplaats aan Tiendweg 122 (Leerdam) is niet gehaald. Het ontwerp, van de studenten van ROC Midden Nederland, is uitgewerkt in een definitief ontwerp. Dit ontwerp is binnen het huidig financieel kader echter niet te realiseren.

Wel wordt er rekening gehouden met toekomstige ontwikkelingen, zoals het plaatsen van zonnepanelen en de stap naar het elektrisch verwarmen. Binnen het beschikbare budget wordt de verlichting uitgerust met LED verlichting en wordt de huidige verwarming vervangen door een Hoog Rendement systeem. De gemeenteraad is hierover met een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Vijfheerenlanden is een duurzame gemeente Warmteplannen voor wijken Warmteplannen voor wijken en kernen De Transitieviesie Warmte wordt conform afspraken uit het Klimaatakkoord in 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit loopt volgens planning. Na vaststelling in 2021 worden (ook conform afspraken Klimaatakkoord) wijkuitvoeringsplannen gemaakt voor de wijken die als eerste aardgasvrij gemaakt worden. Circulair en Schoon Actualiseren en harmoniseren afvalbeleid Het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid wordt in Waardlanden-verband opgesteld. In het derde kwartaal van 2020 is besloten om een extra opiniërende bespreking met de vier deelnemende gemeenteraden in te lassen. Dit heeft waardevolle input opgeleverd en draagvlak bij de gemeenteraden gecreëerd. Het proces is hierdoor wel opgeschoven. In het tweede kwartaal van 2021 wordt het nieuwe beleid ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.

In afwachting van het nieuwe afvalbeleid met keuzes over hoe het afval in te zamelen, is het project om bovengrondse wijkcontainers te vervangen door ondergrondse stilgelegd. Er is €100.000 gereserveerd voor het harmoniseren van Vianen in het Waardlandengebied. Dit budget is toereikend.

Jaarstukken 2020

63

Eigen organisatie laten voldoen aan doelstellingen circulaire economie In juli 2020 is de nieuwe beleidsadviseur Circulaire Economie in dienst gekomen. Deze is kort daarna begonnen met het in kaart brengen van de uitgangssituatie van de circulaire economie in de gemeente Vijfheerenlanden. Tegelijkertijd is voorrang gegeven en input geleverd aan het samenhangend duurzaamheidsbeleid. Na de vaststelling van het samenhangend duurzaamheidsbeleid wordt er een plan van aanpak voor een circulair beleidsplan gemaakt. Dit plan van aanpak moet uiterlijk in het tweede kwartaal 2021 door het college zijn vastgesteld. We zijn gestart met het maatschappelijk verantwoord maken van het inkoopbeleid van de gemeente. Hiermee willen we aansluiten bij het manifest maatschappelijk verantwoord inkopen. In 2021 hopen we dit te kunnen realiseren.

Wat waren de kosten (in duizenden euro)? Lasten en baten Programma 7 Volksgezondheid en milieu

Bedragen X € 1.000

Werkelijk 2019

Begrotingvvo or wijziging

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

nr.

Naam taakveld

2020

2020

2020

7.1

Volksgezondheid

1.922

2.527

2.537

1.978

2020 559

7.2

Riolering

5.283

5.026

5.020

6.689

-1.669

7.3

Afval

5.356

5.491

5.996

5.709

287

7.4

Milieubeheer

1.384

1.505

2.466

2.043

423

7.5

Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten

7.1

1.969

1.180

1.108

1.386

-277

15.913

15.729

17.127

17.805

-678

Volksgezondheid

7.2

Riolering

-6.762

-6.835

-6.835

-7.197

361

7.3

Afval

-5.933

-6.355

-6.355

-6.546

191 -110

7.4

Milieubeheer

7.5

Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten

-7

-6

-313

-202

-1.035

-854

-854

-1.086

232

-13.737

-14.050

-14.357

-15.031

674

2.176

1.679

2.770

2.774

-4

Totaal saldo baten en lasten

0.10

Toevoeging reserves

0.10

Onttrekking reserves

-12

-960

-618

-342

Totaal reserves

-12

-960

-618

-342

1.810

2.156

-346

Resultaat

2.165

1.679

Toelichting (alle bedragen x € 1.000) 7.1 Volksgezondheid: per saldo € 559 Voordeel Het voordeel bij taakveld 7.1 komt voort uit uitgaven die in 2020 niet zijn gedaan. Het resterend budget was bestemd voor het door ontwikkelen van lokaal maatwerk (trend gerelateerd) op het gebied van gezondheid, opgroeien en opvoeden; gericht op preventie en signalering. In 2020 hebben wij met name gefocust op het in kaart brengen van het lokaal maatwerk dat er is. Vanaf 2021 gaan we dit maatwerk opnieuw verbinden en het lokaal aanbod versterken. Er is in 2020 ingezet op het in kaart brengen van het bestaande lokaal maatwerk op het gebied van gezondheid, opgroeien en opvoeden, gericht op preventie en signalering.

Jaarstukken 2020

64

7.2 Riolering: per saldo € 1.308 Nadeel Onder dit taakveld valt ook Baggeren, daar is een voordeel ontstaan van V € 207 veroorzaakt doordat veel baggerwerk is uitgesteld door de PFAS perikelen en een voordeel op de post rente. Voor Riolering is er een nadeel van N € 1.515. Er zijn voordelen ontstaan door minder inhuur, minder energielasten, minder onderhoudsuitgaven, minder rente en afschrijvingen en hogere belastingopbrengsten en bijdragen in rioolaansluitingen dan verwacht. De voordelen inclusief het voordeel op baggeren bedraagt V € 924.

In de 2e bestuursrapportage 2020 is dit opgenomen: “Afrekening riolering 2020: pm, N, incidenteel In de programmabegroting 2021 worden op basis van het eind dit jaar vast te stellen nieuwe gemeentelijke rioleringsplan (GRP) nieuwe tarief voorstellen gedaan voor de rioolheffing 2021 en verder. Deze zijn gebaseerd op een vernieuwde en transparante toerekening van kosten. Het effect hiervan zal zijn een daling van het tarief en van de bijbehorende opbrengsten. Bij het vaststellen van het nieuwe GRP, zal u het voorstel worden voorgelegd om de afrekening van de rioleringskosten 2020 ook te baseren op deze nieuwe en transparante toerekening. Het gevolg hiervan zal zijn, dat er wat betreft 2020 sprake zal zijn van een nader te bepalen voordeel op de rioolexploitatie, dat bij de jaarstukken 2020 gestort zal worden in de voorziening riolering. Dit conform bestaand beleid. Aangezien een belangrijk deel van dit voordeel wordt verklaard door een lagere toerekening van apparaatskosten, zal deze storting leiden tot een nadeel voor de gemeentebegroting. Dit betreft een incidenteel nadeel, aangezien met de financiële effecten hiervan al rekening is gehouden in de Programmabegroting 2021.” Rekening houdend met het bovenstaande is er vastgesteld dat de kostendekking 2020 werkelijk 152 % is. Daardoor moet er N € 2.455 gestort worden in de voorziening Riolering.

7.3 Afval per saldo: € 478 Voordeel Er zijn voordelen ontstaan door minder inhuur, minder uitgaven, lagere bijdrage aan Waardlanden, minder rente en afschrijvingen en hogere belastingopbrengsten dan verwacht. Het voordeel op het product is niet volledig. De mate van kostendekking 2020 is berekend. De kostendekking is 86,9 % zodat er eigenlijk nog een bedrag van € 685.000 uit de Voorziening afval zou moeten worden onttrokken, maar deze is echter leeg.

7.4 Milieubeheer en duurzaamheid per saldo: € 312 voordeel Het voordeel voor Duurzaamheid wordt grotendeel veroorzaakt doordat ten onrechte (dubbel) € 252 is overgeheveld van boekjaar 2019 naar 2020 via het jaarrekeningresultaat 2019. Hierdoor verschuift een eigenlijke voordeel voor de jaarrekening 2019 naar het jaarrekeningresultaat van 2020. Dit budget van € 252 is vanuit het rijk verkregen via de decembercirculaire 2019 voor het opstellen van de transitievisie warmte en het realiseren van de RES. Conform college besluit “Bestemmen ontvangen Rijksgelden voor Energietransitie jaar 2020” was de € 252 reeds budgetneutraal verantwoord op de kostenplaats duurzaamheid via de 1e bestuur rapportage 2020. De € 252 is daarnaast in 2 jaren gesplitst verantwoord, € 126 begroot in 2020 en € 126 is begroot in 2021.

Jaarstukken 2020

65

Van het bedrag voor 2020 resteerde € 32. Hiervoor wordt voorgesteld dit bedrag door te schuiven naar 2021 om de opwekking van duurzame energie in de landschapsvisie te laten landen. Daarnaast is er een voordeel doordat op het budget Impuls duurzaamheid € 38 niet is uitgegeven. Ten slotte was er nog een voordeel afkomstig uit de ontvangen subsidie “Groen doet goed” van € 13 welke niet begroot was in 2020. Door de ODRU zijn er in 2020 meer uren gemaakt, terwijl er gelijktijdig ten onrechte een uitgaven budget begroot is. Per saldo heeft dit geleid tot een nadeel van € 22. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria: per saldo € 45 Nadeel Met name door het aantal mensen dat overleden is aan de gevolgen van Corona zijn er in 2020 veel meer grafrechten dan normaal ontvangen. Gelijktijdig zijn de kosten daardoor gestegen en is er een voordeel op rente en afschrijving. Op dit taakveld ontstaat er dus een voordeel ten opzichte van de begroting. Dit voordeel is verwerkt in de berekening van de mate van kostendekking en daaruit komt naar voren dat er een positief resultaat ten opzichte van de kostendekking uit de begroting is van € 205. Dit bedrag wordt gestort in de Voorziening begraafrechten en is een niet begrote uitgave op het product, waardoor het nadeel ontstaat.

0.10 Reserves: per saldo € 342 Nadeel Er is een nadeel ontstaan doordat er een 3-tal bedragen dubbel begroot zijn en de werkelijke uitgaven lager zijn dan de begrote onttrekkingen als dekking door de reserves, waardoor er minder onttrekkingen aan de reserves plaatsvinden.

Jaarstukken 2020

66

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ontwikkeling en stedelijke vernieuwing

Wat hebben we bereikt? Wij behouden de unieke kwaliteiten van ons gebied en de kernen Als inwoners van de gemeente delen we de fysieke leefomgeving met elkaar. Met de schaarse en kostbare ruimte wordt zo zorgvuldig mogelijk omgesprongen. Bij woningbouw- en herstructureringsprojecten worden de unieke kwaliteiten van het gebied benadrukt en waar mogelijk versterkt. Waar in deze projecten wordt voorzien in de behoeften op het gebied van o.a. wonen, recreëren en zorg is het tevens onze taak om duidelijke visies en beleid te schrijven om in de toekomst adequaat in te spelen op de vraagstukken in het fysieke domein. Ruimtelijke ontwikkeling pakken we in gezamenlijkheid op Een grote opgave voor de organisatie is om het beleid en de visies afkomstig uit de drie voormalige gemeenten te harmoniseren. In het kader van deze harmonisatieopgave is er dit jaar gewerkt aan verschillende beleidsstukken en visies met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Ondanks de berichtgeving over het uitstel van de invoeringsdatum van de Omgevingswet is onverminderd hard doorgewerkt aan de nodige voorbereidingen om per 1 januari 2022 gereed te zijn voor het werken met de Omgevingswet.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij behouden de unieke kwaliteiten van ons gebied en de kernen Verduurzaming woningvoorraad in samenwerking met corporaties Elk jaar maken we afspraken met de woningcorporaties over de verduurzaming van de woningvoorraad. Op basis van de biedingen van de woningcorporaties Fien Wonen, Kleurrijk Wonen en Lekstede Wonen is in 2020 gewerkt aan de prestatieafspraken voor het jaar 2021. Deze prestatieafspraken zijn nu voor het eerst gezamenlijk tussen de gemeente, corporaties en huurdersorganisaties opgesteld en ondertekend. In de jaarlijkse afspraken met de woningcorporaties zijn afspraken gemaakt over de plaatsing van zonnepanelen, de verbetering van de isolatiewaarde en het circulair maken van woningbouw. In 2021 worden de afspraken verder uitgewerkt als de inhoud van de Transitievisie Warmte bekend is. Actuele woonvisie In de gemeenteraadsvergadering van 16 juli 2020 is de woonvisie ‘Samen sterk, met eigenheid en diversiteit’ vastgesteld. Gelijktijdig met ditzelfde raadsbesluit zijn de woonvisies van de voormalige gemeenten Vianen, Leerdam en Zederik ingetrokken. Hiermee is er één geactualiseerde woonvisie voor de hele gemeente Vijfheerenlanden. Op ditzelfde moment is ook bepaald dat de woonvisie wordt vertaald in een uitvoeringsprogramma.

Hierin beschrijven we hoe we de ambities uit de woonvisie samen met onze woningmarktpartners gaan realiseren en waar vanaf 2021 aan gewerkt gaat worden.

Jaarstukken 2020

67

Integrale visie voor binnensteden Leerdam en Vianen In februari 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd het plan van aanpak voor de binnenstadvisie van Leerdam vastgesteld. De behoefte aan een binnenstadsvisie komt voort uit de detailhandelsvisie die in december 2020 in de gemeenteraad is vastgesteld. In de praktijk heeft de gemeente Vijfheerenlanden te maken met een krimpend winkelaanbod. De gemeente krijgt regelmatig de vraag om winkel-en centrumfuncties in de binnenstad van Leerdam te transformeren naar woonfuncties. Voor de specifieke beoordeling van dergelijke aanvragen en de algemene visievorming op dit gebied is de wens uitgesproken om een binnenstadvisie voor Leerdam op te stellen. In 2021 wordt het onderliggende plan van aanpak voorgelegd aan de gemeenteraad en met de vraag om een eenmalig budget. De Viaanse gemeenteraad heeft een aantal jaren geleden de ‘Toekomstvisie Vianen 2025’ vastgesteld. Deze visie is van kracht en vormt, wat dit onderwerp betreft, vooralsnog de actuele visie op de binnenstad van Vianen. Herinrichting Dokter Reilinghplein e.o. De gemeenteraad heeft op 23 april het definitieve ontwerp en het definitieve krediet voor het Dokter Reilinghplein (inclusief de stationsomgeving) vastgesteld. Half juli zijn de werkzaamheden gestart. Met uitzondering van de aanplant van de groenvoorzieningen zijn de werkzaamheden in 2020 afgerond.

Eind januari van 2021 is het werk opgeleverd en de neonverlichting in de kubussen brandt weer. Ruimtelijke ontwikkeling pakken we in gezamenlijkheid op Nota grondbeleid Afgelopen jaar en ook in 2021 wordt er gewerkt aan de omgevingsvisie. Het grondbeleid is onderdeel van die visie. Eerst moet helder zijn wat de ruimtelijke opgave is van de gemeente, zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin. Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie worden ook de hoofdlijnen van het grondbeleid geformuleerd voor o.a. een financiële bijdrage in een anterieure overeenkomst, het kostenverhaal, een grondslag voorkeursrecht of een grondslag voor onteigening. Activiteiten en werkzaamheden ter voorbereiding van de invoering van de Omgevingswet Door het uitstel van de invoering van de Omgevingswet is de planning in aanloop naar de inwerkingtredingsdatum aangepast. Zo zijn de interne opleidingen, om onze ambtenaren voor te bereiden voor het werken onder de Omgevingswet, uitgesteld. De verschillende deelproducten en bouwstenen voor het gemeentelijk omgevingsplan en de gemeentelijke omgevingsvisie zijn naar een later moment geschoven. Voor het opstellen van de gemeentelijke omgevingsvisie is een plan van aanpak gemaakt.

Hierin worden de verschillende componenten beschreven, namelijk de inventarisatie en analyse beleid voor de fysieke leefomgeving, de werkwijze onder de wet voor inwoners, ambtenaren etc., participatie van stakeholders en de bestuurlijke betrokkenheid van college en gemeenteraad. Dit plan van aanpak is medio 2020 vastgesteld door het college. De gemeenteraad is hierover per brief geïnformeerd. In ditzelfde jaar is ook de opdracht gegund aan een adviesbureau om een transitieplan op te stellen voor de overgang van het tijdelijke (van rechtswege) omgevingsplan naar het definitieve omgevingsplan. Het programmateam van ‘Aan de slag met de Omgevingswet’ ondersteunt de gemeente Vijfheerenlanden met de aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet Landelijke Voorziening (DSO-LV). De regionale implementatiecoach omgevingswet (RIO) is het regionale aanspreekpunt voor de gemeente. De gemeente Vijfheerenlanden heeft afspraken gemaakt over de aansluiting op het DSO en tijd en capaciteit vrijgemaakt om op tijd, voor 1-1-2022, aan te sluiten op het DSO. Ook is sinds begin 2020 de multi-disciplinaire intaketafel voor complexe ruimtelijke plannen in werking en wordt in samenwerking met de regio de Omgevingstafel voorbereid. De gemeente heeft tijdens de inzagetermijn van de

Jaarstukken 2020

68

Provinciale ontwerp-omgevingsvisie en Provinciale ontwerp-omgevingsverordening, eind 2020, tijdig een zienswijze opgestuurd. Tegelijkertijd zijn veel voorbereidingen en de samenwerking met onze regionale ketenpartners onverminderd voortgezet. Regionale Economische Programmering en het Integraal Ruimtelijk Perspectief De regio Utrecht staat voor grote opgaven op het gebied van wonen, werken, mobiliteit en landschap. De gemeente Vijfheerenlanden werkt met de regionale overlegpartners, provincie en het Rijk aan het Ruimtelijk Economisch Programma (REP) en de Regionale Energiestrategie (RES). Op 28 mei van dit jaar heeft de gemeenteraad ingestemd met het aangescherpte beoordelingskader REP en met de contour REP als onderzoeksagenda voor een op te stellen Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). Het doel van het IRP is een integraal afgewogen beeld op de ruimtelijke ontwikkeling van de regio. Hierbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de afstemming van het IRP op de beelden en teksten uit de Provinciale Omgevingsvisie (POVI). Eén van de pijlers van de REP is ‘Groen en Landschap’. Om mee te groeien met de schaalsprong in de verstedelijking en de andere pijlers is ook een schaalsprong Groen en Landschap nodig.