13. (RVE) Jaarstukken Stichting KleurrijkWonen 2021.pdf

5.2 Toelichting vermogen Waarderingswijze van het bezit De balans van KleurrijkWonen wordt voor een belangrijk deel bepaald door de waardering van het bezit. Voor dit bezit, op de balans vermeld als ‘Vastgoed in exploitatie’, zijn verschillende waarderingen mogelijk. Marktwaarde De waarde van het vastgoed in exploitatie zoals gepresenteerd in de balans, is gebaseerd op marktwaarde in verhuurde staat. In opdracht van het ministerie van BZK is een waarderingshandboek opgesteld dat woningcorporaties dienen te volgen bij het bepalen van de marktwaarde in verhuurde staat. In deze waarderingsberekening wordt de huur bij mutatie opgetrokken naar markthuur en wordt gebruik gemaakt van een commerciële norm voor de onderhoud- en verhuurkosten. KleurrijkWonen maakt gebruik van de basisversie uit het waarderingshandboek voor het waarderen van woningen en parkeergelegenheden. Voor BOG/MOG/ZORG, woonwagens en sloopcomplexen is gebruik gemaakt van de full versie. Zo ontstaat de marktwaarde in verhuurde staat, deze is voor KleurrijkWonen € 2.360 miljoen ultimo 2021 (2020: € 2.115 miljoen).

61

Bestuursverslag

Beleidswaarde De marktwaarde in de basisversie is een modelmatige waardebepaling op basis van een voorgeschreven systematiek en uitgangspunten, in werkelijkheid hanteert KleurrijkWonen ander beleid. Dit komt tot uitdrukking in de beleidswaarde. Bij de berekening van de beleidswaarde wordt uitgegaan van de marktwaarde in verhuurde staat en wordt in een aantal stappen de beleidswaarde verkregen. Deze stappen zijn hieronder beschreven. Stap 1: Voor de gehele portefeuille wordt uitgegaan van een doorexploiteer-scenario waarbij woningen niet worden verkocht Stap 2: In de 2e stap wordt de markthuur vervangen door de streefhuur (ook wel: beleidshuur). Omdat bij een verlaging naar streefhuur de woning ook belast wordt met verhuurderheffing is deze stap uitgewerkt in betaalbaarheid huur en betaalbaarheid verhuurderheffing Stap 3: Vervolgens wordt de onderhoudsnorm zoals in de markt gehanteerd vervangen door de onderhoudsnorm van KleurrijkWonen Stap 4: In de laatste stap wordt de beheernorm vanuit de marktwaardeberekening gecorrigeerd voor het kostenpeil van KleurrijkWonen In onderstaande grafiek is het effect van deze stappen weergegeven. Daarbij is de tweede stap gesplitst in de betaalbaarheid (de afslag die plaatsvindt als gevolg van het inrekenen van de streefhuur) en het inrekenen van de verhuurderheffing.

62

Bestuursverslag

Op de totale portefeuille vindt in totaal een afslag plaats van ongeveer 54% om van de marktwaarde verhuurde staat te komen tot de beleidswaarde. De berekening van de beleidswaarde is voor DAEB en niet-DAEB apart gepresenteerd in onderstaande grafieken.

63

Op de DAEB-portefeuille vindt in totaal een afslag plaats van ongeveer 56% om van de marktwaarde verhuurde staat te komen tot de beleidswaarde. Op de niet-DAEB portefeuille is deze afslag aanzienlijk beperkter, ongeveer 33%. De afslag voor de verhuurderheffing is bij de niet-DAEB portefeuille nihil. Deze belasting speelt geen rol bij huren boven de huurtoeslaggrens.

Bestuursverslag

Effect waardering op het eigen vermogen De wijze van waarderen heeft een grote impact op het eigen vermogen van KleurrijkWonen. We lichten dit toe met behulp van de onderstaande grafiek.

In de balans wordt uitgegaan van de marktwaarde in verhuurde staat, dit is voorgeschreven voor woningcorporaties. Het, in de balans gepresenteerde, eigen vermogen is € 1.856 miljoen. Deze waarde kan helpen in vergelijking van de prestaties van KleurrijkWonen met andere woningcorporaties en met commerciële beleggers. Indien het bezit wordt gewaardeerd op basis van de beleidswaarde, bedraagt het eigen vermogen € 592 miljoen. Deze waarde is minder goed vergelijkbaar met commerciële beleggers maar sluit beter aan bij de werkelijke inkomsten en uitgaven. Zo hebben de verschillende waardebegrippen een verschillende toepassing. Elke woningcorporatie, zo ook KleurrijkWonen, heeft de verschillende waarderingen nodig om de financiële positie te kunnen bepalen. Echter, dit vermogen is niet liquide, het is grotendeels geïnvesteerd in het vastgoed.

64

65

Bestuursverslag

Eigen vermogen Het eigen vermogen zoals gepresenteerd in de balans bedraagt € 1.856 miljoen (2020: € 1.624 miljoen). In de jaarrekening is de waardering de marktwaarde in verhuurde staat. Indien die marktwaarde hoger is dan de historische kostprijs (de prijs die KleurrijkWonen er ooit voor betaald heeft), dan leidt dit tot een positieve herwaardering. Indien de marktwaarde lager is, dan is er sprake van een negatieve herwaardering.

Bestuursverslag

De waarde van de activa op basis van historische kostprijs is € 947 miljoen. Dit is lager dan de marktwaarde van € 2.360 miljoen. Per saldo leidt dit tot een positieve herwaardering. Echter, de marktwaarde is een momentopname. Indien de marktwaarde daalt, leidt dit tot een negatieve herwaardering en daarmee tot een lager eigen vermogen. Het positieve verschil tussen de marktwaarde en de historische kostprijs wordt gereserveerd in de herwaarderingsreserve van het eigen vermogen. Het belangrijkste deel van het eigen vermogen is daarmee ‘ongerealiseerd’. Dit resultaat als gevolg van de waardering op de marktwaarde wordt pas gerealiseerd als de woning niet meer in bezit is bij KleurrijkWonen. Bijvoorbeeld als de woning verkocht of gesloopt wordt, dan wordt het resultaat ‘gerealiseerd’. Bij een toekomstige waardestijging of –daling zal dit resultaat niet meer wijzigen, de woning is immers verkocht. Deze onderverdeling in een gerealiseerd deel en een ongerealiseerd deel geeft derhalve een indicatie hoe gevoelig het eigen vermogen is voor marktschommelingen. In de onderstaande grafiek wordt dit weergegeven.

66

5.3 Financiële kengetallen

Bestuursverslag

Voor een aantal kengetallen wordt een interne signaalwaarde gehanteerd die hoger is dan de norm in het beoordelingskader. De interne signaalwaarde zorgt ervoor dat tijdig kan worden bijgestuurd. Hieronder staat een toelichting per kengetal zoals het gezamenlijk beoordelingskader hanteert. De meerjarenontwikkeling is overgenomen vanuit de meerjarenbegroting 2022-2026. In de meerjarenbegroting is (verplicht) gerekend met een lagere waardestijging van het vastgoed in 2021. In werkelijkheid is de waarde hoger, waardoor de waardeontwikkeling in de toekomst waarschijnlijk hoger zal zijn. Solvabiliteit Solvabiliteit is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal. De solvabiliteit op beleidswaarde wordt bepaald door het eigen vermogen en het balanstotaal te verlagen met het verschil tussen de marktwaarde en de beleidswaarde. Het gezamenlijk beoordelingskader hanteert een norm van 15% voor de solvabiliteit (gebaseerd op beleidswaarde) van de DAEB-portefeuille en 40% voor de niet-DAEB-portefeuille. KleurrijkWonen voldoet in beide takken aan de norm. Langjarig zien we een positieve ontwikkeling van dit kengetal. In de begroting 2022 is (verplicht) gerekend met een lagere waardestijging van het vastgoed in 2021. In werkelijkheid is de waarde hoger.

67

Bestuursverslag

Interest Coverage Ratio In hoeverre KleurrijkWonen in staat is om aan haar renteverplichtingen te voldoen wordt vastgesteld door de interest coverage ratio (ICR). Dit wordt berekend door de operationele kasstroom exclusief rente te delen door de betaalde en ontvangen rente. Voor financiers is de ICR een belangrijke indicatie van een financieel gezonde exploitatie van huurwoningen. De norm van de Aw en het WSW is dat de ICR groter moet zijn dan 1,4 voor de DAEB-portefeuille en 1,8 voor de niet-DAEB-portefeuille. In onderstaande grafiek is te zien dat KleurrijkWonen in 2021 niet voldoet aan de norm. Zoals te zien in de grafiek is dit eenmalig; dit als gevolg van de uitgave aan vennootschapsbelasting in dit jaar. We monitoren de ICR regelmatig. Op lange termijn is een positieve ontwikkeling zichtbaar.

68

Bestuursverslag Loan to value De loan to value (beleidswaarde) geeft aan in hoeverre KleurrijkWonen op lange termijn voldoende operationele kasstromen genereert ten opzichte van haar schuldpositie. Dit wordt berekend door het vreemd vermogen uit te drukken als percentage van de beleidswaarde. De norm van de Aw en het WSW is dat de LTV op basis van de beleidswaarde minder moet zijn dan 85% voor de DAEB-portefeuille en 75% voor de niet-DAEB-portefeuille. Aan deze eis wordt ruimschoots voldaan. Op lange termijn is de LTV de meest beklemmende ratio. De ontwikkeling van deze ratio wordt dan ook extra gemonitord.

69

Bestuursverslag Dekkingsratio De dekkingsratio wordt berekend door de nominale leningportefeuille te delen door de marktwaarde verhuurde staat van het bezit en geeft aan in hoeverre het onderpand op marktwaarde voldoende is om de schuldpositie af te lossen. De norm is voor de DAEB en de nietDAEB-portefeuille gelijk: 70%. In de grafiek is te zien dat zowel de DAEB als de niet-DAEB-portefeuille ruimschoots onder deze norm blijven.

70

Bestuursverslag

Verbindingen Stichting Zekerheid Woningstichting BCW te Culemborg Stichting Zekerheid Woningstichting BCW is opgericht door Woningstichting BCW, één van de rechtsvoorgangers van KleurrijkWonen, op 13 augustus 1998 met statutaire zetel te Culemborg. De Stichting heeft als activiteit ‘hypotheekbanken en bouwfondsen’ Zbcw is door BCW opgericht om zekerheid te verkrijgen over het terugkooprecht op nog te verkopen (MGE) woningen. BCW was eigenaar van de woningen waar deze hypotheek voor geldt. Bij verkoop aan derden (schending terugkooprecht MGE) wilde BCW terugkooprecht en boeteclausule. Zbcw had het doel om de risico van doorverkoop door de particuliere eigenaar aan derden te voorkomen. Dus om te voorkomen dat de aanbiedingsplicht niet geschonden wordt. De notaris kan zo een woning niet transportere n, zolang er een oud recht op hypotheek op de woning gevestigd is.

71

Bestuursverslag

Er worden sinds 2010 geen woningen met terugkooprecht meer verkocht. Zodra woningen terug worden gekocht, wordt de hypotheek geroyeerd en vervalt dit instrument. Bij overname van de rechten is destijds fl 1,- per hypotheek als vergoeding opgenomen. Aangezien de rechten niet door te verkopen zijn (waarde is nihil) worden ze meteen afgeboekt. De deelnemingswaarde is dan ook € 1,-.

72

6. Risico’s en onzekerheden

Bestuursverslag

In dit hoofdstuk • Organisatie risicomanagement binnen KW • Voornaamste risicofactoren • Risicobereidheid • Risico- en Toekomstparagraaf

Als woningcorporatie vervullen wij een maatschappelijke opdracht. Om die opdracht optimaal te realiseren, is good governance en adequaat risicomanagement essentieel. Daarom is één van de vijf principes uit de geactualiseerde Governancecode (2020) van Aedes: ‘Bestuur en RvC beheersen de risico’s verbonden aan hun activiteiten’. Goede risicobeheersing gaat hand in hand met doelrealisatie. Risico’s zijn immers de effecten van onzekerheden op het behalen van doelstellingen. Om onze continuïteit te borgen, maximaal doelen te kunnen realiseren en daarmee maatschappelijke impact te hebben, is het dus noodzakelijk om de risicobeheersing optimaal georganiseerd te hebben. Het resultaat daarvoor moet immers zijn dat KleurrijkWonen ‘in control’ is. De basisprincipes van de werking van het risicobeheerssysteem hebben we daarom vastgelegd in het AOIB-beleid (Administratieve Organisatie en Interne Beheersing, 2021). In deze risicoparagraaf geven we op hoofdlijnen inzicht in de belangrijkste (significante) risico’s en onzekerheden die de doelrealisatie van KleurrijkWonen (negatief) kunnen beïnvloeden, zonder hierbij uitputtend te willen zijn.

6.1 Organisatie risicomanagement binnen KleurrijkWonen Wij hebben de grondslag van ons risicomanagement uitgebreid vastgelegd in ons AOIB-beleid (Administratieve Organisatie en Interne Beheersing). Dit beleid is in 2021 geactualiseerd. Eerder heette dit document AOIC, waar meer de Controle centraal stond. Wij willen groeien van controle (C) naar beheersing (B) en we hebben daarom het AOIC/AOIB-beleid geactualiseerd in 2021. Gelijktijdig is het een meer toegankelijk geschreven document geworden. Het moet voor iedereen begrijpelijk zijn, zodat het ook breed praktisch toepasbaar is.

73

Om de samenhang van risicosignalering, borging en monitoring op alle organisatieniveaus te organiseren, zijn drie uitgangspunten geformuleerd bij de inrichting van het risicomanagement:

Bestuursverslag

• • •

3- lines- of- defence In Control Framework Positieve assurance

3-lines-of-defence Wij hebben als beleid dat we onze procesorganisatie continu verbeteren. Het risicomanagement maakt daar ook onderdeel van uit. Wij signaleren continu mogelijke risico’s, identificeren deze risico’s en reageren hier adequaat op. De verantwoordelijkheid voor de beheersing van risico’s is op verschillende niveaus belegd. Door te werken met drie verdedigingslinies optimaliseren wij het systeem van interne beheersing. De risico’s worden hiermee op verschillende niveaus gemonitord. De eerste verdedigingslinie betreft de medewerkers, die samen met de leidinggevenden in de primaire processen de risico’s beheersen. De tweede lijn wordt gevormd door de procesmanagers en team Planning & Control (P&C). Zij ondersteunen de eerste lijn en monitoren de risico’s en opvolging van de geformuleerde maatregelen. Ook kijken zij naar mogelijke procesverbeteringen. De derde lijn is team Audit & Control (A&C). Zij toetst objectief de opzet, bestaan en werking van het In Control Framework. Als zij verbeterpunten constateren, koppelen zij deze terug aan de 2e lijn. Risicobeheersing is daarmee volledig ingebed in onze bedrijfsvoering. In Control Framework (ICF) Om invulling te geven aan het proces van risicomanagement, hebben wij een zogenoemd ‘In Control Framework’ opgesteld.

Binnen dit ICF is geborgd dat: • Voor alle primaire processen zoals vastgesteld in het proceshuis, jaarlijks risicoanalyses gemaakt en vastgelegd worden. • Risico identificatie, -normering en –prioriteit op een gestructureerde werkwijze en volgens een vaste methode plaatsvindt. • De risicobereidheid eenduidig en helder inzichtelijk is per proces, zodat het MT daarover op een onderbouwde wijze kan beslissen. • Opvolging van de maatregelen en acties om gesignaleerde risico’s te beheersen, af te wenden, voorkomen of mitigeren consequent en eenduidig plaatsvindt. • Er samenhang is tussen risico, risicobereidheid, maatregelen en opvolging c.q. monitoring. • Verantwoording over de (status) risico’s en beheersmaatregelen per tertiaal aan de directie/het bestuur plaatsvindt via het ‘In control Statement’ (ICS) dat per proces wordt afgegeven.

74

Op deze manier houden wij grip op de risico’s en sturen wij tijdig bij als daar aanleiding voor zou zijn.

Bestuursverslag

Positieve assurance is uitgangspunt Positieve assurance betekent feitelijk positieve zekerheid. Dat betekent dat wij uitgaan van positieve zekerheid wat betreft de opzet, bestaan en werking van ons stelsel van Administratieve Organisatie en Interne Beheersing (AOIB) en risicobeheersing. Het gaat dan om een positieve conclusie van de mate van beheersing van de risico’s in de afzonderlijke processen en als geheel. Concreet betekent dit dat wij drie keer per jaar (per tertiaal) de opzet, het bestaan en de werking van de belangrijkste keycontrols en verbijzonderde interne controlemaatregelen toetsen via de In Control Statement (ICS). Onze procesmanagers toetsen deze als 2e lijns verantwoordelijken met behulp van onderliggende metingen voor het betreffende proces. De resultaten van de controles worden geanalyseerd voor impact op de keycontrols en worden besproken met de afdelingsmanagers. Daarna wordt een en ander inclusief managementrespons gerapporteerd aan het Bestuur via de ICS. Het bestuur stelt een integrale bestuursverklaring op voor de Auditcommissie van de RvC, waarin de conclusie voor dat tertiaal wordt verwoord en onderbouwd. 6.1.1. Risicomanagement in 2021 Zoals gezegd, heeft in 2020 een herijking van de risico’s plaatsgevonden voor alle processen en zijn deze ook voor 2021 van toepassing verklaard.

Als gevolg van de organisatiewijzigingen eind 2020, hebben de afdelingsmanagers in 2021 een nog explicietere rol bij de risicobeheersing gekregen en genomen. Zo stemt iedere procesmanager de ICS vooraf met de manager af en wordt iedere ICS voorzien van een managementrespons. Dat draagt bij aan het opstellen van een breed bekende en gedragen bestuursverklaring.

6.2 Voornaamste risicofactoren 6.2.1 Strategische risico’s 2021 De focus ligt ongewijzigd op de risicocategorieën financieel (jaarrekening perspectief), fraude en compliance. De strategische risico’s worden vanuit het overkoepelende proces Bestuur & Management vastgesteld en zijn als volgt: •

•

Financiële continuïteit (jaarrekening perspectief) ‐ Financierbaarheid van activiteiten ‐ Niet voldoen aan de basisbeoordeling van de belangrijkste ratio's voor de financiële positie (ICR, LTV, solvabiliteit en dekkingsratio) Voldoen aan wet- en regelgeving (compliance) ‐ Externe wet- en regelgeving ‐ Intern beleid en reglementen

75

• •

Fraude Overig ‐ Risico dat de (financiële) sturing, beheersing en verantwoording van KleurrijkWonen niet effectief is ‐ Application controls; risico dat autorisaties onjuist zijn ingericht.

Bestuursverslag

Om te borgen dat deze strategische risico’s in alle onderliggende processen verankerd zijn, hebben we deze vertaald naar specifieke risico’s binnen een bepaald proces en uitgewerkt in de betreffende risicoanalyses per proces. Daarbij zijn voornoemde risicocategorieën vertaald naar zogenaamde kernelementen met bijbehorende significante risico’s per proces. 6.2.2 Operationele risico’s De operationele risico’s in de processen zijn per proces nader uitgewerkt in een risicoanalyse waarbij de zogenoemde FMEA als tool is gebruikt. Inhoudelijk uitgangspunt zijn voornoemde strategische risico’s, vertaald naar het betreffende proces. Daarnaast zijn uiteraard proces specifieke risico’s opgenomen. Alle risico’s zijn in overleg met de betreffende managers genormeerd en geprioriteerd. De risico’s worden ondervangen door beheersmaatregelen, eerstelijns controle(s) en aanvullende verbijzonderde interne controles. Deze maatregelen en controles worden periodiek verantwoord in de In Control Statements (ICS). Zo nodig wordt op de bevindingen geacteerd. Hiermee wordt de gehele PDCA-cyclus voor risicobeheersing geborgd. 6.2.3 Financiële risico’s Financiële risico’s specifiek gericht op de financiële positie en de financierbaarheid van activiteiten zijn op hoofdlijnen in de strategische risico-inventarisatie opgenomen (zie onder 6.2.1.). De uitwerking hiervan is opgenomen in hoofdstuk 5. Financiën.

Volledigheidshalve wordt daarnaar verwezen. 6.2.4 Compliance - voldoen aan wet- en regelgeving Uiteraard is en blijft dit een continu onderdeel van de risicoanalyses en beheersmaatregelen per proces. Wij beoordelen dit per tertiaal en leggen de bevindingen vast in de afzonderlijke ICS per proces. Externe wet- en regelgeving Zowel de procesmanagers als de 1e lijn volgen de actuele wet- en regelgeving op de voet. Bij (voorgenomen) wijzigingen wordt een vertaling gemaakt naar de impact voor onze organisatie. Zo nodig passen wij de processen en/of procesbeschrijvingen hierop aan. Een integrale objectieve toets hierop heeft voor het laatst plaatsgevonden door middel van de zogenaamde compliance scan door Finance Ideas op de Woningwet. Er was geen aanleiding om een dergelijke toets in 2021 opnieuw uit te voeren.

76

Intern beleid en reglementen Als het gaat om de navolging van intern beleid en reglementen per proces, vinden hierop controles plaats per proces en dus in de periodieke metingen en/of steekproeven per proces. Als we hierin afwijkingen constateren, wordt dit in de ICS-en per tertiaal gerapporteerd als een zogenaamd ‘incident’.

Bestuursverslag

Daarnaast is de toetsing van naleving van intern beleid en reglementen onderdeel van de periodieke audits van team Audit & Co ntrol. Een overall onafhankelijke toets op de werking en naleving van intern beleid is geagendeerd en uitgevoerd in 2021 (daarvoor in 2017) conform het Auditplan A&C 2021. Het betreft de volgende beleidsdocumenten en reglementen: ‐ ‐ ‐ ‐

Reglementen Auditcommissie (niet eerder getoetst) Reglement selectie en renumeratiecommissie (niet eerder getoetst) Integriteitscode en de klokkenluidersregeling (niet eerder getoetst op actualiteit) Fraudebeheersingsbeleid/proces (niet eerder getoetst)

De resultaten van de eerste twee audits worden in januari 2022 met de Auditcommisie en RvC besproken. De audits voor integriteit en de klokkenluidersregeling zijn meegenomen in de audit op het fraudebeheersingsbeleid/proces. Deze is in 2021 uitgevoerd en afgerond.

6.3 Risico- en Toekomstparagraaf De coronacrisis In maart 2020 heeft de uitbraak van het coronavirus Nederland bereikt. Sindsdien zijn er diverse maatregelen genomen, zowel binnen als buiten Nederland. Op dit moment is de pandemie nog niet voorbij en is het nog niet duidelijk wanneer het zover zal zijn. De g evolgen van de uitbraak zijn daarmee eveneens nog onzeker. Wat de effecten exact zullen zijn, is niet duidelijk. Inmiddels leert de wereld leven met het coronavirus en maatregelen, zo ook KleurrijkWonen. Ondanks het coronavirus voeren we in het algemeen onze werkzaamheden uit waarbij uiteraard aanpassingen plaatsvinden op basis van de coronamaatregelen. We hebben als KleurrijkWonen aan alle medewerkers aangegeven dat we handelen conform de maatregelen zoals aangegeven door de Rijksoverheid. We volgen de ontwikkelingen en communiceren regelmatig hierover aan onze medewerkers. Onze bedrijfsprocessen zijn aangepast en afgestemd op de door het RIVM en de Rijksoverheid afgegeven richtlijnen en maatregelen. De interne beheersingsmaatregelen zijn in de afgelopen periode op reguliere wijze uitgevoerd. De procesmanagers stellen ieder tertiaal een ICS op en team A&C voert audits uit conform het auditjaarplan. We hebben geen signaal dat als gevolg van de coronapandemie de beheersingsmaatregelen in de 1 e, 2e of 3e lijn niet worden uitgevoerd.

77

Oorlog in Oekraïne In februari 2022 heeft Rusland Oekraïne binnengevallen en is een oorlog gestart. Op dit moment zijn er geen aanwijzingen voor specifieke dreigingen in Nederland (bron: rijksoverheid).

Bestuursverslag

Wij zijn voor onze afzet en inkoop niet afhankelijk van Oekraïne of Rusland, onze activiteiten vinden gewoon doorgang. Wel zorgt de oorlog voor verhoging van inkoopprijzen en een stroom van vluchtelingen. We monitoren maandelijks onze kengetallen en kunnen hierdoor bijsturen als dit nodig is. Economische gevolgen Naar onze inschatting zijn de economische gevolgen voor woningcorporaties voor zover het zich nu laat aanzien voor zowel de coronamaatregelen als de oorlog in Oekraïne beperkt van omvang. We achten de continuïteitsveronderstelling voor de jaarrekening passend. Gezien ons bedrijfsmodel liggen continuïteitsproblemen niet direct voor de hand. De huurstromen zijn omvangrijk en goed gespreid. Het onroerend goed is normaal gesproken courant en waardevast en de financiële ratio’s zijn goed en bieden de vereiste veiligheidsbuffers. Zo nodig kan getemporiseerd worden in onderhouds- en investeringsuitgaven om de uitgaande kasstroom en verzwaring van de financieringslast te beperken. Ook zijn er mogelijkheden om te krimpen in flexibele kosten. Voor nu is het nog te vroeg om te kunnen melden welke maatregelen voor ons het best passend zijn. Op basis van onze inschatting van de mogelijke gevolgen en de flexibiliteit die KleurrijkWonen heeft, concluderen we dat van discontinuïteit geen sprake is.

78

7. Governance In dit hoofdstuk

Bestuursverslag

• Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bestuur • Specifieke gedragcodes

7.1 Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bestuur

Het bestuur van KleurrijkWonen werd in 2021 gevormd door Tjapko van Dalen. De taken en bevoegdheden van het bestuur zijn vastgelegd in de statuten. Deze zijn verder uitgewerkt in een bestuursreglement. Beide zijn terug te vinden op onze website.

79

Bestuursverslag

Taak en werkwijze Het bestuur is belast met het besturen van de woningcorporatie. Dit houdt onder meer in dat het bestuur verantwoordelijk is voor: • de realisatie van de doelstellingen van de woningcorporatie; • een adequate organisatie; • de strategie; • de financiering; • het beleid; • de resultatenontwikkeling; • het beleid ten aanzien van deelnemingen van de corporatie. Het bestuur legt hierover verantwoording af aan de Raad van Commissarissen. Het bestuur richt zich bij de vervulling van haar taak op het belang van de woningcorporatie in het licht van haar volkshuisvestelijke en maatschappelijke doelstelling. Daartoe weegt zij de in aanmerking komende belangen van bij de woningcorporatie betrokkenen af. Het bestuur verschaft de Raad van Commissarissen tijdig de informatie die nodig is voor de uitoefening van de taak van de Raad van Commissarissen. Het bestuur is verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en regelgeving en voor het beheersen van de risico’s verbonden aan de activiteiten van de woningcorporatie. Het bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt de interne risicobeheersing- en controlesystemen met de Raad van Commissarissen. Periodiek verstrekt zij een In Control Statement aan de Raad van Commissarissen. De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het bestuur zijn in artikel 7 t/m 9 van de statuten omschreven.

Dit is verder uitgewerkt in het Reglement van het Bestuur. Een aantal materiële besluiten van de bestuurder, waaronder het doen van verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen boven een limiet van € 10 miljoen en het doen van investeringen in de nieuwbouw van huurwoningen boven een limiet van € 3 miljoen excl. BTW, is op basis van de statuten onderworpen aan de voorafgaande goedkeuring van de Raad van Commissarissen. Tegenstrijdige belangen en nevenfuncties bestuur Elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen KleurrijkWonen en het bestuur wordt vermeden. De statuten en de arbeidsovereenkomst met de Raad van Bestuur bevatten een uitwerking van dit belangrijke uitgangspunt. Hierin is ook de handelswijze in geval van belangenverstrengeling geregeld. In 2021 is geen sprake geweest van tegenstrijdige belangen, zoals bedoeld in principe 3.6 van de Governancecode 2020.

80

Naam

Functie

Tjapko van Dalen

Directeur bestuurder

Geb. datum

In dienst

Nevenfuncties

1-5-1963

1-7-1998

Voorzitter RvT Zorggroep Charim

Bestuursverslag

In de Governancecode Woningcorporaties is opgenomen dat bestuurders van woningcorporaties in drie jaar tijd 108 PE-punten dienen te behalen. Dit is gebaseerd op 108 studiebelastingsuren, zoals vastgesteld door de geaccrediteerde opleidingsaanbieder. Het bestuur van KleurrijkWonen heeft het volgende aantal PE-punten in de jaren 2019 tot en met 2021 behaald: Naam

2021

2020

2019

Totaal PE punten

Tjapko van Dalen

57

42,5

56,5

156

Overleg Regelmatig is overleg geweest tussen de bestuurder en de ondernemingsraad. Daarbij is aandacht besteed aan de vorderingen van de organisatieontwikkeling, de aanschaf van een nieuw ERP, zelforganisatie, thuiswerkbeleid en de regeling voor vervroegd uittreden. Ook is uiteraard nadrukkelijk stilgestaan bij de consequenties van de beperkingen ten gevolge van de coronapandemie voor de dienstverlening en de medewerkers van KleurrijkWonen.

7.2 Specifieke gedragscodes Wij werken vrijwillig volgens de Aedescode en verplicht volgens de Governancecode 2020. Mede op basis van deze codes hebben de Raad van Commissarissen en het Bestuur gezamenlijk hun visie op bestuur en toezicht opgesteld. Op onze website is informatie beschikbaar over de naleving van deze gedragscode.

81

8. VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

Verslag van de RvC

In dit hoofdstuk

• Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen • Onze rol als werkgever, toezichthouder en klankbord • Samenstelling van de Raad • Verslagen van de diverse commissies • Hoe wij ons laten informeren • Vooruitblik 2022 • Verklaring van de Raad van Commissarissen

Het verslagjaar 2021 zal worden herinnerd als het jaar waarin we op zoek waren naar de omgang met het coronavirus, de val van het kabinet, de zeer moeizame formatiebesprekingen en een toenemende polarisatie in de samenleving. Thema’s in de volkshuisvesting stonden onder grote druk. Zo hebben de beschikbaarheid en betaalbaarheid van onze woningen te lijden onder de grootste wooncrisis sinds de tweede wereldoorlog. Ook de verdergaande vergrijzing en gezinsverdunning, het door het kabinet ingezette langer thuis wonen en de druk op zorgverlening zelf, droegen bij aan een verzwaring van het werk van KleurrijkWonen. Op het gebied van wonen, zorg en verduurzaming werden vele nieuwe initiatieven ontplooid. 2021 was ook het jaar waarin KleurrijkWonen overging van een tweehoofdige samenstelling van het bestuur naar één bestuurder. Verantwoordelijkheden werden lager in de organisatie belegd en verantwoordelijkheden werden herverdeeld naar (regionale) team s. In de onderdelen Werkgever en Remuneratiecommissie gaan we op dit onderdeel nader in.

82

Verslag van de RvC

De impact van de coronapandemie was binnen en buiten de organisatie goed merkbaar. Naast de impact op de gezondheid van velen, was het ook aan de medewerkers om balans te vinden tussen thuiswerken en aanwezigheid op kantoor. De impact op de economie zorgde voor een verdere druk op prijzen van grondstoffen (onderhoud en nieuwbouw) en druk op de arbeidsmarkt. Financieel kreeg KleurrijkWonen te maken met een tegenvaller in de vorm van een naheffing van de belastingdienst. De druk op de financiële kengetallen in relatie tot de door stakeholders gestelde grenzen, is naar verwachting tijdelijk. Als Raad van Commissarissen zijn wij door de organisatie goed meegenomen in deze ontwikkeling en hebben we geconstateerd dat er tevens tijdig overleg is gevoerd met het WSW en de Aw. De financiële positie is, zeker na afschaffing van de verhuurderheffing, solide en voldoet als basis om de volkshuisvestelijke doelstellingen van KleurrijkWonen in te kunnen vullen. Deze financiële positie heeft mede aan de basis gestaan van goede prestatieafspraken met de gemeenten waarin KleurrijkWonen actief is en de betreffende huurdersorganisaties. KleurrijkWonen is zich goed bewust van het feit dat zij wordt beoordeeld op haar maatschappelijke inzet. Daartoe moet ze keuzes maken, die zowel financieel als organisatorisch haalbaar zijn en op draagvlak kunnen rekenen van vele belanghebbenden.

Wij zijn van mening dat KleurrijkWonen hier in 2021 uitstekend in is geslaagd en op passende wijze in het volkshuisvestingsverslag hier verantwoording over heeft afgelegd. Ook voor het verslagjaar 2022 hebben we de verwachting dat KleurrijkWonen haar afspraken nakomt en daarmee een betrouwbare partner zal zijn. Wij prijzen ons gelukkig met de medewerkers die ondanks de moeilijke omstandigheden vorm hebben gegeven aan de sociale volkshuisvesting van en door KleurrijkWonen. In dit hoofdstuk gaan we in op de volgende onderdelen: • • • • • • •

Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen Onze rol als werkgever, toezichthouder en klankbord Samenstelling van de Raad Verslagen van de diverse commissies Hoe wij ons laten informeren Vooruitblik 2022 Verklaring van de Raad van Commissarissen

8.1 Een goede invulling van goed bestuur binnen KleurrijkWonen De Raad van Commissarissen en de directeur bestuurder zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de governance. Daartoe heeft de raad samen met het bestuur een visie op toezicht en besturen opgesteld. Deze visie is in november 2020 geactualiseerd. Alle relevante stukken met betrekking de governance staan op www.kleurrijkwonen.nl.

83

Goed bestuur (governance) is voor KleurrijkWonen van groot belang. Goed bestuur zorgt ervoor dat zowel de raad, als de directeur bestuurder, ieder vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid, slagvaardig en betrouwbaar kan handelen.

Verslag van de RvC

8.1.1 Taken en bevoegdheden De Raad van Commissarissen heeft tot taak toezicht te houden op de totstandkoming en de realisatie van het beleid door de directeur bestuurder. De Raad van Commissarissen is ook werkgever van de statutaire directie en staat haar (gevraagd en ongevraagd) met raad terzijde. Vanuit de optiek van de raad is toezichthouden gebaseerd op vertrouwen, met respect voor ieders rollen. Vanuit deze rol besteedt de raad continu aandacht aan de principes op basis waarvan KleurrijkWonen wordt bestuurd: transparantie, betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, controleerbaarheid en integriteit. De Raad van Commissarissen benoemt de accountant, geeft de accountant opdracht voor de controle van de jaarstukken en keurt de opdrachtverlening goed voor de visitatie die KleurrijkWonen iedere vier jaar laat uitvoeren. 8.1.2 Legitimatie De Raad van Commissarissen handelt als intern toezichthouder op basis van de bevoegdheden die in de statuten en de wet zijn omschreven. In de reglementen van de Raad van Commissarissen en van de commissies (remuneratie en audit, zie hoofdstuk 5) van de raad wordt de werkwijze van de raad nader beschreven. Ook deze reglementen zijn te vinden op www.kleurrijkwonen.nl. De commissies adviseren de raad over onderwerpen, die binnen hun taakgebied vallen en bereiden de besluitvorming van de Raad van Commissarissen voor.

Dit laat de verantwoordelijkheid voor de besluitvorming van en door de volledige raad onverlet. De Governancecode woningcorporaties van Aedes/VTW geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur en toezicht. Daarnaast geeft de code ook richting aan de manier waarop het bestuur en de Raad van Commissarissen functioneren en hoe zij verantwoording afleggen over de resultaten. Deze code is eind 2019 aangepast. KleurrijkWonen voldoet volledig aan deze code.

8.2 Onze rol als werkgever De Raad van Commissarissen vervult de werkgeversrol voor (de leden van) het statutaire bestuur. 8.2.1 Beoordelingskader en beoordeling statutaire directie De Raad besluit over benoemingen, beoordeling en beloningen, schorsing en ontslag van de leden van de statutaire directie. Jaarlijks stelt de Raad van Commissarissen een beoordelingskader vast voor de leden van het statutaire bestuur. Dit beoordelingskader is bedoeld als leidraad voor het gesprek tussen de Raad van Commissarissen en de leden van het bestuur. De resultaatafspraken en het functioneren zijn aan de doelstellingen van KleurrijkWonen gekoppeld.

84

8.2.2 Beoordeling Gedurende het jaar vonden contacten plaats met leden van het management team, de huurdersorganisaties, de accountant en de ondernemingsraad. De Raad van Commissarissen nam de inhoud van deze gesprekken mee bij de beoordeling van de directeur bestuurder.

Verslag van de RvC

De directeur bestuurder heeft toestemming gekregen voor de nevenfunctie die hij uitoefent. Vastgesteld is dat het tijdbeslag beperkt is en de nevenfunctie leidt tot persoonlijke en professionele groei. 8.2.3 Bezoldiging KleurrijkWonen past de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) toe. In 2021 of eerder zijn geen aandelen, leningen of garanties verstrekt aan de directeur bestuurder. 8.2.4 Organisatiecultuur en integriteit KleurrijkWonen heeft een besturingsfilosofie waarbij het belang van de klant, het maatschappelijk belang en het belang van het bedrijf gewogen wordt. Alvorens een bestuursbesluit genomen wordt, is het vraagstuk vanuit de relevante verschillende belangen bekeken en besproken. Het bestuur draagt actief bij aan voorwaarden die goede besluitvorming en goed toezicht mogelijk maken, zoals onde rling respect, gedegen analyse en oordeelsvorming, goed luisteren, een open oog voor andere invalshoeken, met als doel te komen tot gezamenlijke opvattingen. KleurrijkWonen wil een succesvolle organisatie zijn. Dit vraagt om een cultuur waarbij medewerkers betrokken zijn en zich één voelen met de waarden van de organisatie. Kernwaarden zijn richtinggevende principes voor het gedrag en ondersteunen de koers van de organisatie.

Met het oog op de ontwikkeling naar zelforganiserende teams, is het nodig dat de kernwaarden hieraan ondersteunend zijn. Daarom is door de Raad van bestuur in 2020 gekozen voor nieuwe kernwaarden die passend zijn bij de ontwikkeling van KleurrijkWonen. De Raad van Commissarissen onderschrijft deze kernwaarden. De Raad van Commissarissen hecht grote waarde aan een open organisatiecultuur en transparantie. In de contacten die leden van de Raad van Commissarissen hebben met de directeur bestuurder, de medewerkers, de huurdersraad en de ondernemingsraad is de raad hier tevreden over. Integer handelen staat hoog in het vaandel van de Raad van Commissarissen. Alle leden van de raad hebben daarom de Integriteitsverklaring Raad van Commissarissen ondertekend. In deze verklaring wordt de Integriteitscode van KleurrijkWonen onderschreven. Deze code en de meldingsregeling Vermoeden misstanden staan op de website van KleurrijkWonen. De Raad van Commissarissen is van oordeel dat elke commissaris zijn of haar functie in 2021 onafhankelijk uitoefende. Dit komt onder meer tot uitdrukking in het feit dat alle commissarissen voldoen aan de onafhankelijkheidscriteria, zoals omschreven in de

85

Governancecode woningcorporaties 2020. In het verslagjaar deden zich bij de besluitvorming door de Raad van Commissarissen geen onverenigbaarheden voor. Ook hebben zowel de leden van de raad als de directeur bestuurder geen mogelijk strijdige belangen gemeld.

8.3 Onze rol als toezichthouder

Verslag van de RvC

8.3.1 Voortgang ondernemingsplan Eén van de taken van de Raad van Commissarissen is bewaking van de uitvoering van en advisering over de ondernemingsstrategie ”Samen voor betaalbaar en prettig wonen, ondernemingsplan 2019-2022”. Om de voortgang en realisatie van deze strategie te kunnen volgen, is deze vertaald naar strategische KPI’s. Over deze KPI’s wordt gerapporteerd in de tertiaalrapportages, die in de raad worden besproken. In 2022 zal worden stilgestaan bij het ondernemingsplan vanaf 2023. Het volkshuisvestelijke landschap verandert voortdurend en ingrijpend. Naar verwachting zullen beschikbaarheid en betaalbaarheid bovenaan blijven staan. Meer aandacht zal uitgaan naar klimaatadaptatie, circulariteit en passend wonen. 8.3.2 Volkshuisvestelijke en maatschappelijke prestaties De vergadering van de Raad van Commissarissen en directeur bestuurder staan primair in het teken van de wijze waarop KleurrijkWonen haar maatschappelijke rol waarmaakt. Er wordt stilgestaan bij het overleg met de huurders, de voortgang van belangrijke investeringsbesluiten en de samenwerking met andere stakeholders in het maatschappelijke middenveld zoals gemeenten, zorginstellingen en collega corporaties. Daartoe wordt een verband gelegd met de bestaande prestatie afspraken.

8.3.3 Financiële en operationele prestaties Afgeleid van de maatschappelijke rol, zijn de financiële en organisatorische prestaties onderdeel van het toezicht. Toetsingsinstrumenten voor de financiële prestaties zijn de meerjarenbegroting, de jaarschijf en de door het AW en WSW voorgeschreven normen ten aanzien van kengetallen. Op grond van artikel 26 van de Woningwet heeft de Raad van Commissarissen een goedkeuringsrecht voor het doen van investeringen boven € 3 miljoen. Aan het goedkeuringsrecht geeft de raad invulling. Dit is ook zo opgenomen in de statuten en het Investeringsstatuut. De raad heeft ook goedkeuringsrecht bij verkoop van vastgoed boven € 10 miljoen. De operationele prestaties worden eveneens in de tertiaalrapportages opgenomen en toegelicht. Afwijkingen worden besproken in de vergaderingen en eventuele acties worden afgestemd. Onderdeel van het de operationele prestaties is het risicomanagement door KleurrijkWonen. De kans en impactanalyse, in combinatie met bijsturingsmogelijkheden en de periodiek door het bestuur afgegeven In Control Statements, zorgen voor een prudent beheersingskader.

86

8.3.4 Invulling van de klankbordfunctie De Raad van Commissarissen heeft een signaal- en klankbordfunctie voor de statutaire directie. De commissarissen moeten, zowel individueel als collectief, in staat zijn de directeur bestuurder met gezag en respect te begeleiden en waar nodig een spiegel voor te houden.

Verslag van de RvC

Deze klankbordfunctie wordt gevraagd en ongevraagd uitgeoefend. Dat gebeurt onder andere in de discussies bij de behandeling van strategische onderwerpen tijdens de vergaderingen van de Raad van Commissarissen en zijn commissies en door het stellen van vragen buiten de vergaderingen. Op deze manier wordt de raad in voldoende mate in staat gesteld om actief bij te dragen aan het proces van strategische besluitvorming en het agenderen van maatschappelijk relevante onderwerpen. Binnen de raadsvergaderingen en/of andere gezamenlijke bijeenkomsten, worden medewerkers en externen uitgenodigd om zicht te geven op de ontwikkelingen waarvoor zij staan. Zo kregen we tijdens een strategiedag een presentatie over duurzaamheid en beschikbaarheid in brede zin en werden we tijdens een schouw langs het bezit geïnformeerd over de voortgang van projecten en leefbare wijken. Ook op die momenten is er voor de raad voldoende ruimte om als klankbord op te treden. In 2022 zullen we deze inhoudelijke en intern gedreven presentaties intensiveren.

8.4 Samenstelling van de Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen bestaat statutair uit vijf personen. De leden van de Raad worden voor een termijn van vier jaar benoemd en kunnen één keer worden herbenoemd. Het profiel is vermeld op de website. De Raad is van mening dat de huidige samenstelling voldoet. In 2021 is de voorzitter van de Raad vertrokken, omdat zijn tweede benoemingstermijn afliep. Een nieuw lid van de Raad is geworven door middel van een openbare advertentie. De procedure is begeleid door een extern bureau, waarbij een selectiecommissie is aangesteld die de voordracht van de kandidaat voor benoeming heeft verzorgd. De tot en met 2020 fungerende voorzitter is intern opgevolgd. Hierdoor kwam de voorzittersrol voor de auditcommissie vrij en werd deze toegewezen aan het nieuw geworven lid. Ook de vice voorzitter is per 1 januari 2021 vanuit de bestaande leden benoemd.

87

Deskundigheid, nevenfuncties, benoemingstermijn, honorarium, permanente educatie

Naam

Geboorte-

Functie en

Deskundigheids-

jaar

vergoeding

profiel

Beroep

Relevante nevenfuncties

Datum

Einde van 4

Uiterste

Her-

benoeming

jaarstermijn

datum van

benoeming

aftreden

mogelijk

(excl. BTW)

Verslag van de RvC

Dhr. C.H.J. van der

1964

Voorzitter

Luijt

€ 22.750,--

(Kees)

ex btw

Dhr. J. de Leeuw

1960

Lid

Financiën, governance

Financiën, governance

€ 15.200,--

(Jeroen)

ex btw

Financieel directeur bij SILS te Apeldoorn

• Managing partner NexyZ Corporate Finance • Managing partner Famose Fleetmanagement • Lid RvC Wonen Limburg • Lid RvC Thuisvester

Zelfstandig adviseur Governance, Managementinformatie en Sturen Lid ledenraad Rabobank De Kempen

•

• •

•

Dhr. B.G.M.

Gemachtigde voor het College sanering Zorginstellingen Lid RvC Dudok Wonen Lid Raad van Advies Corporatiewarmte

Vastgoed,

Moesbergen MRICS

€ 15.200,--

Duurzaamheid en wijk-

•

(Bart)

ex btw

ontwikkeling

•

Lid

Sociaal

Directeur bestuurder Stichting

€ 15.200,--

maatschappelijk

Integratiewerk Amersfoort

Lid

Financiën,

Zelfstandig adviseur financiën

Franchisenemer Alterim BV te Leusden

€ 15.200,--

volkshuisvesting

en bedrijfsvoering

Lid RvC St.Intermaris

1964

Vegt (Annerieke) Dhr. H.H. Bröring (Huub)

Directeur bij &Straks

•

Lid

Mw. A.H. van der

1966

Voorzitter RvC en Lid Remuneratie commissie St. Bo-Ex '91 (tot nov.2021) Lid RvC en lid Auditcommissie BrabantWonen (tot nov.2021) Voorzitter RvC Brabant Wonen (vanaf nov.2021) Lid Raad van Advies Bachelor Financial Services management NCOI

06-03-2017

05-03-2021

16-03-2025

Nee

06-03-2017

05-03-2021

16-03-2025

Nee

01-03-2020

01-03-2024

01-03-2028

Ja

01-03-2020

01-03-2024

01-03-2028

Ja

01-01-2021

01-01-2025

01-01-2029

Ja

ex btw 1960

Lid RvC St. Viveste (vanaf 01-01-2022)

88

Verslag van de RvC

Alle leden hebben voldaan aan de deskundigheidseisen door het behalen van de PE- punten. In onderstaand overzicht de behaalde PEpunten in 2021.

Jaar

2021

2020

Dhr. C.H.J. van der Luijt (Kees)

31

39,5

43

113,5

Dhr. J. de Leeuw (Jeroen)

24

20

42

86

Dhr. B.G.M. Moesbergen

5

12

Nog niet actief als commissaris bij KW

17

5

12

Nog niet actief als commissaris bij KW

17

6

Nog niet actief als commissaris bij KW

Nog niet actief als commissaris bij KW

6

(Bart) Mw. A.H. van der Vegt (Annerieke) Dhr. H.H. Bröring (Huub)

2019

Totaal

8.4.1 Zelfevaluatie Halverwege december heeft er onder externe begeleiding een zelfevaluatie plaatsgevonden. Voorafgaand en tijdens deze bijeenkomst heeft de Raad van Bestuur haar input gegeven. Ook hebben de individuele leden van de raad voorafgaand aan de evaluatie een korte beschouwing aan de externe begeleider verstrekt. Van deze evaluatie is verslag gelegd, waarbij de volgende thema’s aan de orde zijn geweest: • • • • •

Terugblik op het eigen functioneren Reflectie op de relatie met de directeur bestuurder en het management Effectiviteit van de vergaderingen Gezamenlijke educatie Functioneren voorzitter Raad van Commissarissen

Voor 2022 zijn de volgende agenda- / aandachtspunten door de Raad van Commissarissen geformuleerd: • Meer tijd creëren voor strategische onderwerpen • Meer ‘zachte’ thema’s zoals leefbaarheid agenderen

89

• • •

Meer ruimte voor medewerkers om zich te presenteren en dilemma’s te delen De raad wil expliciete aandacht besteden aan de ‘waarom-vraag’ bij besluiten Continue aandacht voor groepsproces en balans in rollen

8.5 Verslagen van de diverse commissie

Verslag van de RvC

De raad heeft twee commissies. De remuneratiecommissie, bestaande uit twee leden, is belast met de beoordeling en het functioneren van de directeur bestuurder. Twee leden van de raad participeren in de Auditcommissie. De Auditcommissie bespreekt de begroting, de meerjarenraming, de tertiaalrapportages, de jaarstukken en het treasurybeleid. Ook bespreekt zij het auditplan en de bevindingen van de accountan t. Twee commissarissen zijn op voordracht van de huurders benoemd. Zij houden actief contact met het huurdersplatform. 8.5.1 Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie adviseert de Raad van Commissarissen onder meer over de benoeming, beloning en arbeidsvoorwaarden van de leden van de directeur bestuurder en de commissarissen. De remuneratiecommissie geeft advies en is daarnaast bevoegd om de beoordeling vast te stellen van de directeur bestuurder, nadat de leden van de Raad van Commissarissen om hun oordeel over het functioneren is gevraagd. Ook stelt de remuneratiecommissie het salaris en de overige arbeidsvoorwaarden van de directeur bestuurder vast of past deze aan, voor zover dit salaris en/of de aanpassing ervan past binnen het bezoldigingsbeleid dat de Raad van Commissarissen heeft vastgesteld. De voltallige raad bespreekt jaarlijks de (neven) functies van zowel de directeur bestuurder, als van de leden van de Raad van Commissarissen.

De remuneratiecommissie kwam in 2021 twee keer bijeen. Vanuit de raad hadden Kees van der Luijt en Jeroen de Leeuw zitting in deze commissie. 8.5.2 Auditcommissie De auditcommissie is ingesteld om de Raad van Commissarissen bij te staan in zijn controlerende taak en toezichthoudende rol. De auditcommissie rapporteert over haar bevindingen en aanbevelingen op financieel gebied, de interne beheersing, het risicoprofiel, het financieringsbeleid en het functioneren en de rapportages van de externe accountant. De auditcommissie kwam in 2021 vier keer bijeen. Vanuit de raad hadden Huub Bröring (voorzitter) en Bart Moesbergen zitting in deze commissie.

90

De directeur bestuurder en de manager Bedrijf wonen de vergaderingen altijd bij. Ook zijn de leden van het team Audit & Control bij deze vergaderingen aanwezig.

Verslag van de RvC

Afhankelijk van de onderwerpen, schuiven betrokken medewerkers aan. Aansluitend op de vergadering van de auditcommissie, waarin de jaarstukken worden behandeld, overlegt de commissie in afwezigheid van de directeur bestuurder met de accountant. In 2021 zijn in de vergaderingen onder andere de tertiaalrapportages, de jaarstukken, de stukken van de accountant, aspecten van treasury, het risicoprofiel en interne controle besproken. Ook is aandacht besteed aan de wijziging in de ratio’s uit het toezicht kader van Aw/WSW en de consequenties van het nieuwe borgingsstelsel WSW. Specifieke aandacht ging nog uit naar het fiscale dossier en de opgelegde naheffingsaanslag en de deelname aan de Vestia deal. Met het team Audit en Control wordt een jaarlijks auditplan opgesteld en periodiek doet het team verslag van zijn bevindingen en beoordelingen. Daarnaast heeft het team Audit & Control en de accountant een jaarlijks overleg met de Auditcommissie. Hierbij is de Raad van Bestuur niet aanwezig. De belangrijkste taakopdracht van het team is het leveren van een bijdrage aan ‘good governance’, integriteit, compliance, risicomanagement en de continue verbetering van de maatschappelijke dienstverlening van de organisatie afgestemd op de missie en visie. Binnen de auditcommissie is samen met hen ook stilgestaan bij de fraude risico inventarisatie.

Ook vindt er in 2022 nader onderzoek plaats naar de wijze waarop KleurrijkWonen haar interne organisatie met betrekking tot risicobeheer heeft vormgegeven om deze waar nodig verdergaand te optimaliseren.

8.6 Hoe wij ons laten informeren Als raad hechten wij veel waarde aan betrouwbare sturingsinformatie, onafhankelijke beeldvorming en de opinie van onze stakeholders. Gedurende het jaar hebben we dan ook een groot aantal formele en informele contactmomenten met bijbehorende documenten. De Raad van Commissarissen baseert zijn oordeel bij de gevraagde besluiten mede op de vergaderstukken, die de raad vanuit de organisatie ontvangt en verder op de tertiaalrapportages en andere periodieke rapportages. De raad ziet erop toe dat de ontvangen informatie de relevante aspecten laat zien op financieel, volkshuisvestelijk, maatschappelijk en organisatorisch gebied en op het gebied van de dienstverlening aan de huurders van KleurrijkWonen. De raad laat zich ook informeren door relevante stakeholders binnen en buiten de organisatie en wint zelfstandig informatie in over de gang van zaken bij KleurrijkWonen. Zo zijn er gesprekken met de ondernemingsraad, het huurdersplatform en de accountant. Ook gesprekken met medewerkers in- of buiten de vergadering zijn een bron van informatie. De leden van de Raad van Commissarissen zijn lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW). 8.6.1 Het huurdersplatform In 2021 zijn de huurderscommissarissen tweemaal bij een vergadering van het huurdersplatform aanwezig geweest.

Vanwege de coronapandemie was dit helaas één keer een vergadering via Teams. Hierdoor werd de interactie bemoeilijkt. Ook heeft een overleg

91

tussen huurderplatform en de voltallige Raad plaatsgevonden. Hierin is ingegaan op de rol van de Raad van Commissarissen binnen KleurrijkWonen. De overleggen vinden op structurele en openhartige wijze plaats en geven ons inzicht om vraagstukken die bij de huurders leven te bespreken en eventueel van een reactie door de bestuurder te laten voorzien.

Verslag van de RvC

Annerieke van der Vegt en Huub Bröring hebben op voordracht van de huurders zitting in de Raad van Commissarissen. 8.6.2 De ondernemingsraad Het overleg met de ondernemingsraad heeft twee keer plaatsgevonden en wordt door de gehele raad bijgewoond. Binnen de OR hebben enige wisselingen plaatsgevonden en kwam het voorzitterschap vrij. In de overleggen is het met name gegaan over de effecten van de coronapandemie op de organisatie en de ervaringen met de gewijzigde aansturing van de organisatie. Daarnaast is ook de samenstelling van de OR zelf aan de orde geweest. De directeur bestuurder is niet aanwezig tijdens deze bijeenkomsten. 8.6.3 Externe stakeholders De raad hecht grote waarde aan de oordelen van de Aw en het WSW. De oordeelsbrieven zijn vanuit de organisatie gedeeld en hebben niet geleid tot nadere benodigde acties. 8.6.4 Toezicht op functioneren externe accountant De accountant van KleurrijkWonen heeft de jaarrekening en het jaarverslag 2020 gecontroleerd. Het controleplan 2021 van de accountant is, na bespreking in de auditcommissie met de accountant, besproken en vastgesteld in de raad. De managementletter waarin de tussentijdse bevindingen van de interim controle van Deloitte worden weergegeven, is besproken met de accountant in de auditcommissie. Deloitte verzorgt de accountantscontrole vanaf 2008.

Het functioneren van de accountant wordt jaarlijks kort besproken in de auditcommissie en de Raad van Commissarissen. Eind 2021 heeft de selectie van een nieuwe accountant plaatsgevonden in lijn met de interpretatie van de vigerende OOB wetgeving. Vanaf het verslagjaar 2022 neemt BDO de rol van Deloitte over.

8.7 Vooruitblik 2022 Ook in 2022 zullen de pandemie en de gevolgen hiervan voor de maatschappij een stempel drukken op de organisatie. Het nieuw aangetreden kabinet, met een minister van Volkshuisvesting, heeft de zware taak om de woningmarkt vlot te trekken. Daartoe wordt onder andere de verhuursdersheffing afgebouwd tot nul in 2023. Dit om corporaties in de gelegenheid te stellen het bouwvolume te verhogen. Voor het bouwvolume is KleurrijkWonen niet alleen afhankelijk van de financiële kant. Ook zullen gronden beschikbaar moeten worden gesteld en vergunningen versneld moeten worden afgegeven om de ambities op dit vlak waar te maken.

92

Met betrekking tot betaalbaarheid van woningen, zijn ook de effecten van de sterk gestegen energieprijzen van belang. De combinatie van huur- en energielasten zullen nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden. Ook de koopkracht en inflatie vragen daarbij om aandacht.

Verslag van de RvC

KleurrijkWonen heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Nieuwe initiatieven worden nauwlettend gevolgd en verankerd in de bedrijfsvoering. Daarbij worden maatschappelijke bijdrage en een goede besteding van middelen niet uit het oog verloren. Kleu rrijkWonen werkt actief aan klimaatadaptatie en CO2 reductie. De samenstelling van huishoudens, behorend tot de huurders van KleurrijkWonen, is aan verandering onderhevig en openbaart zich binnen het bezit op verschillende manieren. Blijvende aandacht voor de brede doelgroep van beleid krijgt ook in 2022 de aandacht. Mogelijk wordt daartoe de wijze van toewijzen bijgesteld. De medewerkers zullen vanuit een nieuwe balans tussen thuiswerken en aanwezigheid op kantoor alle zeilen moeten bijzetten om de ambitieuze plannen te verwezenlijken. Maar het fundament is op orde.

8.8 Verklaring van de Raad van Commissarissen In de vergadering van de Raad van Commissarissen op 29 april 2022 zijn de jaarrekening en het jaarverslag (tevens volkshuisvestingsverslag) van KleurrijkWonen met de accountant besproken. Nadat is kennisgenomen van de controleverklaring van de accountant, heeft de Raad van Commissarissen op 29 april 2022 de door het bestuur opgestelde jaarrekening vastgesteld. De raad heeft bij het vaststellen van de jaarrekening decharge verleend aan de directeur bestuurder en aan de Raad van Commissarissen. Dankwoord De Raad van Commissarissen wil graag het huurdersplatform (Samenwerkende Huurdersorganisaties KleurrijkWonen), de directeur bestuurder, de ondernemingsraad en alle medewerkers van KleurrijkWonen bedanken voor hun inzet gedurende het afgelopen verslagjaar, en voor het feit dat ze het de raad mogelijk maken haar toezichthoudende taak uit te voeren.

Tiel, 29 april 2022 Raad van Commissarissen KleurrijkWonen Huub Bröring Jeroen de Leeuw Kees van der Luijt (vz) Bart Moesbergen Annerieke van der Vegt

93

94

JAARREKENING

Een door de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen getekend exemplaar van de jaarrekening 2021, een gewaarmerkt exemplaar door Deloitte Accountants B.V. van de jaarrekening 2021 en de controleverklaring jaarrekening 2021, die is voorzien van de originele handtekening van de accountant liggen ter inzage op het kantoor van Stichting KleurrijkWonen te Tiel.

95

Inhoudsopgave JAARREKENING ............................................................................................................. 95 1 Balans per 31 december 2021 ................................................................................ 98 2 Winst- en verliesrekening over 2021 ..................................................................... 100 3 Kasstroomoverzicht (directe methode) .................................................................. 102 4 Toelichting op de balans, winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht .... 104 4.1 Algemeen ............................................................................................................. 104 4.1.1 Activiteiten.............................................................................................. 104 4.1.2 Groepsverhoudingen .............................................................................. 104 4.1.3 Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening .............. 105 4.1.4 Impact coronavirus ................................................................................. 105 4.1.5 Stelselwijzigingen ................................................................................... 105 4.1.6 Schattingen ............................................................................................

105 4.1.7 Presentatiewijzigingen............................................................................ 106 4.1.8 Financiële instrumenten ......................................................................... 106 4.2 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ....................................... 107 1. Vastgoedbeleggingen ....................................................................................... 107 2. Materiële vaste activa ....................................................................................... 111 3. Financiële vaste activa...................................................................................... 111 4. Voorraden ......................................................................................................... 112 5. Vorderingen ...................................................................................................... 112 6. Liquide middelen ............................................................................................... 112 7. Eigen vermogen................................................................................................ 113 8. Voorzieningen ................................................................................................... 113 9. Langlopende schulden ...................................................................................... 115 10.

Kortlopende schulden ..................................................................................... 115 4.3 Grondslagen voor de resultaatbepaling ................................................................ 116 11. Totaal van nettoresultaat exploitatie vastgoedportefeuille ............................... 116 12. Totaal van nettoresultaat verkocht vastgoed in ontwikkeling ........................... 117 13. Totaal van netto gerealiseerd resultaat verkoop vastgoedportefeuille ............. 117 14. Totaal van waardeveranderingen vastgoedportefeuille ................................... 117 15 Totaal van nettoresultaat overige activiteiten ................................................... 118 16. Overige organisatiekosten .............................................................................. 118 17. Kosten omtrent leefbaarheid ........................................................................... 118 18. Totaal van financiële baten en lasten .............................................................. 118 19. Belastingen ..................................................................................................... 118 20. Resultaat uit deelnemingen ............................................................................. 119 21. Toerekening baten en lasten ...........................................................................

119 4.4 Grondslagen voor het kasstroomoverzicht ............................................................ 121 4.5 Scheiding DAEB en niet-DAEB ............................................................................. 122 4.6 Toelichting op de onderscheiden posten van de balans ........................................ 124 1. Vastgoedbeleggingen ....................................................................................... 124 2. Materiële vaste activa ....................................................................................... 134 3. Financiële vaste activa...................................................................................... 135 4. Voorraden ......................................................................................................... 138 5. Vorderingen ...................................................................................................... 139 6. Liquide middelen ............................................................................................... 141 7. Eigen vermogen................................................................................................ 142 8. Voorzieningen ................................................................................................... 145 9. Langlopende schulden ......................................................................................