11. (AZ) bijlage UenH-strategie Vijfheerenlanden februari 2022_geconsolideerde versie.pdf

UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE VTH BELEID VIJFHEERENLANDEN 2021-2024 9 februari 2022

Inleiding vooraf Voor u ligt de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie van de gemeente Vijfheerenlanden voor de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Deze ‘U&H-strategie’ (de term is afkomstig uit de Omgevingswet en vervangt de tot nu toe gebruikelijke term ‘VTH-beleid’) bestaat uit drie delen. De delen 1 en 2 zijn inhoudelijk ongewijzigd ten opzichte van het op 22 juni 2021 vastgestelde VTH-Beleid 2021-2024. Deel 3 is nieuw toegevoegd en is van toepassing op de taken die de gemeente bij de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) heeft ondergebracht. De delen 1 en 2 zijn en blijven van toepassing op de taken die de gemeente zelf uitvoert. Door deze delen bij elkaar te voegen blijft er in Vijfheerenlanden sprake van één beleidsnota voor het VTH-beleid. Het nieuw toegevoegde deel 3 betreft de Uniforme Uitvoerings- en Handhavingsstrategie die door gemeenten, provincie en beide omgevingsdiensten in de provincie Utrecht is voorbereid. Het hebben van gezamenlijk beleid voor de taken die bij de omgevingsdienst zijn onder gebracht is wettelijk verplicht. Dat is nu al zo onder wet VTH en dat blijft onder Omgevingswet. De ODRU-gemeenten kenden nog geen gezamenlijk beleid. Met deze strategie wordt voldaan aan de wettelijke eis en gaat er een uniform VTH-beleid voor milieu gelden in de hele provincie Utrecht.

Er is dan sprake van een gelijk speelveld voor alle inwoners en bedrijven in de provincie Utrecht. Deel 3 is al ‘Omgevingswetproof’. De regionale strategie is in beginsel voor twee jaar (2022 en 2023) van toepassing. Omdat het vigerende VTH-beleid voor de periode 2021-2024 is vastgesteld en de regionale strategie daaraan wordt toegevoegd is de geldigheid in Vijfheerenlanden een jaar langer. De Uitvoerings- en handhavingsstrategie bestaat dus uit de volgende drie delen: 1. VTH-Beleid 2021-2024, Sterk in omgaan met verscheidenheid 2. VTH-beleid 2021-2024, Deel 2 Bijlagenbundel 3. Uniforme uitvoering- en handhavingsstrategie 2022-2023

Deze ‘Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH beleid Vijfheerenlanden 2021-2024’ is op 15 februari 2022 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en treedt in werking op 31 maart 2022.

VTH-Beleid 2021-2024 Sterk in omgaan met verscheidenheid

Vastgesteld door college op 22 juni 2021 Gepubliceerd op 9 juli 2021

0

Inhoudsopgave 1. Inleiding ....................................................................................................................................................... 2 2. Ontwikkelingen ............................................................................................................................................. 4 3. Missie en Visie .............................................................................................................................................. 6 4. Uitgangspunten ............................................................................................................................................. 7 5. Doelstellingen ............................................................................................................................................... 8 6. Omgevingsanalyse........................................................................................................................................10 7. Prioriteiten ..................................................................................................................................................11 8. Strategieën..................................................................................................................................................12 9.

VTH-organisatie ...........................................................................................................................................13 10.

Monitoring en evaluatie ...............................................................................................................................15

11.

Samenwerkingspartners ..............................................................................................................................16

1

1.

Inleiding

Voor u ligt het vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid 2021-2024 (lees verder: VTH-beleid) van de gemeente Vijfheerenlanden. Dit VTH-beleid schetst het kader waarbinnen wij uitvoering geven aan de vergunning-, toezicht- en handhavingstaken (VTH-taken) op het gebied van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo); bouwen en milieu. De ODRU voert als belangrijke partner in mandaat de Wabo-taken milieu uniform uit voor haar gemeenten. Afstemming van deze taken en de uniforme borging is vastgelegd in het door het Algemeen Bestuur van de ODRU vastgestelde Koersdocument 2019-2022. Hiermee is de afstemming op bestuurlijk niveau geborgd en wordt voldaan aan de eisen die het omgevingsrecht stelt aan uitvoering en afstemming met de omgevingsdienst. In opdracht van de gemeente adviseert de VRU op vergunningen en voert toezicht uit op het gebied van brandveiligheid. Dit VTH-beleid geeft weer hoe wij een eenduidige werkwijze en een integrale afweging van de inzet van beschikbare middelen willen bereiken. Het biedt de belangrijkste basis voor het jaarlijks opstellen van het uitvoeringsprogramma voor VTH. Vanwege de ontwikkelingen omtrent het omgevingsrecht, zoals de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), verandert de komende jaren veel in de werkwijze van de VTH-taken.

Om deze reden is dit VTH-beleid een dynamisch document dat wij tussentijds aanpassen indien de veranderende wet- en regelgeving hierom vraagt. In dit beleid volgen we de systematiek van de “BIG 8” cyclus uit de wet VTH. De verschillende stappen in de cyclus vormen samen het VTH-beleid en het uitvoeringsprogramma VTH. Ook geven de stappen richting aan de systematiek van doorwerking en evaluatie. In bijlage 4 van de bijlagenbundel staat een uitgebreide uitleg van de “BIG 8” cyclus. Dit VTH-beleid is tot stand gekomen door afstemming tussen verschillende interne en externe partijen. Het beleid is op 22 juni 2021 vastgesteld door het college en ter kennisname naar de gemeenteraad gestuurd.

Waarom een VTH-beleid? Vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn voor de overheid in relatie tot belanghebbenden belangrijke instrumenten. Initiatiefnemers willen graag hun ideeën realiseren, terwijl omwonenden willen dat hun belangen worden beschermd. Met dit beleidsplan zijn wij transparant over wat we doen, waarom we het doen, welke keuzes we maken bij het uitvoeren van onze VTHtaken en hoe we dit organiseren.

2

Over welke VTH-taken gaat dit beleidsplan? Dit VTH-beleid ziet toe op de wettelijke taken omtrent de (fysieke) leefomgeving voor zover hieraan een vergunningen-, toezichten/of handhavings-component vastzit. Voor de volledige uiteenzetting van de reikwijdte, het wettelijk- en bestuurlijk kader verwijzen wij naar de bijlagen 3, 5 en 6 in de bijlagenbundel.

Leeswijzer Dit VTH-beleid bestaat uit twee delen. Deel 1, dat voor u ligt, geeft de hoofdlijnen van onze visie, uitgangspunten, doelen, prioriteiten en strategieën op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer. In deel 2 (de bijlagenbundel) worden de onderwerpen uit het eerste deel gedetailleerd uitgewerkt. In dit VTH-beleid verwijzen wij naar bijlagen uit de bijlagenbundel. Bijlage 1 van de bijlagenbundel bevat een overzicht van veel gebruikte afkortingen.

3

2.

Ontwikkelingen

Terugkijken De gemeente Vijfheerenlanden is op 1 januari 2019 ontstaan door een fusie van de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik. De eerste jaren hierna moesten het beleid en de werkprocessen worden afgestemd. Het vorige VTH-beleid was overgenomen van de (voormalige) gemeente Vianen en daardoor minder van toepassing op situaties in de voormalige gemeente Leerdam en Zederik. Ons vorige VTH-beleid is door ons geëvalueerd en door IBT beoordeeld. Daar kwamen een aantal verbetervoorstellen uit. Hieronder enkele van deze verbetervoorstellen: -

Het beleid volgens de planning – en control cyclus van de Big8 te volgen. Instrumenten, strategieën en protocollen goed op elkaar afstemmen. Monitoring en evaluatie als continue proces opstellen. Het onderdeel Milieu duidelijk terug laten komen in het beleid, met name in de strategieën. Het inzichtelijk maken van de benodigde middelen.

De volledige evaluatie en de verbetervoorstellen zijn terug te vinden in bijlage 7.

Vooruitkijken De gemeente staat voor een mooi Vijfheerenlanden dat gezond en duurzaam is voor iedereen. Met het coalitieakkoord en het collegeprogramma brengen wij focus aan in de ontwikkelingen van onze gemeente. In bijlage 8 staan de belangrijkste uitgangspunten voor het VTH-beleid uit deze visie-documenten. Deze uitgangspunten hebben we meegenomen in het opstellen van onze missie, visie, doelstellingen en prioriteiten. Vooruitkijken betekent ook het in kaart brengen van de ontwikkelingen die op ons pad komen de komende beleidsperiode. Wij maken een onderscheid in de juridische, maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen. Hiernaast geven wij een korte opsomming van de belangrijkste ontwikkelingen. Een uitgebreide beschrijving is te vinden in bijlage 8. De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) vragen de meeste aandacht. Deze twee wetten vormen een uitdaging op het gebied van de werkprocessen, een andere manier van werken en financiën. In bijlage 6 worden deze twee wetten nader toegelicht.

4

.

Juridische ontwikkelingen In samenwerking met de Utrechtse partners nemen wij o.a. deel aan pilots voor het model van de Omgevingstafel zodat het begeleiden van een aanvraag ‘Omgevingswetproof’ wordt. Ook wordt in Utrechts samenwerkingsverband gewerkt aan het Omgevingswetproof maken van het beleid (zie hoofdstuk 11 samenwerkingspartners).

Maatschappelijke ontwikkelingen

Organisatorische ontwikkelingen

Door een reeks ingrijpende maatschappelijke ontwikkelingen zoals polarisatie, steeds mondiger inwoners, ondermijning, de ontwikkelingen in de agrarische sector, waterbeheer en klimaatverandering en -adaptatie worden de VTH-werkzaamheden complexer en wellicht ook belangrijker. Ook zien wij uitdagingen m.b.t. de woningbouwopgave (3.850 woningen in Vijfheerenlanden tot 2040), en de transformatieopgave.

De afgelopen jaren lag de focus vooral op het inrichten van de nieuwe organisatie met een nieuw bestuur en de veranderende personele bezetting. De juridische én maatschappelijke ontwikkelingen vragen ook een andere manier van werken, waardoor een verbreding van functies binnen de gemeente plaatsvindt.

Door deze ontwikkelingen, waaronder het Coronavirus, staat de gemeente voor allerlei organisatorische en financiële vraagstukken. Dit heeft invloed op de manier van (samen)werken op het gebied van VTH. Wij proberen hier in dit VTHbeleid op in te spelen.

In het coalitieakkoord wordt de Omgevingswet expliciet genoemd en de uitgangspunten van de Omgevingswet (de wens om zaken te vereenvoudigen, meer ruimte te geven aan initiatieven en maatwerk mogelijk maken) sluiten goed aan bij de visie van de gemeente. In ons collegeprogramma wordt de ontwikkeling op het gebied van dienstverlening toegelicht. Vooral de digitale dienstverlening zal de komende periode meer aandacht krijgen. De monitoring van dienstverlening zal worden uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma VTH.

5

3.

Missie en Visie

In dit hoofdstuk beschrijven wij onze missie en visie. Deze missie en visie vloeien voort uit de verbeterpunten van het vorige beleid, eerder benoemde ontwikkelingen en het coalitieakkoord. Deze missie is waar wij voor staan als gemeente en de visie geeft weer hoe de afdeling VTH invulling geeft aan deze missie.

Missie Sterk in omgaan met verscheidenheid

Visie Het behouden en bevorderen van een gezonde en duurzame leefomgeving voor iedereen, waarin we vanuit een positieve grondhouding initiatieven en ontwikkelingen behandelen, vraagstukken integraal benaderen en eigen verantwoordelijkheid en naleefgedrag van inwoners en bedrijven stimuleren.

6

4.

Uitgangspunten

Vanuit onze missie en visie hebben wij onderstaande uitgangspunten opgesteld en gesplitst in algemene en specifieke uitgangspunten voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de invulling van onze missie en visie en het vertrekpunt voor de ontwikkeling van onze doelstellingen en acties voor de komende beleidsperiode.

Algemene uitgangspunten • • • • • • • •

We passen regels consequent toe en leveren maatwerk waar nodig. We beoordelen en behandelen gelijke gevallen op gelijke wijze. We kennen onze omgeving (inwoners, ondernemers, buurten, wijken, gebieden, gebouwen etc.) zo goed mogelijk. We werken vanuit een positieve grondhouding (de ja, mits-gedachte) en gaan eerst het gesprek aan (mediation). We communiceren open, duidelijk en transparant over ons gevoerde beleid en we zijn duidelijk over de rol van onze inwoners en ondernemers over wanneer wat verwacht wordt met welk resultaat. We werken risicogestuurd en hebben hierbij aandacht voor de verscheidenheid in onze gemeente. We gaan uit van het principe: goed gedrag beloont zichzelf. Als inwoners en ondernemers verzoeken, vergunningaanvragen en dergelijke compleet en volgens de regels indienen, komt dat de snelheid van afhandeling ten goede. We blijven op een constructieve manier (persoonlijk) in contact met inwoners/ondernemers.

Vergunningverlening •

•

•

•

•

We beoordelen initiatieven vanuit mogelijkheden en oplossingen. (“Ja, mits..” i.p.v. “Nee, tenzij..”). We handelen aanvragen zo snel mogelijk af en in ieder geval binnen de beslistermijnen. De diepgang van de beoordeling van aanvragen is afhankelijk van de risico’s van de activiteit (wij werken risicogestuurd). Wij erkennen en koesteren de verscheidenheid in onze gebiedstypen, inwoners en bedrijven. Vergunningverlening vindt plaats volgens de Vergunningenstrategie in bijlage 15.

Toezicht • • •

• •

•

•

Het toezicht voeren we ‘slim’ (doelmatig, efficiënt en effectief) uit. Bij constateringen van overtredingen met acuut gevaar wordt direct opgetreden. De wijze en diepgang van het toezicht is afhankelijk van de risico’s van de betreffende activiteit (wij werken risicogestuurd). We houden buurt-, wijk-, gebied-, themaof objectgericht toezicht. Onze toezichthouders voeren het toezicht zoveel mogelijk integraal en in samenwerking met andere partijen uit. Wij stimuleren goed naleefgedrag. Toezicht vindt plaats volgens de Toezichtstrategie in bijlage 16.

Handhaving • • •

•

•

We hebben oog voor de situatie ‘achter’ de overtreding/overtreder. Bij constateringen van overtredingen met acuut gevaar wordt direct opgetreden. Mediation en het stimuleren van het eigen oplossingsvermogen zijn belangrijke onderdelen van het voortraject. Bij spoedeisende omstandigheden is bestuursrechtelijke handhaving het sluitstuk van een voortraject waarbij mogelijke oplossingen zijn bekeken en afgewogen. Handhaving vindt plaats volgens de Handhavingsstrategie zoals vermeld in bijlage 17.

7

5.

Doelstellingen

Het is aan ons de taak om in te spelen op de verschillende ontwikkelingen (hoofdstuk 2) en uitvoering te geven aan onze missie en visie (hoofdstuk 3). Daarom stellen wij 5 doelstellingen op. Deze doelstellingen zullen jaarlijks in het Uitvoeringsprogramma VTH worden uitgewerkt in activiteiten in de monitoringstool. In deze tool vertalen we de regionale productbladen en nemen we per productblad acties op, stellen we een planning vast, benoemen we de verantwoordelijke en belichten we de aanpak voor het komende jaar. Op die manier maken wij de doelstellingen concreet en haalbaar. In de pijl op de volgende pagina gaan wij van visie naar uitvoering. Allereerst geven we daarin weer wat we willen bereiken (onze visie), wat we daarvoor gaan doen (de activiteiten in de monitoringstool) en wanneer we tevreden zijn (het gewenste resultaat).

Onze 5 beleidsdoelstellingen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

De komende beleidsperiode realiseren wij aangepaste werkwijzen en processen aan de Omgevingswet, zodat volgens de uitgangspunten van deze wet gewerkt kan worden. De komende beleidsperiode de koppeling tussen beleid en uitvoering versterken en nadrukkelijker sturen op prioriteit en inzet. De komende beleidsperiode realiseren wij aangepaste werkwijzen en processen op het stelsel van private kwaliteitsborging zodat wij erop toe kunnen zien dat de markt zijn verantwoordelijkheid neemt. De komende beleidsperiode realiseren wij de implementatie van een uniforme uitvoering van werkzaamheden a.d.h.v. de risicoanalyse en prioritering. De komende beleidsperiode realiseren wij een VTH-cyclus die voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen voor de uitvoering van de VTH-taken.

8

9

6.

Omgevingsanalyse

Gemeente Vijfheerenlanden bestaat uit verschillende steden en dorpen met elk hun eigen karaktereigenschappen en een omvangrijk buitengebied. Ondernemers, bewoners, organisaties, beheerders van natuurgebieden en het Waterschap zijn medeverantwoordelijk en bepalen met de gemeente de leefbaarheid, kwaliteit van de leefomgeving en veiligheid van bouwwerken en de gemeente zelf. Een verdere uitwerking van de omgevingsanalyse kunt u vinden in bijlage 9 van de bijlagenbundel.

Steden en dorpen -

16 kernen Eigen identiteit Afwisselend geheel Kleinschalige voorzieningen op korte afstand Grootschalige voorzieningen centraal gelegen Ontmoetingsplaats per kern

Verkeer en vervoer -

Driehoek van autosnelwegen: A15, A2 en A27 Provinciale wegen zijn de verbindingen tussen de kernen. Hoog aantal verplaatsingen per auto en doorgaand verkeer

Industrie- en bedrijfsterreinen -

-

3 gezoneerde bedrijfsterreinen: de glasfabriek, kaasfabriek en bedrijventerrein de Hagen/de Biezen Gaasperwaard, Nieuw Schaik en aantal terreinen in kernen Hoge vraag naar bedrijfspercelen

Wateren en groenvoorzieningen -

-

Waterhuishoudkundig gebied Alblasserwaard – Vijfheerenlanden Blauwe en groene verbindingen Groene aders, waterlopen en waterkeringen Ecologische verbindingen Klimaatadaptatie

Landelijk gebied -

Agrarische sector Oeverwallen Veengebieden Bodemdaling Intensief grondgebruik Afname biodiversiteit

10

7.

Prioriteiten

Er zal nooit voldoende capaciteit zijn om alle VTH-taken uitputtend uit te voeren; dit betekent dan ook keuzes maken en prioriteiten stellen. We doen dit aan de hand van een prioriteitstelling waar een risicoanalyse aan ten grondslag ligt. Hiermee maakt het team vergunningen, toezicht en handhaving keuzes ten aanzien van de inzet van capaciteit en middelen. De risicoanalyse en prioritering voor de Wabo-taken bouwen is gemaakt door de gemeente (zie bijlage 11 voor de volledige risicoanalyse en prioritering van de Wabo-taken bouwen). De ODRU heeft in overleg met de gemeente een risicoanalyse uitgevoerd voor milieutaken (ook in bijlage 11). Hieronder worden de 5 hoogste én laagste prioriteiten van de Wabo-taken bouwen en milieu weergegeven. De inzet op activiteiten met een lage prioriteit is minder dan op activiteiten met een hoge prioriteit. Er valt te denken aan de diepgang van toetsing van een vergunningaanvraag, de bezoekfrequentie van toezicht en de wijze waarop handhavingsverzoeken in behandeling worden genomen (nu doen of later inplannen). De werkwijze prioritair werken is te vinden in bijlage 10.

Top 5 hoogste prioriteiten Wabo-taken bouwen

Top 5 hoogste prioriteiten Wabo-taken milieu

•

• • • • •

• • • •

Publieke- en bedrijfsfunctie complex (bijeenkomst, gezondheidszorg, industrie, agrarisch, logies, etc.) Woonfunctie complex Omgevingsvergunning brandveilig gebruik Slopen/veranderen in beschermd stads- en dorpsgezicht of monument complex Handelen in strijd met bestemmingsplan uitgebreid

Autosloperij Overige industrie chemisch Tankstations met LPG Afvalstoffen Garage met tankstation

Top 5 laagste prioriteiten Wabo-taken bouwen

Top 5 laagste prioriteiten Wabo-taken milieu

• • • • •

• • • • •

Melding brandveilig gebruik Bouwwerken onder Wkb bouwbesluittoetsvrij Bouwwerk geen gebouw zijnde eenvoudig Uitvoeren werk en werkzaamheden (aanleggen) Reclame

Gasdrukregel- en meetstation Riool- en poldergemalen Telefooncentrale Olietank particulier Veehouderijen graasdieren

11

8.

Strategieën

Welke strategieën passen we toe om naleving te borgen en bevorderen?

Preventiestrategie (voorkomen) -

Communicatiestrategie (Voor)overleg Buurtbemiddeling en mediation Toezichthouders zichtbaar buiten aanwezig

Zie ook bijlage 13 en 14 in de bijlagenbundel

Handhavingsstrategie (optreden) -

Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) Risicogericht handhaven Handhaving tegen bestuursorganen

Zie ook de bijlage 17 in de bijlagenbundel

Vergunningenstrategie (reguleren) -

Risicogericht toetsen Vaste toetsingskaders Beleidsregel intrekken vergunningen

Zie ook bijlage 15 en 25 in de bijlagenbundel

Gedoogstrategie (gemotiveerd accepteren) -

Landelijk beleid (Grenzen aan gedogen)

Zie ook bijlage 20 in de bijlagenbundel

Toezichtstrategie (controleren) -

Risicogericht toezicht Preventief toezicht Actief toezicht Reactief toezicht

Zie ook de bijlage 16 in de bijlagenbundel

12

9.

VTH-organisatie

Algemeen Besluitvorming op (vergunnings)aanvragen, toezicht en handhaving zijn een kerntaak van de gemeente, die hierin duidelijk haar verantwoordelijkheden heeft en neemt. Bestuur, directie, netwerkmanagers en de medewerkers van het team (de teams) hebben ieder hun eigen rol en verantwoordelijkheid. In bijlage 6 van de bijlagenbundel wordt dit nader uitgewerkt. Hieronder een korte beschrijving van de organisatie en kwaliteitscriteria die van toepassing zijn.

Organisatie en financiën De uitvoering van de VTH-taken op het gebied van de Wabo-taken bouwen is ondergebracht bij het team Vergunningen, Toezicht en Handhaving. In het uitvoeringsprogramma VTH en het jaarverslag wordt de formatie die zich met de uitvoering van deze taken bezighoudt beschreven. De in de beleidsnota beschreven doelen en prioriteiten worden in beginsel uitgevoerd binnen het beschikbare budget. Indien blijkt dat de formatie bijstelling behoeft dan zal dit via de reguliere begrotingscyclus worden aangekaart. De Wabo-taken milieu zijn (wettelijk verplicht) neergelegd bij de ODRU. Daarnaast worden provinciale bedrijven in de gemeente Vijfheerenlanden gecontroleerd door de RUD Utrecht voor de provincie Utrecht. De bouwtaken voor deze provinciale bedrijven zijn gemandateerd aan de gemeente. Met betrekking tot brandveiligheid adviseert de VRU in opdracht van de gemeente op vergunningaanvragen voor bouw, milieu en evenementen en houdt toezicht op de realisatie (nieuwbouw), bestaande bouw, milieu en evenementen.

Kwaliteit(scriteria) Dit VTH-beleid maakt onderdeel uit van de beleidscyclus zoals wettelijk vastgelegd in het Besluit omgevingsrecht (Bor). Door het volgen van deze beleidscyclus wordt de kwaliteit van de VTH-taken in de organisatie geborgd. De kwaliteit van de uitvoering van deze taken wordt bovendien geborgd door de op 11 juni 2020 door de raad vastgestelde ‘Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Vijfheerenlanden’, waarin is aangegeven dat de gemeente bij de uitvoering van de VTH-taken de landelijke kwaliteitscriteria hanteert. De toezichthouders zijn aangewezen en aangesteld door het college van B&W voor de uitvoering van hun taken waarbij er op persoons- en functieniveau een scheiding is tussen vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarnaast hanteren wij een roulatiesysteem met betrekking tot de toezichthouders, waardoor niet jaren achtereen dezelfde ambtenaren betrokken zijn bij dezelfde zaken. Bij de activiteiten met betrekking tot milieu is bij de Omgevingsdienst Regio Utrecht en VRU sprake van een roulatiesysteem waardoor niet jaren achterheen dezelfde ambtenaren bij dezelfde inrichtingen betrokken zijn.

Ook bepalen de landelijke kwaliteitscriteria op welke wijze de gemeentelijke organisatie borgt dat de uitvoering van de VTH-taken door de gemeente en externe partijen structureel op een adequaat niveau plaatsvindt. Instrumenten om deze kwaliteit te borgen, zijn

13

bijvoorbeeld het VTH-beleid, uitvoeringsprogramma VTH, werkprocessen, protocollen en monitoring en verslaglegging. De resultaten zullen jaarlijks worden geëvalueerd en hiervan verslag worden gedaan in het jaarverslag. Vanuit haar taak tot Interbestuurlijk toezicht (IBT) ziet de Provincie hier op toe en de rapportages worden ter informatie aan de gemeenteraad en provincie gezonden

14

10. Monitoring en evaluatie Sluitstuk van de toepassing en uitvoering van het beleid en de diverse processen is de verantwoording over de inspanningen en resultaten. Daarin staat de vraag centraal of de geleverde inspanningen hebben bijgedragen aan het realiseren van de gestelde doelen en of de ingezette maatregelen succesvol zijn geweest. Daarom moet beleid periodiek geëvalueerd en gemonitord worden. Zo wordt de beleidscirkel gesloten. De evaluatie bestaat uit het beoordelen van jaarresultaten en het effect hiervan op de uitgangspunten en doelstellingen uit het beleid. Er wordt periodiek gemonitord aan de hand van het beleid om de tussenresultaten te beoordelen, jaarlijks verslag gelegd over het uitvoeringsprogramma VTH en het beleid wordt tussentijds geëvalueerd. Hieronder worden monitoring, verantwoording en evaluatie van het beleid verder toegelicht.

Monitoring Een goede registratie vergemakkelijkt het vervolgtraject (repressief toezicht en sancties) en verschaft inzicht in de hele keten vanaf een vergunning tot en met een overtreding en de naleving. Het voordeel hiervan is dat alle (handhavings)partners profiteren van de informatie. Het registreren van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens is met name van belang voor het te voeren beleid, de in te zetten capaciteit en de verantwoording naar het bestuur en management. De voortgang van VTH wordt periodiek gemonitord op basis van het uitvoeringsprogramma VTH en de monitoringstool doelstellingen en acties. Deze monitoring wordt gebruikt om te beoordelen of de gestelde doelen uit het VTH-beleidsplan worden behaald. De ODRU en VRU rapporteren periodiek aan de gemeente over de door hen behaalde resultaten.

Verantwoording

Evaluatie

Na afloop van het kalenderjaar wordt een jaarverslag opgesteld voor het college, waarin tenminste over de volgende onderwerpen wordt gerapporteerd:

Voordat een beleidsperiode is verstreken, wordt ten behoeve van het nieuwe beleid een evaluatie uitgevoerd. Er wordt dan beoordeeld of:

•

De uitvoering en voortgang van de • ● Vastgestelde beleidsdoelen uit het VTHvoorgenomen activiteiten uit het beleidsplan zijn bereikt; uitvoeringsprogramma VTH; • ● De voorgenomen activiteiten uit het • Of de uitvoering van deze activiteiten VTH-beleidsplan zijn uitgevoerd; heeft bijgedragen aan de voortgang van • ● Er aan de afspraken is voldaan die met de beleidsdoelen uit het VTH-beleidsplan; externe partijen zijn gemaakt. • Of het VTH-beleidsplan (mede op basis van bovenstaande) eventueel aangepast Ook deze evaluatie documenteren wij in het jaarverslag en de resultaten worden gebruikt moet worden. voor het nieuwe VTH-beleid voor de volgende • Of de VTH-organisatie nog voldoet aan beleidsperiode en het uitvoeringsprogramma de wettelijke kwaliteitscriteria. VTH voor het volgende jaar. Het college maakt het jaarverslag bekend aan de gemeenteraad en Gedeputeerde Staten.

15

11. Samenwerkingspartners Voor de realisatie van haar doelstellingen is de gemeente mede afhankelijk van andere partijen. Dit hoofdstuk beschrijft welke samenwerkingspartners en overlegvormen er zijn en hoe de samenwerking wordt gestructureerd. Dit is geen uitputtend overzicht, maar dit zijn de meest voorkomende samenwerkingspartners. Regionaal overleg Er wordt in de regio Utrecht al vanaf 2010 door 18 gemeenten, ODRU, RUD, VRU en de Provincie Utrecht actief samengewerkt om ervaringen te delen, kennis uit te wisselen en projecten af te stemmen. De gemeente Vijfheerenlanden participeert hier ook actief in. Eén van de doelen is om in gezamenlijkheid de kwaliteit en uniformering van het VTH-beleid, Uitvoeringsprogramma VTH en VTH evaluaties te vergroten. Ook is de voorbereiding van de Omgevingswet in deze samenwerking opgepakt. Door het bestuurlijk ondertekenen van een Samenwerkingsovereenkomst Omgevingswet (SOK-OW) is dit proces geformaliseerd. De volgende werkgroepen zijn geformeerd. Dit kan afhankelijk van de behoefte wijzigen. o o o o

Omgevingstafel Platform Omgevingsinformatie Meervoudige vergunningverlening Toepasbare regels en vragenbomen

o VTH-uitvoeringsstrategie (voorheen VTH-beleid) o Samenwerkingsvoorziening TH Utrecht o Bruidsschat/Tijdelijk Omgevingsplan

o Archivering o Oefenen met het DSO

Daarnaast is er nog een aantal andere samenwerkingsinitiatieven, zoals: • Warme overdracht bodemtaken • Structurele effecten Omgevingswet • Opleidingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) De Veiligheidsregio Utrecht adviseert de gemeente in het kader van de vergunningverlening (bouwen, milieu, gebruik) op het gebied onderdeel brandveiligheid, bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen, brandveiligheid en gezondheidsaspecten bij evenementen en ruimtelijke ordening inclusief externe veiligheid van brandveilig gebruik. Ook voert de VRU op dit gebied het toezicht uit. De samenwerkingsafspraken tussen de VRU en de gemeente liggen vast in een DVO TUO. De VRU rapporteert jaarlijks over de uitgevoerde werkzaamheden en stelt jaarlijks in overleg met de gemeente een jaarplan/jaarprogramma op. Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU)

16

De Omgevingsdienst voert voor de gemeente Vijfheerenlanden de wettelijke én enkele aanvullende (milieu)taken uit. De samenwerkingsafspraken tussen de ODRU en de gemeente liggen vast in een dienstverleningsovereenkomst (hierna: DVO). De ODRU rapporteert ieder kwartaal en jaarlijks over de voortgang van de uitvoering van haar taken. Ook stelt de ODRU jaarlijks een uitvoeringsprogramma op. De regievoerder ODRU van de gemeente ziet hierop toe. Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD Utrecht) De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht verleent vergunningen, houdt toezicht, handhaaft en adviseert voor de taken waarbij de provincie Utrecht het bevoegde gezag is. Provincie Utrecht De provincie Utrecht heeft de (wettelijke) taak om de samenwerking tussen bestuursorganen op het gebied van de VTH-taken te coördineren door middel van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT). De Provincie Utrecht monitort of en in hoeverre gemeenten voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen, onder andere op het gebied van het omgevingsrecht. Het IBT richt zich zowel op de taken vergunningenverlening, toezicht en handhaving, als op ruimtelijke ordening, milieu, externe veiligheid en erfgoed/monumenten. In de provinciale verordening systematische toezichtinformatie is vastgelegd welke informatie de provincie van de gemeenten jaarlijks wil ontvangen op de onderdelen van het omgevingsrecht.

Op basis van de aangeleverde informatie vindt de beoordeling plaats. Hierbij kan het oordeel uitkomen op ‘adequaat’, ‘redelijk adequaat’ of ‘niet adequaat’. Politie Het Milieuteam van de politie Midden Nederland valt voor wat betreft aansturing onder het functioneel parket Amsterdam. Op het gebied van strafrechtelijke milieuzaken zijn de milieu-agenten het eerste aanspreekpunt voor de gemeente. Daarnaast is de local office het vaste aanspreekpunt voor de gemeente, de Boa’s en de omgevingsdienst. Afhankelijk van de positionering van de overtreding in de matrix van de Landelijke Handhaving strategie komt het Milieuteam vroeg of later in beeld. Openbaar Ministerie (OM) In het geval strafrechtelijk optreden is vereist, bijvoorbeeld bij de vervolging van milieuovertredingen, waarbij sprake is van economische delicten, vindt afstemming plaats met het functioneel parket te Amsterdam. De vervolging van overtredingen openbare ruimte worden afgehandeld door het OM Midden-Nederland. Waterschap Rivierenland De samenwerking tussen de waterschappen en gemeenten heeft betrekking op het toezicht en handhaving van zaken die grondwater of oppervlaktewater gerelateerd zijn, zoals waterkwaliteit en -kwantiteit, medegebruik van openbaar water en nautisch toezicht op vaarbewegingen. Ook adviseert het waterschap de gemeente over waterhuishoudkundige gevolgen en bij vergunningverlening en

17

handhaving van lozingen op de riolering. Daarnaast stelt het waterschap een waterschapsverordening vast. De waterschapsverordening bevat regels voor waterkeringen, watergangen en grondwater. Rijkswaterstaat De samenwerking tussen Rijkswaterschap en de gemeente heeft betrekking op waterkwaliteit en wegen. De gemeente valt geheel binnen het beheergebied van Midden-Nederland (RWS-MN), met uitzondering van alle raakvlakken met de Lek. Rijkswaterstaat en Waterschap Rivierenlanden werken nauw samen wat betreft het monitoren versterken van de veiligheid van de waterkeringen.

18

VTH – beleid 2021-2024 Vijfheerenlanden

Deel 2 Bijlagenbundel

Vastgesteld door college op 22 juni 2021 Gepubliceerd op 9 juli 2021

1

Inhoudsopgave Inleiding .............................................................................................................................. 3 Bijlage 1: Lijst met veel gebruikte afkortingen ............................................................ 4 Bijlage 2: Begrippenlijst ................................................................................................... 6 Bijlage 3: Reikwijdte VTH-beleid Vijfheerenlanden ....................................................12 Bijlage 4: De Big-8 Cyclus ..............................................................................................13 Bijlage 5: Bestuur en organisatie ..................................................................................14 Bijlage 6: Wettelijk kader................................................................................................16 Bijlage 7: Evaluatie Integraal Handhavingsbeleid ......................................................22 Bijlage 8: Bestuurlijk- en beleidskader .........................................................................26 Bijlage 9: Omgevingsanalyse Vijfheerenlanden ..........................................................32 Bijlage 10: Risicoanalyse per taakveld .........................................................................35 Bijlage 11: Werkwijze prioritair werken

.......................................................................42 Bijlage 12: Uitleg / toelichting ‘Tafel van Elf’ ..............................................................48 Bijlage 13: Preventiestrategie ........................................................................................50 Bijlage 14: Communicatie strategie ..............................................................................51 Bijlage 15: Vergunningenstrategie ................................................................................52 Bijlage 16: Toezichtstrategie ..........................................................................................72 Bijlage 17: Handhavingsstrategie ..................................................................................75 Bijlage 18: Toelichting interventies van licht naar zwaar ..........................................84 Bijlage 19: Richtlijnen dwangsombedragen en termijnen .........................................87 Bijlage 20: Gedoogstrategie ...........................................................................................96 Bijlage 21: Privaatrechtelijke handhaving....................................................................97 Bijlage 22: Handhaving bij overtreding eigen organisatie of andere overheid ......97 Bijlage 23: Manier van werken bij toezicht en handhaving

......................................98 Bijlage 24: Toets- en Toezichtmatrix ..........................................................................100 Bijlage 25: Beleidsregels intrekken vergunningen ...................................................107 Bijlage 26: Beleidsregels tegengaan permanente bewoning recreatieverblijven 109 Bijlage 27: Landelijke richtlijn bouw- en sloopveiligheid.........................................111

2

Inleiding In april 2016 is een wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in werking getreden, waarmee verbeteringen van het stelsel van Vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) een wettelijke verankering hebben gekregen. Op grond van de Wet VTH en de daarvan afgeleide Verordening Kwaliteit VTH hebben gemeenten, het college van B&W, de plicht een integraal vergunningen- en handhavingsbeleid te formuleren en dat jaarlijks uit te werken in uitvoeringsprogramma’s. Het college informeert de gemeenteraad, gedeputeerde staten en partners over het vastgestelde beleid, de uitvoeringsprogramma’s en doet daar jaarlijks verslag van. Verder evalueert het college de ingezette formatie en middelen. De wet VTH gaat beleidsneutraal over in de Omgevingswet. De artikelen die de verplichtingen voor het VTH-beleid en bijbehorende documenten regelen, staan vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet in het Omgevingsbesluit. De strategieën in deze bijlagebundel zijn ook getoetst aan de wetgeving in het Omgevingsbesluit. Er wordt in de regio Utrecht al vanaf 2010 door 18 gemeenten, ODRU, RUD, VRU en de Provincie Utrecht actief samengewerkt om ervaringen te delen, kennis uit te wisselen en projecten af te stemmen. De gemeente Vijfheerenlanden participeert hier ook actief in.

Eén van de doelen is om in gezamenlijkheid de kwaliteit en uniformatie van het VTH-beleid, VTH Uitvoeringsprogramma en VTH evaluaties te vergroten. Ook is de voorbereiding van de Omgevingswet in deze samenwerking opgepakt. Door het bestuurlijk ondertekenen van een Samenwerkingsovereenkomst Omgevingswet (SOK-OW) is dit proces geformaliseerd. Er zijn diverse werkgroepen geformeerd. Dit kan afhankelijk van de behoefte wijzigen. In dit regionale verband is een format opgesteld voor het VTH-beleid. De voorliggende set van beleidsnotitie en bijlagenbundel is op basis daarvan opgesteld. Ook het uitvoeringsprogramma VTH en het jaarverslag zullen conform de regionale formats worden opgesteld. De komende periode wordt in Utrechts samenwerkingsverband gekeken naar het Omgevingswetproof maken van het VTH-beleid. De verplichte basistaken (milieu) die de ODRU uitvoert voor haar gemeenten worden uniform uitgevoerd. Afstemming van deze basistaken en de uniforme borging is vastgelegd in het Koersdocument 2019-2022. Het Koersdocument is door het Algemeen Bestuur van de ODRU vastgesteld. Dit Algemeen Bestuur bestaat uit wethouders van de 15 deelnemende gemeenten van de ODRU. Hiermee is ook de afstemming op bestuurlijk niveau geborgd en wordt er voldaan aan de eisen die het omgevingsrecht stelt aan uitvoering en afstemming op OD-schaalniveau.

Specifiek voor de milieutaken zijn in ODRUverband afspraken gemaakt over risicogestuurd toezicht en het toepassen van de (op één punt aangepaste) landelijke handhavingsstrategie. De strategieën in deze bijlagebundel gelden Wabo-breed. En in bijlage 17 wordt de specifieke afwijking aangegeven. Leeswijzer Het gemeentelijke VTH-beleid 2021-2024 bestaat uit twee onderdelen. Het eerste deel geeft op een visuele manier kort de hoofdlijnen weer van de missie & visie, uitgangspunten, doelen, prioriteiten en strategieën op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het tweede deel is de voorliggende bijlagenbundel waarin de onderwerpen uit het eerste deel verder zijn uitgewerkt. De volgorde van de bijlagen in deze bijlagenbundel volgt de volgorde in het VTH-beleid 2021-2024. Deel 2 is van toepassing op het taakveld bouwen en milieu. Daar waar dat niet zo is zal dit afzonderlijk worden aangegeven.

3

Bijlage 1: Lijst met veel gebruikte afkortingen Wetgeving en besluiten AIM Activiteitenbesluit Internet Module AMvB Algemene Maatregel van Bestuur APV Algemene Plaatselijke Verordening AVG Algemene Verordening Gegevensbescherming Awb Algemene wet bestuursrecht Bbl Besluit bouwwerken leefomgeving Bevi Besluit externe veiligheid inrichtingen Bor Besluit omgevingsrecht Brzo Besluit risico’s zware ongevallen BWT Bouw- en woningtoezicht HUP Handhavingsuitvoeringsprogramma LHS Landelijke Handhavingsstrategie Mor Ministeriële regeling omgevingsrecht Ow Omgevingswet Rav Regeling ammoniak en veehouderij Revi Regeling externe veiligheid inrichtingen RO Ruimtelijke Ordening Wabo Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wav Wet ammoniak en veehouderij Wed Wet op de economische delicten Wet Bibob Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur Wet VTH Wet vergunningen, toezicht en handhaving (is de werknaam) Wet WOZ Wet Waardering Onroerende Zaken Wgh Wet geluidhinder Wgv Wet geluidhinder en veehouderij Wkb Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Wnb Wet natuurbescherming Wm Wet milieubeheer Wro Wet ruimtelijke ordening Organisaties CJIB EU IenW ILT JenV NVWA ODRU OM RUDU RIVM SMK SZW VNG VRU

Centraal Justitieel Incassobureau Europese Unie Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie van Justitie en Veiligheid Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit Omgevingsdienst regio Utrecht Openbaar Ministerie Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Strategische milieukamer Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Vereniging Nederlandse Gemeenten Veiligheidsregio Utrecht

Milieu CO2 EED ETS IPPC kWh LAP LAVS

koolstofdioxide Energy Efficiency Directive/Europese Energie-Efficiency Richtlijn EU Emissions Trading System/Europees systeem voor emissiehandel Integrated Pollution Prevention and Control kiloWatt hour Landelijk Afvalbeheerplan Landelijk Asbestvolgsysteem 4

LGR LPG MEE MJA3 NRB PFAS PFOA PFOS PGS RRGS

Landelijk Grondwater Register Liquefied Petroleum Gas Meerjarenafspraak energie-efficiëntie ETS-ondernemingen Meerjarenafspraak energie-efficiëntie 2001-2020 Nederlandse Richtlijn Bodembescherming Poly- en perfluoralkylstoffen Perfluoro octanoic acid Perfluoroctaansulfonzuur Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen

Overig B&W BAG BBT BOA BSBm DSO EV IBP IBT LOB LOD MTG NEC OBM PV RIE SOK TUO

College van burgemeester en wethouders Basisregistratie Adressen en Gebouwen Beste beschikbare technieken Buitengewoon opsporingsambtenaar Bestuurlijke Strafbeschikking milieu Digitaal Stelsel Omgevingswet Externe veiligheid Interbestuurlijk Programma Interbestuurlijk Toezicht Last onder bestuursdwang Last onder dwangsom Maximaal toelaatbare geluidsbelasting National Emission Ceiling/Nationaal emissieplafond Omgevingsvergunning beperkte milieutoets Proces-verbaal Richtlijn Industriële Emissies Samenwerkingsovereenkomst Taakuitvoeringsovereenkomst

5

Bijlage 2: Begrippenlijst Begrip Ambtelijke waarschuwing of constateringsbrief

Basistaken (milieu)

Beginselplicht tot handhaving

Toelichting Brief naar aanleiding van een controle waarbij wel een overtreding is vastgesteld. In de brief wordt aangegeven welke maatregelen getroffen moeten worden om de overtreding te beëindigen en binnen welke termijn (hersteltermijn) dit moet zijn uitgevoerd. In deze brief worden eventuele sancties aangekondigd. Het basistakenpakket van de Omgevingsdiensten is (nu nog) vastgelegd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, artikel 5.3 4e lid) en het Besluit Omgevingsrecht (artikel 7.1). Het gaat om de VTH-taken op het gebied van milieu waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Onder de Omgevingswet zijn de basistaken vastgelegd in het Besluit Omgevingsrecht. De in de ODRU deelnemende gemeenten hebben gezamenlijk een Koers vastgesteld. Daarin zijn Koerstaken benoemd, dat zijn de taken bovenop de basistaken die alle ODRUgemeenten in lijn met de Koers onderbrengen bij de ODRU na de inwerkingtreding van de Omgevingswet, bijvoorbeeld milieutoezicht bij activiteiten. Uitgangspunt dat het bevoegd gezag verplicht is om op te treden bij een geconstateerde overtreding. De term ‘beginselplicht’ impliceert dat er omstandigheden kunnen zijn om van handhaven en/of het opleggen van een sanctie af te zien.

Dit is in het recht geregeld via artikel 5:5 Awb (het bestuursorgaan legt geen bestuurlijke sanctie op voor zover voor de overtreding een rechtvaardigingsgrond bestond) en artikelen 39 en verder van het Wetboek van strafrecht (strafuitsluitingsgronden). Uit de rechtspraak volgt voorts dat overwogen kan worden van handhaven af te zien als er concreet zicht op legalisatie bestaat, of wanneer handhavend optreden zodanig onevenredig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen, dat van optreden in die concrete situatie behoort te worden afgezien.

Begunstigingstermijn (artikel 5:24 lid 2 en artikel 5:32a lid 2 Awb)

Bij verzoek om handhaving kan voorlopig van handhaving worden afgezien omdat wegens het bestaan van een redelijk handhavingsbeleid betrokkenen eerst de gelegenheid krijgt om de overtreding ongedaan te maken. Verzoeken om handhaving worden eveneens getoetst aan dit beleid, hetgeen kan inhouden dat aan laag-prioritaire zaken niet direct aandacht wordt geschonken. Termijn die wordt gesteld in een bestuursdwang- of dwangsombeschikking waarbinnen de overtreder de overtreding ongedaan kan maken zonder dat de bestuursdwang wordt uitgevoerd of een dwangsom moet worden betaald.

6

Begrip Belangenafweging

Bestuurlijk Omgevingsberaad

Bestuurlijke boete

Bestuurlijke strafbeschikking

Bestuursdwangbeschikking (last onder bestuursdwang) (artikelen 5:21 t/m 5:31c Awb)

Toelichting Bij de voorbereiding van besluiten moet het bevoegd gezag de betrokken belangen afwegen. Aan de ene kant kunnen dit bijvoorbeeld zijn de persoonlijke, economische en financiële belangen van een overtreder. Aan de andere kant de gemeentelijke taak om toezicht te houden op de naleving van wet- en regelgeving, veiligheid, voorkomen dat een dergelijke overtreding op meerdere locaties in de gemeente plaatsvindt (precedentwerking) en dergelijke. Mede op basis van deze belangenafweging bepaald het bevoegd gezag of er handhavend wordt opgetreden, welke termijn er wordt gehanteerd, of er een sanctie wordt opgelegd Centraal bestuurlijk overleg over het stelsel VTH onder leiding van de Minister van IenM, gericht op afstemming van de verschillende taken en verantwoordelijkheden. Aan het Bestuurlijk Omgevingsberaad doen in ieder geval mee: de ministers van IenM en JenV, drie vertegenwoordigers van de omgevingsdiensten, vertegenwoordigers van de bevoegde overheden en het OM. Een boete die door een daartoe bevoegde overheidsdienst zonder tussenkomst van het OM of een rechter kan worden opgelegd. Het CJIB verzorgt de inning en incasso van bestuurlijke boetes van diverse overheidsdiensten, waaronder de NVWA, de Inspectie SZW en de Inspectie Leefomgeving en Transport.

Een strafrechtelijke boete die bij strafbeschikking wordt opgelegd ter afdoening van relatief eenvoudige overtredingen. De gevallen waarin dit instrument kan worden toegepast zijn opgenomen in het Feitenboekje Bestuurlijke strafbeschikking milieu- en keurfeiten. Bestuursdwang is het optreden door het bevoegd gezag tegen een overtreding op kosten van de overtreder. De definitie van last onder bestuursdwang in de Awb luidt: ’Onder last onder bestuursdwang wordt verstaan: de herstelsanctie inhoudende: a. een last tot geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding, en b. de bevoegdheid van het bestuursorgaan om de last door feitelijk handelen ten uitvoer te leggen, indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd.’

Bevinding

Artikel 5:25 Awb bepaald dat de kosten van toepassing van bestuursdwang op de overtreder verhaald kunnen worden. Tegen een bestuursdwangbeschikking kan bezwaar worden gemaakt, een voorlopige voorziening worden gevraagd (mits bezwaar is ingediend) en (hoger) beroep worden ingesteld. Waarneming die ten aanzien van een bepaald onderwerp van onderzoek tijdens een inspectie wordt 7

Begrip

Bevoegd gezag

Dwangsombeschikking (last onder dwangsom) (artikel 5:31d t/m 5:36 Awb)

Toelichting gedaan. Na beoordeling ervan kunnen bevindingen leiden tot de kwalificatie wel/geen overtreding. Het bestuursorgaan dat bevoegd is een handhavingsbesluit te nemen of een besluit te nemen op een aanvraag om omgevingsvergunning. Doorgaans is dat het college van burgemeester en wethouders van de gemeente. Uitzondering is bijvoorbeeld het college van Gedeputeerde Staten (bijvoorbeeld bij provinciale milieu-inrichtingen). Een last onder dwangsom betekent dat een overtreding binnen een bepaalde periode ongedaan moet worden gemaakt. Als dit niet binnen die periode is gebeurd, dan moet de overtreder een boetebedrag (dwangsom) betalen. Een last onder dwangsom is bedoeld om de overtreding ongedaan te maken of verdere overtreding of een herhaling van de overtreding te voorkomen. De definitie van een last onder dwangsom in de Awb luidt als volgt: Onder last onder dwangsom wordt verstaan: de herstelsanctie inhoudende: a. een last tot geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding, en b. de verplichting tot betaling van een geldsom indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd.

Functioneel Parket Fysieke leefomgeving

Gedoogbeschikking

Gedoogstrategie

Geheel of gedeeltelijke intrekking vergunning of ontheffing

Gelijkwaardige oplossing

Tegen een last onder dwangsombeschikking kan bezwaar worden gemaakt, een voorlopige voorziening worden gevraagd (mits bezwaar is ingediend) en (hoger) beroep worden ingesteld. Specialistisch, landelijk opererend onderdeel van het OM, dat zich toelegt op de bestrijding van complexe fraude en milieucriminaliteit. De fysieke leefomgeving omvat de inrichting van de woonwijk/gemeente inclusief de wegen, parken, industrieterreinen. De kwaliteit van de fysieke leefomgeving wordt deels bepaald door de milieukwaliteit. Een schriftelijk besluit van het bevoegde gezag voor het afzien van het gebruik van ter beschikking staande bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten voor een bepaalde termijn. Een bestuurlijk vastgesteld document, waarin is vastgelegd in welke situaties en onder welke condities inzet van sancties tegenover overtreders tijdelijk achterwege kan blijven. Naast een last onder dwangsom of last onder bestuursdwang kan een bestuursorgaan ook als sanctie de vergunning of ontheffing geheel of gedeeltelijk intrekken. Door intrekking van een vergunning of ontheffing ontneemt het bevoegde gezag de overtreder de juridische basis van zijn activiteit. Er is sprake van een afwijking van (een of meerdere voorschriften van) een 8

Begrip

Handhaven

Handhavingsbeleid

Handhavingsstrategie

Handhavingsuitvoeringsprogramma

Handhavingsverzoek

Integrale handhaving Interventie Legalisatie (concreet zicht op)

Legalisatietoets Motiveringsbeginsel

Toelichting vergunning/ontheffing/vrijstelling, maar het door de rechtsregel beschermde belang wordt in dezelfde mate of beter gewaarborgd. Door toezicht en het toepassen van bestuursrechtelijke, strafrechtelijk of privaatrechtelijke middelen bereiken dat geldende rechtsregels worden nageleefd. Dit is een beleid(snota) voor alle betrokken beleidsvelden. Daarin staat een beschrijving van de gemeentelijke prioriteiten, de doelen, de strategieën en de activiteiten. Het beleid is afgestemd met andere betrokken bestuursorganen (zoals Waterschap, Provincie en dergelijke). Bestuurlijk vastgesteld document, waarin de basisaanpak voor het bestuursrechtelijk en strafrechtelijk optreden bij overtredingen is vastgelegd. De handhavingsstrategie omvat ten minste: a. een op elkaar afgestemd bestuursrechtelijk – strafrechtelijk optreden tegen overtreding van de gestelde milieunormen; b. een passende reactie op geconstateerde overtredingen; c. een stringentere reactie bij voortduring van de overtreding; d. een regeling voor optreden tegen overtredingen door de eigen organisatie en andere overheden; e. transparantie over te stellen termijnen voor het opheffen van (standaard)overtredingen en over de zwaarte van sancties daarvoor. Jaarprogramma waarin wordt omschreven welke handhavingsactiviteiten er zullen worden uitgevoerd.

Hierbij is rekening gehouden met de onderkende risico’s en de vastgestelde prioriteiten. In dit programma staat ook een overzicht van de financiering en de capaciteit. Een handhavingsverzoek is een verzoek aan de overheid om handhavend op te treden tegen de overtreding van een bestuursrechtelijke norm. Een handhavingsverzoek dient schriftelijk en gemotiveerd ingediend te worden en kan niet anoniem. Het afstemmen en samenbrengen van handhavingsactiviteiten binnen verschillende taakvelden en/of organisaties. Actieve handeling om een geconstateerd probleem op te lossen. Het vooruitzicht dat een overtreding binnen de geldende regels toegestaan kan worden. Voorwaarde is dat er door de overtreder concreet om gevraagd moet worden, bijvoorbeeld door het aanvragen van een omgevingsvergunning. Toets om na te gaan of legalisatie van een overtreding mogelijk is. In de Algemene wet bestuursrecht vastgelegd beginsel dat besluiten goed gemotiveerd moeten zijn, feiten

9

Begrip

Nalevingstrategie

Normadressaat Omgevingsdiensten

Overtreding

Preventieve handhaving Preventiestrategie Privaatrechtelijke handhaving Programmatisch handhaven

Rechtsgelijkheid Rechtvaardigingsgrond Repressieve handhaving Sanctie Schulduitsluitingsgrond Strafuitsluitingsgrond

Strafrechtelijke handhaving Strategische milieukamer

Toelichting moeten kloppen en de motivering moet logisch en begrijpelijk zijn. Bestuurlijk vastgesteld document, waarin is vastgelegd met welke instrumenten naleving wordt gerealiseerd en welke rol handhaving daarbinnen speelt. Een nalevingstrategie bevat in ieder geval een toezichtstrategie, een handhavingsstrategie en een gedoogstrategie. Natuurlijke of rechtspersoon voor wie een bepaalde norm of voorschrift geldt. Diensten van provincies en gemeenten voor de uitvoering van de VTH-taken. De Omgevingsdiensten werden eerder ook aangeduid als Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Een afwijking van een rechtsregel, waarbij geen sprake is van een gelijkwaardige oplossing (zie artikel 5:1 lid 1 Awb). Het vergunningsproces en het al dan niet vergunninggebonden toezicht op activiteiten en/of gebruik. De strategie is gericht om burgers en ondernemers spontaan wet- en regelgeving te laten naleven. Handhaven op grond van civiel recht in plaats van bestuurs- en/of strafrecht. Dit gebeurt bijvoorbeeld als het om eigendomsrecht gaat. Een structurele en integrale aanpak van de handhaving. Daarbij zijn prioriteiten gesteld en de handhavingsactiviteiten op elkaar afgestemd. Bij een programmatische aanpak worden beleid en uitvoering van beleid opgevolgd door evaluatie en bijsturen. Het bevoegd gezag stelt een dergelijk uitvoeringsprogramma jaarlijks vast.

Rechtsbeginsel dat bepaalt dat gelijke gevallen gelijk dienen te worden behandeld en ongelijke verschillend naar de mate van het verschil. Omstandigheid die de wederrechtelijkheid van een handeling bij nader inzien wegneemt. Mogelijke reden om uiteindelijk geen sanctie op te leggen. Met repressie wordt bedoeld het herstellen van situaties die in strijd zijn met de geldende wet- en regelgeving of een verleende vergunning. Straf of maatregel die wordt toegepast als rechtsregels worden overschreden. Omstandigheid die de verwijtbaarheid van een handeling bij nader inzien wegneemt. Mogelijke reden om uiteindelijk geen sanctie op te leggen. Er zijn twee categorieën strafuitsluitingsgronden: rechtvaardigheidsgronden en schulduitsluitingsgronden. Strafrechtelijke handhaving betekent dat, na het instellen van een proces-verbaal, strafvervolging wordt ingesteld. Overleg tussen het Functioneel Parket van het OM, de inspecteurs-generaal van de ILT, NVWA en de Inspectie SZW, de Nationale Politie, een vertegenwoordiging van de Omgevingsdiensten en het bestuurlijk bevoegd gezag. De SMK stelt de landelijke 10

Begrip

Toezicht Toezichthouder

Toezichtstrategie

Voorlopige maatregel Voornemen last of voorwaarschuwing

VTH Kwaliteitscriteria

Wraken Zienswijze (artikel 4:8 Awb e.v.)

Zorgvuldigheidsbeginsel

Toelichting prioriteiten vast voor de strafrechtelijke handhaving en de afstemming van de strafrechtelijke handhaving op de bestuurlijke handhaving. Het controleren of en in hoeverre wettelijke bepalingen worden nageleefd. Toezichthouders zijn ambtenaren die door of namens het college benoemd zijn om te controleren of de rechtsregels worden nageleefd. In hun functie als toezichthouder mogen deze ambtenaren elke plaats, met uitzondering van een woning, betreden. Indien noodzakelijk kunnen ze ook met bijzondere toestemming van de burgemeester een woning zonder toestemming van de bewoner betreden, zelfs tegen de wil van de eigenaar of bewoner (op grond van de Algemene wet op het binnentreden). Bestuurlijk vastgesteld document, waarin is vastgelegd welke vormen van toezicht worden onderscheiden en wat de basiswerkwijze daarbij is. Een maatregel opgelegd door de rechter of de officier van justitie ter voorkoming van verdere overtreding van de wet. Schriftelijke waarschuwing van het bevoegde gezag waarin wordt aangekondigd dat, vanwege een geconstateerde overtreding, het voornemens is een bestuursrechtelijke sanctie op te leggen. In dit voornemen wordt een termijn gegeven waarbinnen de overtreder de gelegenheid krijgt om mondeling of schriftelijk zijn zienswijze naar voren te brengen op de voorgenomen bestuursrechtelijke sanctie (artikel 4:8 Awb).

Landelijke kwaliteitscriteria die inzichtelijk maken welke kwaliteit burgers, bedrijven en instellingen, maar ook overheden onderling en opdrachtgevers mogen verwachten bij de uitvoering of de invulling van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken). Op schriftelijke wijze aangeven dat het bestuursorgaan zich het recht voorbehoudt om handhavend op te treden, maar daar niet per direct aan toe komt. De belanghebbenden kunnen hun visie geven op de vraag of er sprake is van een overtreding, of er goede redenen zijn handhaving (tijdelijk) achterwege te laten en op de vraag welke belangen daarmee gediend zouden zijn. Daarnaast kan gereageerd worden op voorgenomen dwangsombedragen en begunstigingstermijn voor zover deze bij het vragen van een zienswijze al bekend zijn. De zienswijze kan mondeling of schriftelijk worden ingediend bij het bevoegde gezag. In de Algemene wet bestuursrecht vastgelegd rechtsbeginsel, dat de overheid een besluit zorgvuldig moet voorbereiden en nemen: correcte handeling van de burger, zorgvuldig onderzoek naar de feiten en belangen, procedure goed volgen en deugdelijke besluitvorming.

11

Bijlage 3: Reikwijdte VTH-beleid Vijfheerenlanden Het VTH-beleid van de gemeente heeft betrekking op de volgende taakvelden en in ieder geval op de daarbij aangegeven onderdelen. Dit betreft echter geen limitatieve opsomming. Nr. 1.

Taakveld Milieu

Verantwoordelijk ODRU

2.

Bouwen en wonen

Gemeente

3.

Ruimtelijke ordening

Gemeente

4.

Brandveiligheid

Gemeente en VRU

4.

Omgevingsveiligheid

Gemeente en VRU

5.

Overige activiteiten

Gemeente

Onderdelen Milieu-inrichtingen Aanbieden, storten of verbranden afvalstoffen Bodem Indirecte lozingen Verwijdering asbest Slopen (meldingen en controle hierop) Handhavingsverzoeken m.b.t. asbest en slopen Adviestaak Wabo Ontheffing route gevaarlijke stoffen Aanleg, bouw- en oprichtingsfase (vergunning, toezicht) Monumenten en archeologie Aanlegvergunning Vellen houtopstand In-/uitritten Reclame Illegaal gebruik van bouwwerken en gronden Illegale sloop, bouw of aanleg Woonkwaliteit/Onveilige bewoning (o.a. permanente bewoning recreatiewoningen) Advies brandveiligheid (waaronder evenementen) Toezicht tijdens de bouw Toezicht gebruik bouwwerken (zorginstellingen, bijeenkomst, onderwijs, sport, industrie, logies, kamerverhuur, winkel) Toezicht evenementen Toezicht milieu (integraal met ODRU) Toezicht bij meldingen brandonveilige situaties Integrale toezicht- en handhavingsacties Activiteiten met gevaarlijke stoffen met aandachtsgebieden brand, explosie en gifwolk Klachten Verzoeken tot handhaving

12

Bijlage 4: De Big-8 Cyclus Inleiding In dit beleid volgen we de systematiek van de “BIG 8” cyclus uit de wet VTH. De verschillende stappen in de cyclus vormen samen het VTH-beleid en het uitvoeringsprogramma. Ook geven de stappen richting aan de systematiek van doorwerking en evaluatie. In dit VTH-beleidsplan geven wij de BIG 8 cyclus weer aan de hand van iconen. Ieder icoon staat voor een bepaalde stap uit de cyclus. Hieronder word per icoon uitgewerkt welke inhoudelijke stukken hierbij horen.