20210713 Jaarstukken 2020 Gemeente Vijfheerenlanden incl. verklaring (OGD).pdf

p

Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief Leeswijzer

2 4

DEEL 1: Het jaarverslag 2020

7

Hoofdstuk 1: de programmaverantwoording Programma 0 Bestuur, ondersteuning en dienstverlening Programma 1 Veiligheid Programma 2 Verkeer en vervoer Programma 3 Economie Programma 4 Onderwijs Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Programma 6 Sociaal domein en kerngericht werken Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Programma 8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Restant kredieten

8 9 21 27 32 36 41 49 59 67 75 78 83 84

Hoofdstuk 2: de paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partijen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Corona

88 89 94 108 115 123 131 144 149

DEEL 2: De jaarrekening 2020

156

Hoofdstuk 3: Overzicht van baten en lasten en de toelichting Overzicht van baten en lasten Incidentele baten en lasten Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Begrotingsrechtmatigheid Wet normering topinkomens

157 159 163 165 166 168

Hoofdstuk 4: De balans en de toelichting Balans per 31 december 2020 Waarderingsgrondslagen balans Toelichting op de balans

170 171 172 173

Bijlagen Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld Overzicht verplichte beleidsindicatoren en toelichting Overzicht restant kredieten SiSa verantwoording Lijst met afkortingen

210 211 213 220 226 230

Jaarstukken 2020

1

Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de raad, Voor u liggen de Jaarstukken 2020 van de gemeente Vijfheerenlanden voor behandeling in uw vergadering van 8 juli 2021. Deze Jaarstukken 2020 zijn opgesteld aan de hand van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In deze jaarstukken wordt een inhoudelijke en financiële verantwoording gegeven van het tweede jaar van de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden. Het jaar 2020 ging nog van start met veel energie om onze jonge gemeente verder vorm te geven, nog onbewust van de eerste signalen vanuit het Chinese Wuhan. In maart werd duidelijk dat we niet te maken hadden met een eenvoudig griepvirus, maar dat er iets serieus gaande was. De coronamaatregelen werden vanaf maart ingevoerd en sindsdien hebben we te stellen met begrippen als lockdown, 1,5 meter afstand houden, geen handen schudden enz. Vanaf maart moest de energie van de hele organisatie worden omgevormd en stonden we voor de opgaven, die de corona pandemie met zich meebrengt. Dat gold voor raad, griffie, college en organisatie. Thuiswerken, digitaal vergaderen, alternatieve overlegvormen: van allen werd veel flexibiliteit en creativiteit gevraagd. De vraagstukken voor onze samenleving en onze ondernemers waren en zijn echter vele malen groter en complexer. Wij zien enerzijds de veerkracht van onze samenleving en anderzijds de toenemende zorgen, vooral bij ondernemers en onze kwetsbare inwoners.

Bij deze jaarstukken past dan ook een woord van waardering en ondersteuning voor onze inwoners, instellingen en ondernemers. De dienstverlening aan de inwoners werd aangepast aan de omstandigheden. We hebben al onze werkzaamheden aangepast aan de aanbevelingen van het RIVM. Ondanks de beperkingen is toch getracht om zoveel als mogelijk de werkzaamheden door te laten gaan. De in het coalitieakkoord opgenomen speerpunten zijn in de programmabegroting 2020 opgenomen en concreet gemaakt. In de voorliggende jaarstukken 2020 geven wij hierover een inhoudelijke en financiële verantwoording. Dit gebeurt in eerste instantie vooral in het jaarverslag. In de jaarrekening worden de financiële consequenties voor onze financiële positie nader toegelicht. Op 15 december 2020 kreeg onze gemeente een grote teleurstelling te verwerken in de uitspraak van het gerechtshof. De gemeente moest ruim tweemaal zoveel schadevergoeding betalen in de zaak Niemans dan begroot. Dit gaat een invloed hebben op onze ambities. De aanvankelijke teleurstelling over de uitspraak heeft snel plaats gemaakt voor collectieve – in raad, college en organisatie - strijdbaarheid om het er het beste van te maken voor onze inwoners. Wij zijn trots op wat er in 2020, ondanks alles, toch is gerealiseerd.

Dat geeft ons veel vertrouwen bij de verdere invulling die wij in 2021 en 2022 gaan geven aan de speerpunten uit het coalitieakkoord. Op basis van de voorschriften van de BBV bestaan de jaarstukken uit een jaarverslag en een jaarrekening. De opzet en inrichting van deze jaarstukken is gelijk aan de inrichting van de programmabegroting 2020 die door de raad van de gemeente Vijfheerenlanden op 7 november 2019 is vastgesteld. In de leeswijzer, die begint op de volgende pagina, wordt uitgebreid toegelicht waar welke informatie terug te vinden is.

Jaarstukken 2020

2

De jaarstukken 2020, en dan vooral de jaarrekening 2020, zijn in opdracht van de gemeenteraad onderworpen aan de controle van Q-concepts. We zullen u voor uw vergadering van 8 juli 2021 een controleverklaring voorleggen.

Wij wensen u een constructieve behandeling van deze Jaarstukken 2020 toe.

Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Vijfheerenlanden de secretaris,

de burgemeester,

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

S. (Sjors) Fröhlich

Jaarstukken 2020

3

Leeswijzer

Inleiding De jaarstukken vormen een omvangrijk boekwerk. Hieronder volgt een leeswijzer aan de hand waarvan bepaald kan worden welke informatie is opgenomen in de verschillende onderdelen van de jaarstukken. Het is onvermijdelijk, dat in de jaarstukken gebruik gemaakt wordt van vakjargon. Wat betreft het financiële vakjargon is ernaar gestreefd om dit te beperken tot het “jargon” dat ook in de wet wordt gebruikt: Het “Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten” (BBV) is daarbij het wettelijk relevante kader. In veel teksten in deze jaarstukken zijn afkortingen opgenomen. Alhoewel bij veel afkortingen de betekenis is aangegeven, is als bijlage een lijst met nagenoeg alle gebruikte afkortingen en de betekenis hiervan opgenomen. Verder staan in deze jaarstukken natuurlijk veel bedragen. Voor de leesbaarheid zijn de bedragen vrijwel overal weergegeven in duizenden euro. De jaarstukken 2020 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening.

Het jaarverslag Hoofdstuk 1 De programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt per programma beleidsinhoudelijk en budgettair verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. De in de programmaverantwoording genoemde doelstellingen en maatregelen zijn op de programmabegroting gebaseerd. Er wordt per programma antwoord gegeven op drie kernvragen: ‘Wat wilden we bereiken?’, ‘Wat gingen we daarvoor doen?’ en ‘Wat heeft dat gekost?’. De gemeente Vijfheerenlanden hanteert negen programma’s. Hoofdstuk 2 De paragrafen Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal verplichte paragrafen in het jaarverslag opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van het jaarverslag op een specifiek terrein. De volgende paragrafen zijn in het jaarverslag opgenomen: 1.

De paragraaf lokale heffingen: niets is voor niets. Om activiteiten te kunnen betalen heft de gemeente Vijfheerenlanden diverse belastingen en heffingen. In deze paragraaf wordt hierop ingegaan. Ook is de score van de gemeente Vijfheerenlanden en omliggende gemeenten op de ranglijst woonlasten opgenomen.

2.

De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing: de gemeente Vijfheerenlanden wordt met (financiële) risico’s geconfronteerd. Zijn de te verwachten verplichtingen of verliezen die uit de risico’s voortvloeien redelijkerwijs in te schatten dan dient de gemeente hiervoor een voorziening te treffen. De belangrijkste overige risico’s worden in deze paragraaf toegelicht en gerelateerd aan de beschikbare algemene reserves.

3.

De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen: de gemeente Vijfheerenlanden heeft veel geïnvesteerd in wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, gebouwen en dergelijke. Dit worden kapitaalgoederen genoemd. In deze paragraaf wordt per onderdeel toegelicht, op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen gewaarborgd is.

4.

De paragraaf financiering: als de gemeente Vijfheerenlanden voor forse investeringen staat, dan heeft ze daarvoor het geld meestal niet op de bank staan.

Jaarstukken 2020

4

Er moet dan een lening worden aangetrokken. Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. 5.

De paragraaf bedrijfsvoering: deze paragraaf gaat in op de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie, die erop gericht zijn een zo goed mogelijke dienstverlening aan de inwoners te kunnen garanderen en op een zo zorgvuldig mogelijke besluitvorming.

6.

De paragraaf verbonden partijen: de gemeente Vijfheerenlanden werkt samen met andere partijen om gezamenlijke doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden de belangrijkste partijen waarmee de gemeente een band heeft nader toegelicht.

7.

De paragraaf grondbeleid: de gemeente Vijfheerenlanden speelt een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. Zo zijn gronden aangekocht ten behoeve van de realisatie van Broekgraaf. De gemeente is dan producent van bouwrijpe grond. Soms lukt het niet om zelf grond uit te geven, omdat de grond in handen van een derde is. Er wordt dan samenwerking gezocht met marktpartijen zoals aannemers en projectontwikkelaars. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Hoef en Haag. In deze paragraaf wordt dieper op (de uitvoering van) het grondbeleid van de gemeente ingegaan.

De jaarrekening Hoofdstuk 3 Overzicht van baten en lasten en toelichting Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (het BBV) schrijft voor dat het gerealiseerde totaal van het saldo van baten en lasten (= resultaat exclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves) en het gerealiseerde resultaat (= het resultaat inclusief de dotaties en onttrekkingen aan reserves ) wordt gepresenteerd. Stortingen en onttrekkingen aan een reserve kunnen slechts worden gedaan op basis van een raadsbesluit dan wel op basis van het door de raad genomen instellingsbesluit met betrekking tot de reserve. In dit hoofdstuk vindt u het gerealiseerde saldo van baten en lasten en het gerealiseerde resultaat terug. Tevens wordt het gerealiseerde resultaat vergeleken met het begrote resultaat en worden de belangrijkste oorzaken voor het geconstateerde verschil toegelicht – voor zover deze toelichting nog niet was gegeven in de programmaverantwoording. In dit hoofdstuk komen tevens de ontwikkelingen op het gebied van verstrekte kredieten, incidentele baten en lasten en de Wet normering topinkomens aan de orde. Hoofdstuk 4 De balans met toelichting In dit hoofdstuk wordt begonnen met het toelichten van de waarderingsgrondslagen die gehanteerd zijn bij het samenstellen van de balans.

Vervolgens wordt de balans per 31 december 2020 gepresenteerd en worden de activa en passiva apart toegelicht. Daarnaast treft u ook het vaststellingsbesluit van de gemeenteraad aan. Bijlagen bij de jaarstukken De bijlagen van de jaarstukken 2020 bestaan uit de verantwoordingsinformatie over lasten en baten per taakveld, specifieke uitkeringen (SISA), beleidsindicatoren, restantkredieten en een lijst met gebruikte afkortingen.

Jaarstukken 2020

5

Jaarstukken 2020

6

DEEL 1: Het jaarverslag 2020

Jaarstukken 2020

7

Hoofdstuk 1: De programmaverantwoording In de hierna volgende programma’s zijn teksten opgenomen in de programmabegroting 2020. De programmaverantwoording 2020 borduurt hierop voort. Op basis van die uitgangspunten wordt in deze programmaverantwoording het in 2020 gerealiseerde beleid geschetst aan de hand van drie kernvragen: “Wat wilden we bereiken?”, “Wat gingen we daarvoor doen?” en “Wat heeft dat gekost?”. Voor het antwoord op de kernvragen “Wat hebben we bereikt?” en “wat gingen we daarvoor doen” zijn de voorgenomen doelstellingen en actiepunten voorzien van een actuele stand van zaken per ultimo 2020. Af en toe is daarbij ook een doorkijkje opgenomen naar het eerste kwartaal van 2021. Aanvullend is in de bijlagen ook per programma een overzicht gegeven van de actuele meetgegevens 2020 van de zogenaamde wettelijke indicatoren. Het antwoord op de kernvraag: “Wat heeft dat gekost?” wordt in eerste aanleg beantwoord in de vorm van een tabel. Deze tabel bevat de begrote baten en lasten (per taakveld) op programmaniveau, de werkelijk gerealiseerde baten en lasten (per taakveld) op programmaniveau en het verschil daartussen. Het accent bij het analyseren van de verschillen tussen begroting en realisatie ligt op de hoofdlijnen.

Daarom worden alleen de belangrijkste oorzaken van de geconstateerde verschillen per programma toegelicht en is ervoor gekozen om niet alle verschillen in detail toe te lichten. De toelichting valt daarbij in drie delen uiteen: te weten een toelichting op de exploitatie, op de kapitaallasten en (indien van toepassing) op de verrekeningen met reserves.

Jaarstukken 2020

8

Programma 0: Bestuur, ondersteuning en dienstverlening Wat hebben we bereikt?

Vijfheerenlanden is dichtbij Ook tijdens de coronacrisis konden onze inwoners en ondernemers, coronaproof, bij ons terecht. Zo bleven wij ondanks de beperkende maatregelen dichtbij en veilig ten dienste van onze inwoners. Fysiek op onze drie locaties, maar ook telefonisch en digitaal via de website of met e-mailcontact. Wij monitorden de tevredenheid wanneer onze inwoners contact met ons hadden via de verschillende contactkanalen. Vijfheerenlanden pakt haar rol als strategisch partner op lokaal en regionaal niveau Veel van onze speerpunten beperken zich niet tot de grenzen van onze gemeente. De basis voor samenwerking is vastgelegd in het Interbestuurlijk Programma (IBP). Wij zijn aan de slag gegaan om onze doelstellingen voldoende onder de aandacht te brengen bij onze partners van bijvoorbeeld de Regio U10 en de Regio AlblasserwaardVijfheerenlanden. Hierdoor kunnen wij onze doelstellingen hoog op de agenda krijgen en synergie bereiken bij het realiseren daarvan. Dit is des te belangrijker omdat de planningshorizon van belangrijke overheidsprogramma’s vaak ver in de toekomst ligt. Vijfheerenlanden is financieel gezond Vijfheerenlanden had in 2020 een sluitende begroting waarbij aandacht werd gegeven aan risicomanagement en de ontwikkeling van onze grondexploitaties. Het jaar 2020 stond in het teken van de coronacrisis en in dat kader is coronareserve opgebouwd.

Meer informatie treft u in de coronaparagraaf. De uitspraak in de zaak Niemans in december was een grote tegenvaller en zorgt voor nieuwe uitdagingen op financieel gebied.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Vijfheerenlanden is dichtbij Tevreden klanten: Eenmaal per half jaar rapporteren we over de beleving van inwoners en ondernemers over onze dienstverlening, waarvan we de servicenormen hebben vastgelegd in het dienstverleningsconcept Vijfheerenlanden We hebben onze dienstverlening gemonitord, maar het rapporteren hierover heeft niet apart plaatsgevonden. Tijdens de coronacrisis zijn er andere prioriteiten gesteld zoals het monitoren van de coronaeffecten op alle resultaten, waarover de raad periodiek is ingelicht. De verwachting is dat er vanaf 2021 weer elk half jaar gerapporteerd wordt. Uit de monitor is gebleken dat onze inwoners in 2020 tevreden waren over de gemeentelijke dienstverlening aan de balies. Onze dienstverlening aan de balies is over 2020 gewaardeerd met een 8,6 als cijfer. In 2020 hebben we ruim 57.000 telefoongesprekken gevoerd via onze servicecentra. In totaal hebben 1.370 bellers de telefoon opgehangen zonder geholpen te zijn. Dit komt overeen met 2,4% van het totaal aantal bellers. Hiermee hebben wij de norm van 5% behaald en is het een verbetering ten opzichte van 2019. In 2020 zijn wij ook verder gegaan met het monitoren van de tevredenheid onder inwoners voor wie een contactverzoek is aangemaakt. Onze inwoners beoordelen onze dienstverlening met betrekking tot tijdig contact opnemen met een 7,7 als gemiddeld rapportcijfer.

Daarnaast blijkt dat er een toename was van het aantal klachten over onze dienstverlening. De klachten kwamen voort uit de beperkte en aangepaste openstellingen

Jaarstukken 2020

9

vanwege de coronamaatregelen. Onze inwoners toonden begrip na een periode van wennen. We hebben de klachten zoveel mogelijk opgelost via de informele wijze en via maatwerkafspraken buiten onze openingstijden. Wij monitorden ook de afhandelingstermijnen van de dienstverleningsprocessen die onze inwoners en ondernemers hebben aangevraagd of ingediend. In 2020 zijn er 28.019 processen afgehandeld waarbij in 82,49% van de gevallen de servicetermijn is behaald. Dit is een stijging van bijna 4,5% ten opzicht van 2019. In december zijn 88,68% van de afgehandelde processen binnen de servicetermijn afgehandeld. Dit was nog niet eerder voorgekomen. Naast onze interne monitoring hebben we in 2020 ook een burgerpeiling uit laten voeren door een extern en onafhankelijk onderzoeksbureau. Dit onderzoek is uitgezet onder de leden van ons Digitaal Inwonerspanel. De resultaten van de burgerpeiling zijn ingevoerd en terug te vinden op de website 'Waar staat je gemeente' van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In vergelijking met de burgerpeiling uit 2019 is er een lichte stijging te zien in de waardering voor onze dienstverlening. De algemene waardering dienstverlening kreeg het rapportcijfer 6,8. De leden van het Digitaal Inwonerspanel hebben de dienstverlening via de digitale faciliteiten beoordeeld met een 7,0.

Communicatie en voorlichting zag ook een stijging in de beoordeling, dit kreeg het rapportcijfer 6,7. Onderzoek naar efficiënte huisvesting ambtelijke organisatie Op 3 december 2020 heeft de commissie Algemene Zaken opiniërend gesproken over te stellen kaders en scenario’s voor het onderzoek van nieuwe huisvesting voor de gemeente. Aan de hand van deze discussie heeft het college een voorstel aangeboden aan de gemeenteraad. De eerste fase van het traject, dat is het stellen van kaders en scenario’s, is daarmee doorlopen. Het geplande onderzoek naar een andere bestemming van locatie Meerkerk is opgeschort tot 2021, in afwachting van de scenariokeuze voor het gemeentehuis. Rapportage over onderzoek naar digitalisering archief burgerlijke stand. Dit vanwege de dienstverlening, efficiënt werken, informerend, plaats onafhankelijk werken en extra Ediensten Het onderzoek naar welke registers en hoeveel akten gedigitaliseerd moeten worden en daarmee de financiële impact, is gereed. Beleid opmaken op verloren en gevonden voorwerpen. (Vaststelling van bestemming en termijn van niet opgehaalde spullen in combinatie met vernietiging ervan) De beleidsregel ‘Verloren en gevonden voorwerpen gemeente Vijfheerenlanden 2020’ is op 16 juni 2020 akkoord bevonden door het College. De regel is per 01 juli 2020 van kracht.

Zelfevaluatie Basisregistratie Personen wordt uitgevoerd waarmee de Basisregistratie Personen voldoet aan de landelijke norm van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens De zelfevaluatie Basisregistratie Personen is uitgevoerd en voldoet aan de landelijke norm. De realisatie van een Wapen voor Vijfheerenlanden De gemeenteraad heeft in februari 2020 het definitieve ontwerp voor het nieuwe gemeentewapen gekozen. Dit ontwerp is tot stand gekomen in overleg met lokale historische verenigingen, gemeenteraadsleden en de Hoge Raad van Adel. Aan Zijne Majesteit de Koning is gevraagd dit ontwerp formeel bij Koninklijk Besluit aan de gemeente Vijfheerenlanden toe te kennen. De ceremoniële overdracht van het wapendiploma door de Hoge Raad van Adel heeft door de coronamaatregelen nog niet

Jaarstukken 2020

10

plaatsgevonden. Dit gebeurt tegelijkertijd met de presentatie van de nieuwe ambtsketen in 2021. Verkennen mogelijkheid tot het opzetten van een ‘newsroom’ in samenwerking met dienstverlening en servicecentra in het bijzonder De pilot voor een ‘newsroom’ is gestart, maar als gevolg van de coronamaatregelen onderbroken. Wel hebben we de ‘newsroom’ in de communicatiestrategie opgenomen die in 2021 door het college wordt vastgesteld. Wanneer er sprake is van ‘normale’ werkomstandigheden kunnen we hier, samen met de andere betrokken teams, een vervolg aan geven. Door samenwerking met KPN en Mitel zorgen voor een betere bereikbaarheid en ontwikkeling Unified Communication Unified Communication gaat het over het samensmelten van IT gerelateerde communicatievormen zoals chatten en videovergaderingen. Er zijn verbeteringen aangebracht in samenwerking met KPN en Mitel en binnen de bestaande budgetten. Dit wordt vanaf 2021 onderdeel van het reguliere werk binnen automatisering in samenwerking met de nieuwe telecompartner HPS Solutions. Nota vastgoed Gemeente Vijfheerenlanden De nota vastgoed is in september 2020 vastgesteld door het college. Hierin is onder andere vastgesteld op welk conditieniveau we het vastgoed willen beheren. De uitwerking vindt verder plaats in het beheerplan vastgoed.

Informatiebeleid en -bescherming Opstellen informatiebeleidsplan In de raadsvergadering van 5 november 2020 is de “Visie op informatievoorziening gemeente Vijfheerenlanden 2021-2024” (i-visie) vastgesteld. Op basis van de jaarlijks door het college vast te stellen projectenplanning informatisering kan flexibel worden ingespeeld op actuele ontwikkelingen, zoals nieuwe overheidsmaatregelen, wettelijke eisen en trends. Vanaf 2021 wordt op basis van de i-visie geld uitgegeven aan projecten van informatisering. Implementatie van, adviseren over en toezicht houden op de naleving van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) Uiteraard is dit een doorlopend proces. In 2020 hebben we vooral gewerkt aan bewustwording in de organisatie. Via de campagne ‘5 voor veilig’ zijn medewerkers met posters en intranetberichten geïnformeerd over de manier waarop ze om moeten gaan met (persoons)gegevens en wat te doen bij beveiligingsincidenten zoals datalekken. Voor het melden van incidenten is een interne procedure opgesteld. Daarnaast is er een procedure opgesteld voor het uitoefenen van rechten van betrokkenen. Beide procedures kunnen eenvoudig via het Zaaksysteem gestart worden. Het afgelopen jaar is ook gewerkt aan het harmoniseren en actualiseren van het register van verwerkingen. Hierbij brengen we niet alleen in kaart welke verwerkingen we binnen de gemeente hebben.

We onderzoeken ook direct of alle verwerkingen conform wetgeving worden uitgevoerd en of de eventueel benodigde verwerkersovereenkomsten aanwezig zijn. Door het grote aantal verwerkingen en de breedte van het onderzoek neemt dit meer tijd in beslag, waardoor dit nog niet is afgerond. Hier gaan we dus in 2021 mee verder. Implementatie Baseline Informatieveiligheid Overheden (BIO) We hebben ons voor de implementatie vooral gericht op bewustwording van veilig omgaan met informatie tijdens het thuiswerken en een (betere) oplossing voor beveiligd mailen en vergaderen. In 2020 zijn we, mede door corona, niet toegekomen aan het uitvoeren van de jaarlijkse gemeente brede risicoanalyse en de voorgenomen actualisatie

Jaarstukken 2020

11

van het informatiebeveiligingsbeleid. Dit wordt in 2021 opgepakt en heeft naar verwachting geen impact op de inzet in 2021.

Vijfheerenlanden pakt haar rol als strategisch partner op lokaal en regionaal niveau Regionaal gedragen Ruimtelijk Economisch Perspectief (REP) voor de U10 Voor U10 wordt een Regionaal Economisch Perspectief 2040 uitgewerkt. In 2020 is fase 2 van dit traject afgerond en is de contour REP vastgesteld door de gemeenteraad. In het tweede half jaar is gestart met fase 3, het uitwerken van een Integraal Regionaal Perspectief (IRP). Tijdens een raadsbijeenkomst in november - voor alle raadsleden van U10 - zijn de aanpak en de uitgangspunten van dit IRP toegelicht. In het eerste kwartaal 2021 vindt verdere uitwerking en afstemming plaats over dit perspectief. Oplevering van het Integraal Regionaal Perspectief staat gepland voor 1 april 2021. Na vaststelling, wordt gestart met fase 4 (de laatste fase): het Regionaal Economisch Programma U10. Het conform de Archiefwet 1995 afsluiten van de archieven van de voormalige gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik in samenwerking met het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht ten behoeve van de overdracht aan de archiefbewaarplaats De werkzaamheden vorderen gestaag en passen binnen de planning die een periode van 10 jaar beslaat. De afronding van de werkzaamheden staat voor 31 december 2029 gepland.

Helder profiel Vijfheerenlanden door strategisch communicatiebeleid Er is een communicatiestrategie opgesteld waarin het profiel van de gemeente Vijfheerenlanden is verwoord. De komende jaren richten wij ons op enkele thema’s. Thema’s die langer spelen en belangrijk zijn voor de zichtbaarheid en herkenbaarheid van de (nieuwe) gemeente Vijfheerenlanden. Naast de thematische aanpak zorgen we dat in onze communicatie Vijfheerenlanden wordt neergezet op een manier die past bij ons profiel en bij de doelen die we willen bereiken.

Vijfheerenlanden is financieel gezond Uitvoering geven aan het ontwikkelplan financiën en financiële sturing Het Ontwikkelplan financiële functie en -sturing is door het College vastgesteld en vervolgens toegezonden aan de gemeenteraad. Het is ook besproken in de Auditcommissie. Met de uitvoering is begonnen. Hiervoor is twee jaar uitgetrokken. Belangrijke resultaten zijn al geboekt, bijvoorbeeld wat betreft de tijdige en juiste oplevering van P&C documenten. Desondanks is sprake van achterstand in de uitvoering. Een voorstel voor her prioritering van de actiepunten wordt in de eerste helft van 2021 aan het college voorgelegd. Wij geven aan op welke wijze wij omgaan met het dividend-verlies bij de eventuele verkoop van onze Eneco-aandelen (zie het hoofdstuk Algemene Dekkingsmiddelen) In de Kadernota 2021 en de Meerjarenbegroting 2021-2024 zijn de kaders gegeven hoe we dit gaan verwerken. Op dat moment waren er nog enkele ontwikkelingen gaande over het vraagstuk van lange termijn financiering van Stedin. Uit dat vraagstuk volgen financiële effecten die van invloed zijn op de omvang van het op te vangen dividendverlies. Daarop is besloten om in de Kadernota 2022 de definitieve uitwerking van de opvang van het dividendverlies te verwerken.

Ten behoeve van begrotingsjaar 2020 voeren wij een begrotingsanalyse uit In de eerste kwartaal van 2020 hebben we een eigen begrotingsanalyse verricht door de in onze begroting 2020 opgenomen lasten en baten te vergelijken met de begrotingen

Jaarstukken 2020

12

van verschillende vergelijkbare gemeenten te houden. De toen uitgevoerde begrotingsscan gaf een beeld van mogelijke zoekrichtingen voor nadere diepgaandere analyse. Uit deze scan kwam o.a. naar voren dat onze nettolasten op het gebied van overhead (kosten van de eigen organisatie) hoger uitvielen in vergelijk tot de onderzochte gemeenten. Dit was mede de aanleiding dat we later in 2020 het bureau Brenschot hebben gevraagd een diepgaandere analyse naar de totale formatie en enkele overheadkosten (ICT en Huisvesting). Een gemoderniseerde systematiek van risicomanagement In de vergadering van 16 juli 2020 heeft de gemeenteraad de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2020-2023 (geamendeerd) vastgesteld. Deze nota moet eens in de vier jaar worden herzien. Deze nota bevat de kaderstelling en strategie voor het risicomanagement voor de komende vier jaren. Op basis van deze nota worden bij begroting en jaarrekening maximaal 30 toprisico’s gerapporteerd richting gemeenteraad. Deze nota is in de tweede helft van 2020 met doorloop naar 1e kwartaal van 2021 door onze organisatie als leidraad gebruikt voor de verrichte risico-inventarisatie, risicoanalyse en kwantificatie van risico’s. Dit mede met externe begeleiding en opleiding. Er zijn tevens eerste stappen gezet voor het ontwerpen en toepassen van beheersmaatregelen. Al moet dit nog verder worden uitgewerkt en worden toegepast.

Uiteindelijk heeft deze risico-inventarisatie en kwantificatie geleid tot een aangepast risicoprofiel. Dit profiel is opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze jaarstukken 2020. In deze paragraaf wordt tevens de weerstandsbehoefte (ofwel het totaal risicobedrag) afgezet tegen de aanwezige weerstandscapaciteit (vooral de algemene reserves van de gemeente). Dit conform de kaders die hiervoor in de vastgestelde nota zijn opgenomen. Voor de uitkomst van de risico-inventarisatie en kwantificatie afgezet tegen de aanwezige weerstandscapaciteit willen wij u verwijzen naar de betreffende paragraaf in deze jaarstukken 2020. Wij investeren in ons personeel Het uitvoeren van een medewerkerstevredenheidsonderzoek In december 2020 is het derde medewerkersonderzoek uitgevoerd. In januari 2021 zijn de conclusies van dit onderzoek aangeboden aan de directie van de ambtelijke organisatie. Dit is het derde onderzoek dat, sinds de start van de Bedrijfsvoeringsorganisatie en later gemeente Vijfheerenlanden, jaarlijks is uitgevoerd. Doel van de jaarlijkse onderzoeken was de vinger aan de pols te houden over de ontwikkeling van de organisatie en het welbevinden van de medewerkers. De drie onderzoeken laten een positief stijgende lijn zien. Medewerkers zijn in staat zelf organiserend te werken. We gaan een evaluatie zelforganisatie uitvoeren in 2020.

De evaluatie heeft plaatsgevonden. Het rapport is op alle ambtelijke niveaus besproken en, na afstemming met de portefeuillehouder, gepresenteerd aan het college. Het rapport laat zien dat zelforganisatie over het algemeen goed werkt binnen de organisatie en geeft bruikbare handvaten voor de doorontwikkeling van zelforganisatie. Invoeren en uitvoeren van het vitaliteitspact Het vitaliteitspact is ingevoerd en uitgevoerd. Een evaluatie met een vertegenwoordiging van de ondernemingsraad heeft in het eerste kwartaal van 2021 plaatsgevonden. Uit de evaluatie kwam dat er over de gehele linie herbezetting heeft plaatsgevonden. Dit gebeurde door uren toe te voegen aan de formatie van desbetreffende teams of dat binnen het team aanwezige vacatureruimte met die uren is opgehoogd. Laten uitvoeren van een benchmark De benchmark op apparaatskosten is in het tweede kwartaal uitgevoerd en als bijlage bij

Jaarstukken 2020

13

de Kadernota 2021 aan de gemeenteraad aangeboden. Vervolgens is in het derde kwartaal een verdieping op de benchmark op apparaatskosten opgesteld en als bijlage bij de Programmabegroting 2021 aan de gemeenteraad aangeboden. Wij investeren in onze organisatie Verder door ontwikkelen team automatisering. Zelfevaluatie uitgevoerd om vervolgens de volgende stappen in ontwikkeling te zetten. Hierdoor kan er beter worden geadviseerd en wordt er efficiënter gewerkt. De organisatie wordt dan beter bediend Dit project is volgens planning verlopen binnen bestaande budgetten en loopt de komende 2,5 jaar door. Aangezien nu de overige teams ook gestart zijn met het proces om zich verder te professionaliseren en alle processen organisatiebreed in beeld worden gebracht, wordt dit resultaat vanaf 2021 een standaard onderdeel van het reguliere werk van team automatisering. Organisatieontwikkeling, waaronder strategische personeelsbeleid, opzetten en in uitvoering nemen Het strategisch personeelsbeleid is eind 2020 vastgesteld door de directie en wordt in 2021 geïmplementeerd. De organisatieontwikkeling die door de coronacrisis vertraagd is in 2020 krijgt in 2021 een vervolg. Resultaatgericht werken en leiderschapsontwikkeling staat hierin centraal. Het beleid voor Beoordelen & Belonen is in 2019 opgesteld en is na een evaluatie omgedoopt tot Evalueren & Waarderen.

Dit doet recht aan het feit dat teams zelf hun ontwikkeling evalueren. Dit is inmiddels volop in uitvoering. Het mobiliteitsbeleid maakt onderdeel uit van het strategisch personeelsbeleid en wordt in de loop van 2021 ontwikkeld. Uitrollen E-HRM E-HRM betekent het ondersteunen van de activiteiten op het gebied van personeel en organisatie door gebruik te maken van digitale processen waarbij informatie eenmalig behoeft te worden ingevoerd. Bij de start van 2020 zijn de onderdelen verlof, verzuim en salaris van e-HRM geïmplementeerd. Een half jaar later, met een kleine vertraging door corona, zijn ook de diverse in-, door- en uitstroomprocessen naar tevredenheid geïmplementeerd. Alle administratieve processen (aanvragen/ goedkeuren en verwerken van mutaties) worden door e-HRM georganiseerd. Door vertraging bij de webleverancier, deels door corona, en door personele wisselingen, wordt de laatste module van wervingen selectie in het eerste kwartaal van 2021 afgerond. Opleiden en ontwikkelen, inzetten van coaches en uitvoeren opleidingsprogramma Het beleid Opleiden & Ontwikkelen is vastgesteld. Een pool van coaches is geformeerd. Een periodieke evaluatie van de inzet van coaches vindt plaats. Er zijn voorbereidingen getroffen tot het starten en implementeren van een VHL-“leerschool”.

Met deze VHLacademie kunnen medewerkers online een breed opleidingsaanbod krijgen vanuit een ondersteunend leermanagementsysteem. Audit onderwijshuisvesting ex artikel 213: Een doelmatigheids-onderzoek naar de effectiviteit van het gevoerde beleid met betrekking tot onderwijshuisvesting De audit is uitgevoerd en vastgesteld door het college. Vervolgens is de audit als bijlage bij het duurzame integrale huisvestingsplan onderwijs (DIHPO) aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden. Vaststelling heeft plaatsgevonden in de gemeenteraad van juli 2020. Informatiebeleid en -bescherming Eén archiefregeling Vijfheerenlanden: geharmoniseerde lokale regelgeving De archiefregeling is geharmoniseerd.

Jaarstukken 2020

14

Onroerendezaakbelasting (OZB) aanslag 2022 opleggen op basis van vierkante meter gebruiksoppervlakte in plaats van de in huidige kubieke meters. Het woz-project overgang van waarderen op basis van m3 naar m2 loopt voorspoedig en wordt naar verwachting binnen het budget afgerond. Verbetering pandgeometrie De kwaliteit van de pandgeometrie is voornamelijk in het noordwestelijk deel van de gemeente erg slecht. Wij hebben er voor gekozen om over te gaan tot het aanschaffen van een stereokarteerstation. Hiermee hebben wij zelf de mogelijkheid om pandgeometrie maar ook andere geometrie in te winnen vanuit stereofotomateriaal. Hiermee wordt het fotomateriaal dat wij ieder jaar afnemen ook beter benut. Met de komst van het stereokarteerstation zijn wij veel flexibeler geworden in het inwinnen van geometrie. Hier hebben wij nieuwe werkprocessen voor ingericht, wat het afgelopen jaar voor besparingen heeft gezorgd. Zaken als signaleren en karteren voeren wij zo veel als mogelijk zelf uit. BGT-BAG koppeling Het afgelopen jaar is er een technische koppeling geïmplementeerd tussen de basisregistraties BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) en BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) uitgevoerd door onze leveranciers Gouw IT en Sweco. Hiermee zijn de werkprocessen verbeterd en goed verankerd binnen de applicaties.

BGT-BOR koppeling Het afgelopen jaar is er een (pragmatische) koppeling ontstaan tussen de BOR (Beheer Openbare Ruimte) applicatie en de BGT ((Basisregistratie Grootschalige Topografie) applicatie. De implementatie is uitgevoerd door BOR leverancier Antea. Hierdoor is het voor de BOR medewerkers mogelijk directe terugkoppeling te geven op de BGT geometrie. Dit is voorlopig eenrichtingsverkeer. Mogelijk gaan wij in de toekomst over tot een volwaardige koppeling. Voor nu volstaat deze oplossing die een grote verbetering is van de situatie hiervoor.

Wat hebben we niet gedaan vanwege coronamaatregelen?

Toelichting effecten coronamaatregelen In 2020 monitorden wij de effecten van de coronamaatregelen op de bestuurlijke resultaten. Door het coronavirus en de bijhorende coronamaatregelen zijn de volgende resultaten niet behaald in 2020: Vijfheerenlanden is dichtbij Viering van 75 jaar vrijheid in de gemeente Vijfheerenlanden door het opstellen en uitvoeren van het projectplan Bijna alle activiteiten in het kader van de viering van 75 jaar Vrijheid zijn geannuleerd. Communicatie is ingesteld op participatiemodel Vijfheerenlanden Vanwege de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus, de combinatie van thuiswerken en niet in groepen bijeenkomen, is participatie fysiek onmogelijk. Sinds maart 2020 is crisiscommunicatie en alle communicatie die daaruit voortvloeit de orde van de dag voor team Communicatie. Er ligt een basis die wordt opgepakt zodra het één en ander weer in rustig(er) vaarwater is. Versimpelteam instellen: Heldere begrijpelijke taal en eenvoudige processen In 2020 konden veel geplande activiteiten van het Versimpelteam niet worden

Jaarstukken 2020

15

uitgevoerd. Een groot deel van de activiteiten die door het Taalhuis van de Bibliotheek Lek en IJssel georganiseerd worden, verschuift daardoor door naar 2021 en wellicht zelfs naar 2022. Zo zijn 3 van de 4 brievenwasserettes uitgesteld en konden slechts enkele trainingen (digitaal) doorgaan. Wel zijn er formats opgesteld voor brieven en is een aantal brieven herschreven volgens deze formats. Het budget dat voor deze verplichtingen gereserveerd is, moet derhalve mee naar 2021. We dienen een verzoek in via de jaarrekening om dat budget mee te nemen naar 2021. We zijn er dan ook nog lang niet. Daarom is het project Versimpelteam met 2 jaar verlengd. Nieuw beleid stedenbanden in de gemeente Vijfheerenlanden In de tweede bestuursrapportage is gemeld dat er in 2020 geen tijd was voor voorbereidende werkzaamheden voor nieuw beleid. Het streven is om dit in de tweede helft van 2021 op te pakken. Wij investeren in onze organisatie Een investeringsagenda met bijbehorend investeringsbudget realiseren voor facilitaire zaken Door alle veranderingen en omstandigheden veroorzaakt in 2020 kon dit onderwerp nog niet opgepakt worden. Mede door de ontwikkelingen rondom het huisvestingsvraagstuk wordt dit meegenomen naar 2021. Aangezien er nog geen investeringsbudget was, heeft dit ook geen financiële gevolgen gehad voor 2020.

Wat hebben we ook niet gedaan?

Vijfheerenlanden is dichtbij Opstellen beheerplan vastgoed Volgens de NEN 2768 is het gemeentelijk vastgoed geïnspecteerd waarbij het conditie niveau is vastgesteld. Aan de hand van de deze inspectie en het beleid van de verschillende programma’s is het meerjarig onderhoudsplan en beheerplan opgesteld. Het nieuw beheerplan vastgoed is duurder dan is voorzien in de huidige begroting. De stijging van de kosten is toe te schrijven aan de vergroting van de omvang van het vastgoed, beleid van de voormalige gemeenten en actuele conditie van het vastgoed. Door de Niemans claim is het beheerplan niet meer te financieren en is het door het college aangehouden. Het plan wordt herzien, waarbij de kosten richting de vastgestelde begroting worden gebracht. Het is hierdoor niet gelukt om het beheerplan vastgoed in 2020 te laten vaststellen. Daardoor is er nog geen actueel plan en gaat de uitvoering van onderhoudsmaatregelen later in 2021 van start. Informatiebeleid en –bescherming Integraal verbeterplan informatiebeheer. Volgens de archiefverordening, moeten de toezichtverslagen van de gemeentearchivaris worden voorzien van een verbeterplan Het opstellen van het Integraal Verbeterplan informatiebeheer is niet binnen de planning gerealiseerd. Er zijn maatregelen getroffen om in 2021 hier wel verder mee aan de slag te gaan.

Zo komt er een externe medewerker die prioriteit geeft aan het opstellen van een meerjarig verbeterplan en het opstellen van een kwaliteitssysteem. Audit ICT ex artikel 213: Een doelmatigheidsonderzoek ICT Deze audit is in 2020 niet uitgevoerd. Het is het voornemen om deze alsnog in 2021 uit te voeren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de door Berenschot nieuw ontwikkelde benchmark voor de ICT van gemeenten. De bedoeling is om hiermee verdieping te krijgen op één van de bevindingen uit de, in 2020 uitgevoerde, audit op

Jaarstukken 2020

16

apparaatskosten. De bevindingen tonen aan dat de gemeentelijke ICT kosten (per medewerker c.q. per inwoner) hoger zijn dan die van gemeenten van vergelijkbare omvang. Consequenties invoering Omgevingswet voor de werkwijze, omvang en bekostiging van (een deel van) de ambtelijke organisatie In mei 2020 is bekend geworden dat de invoeringsdatum van de Omgevingswet met een jaar is uitgesteld tot 1-1-2022. De voorbereiding is daarop aangepast. Veel budgetten zijn daardoor niet uitgegeven en worden meegenomen naar 2021. De gemeente Vijfheerenlanden bereidt zich voor op de Omgevingswet in een programma invoering Omgevingswet. Die voorbereiding is in de loop van dit jaar aangepast aan de tot 1 januari 2022 uitgestelde invoeringsdatum. Er is een plan van aanpak voor het opstellen van de Omgevingsvisie gemaakt en dat is in uitvoering genomen. Er is een begin gemaakt met het aanpassen van onze ICT systemen om in en met het Digitaal Stelsel Omgevingswet te kunnen werken. De Plansoftware en de software voor Toepasbare Regels zijn (deels) geïmplementeerd. Er is in brede zin kennis vergaard om bestuur en medewerkers te ondersteunen bij hun oriëntatie op en hun rol bij de verdere invoering van de wet op lokaal niveau. Het uitstellen van de Omgevingswet zorgt er voor dat in 2021 ook veel aandacht naar de invoering hiervan uitgaat.

Zo is er een aanbesteding voor de VTH (Vergunningen-Toezicht-Handhaving) applicatie gestart. Het invoeringsprogramma wordt in 2021 geïntensiveerd.

Vijfheerenlanden pakt haar rol als strategisch partner op lokaal en regionaal niveau Vaststelling en implementatie van ‘Strategische Visie Vijfheerenlanden 2035’ De vaststelling en implementatie van ‘Strategische Visie Vijfheerenlanden 2035’ is op initiatief van de gemeenteraad uitgesteld tot 2021. De raad heeft zelf een concept-visie onder handen.

Vijfheerenlanden is financieel gezond Een voorstel tot harmonisatie en vernieuwing van de P&C cyclus van kadernota tot en met jaarstukken Conform de vastgestelde Financiële verordening is voor kalenderjaar 2021 een planning voor de P&C-cyclus opgesteld bestaande uit een kadernota, twee bestuursrapportages, een begroting en de jaarstukken. Een eventuele slotwijziging is niet opgenomen. Na vaststelling van de planning in november 2020, is de planning, mede op basis van wens vanuit het College van B&W, in overleg met de Griffie aangepast om een afzonderlijke raadsbehandeling van Kadernota en Begroting mogelijk te maken. Binnen de planningen van de verschillende P&C-documenten is tevens ruimte vrijgehouden voor extra afstemmingsmomenten als gevolg van het eind december afgekondigde preventief toezichtsregime. De planning bevat overigens geen fundamentele wijzigingen. Na enkele bijzondere jaren willen we in 2021 een reguliere P&C-cyclus gaan volgen. In de 2e helft van 2021 zullen we een mogelijke vernieuwing van de P&C-cyclus weer op de agenda zetten. Vernieuwde set van prestatie indicatoren als onderdeel van een vernieuwde P&C cyclus Bij bestuursrapportages is al gemeld dat in 2020 geen volledig nieuwe set van indicatoren is ontwikkeld omdat dit een fundamenteel andere werkwijze bij het opstellen van de kadernota en begroting zou vragen. Dit was voor 2020 veel te vroeg.

Vanaf 2020 is immers een verbetertraject financiële functie gestart met als leidraad om ‘basis weer op orde’ te krijgen. Dit verbetertraject loopt door tot en met 2021. De ontwikkeling van prestatie indicatoren wordt in 2021 verder wordt opgepakt.

Jaarstukken 2020

17

Audit inhuur en Audit betalingsbeleid De voor 2020 voorziene doelmatigheidsonderzoeken voor inhuur en betalingsbeleid hebben we niet kunnen uitvoeren. We hebben in 2020 prioriteit gegeven aan de uitvoering van de doelmatigheids-onderzoeken voor huisvesting onderwijs en ICT. Deze twee onderzoeken waren voorzien voor 2019 maar werden doorgeschoven naar 2020. We hadden de hoop om de audits voor inhuur en betalingsbeleid in de tweede helft van 2020 nog te kunnen uitvoeren. Deze inhaalslag hebben we echter niet kunnen realiseren omdat er intern niet voldoende capaciteit beschikbaar was om deze onderzoeken uit te voeren. De ondersteuning vanuit (business)control voor enkele kritische bedrijfsprocessen bij Financiën kreeg prioriteit. We hebben ervoor gekozen om in 2020 hiervoor niet extra te gaan inhuren en deze audits door te schuiven naar de 1e helft van 2021. Wij investeren in ons personeel Onderhoudsronde HR21 HR21 is het functiewaarderingssysteem waarmee binnen Vijfheerenlanden gewerkt wordt. Omdat functies in de loop van de tijd van inhoud kunnen veranderen, is het van belang periodiek te beoordelen of functies van inhoud zijn veranderd en – als dat het geval is – of dit gevolgen heeft voor de functiewaardering van die functies. Deze beoordeling vindt plaats in de onderhoudsrondes HR21.

De onderhoudsronde HR21 is voor wat de vervroegde onderhoudsronde HR21 betreft - volgens planning én binnen het beschikbare budget afgerond. Afronding van de reguliere onderhoudsronde HR21 in 2020 is niet mogelijk gebleken. De afronding vindt nu naar verwachting in 2021 alsnog plaats. Onderzoek doen naar het functiegebouw Het is niet gelukt om in 2020 het voorgenomen onderzoek naar het functiegebouw (het geheel van alle functies binnen Vijfheerenlanden, de indeling van die functies in HR21normfuncties en de daarbij horende salarissen) te verrichten. De redenen hiervan zijn dat de medewerker die zich met deze taak zou belasten – min of meer onverwacht – vervroegd met pensioen is gegaan en de coronacrisis die tot herijking van de voor 2020 voorgenomen activiteiten heeft geleid. Het is de bedoeling dat het onderzoek naar het functiegebouw nu in 2021 wordt ingesteld en afgerond.

Jaarstukken 2020

18

Wat waren de kosten (in duizenden euro)?

Bedragen x € 1.000

Lasten en baten Programma 0 Bestuur en ondersteuning

Werkelijk 2019

Begrotingvvo or wijziging

Begroting na wijziging

Werkelijk

Verschil

nr.

Naam taakveld

2020

2020

2020

2020

0.1

Bestuur

4.221

3.410

3.589

3.279

310

0.2

Burgerzaken

1.026

435

356

268

88

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

1.079

453

853

1.008

-155

Totaal lasten

6.326

4.298

4.799

4.555

244 -882

0.1

Bestuur

-123

-1.637

-926

-44

0.2

Burgerzaken

-720

-817

-537

-602

65

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

-668

-175

-625

-811

186

Totaal baten

-1.511

-2.629

-2.088

-1.457

-631

Totaal saldo baten en lasten

4.815

1.669

2.711

3.099

-388

0.10

Toevoeging reserves

3.931

2.769

139.152

138.415

737

0.10

Onttrekking reserves

-2.260

-1.252

-60.332

-61.560

1.228

Totaal reserves

1.671

1.517

78.821

76.855

1.965

Resultaat

6.486

3.186

81.532

79.954

1.578

Toelichting (alle bedragen x € 1.000) 0.1 Bestuur: per saldo € 572 Nadeel (Uitgaven € 310 V – Inkomsten € 882 N) Bij het product worden o.a. de wachtgeld- en pensioenverplichtingen aan voormalige bestuurders verantwoord. Conform de BBV worden (als een bestuurder stopt) de toekomstige wachtgeldverplichtingen berekend en in een voorziening gestort. Daarnaast worden voor de voormalige én huidige wethouders actuariële berekeningen gemaakt die een prognose geven van het in de toekomst in totaal te betalen wethouderpensioen. Ook dit bedrag moet in een voorziening aanwezig zijn. In de begroting 2020 is de raming van de uitgaven € 887 en de inkomsten € 887 budget neutraal opgenomen. In verband met de lage rente heeft er alleen een storting in de voorziening van € 416 plaatsgevonden om aan onze toekomstige pensioenverplichtingen te voldoen. Dit levert ten opzichte van de raming een voordeel op (€ 471 V). In 2020 heeft er geen onttrekking plaats gevonden vanuit de voorziening. Dit levert een inkomsten nadeel op (€ 882 N). Bij de accountantskosten is er sprake van een overschrijding (€ 92 N). De begroting 2020 van € 135 is volledig gebaseerd op de offerte van onze voormalige accountant voor de controle van het begrotingsjaar 2019. Ten opzichte van dit budget is er sprake van meerwerk van uiteindelijk € 65.

Dit meerwerk is vooral veroorzaakt door extra benodigde controles bij het sociaal domein. Daarnaast is onze nieuwe accountant eind 2020 al begonnen met de werkzaamheden voor de interim-controle 2020. De daarvoor in rekening gebrachte kosten van € 27 zijn ook verantwoord in 2020. Bij het product Bestuurlijke samenwerking is een overschrijding ontstaan (€ 145 N) omdat in de begroting geen rekening is gehouden met de bijdrage aan o.a. de GGU gelden 2020. Op het totale product bestuur zijn er op diverse kleine posten minder uitgaven geweest dan geraamd (€ 76 V). Hierbij kan gedacht worden aan representatie kosten en studiekosten. Dit is voornamelijk veroorzaakt door de “Corona” crisis.

Jaarstukken 2020

19

0.2 Burgerzaken: per saldo € 153 Voordeel Op het product Burgerzaken worden diverse posten verantwoord. Hierbij kan o.a. gedacht worden aan de producten Burgerlijke stand, Rijbewijzen, Reisdocumenten, Naturalisatie en Verkiezingen. Het voordeel wordt vooral verklaard doordat er op deze producten minder uitgaven op algemene kosten zijn geweest (€ 80 V). In verband met de “Corona” crisis zijn er bijvoorbeeld veel minder buitengewoon ambtenaren van de burgerlijke stand ingezet en huisbezoeken voor de Basisregistratie Personen gedaan. Ook heeft er geen verkiezing plaats gevonden. Bij de producten Rijbewijzen en Reisdocumenten worden Rijksleges in rekening gebracht. Deze Rijksleges worden afgedragen aan o.a. het Rijk. Omdat er minder Reisdocumenten en Rijbewijzen zijn verstrekt vindt er ook een lagere afdracht aan het Rijk plaats. Dit levert een voordeel op (€ 35 V). Bij de 2de Bestuursrapportage 2020 is een verlaging van de opbrengst van de leges op verschillende producten doorgevoerd in verband met de “Corona” crisis. Er ontstaat een voordeel (€ 64 V) op het product leges omdat er meer producten zijn verstrekt dan rekening mee is gehouden bij de 2de Bestuursrapportage 2020. De openstelling is sindsdien niet verder afgeschaald zoals in maart en april 2020 wel het geval was. Toen werden alleen spoedaanvragen behandeld.

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden: per saldo € 30 Voordeel De lasten zijn overschreden met € 155. De belangrijkste oorzaken: overschrijding van de energiekosten omdat het budget hiervan elders staat (€ 25), uitgaven voor de conditiemeting van gebouwen die eigenlijk ten laste van een krediet hadden moeten worden geboekt (€ 65) en inhuur van een bureau voor noodzakelijke expertise op het gebied van grondzaken (€ 30). Bij de baten is een voordeel van €185. Dit komt met name door een bedrag van € 170 dat is ontvangen voor verkochte stukjes grond. Het restant komt door hogere ontvangsten van pachten, huren en dergelijke.

0.10 Reserves: per saldo € 1.965 Voordeel Een nadeel van € 473 bij de verrekeningen met reserves wordt verklaard door lagere onttrekkingen aan reserves. De begrote onttrekkingen waren bedoeld om bepaalde incidentele (in de begroting opgenomen) uitgaven te dekken. Dit betrof vooral onttrekkingen ter dekking van kapitaallasten en overlopende posten uit 2019. Er is een lagere onttreking geweest aan kapitaallasten voor huisvesting en automatisering, dit omdat de uitgaven lager waren en in sommige gevallen niet meer aanwezig. De lagere onttreking voor overlopende posten is niet gedaan omdat de doorgeschoven posten uit 2019 ook niet zijn gedaan in 2020. Voordelen waren er als gevolg van niet begrote onttrekingen voor de investerings agenda’s van Vianen en Zederik en de onttrekkingen aan de Coronareserve. Het niet gebruikte deel zijnde € 2.438 uit de reserve overlopende posten is vrijgevallen ten gunste van dit programma. Bij de bestemming van het resultaat over 2019 is een bedrag van circa € 4.310 gereserveerd. Hiervan is € 1.928 daadwerkelijk ingezet in 2020. Het restant dient daarom conform hiervoor geldende regelgeving (BBV) vrij te vallen ten gunste van het exploitatieresultaat. Indien nodig kan dit bedrag geheel of gedeeltelijk opnieuw bestemd worden, door middel van het bestemmingsvoorstel bij deze jaarrekening.

Jaarstukken 2020

20

Programma 1: Veiligheid

Wat hebben we bereikt? Veiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Het doel was om veiligheid als gedeelde verantwoordelijkheid te beschouwen. Daarvoor hanteren we een integrale aanpak zodat iedereen zich in Vijfheerenlanden veilig kan voelen. De veiligheidsthema’s zijn: voorkomen dat Vijfheerenlanden een aantrekkelijke vestigingslocatie wordt voor criminelen en evenementenveiligheid. Met de komst van corona scheen er in 2020 een ander licht op deze thema’s. Corona heeft grote consequenties gehad op de dagelijkse werkzaamheden van de teams behorende binnen programma 1. Deze teams zijn namelijk volop ingezet in de crisisbeheersing en handhaving van de maatregelen ter bestrijding van corona. Een deel van de resultaten binnen programma 1 is hierdoor niet gehaald, maar het heeft niet alle resultaten in de weg gestaan. Juist ook in het kader van corona is er alles aan gedaan om iedereen in Vijfheerenlanden zich veilig te laten voelen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Veiligheid: een gedeelde verantwoordelijkheid Actualisatie: Een start maken met het actualiseren van de horecavergunningen in Vijfheerenlanden Er is een eerste verkenning gedaan over hoe het project er uit gaat zien. Er is in de begroting geld gevraagd voor het project/ Dit is voor twee jaar toegezegd. De start van het project wacht op de afronding van het horecabeleid (zie onder horecabeleid). Evenementenveiligheid: De veiligheid bij evenementen te vergroten door evenementenveiligheid te integreren in diverse processen en bewustwording bij organisatoren te creëren Veel evenementen gingen niet door in 2020. In contacten met organisatoren is veel gesproken over veiligheid, maar dan in de vorm van maatregelen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. Integraal veiligheidsbeleid: Een beleidsplan voor de komende jaren op het gebied van veiligheid, waarin de prioriteiten staan benoemd op basis waarvan jaarlijks/tweejaarlijks uitvoeringsplannen worden geschreven Het Integraal Veiligheidsbeleid Vijfheerenlanden 2020/2022 is in maart 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Er zijn vijf prioriteiten in opgenomen, namelijk woninginbraken en geweld, zorg en veiligheid, georganiseerde ondermijnende criminaliteit, verkeersveiligheid en tot slot cybercrime. Die zijn nader uitgewerkt in het Uitvoeringsplan.

Integraal uitvoeringsplan Veiligheidsbeleid Vijfheerenlanden (UP): In het UP worden de beleidsvoornemens uit het Veiligheidsbeleid vertaald naar concrete acties die gelden voor 2 jaar Het Integraal Uitvoeringsplan is in juli 2020 door het college van B&W vastgesteld voor de periode 2020/2021.

Jaarstukken 2020

21

Woonoverlast: Preventie van en beëindigen van (ernstige) woonoverlast • inzet instrument Wet Woonoverlast (volgens vastgesteld beleid) • inzet Buurtbemiddeling (accounthouderschap) • Overleg Woningcorporaties • Overleg Sociaal Team In het eerste kwartaal 2020 is het Beleid/Stappenplan vastgesteld. Hierin staat hoe om te gaan met Woonoverlast. Hierbij wordt de samenwerking gezocht met het Sociaal Domein en Wonen. De oorspronkelijke planning om in het eerste kwartaal van 2020 een beleidskader en stappenplan voor de aanpak van woonoverlast te maken is, mede door de coronacrisis, niet gehaald. Er is wel gestart met de projectmatige aanpak hiervan. Thema Radicalisering Binnen het thema Radicalisering is gestart met het opleiden van de ambtenaar Radicalisering en het vergroten van de bewustwording bij interne collega’s. Gezien de coronasituatie en de nieuwe prioriteiten die daaruit voort zijn gekomen, is het opstellen van een kort beleidskader/stappenplan verschoven naar 2021. Ondermijning: Succesvolle aanpak van ondermijnende criminaliteit in Vijfheerenlanden Wegens de coronasituatie zijn helaas niet alle doelen die wij gesteld hadden voor 2020 behaald. In het eerste kwartaal heeft er een succesvolle grote integrale controle van twee dagen plaats gevonden. Zo’n soortgelijke controle zou oorspronkelijk nogmaals hebben plaats gevonden in het derde of vierde kwartaal.

Door de coronamaatregelen was het niet mogelijk om met een soortgelijke inzet controles uit te voeren. Daarnaast stond er eind maart een grote ‘ondermijningsbewustwordingsavond’ gepland voor alle ondernemers van de gemeente. Deze kon geen doorgang vinden, omdat samenkomsten niet waren toegestaan. Gelukkig zijn wel diverse succesvolle projecten opgestart en/of afgerond, zoals: • Er zijn twee nieuwe RIEC (Regionaal Informatie en Expertisecentrum) casussen aangedragen en opgestart; • Er heeft een kleinschalige integrale controle plaatsgevonden op “drugs signalen”; • Er is een grote Risicolocatie-aanpak opgesteld met diverse partners; • Er zijn diverse vergunningsaanvragen succesvol getoetst conform de Wet Bibob; • Er zijn meerdere woningen gesloten op basis van de Opiumwet. Bij onze eigen medewerkers is de bewustwording van ondermijning vergroot. De integrale samenwerking met onze partners is verbeterd. Dit is een positieve ontwikkeling die door wordt getrokken naar 2021. Persoonsgerichte aanpak (PGA) Vijfheerenlanden: De voortgang bewaken van het doorlopende proces van de PGA, met een minimum van 5 casussen per jaar De efficiëntie en effectiviteit van de PGA heeft door de coronasituatie wat in moeten leveren. Het was een periode waarin niet gemakkelijk fysiek/sociaal contact met inwoners gezocht kon worden.

Dat betekende dat de communicatie tussen partners onderling, maar ook met inwoners, voornamelijk digitaal moest verlopen. Dat heeft geleidt tot vertraging en tot het niet behalen van alle gestelde doelen. Desondanks loopt de Persoonsgerichte aanpak door en zetten alle partijen zich zo goed mogelijk in voor een veilig en gezond leefklimaat van de PGA personen. Aanpak veilige jaarwisseling: Het in goede banen leiden van de jaarwisseling in Vijfheerenlanden De afgelopen jaarwisseling is door alle partners en de gemeente als geslaagd en rustig bestempeld. Corona heeft ervoor gezorgd dat de jaarwisseling er anders uit kwam te zien. In het bijzonder door het algehele vuurwerkverbod vanaf categorie F2 en het

Jaarstukken 2020

22

beperkt aantal personen dat bij elkaar aanwezig mocht zijn. Dit heeft ertoe geleid dat er meer online alternatieven zijn aangeboden en er strakkere handhaving op vuurwerk en bijeenkomsten is geweest. De grootste kostenpost kwam vanuit de Leerdam West. In andere aandachtswijken zoals De Hagen en Leerdam-Noord is nauwelijks schade geweest. Handreiking maatschappelijke onrust: Uitvoering geven aan handreiking maatschappelijk onrust wanneer van toepassing (OOV-advies) Deze handreiking is geschreven omdat bestuurders behoefte hebben aan een handzaam document. Ze is een aanvulling op al bestaande specifieke afspraken. De checklist en de verdieping op de aanpak vormen geen voorgeschreven procedure of vast recept voor een gegarandeerd positief resultaat. Het is een hulpmiddel om lokaal de juiste processen op te starten. Elke casus is uniek en vraagt een eigen benadering. Er zijn weinig coronaeffecten bij dit resultaat. De handreiking vanuit het Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland (RVS) is bekend en wordt intern bij team OOV besproken. Iedere collega bestudeert zelf de handreiking, binnen het team OOV wordt vervolgens gekeken hoe dit uitgevoerd kan worden.

Cybercrime: Bewustwording creëren en handelingsperspectief bieden op het gebied van digitale veiligheid Met de opgerichte Lekpoort werkgroep, bestaande uit de gemeente Nieuwegein, Houten, VHL en de politie zijn verschillende acties opgezet. Het afgelopen jaar is de game Hackshield voor kinderen van 8 t/m 12 jaar uitgerold. Deze game maakt kinderen op spelenderwijs bewust van online onveiligheid. Deze kennis kunnen zij vervolgens doorgeven aan hun vader, moeder, opa en oma. We hebben van de game een battle gemaakt tussen de Lekpoort gemeenten met de bugemeesters als teamcaptains, Vijfheerenlanden is hier als winnaar uit gekomen. Naast Hackshield is er door corona vooral online ingezet op bewustwording van cyberonveiligheid. Het thuiswerken en de afname van traditionele criminaliteit zoals bijvoorbeeld woninginbraken zorgen ervoor dat inwoners zich steeds bewuster moeten worden van digitale onveiligheid. Daarom zijn er via communicatieplatforms meerdere webinars aangeboden om bewustwording te creëren. Opiumbeleid: Beleidsregel artikel 13b Opiumwet Vijfheerenlanden vaststellen door de burgemeester De beleidsregel is vastgesteld door de burgemeester op 9 januari 2020. Cameratoezicht: Toepassing (mobiel) cameratoezicht conform regelgeving 1. Vaststellen kader voor de inzet van (mobiel) cameratoezicht. 2. Evaluaties van inzet van cameratoezicht uitvoeren. 3.