Document · PDF

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22h Bedrijventerrein Smakterheide Noord vastgesteld 1 Bijlagen bij de Motivering Bijlage 16 Vooronderzoek conflictperiode ontplofbare oorlogsresten

Gemeenteraad 26 mei 2026, gemeente VenrayBij agendapunt: TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22h Bedrijventerrein Smakterheide-Noord36.703 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Aanvullend Vooronderzoek Conflictperiode 3.7 Ontplofbare Oorlogsresten Greenport Venlo Smakterheide Gemeente Venray

Datum: Kenmerk:

18 november 2024 24P154 conceptrapport versie 1.0

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Distributielijst - Arcadis Nederland B.V.; - Bombs Away B.V.

Opdrachtgever: Dhr. M. Zantingh Arcadis Nederland B.V.

Opgesteld: Mevr. M. Buijser MA Bombs Away B.V.

Geaccordeerd: Mevr. U.Z. Wijnsma PhD Namens directie Bombs Away B.V.

Kenmerk en status: 24P154 Conceptrapport Versie 1.0

Handtekening:

Datum: 18 november 2024

Bombs Away B.V. Postbus 1148 Maliebaan 74 3500 BC Utrecht 3581 CV Utrecht www.bombsaway.nl Info@bombsaway.nl KvK: 53705165 BTW: 850983666B01 IBAN: NL31ABNA0455602794

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

MANAGEMENTSAMENVATTING Aanleiding, doel en uitgangspunt In opdracht van Arcadis Nederland B.V. te 's-Hertogenbosch heeft Bombs Away B.V. te Utrecht een Vooronderzoek Conflictperiode (VO) Ontplofbare Oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog uitgevoerd conform de richtlijnen van het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’ voor het onderzoeksgebied Greenport Venlo Smakterheide in de gemeente Venray in de provincie Limburg. Resultaten en conclusies Op basis van de resultaten van het Vooronderzoek Conflictperiode OO is vastgesteld dat er indicaties zijn dat door oorlogshandelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog OO zijn achtergebleven in/op de (water)bodem binnen de grenzen van het onderzoeksgebied. Het onderzoeksgebied is verdacht op OO (zie afbeelding 1). Dit betekent dat er tijdens de uitvoering van de geplande bodemingrepen een kans is op het aantreffen van OO en een mogelijke ongecontroleerde werking hiervan. Het soort OO dat binnen de grenzen van het onderzoeksgebied aangetroffen kan worden betreft verschoten geschutmunitie (geallieerd en Duits) en verschoten raketten (Duits), gedumpte geschutmunitie, ontstekingsinrichtingen en munitietoebehoren (geallieerd en Duits) en gedumpte kleinkalibermunitie, handgranaten, geweergranaten, munitie voor granaatwerpers en toebehoren van munitie (geallieerd en Duits).

Er is tevens een horizontale en verticale afbakening vastgesteld die het risicogebied en de diepteligging van de mogelijke OO weergeeft: het gehele onderzoeksgebied is verdacht op verschoten geschutmunitie en raketten tot ongeveer 1,5 meter onder maaiveld Tweede Wereldoorlog, tot 3 meter onder maaiveld in de geschutopstellingen, wapenopstellingen, loopgraven en mangaten binnen het onderzoeksgebied en tot op de vaste waterbodem ten tijde van de Tweede Wereldoorlog in de watergangen. De gedumpte munitie kan aangetroffen worden tot een maximale diepte van ongeveer 1,5 meter onder maaiveld Tweede Wereldoorlog in de geschutopstellingen, wapenopstellingen, loopgraven en mangaten binnen het onderzoeksgebied en tot op de vaste waterbodem ten tijde van de Tweede Wereldoorlog in de watergangen. Advies Aangezien er tijdens de uitvoering van het Vooronderzoek Conflictperiode OO indicaties van oorlogshandelingen zijn aangetroffen en het onderzoeksgebied verdacht is, wordt geadviseerd om voorafgaand aan de voorgenomen bodemingrepen in het onderzoeksgebied vervolgstappen te nemen in de opsporing van OO. Omdat er weinig tot geen naoorlogse ontwikkelingen in het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden, wordt geadviseerd om direct over te gaan op detectiewerkzaamheden door een CS-OOO gecertificeerd bedrijf.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Afbeelding 1: Bodembelastingkaart OO van het onderzoeksgebied Greenport Venlo Smakterheide te Venray.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Inhoudsopgave 1

Inleiding ....................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding .......................................................................................................... 7 1.2 Doel Vooronderzoek OO .................................................................................... 7 1.2.1 Vooronderzoek Conflictperiode OO ................................................................. 8 1.2.2 Werkwijze Vooronderzoek Conflictperiode OO ............................................... 8 1.3 Onderzoeksgebied ............................................................................................. 9 1.4 Werkproces conform ISO 9001:2015 en CS-VROO ........................................ 10 1.5 Projectteam ...................................................................................................... 10 1.6 Leeswijzer......................................................................................................... 10

Geraadpleegde bronnen ........................................................................................... 12 2.1 Verantwoording bronnenmateriaal ................................................................. 12 2.2 Reeds uitgevoerde onderzoeken .................................................................... 12 2.3 Literatuur .......................................................................................................... 14 2.4 Archiefonderzoek in Nederland ...................................................................... 15 2.4.1 Gemeentearchief Venray (GAV) Venray ......................................................... 15 2.4.2 Provinciaal archief Historisch Centrum Limburg (RHCL) Maastricht........... 20 2.4.3 Nationaal Archief (NA) Den Haag .................................................................... 22 2.4.4 Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) Amsterdam 23 2.4.5 Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) Den Haag ...................... 24 2.4.6 Defensie archieven .......................................................................................... 25 2.4.7 Websites ........................................................................................................... 26 2.5 Archiefonderzoek in het buitenland ...............................................................

27 2.5.1 The National Archives UK (TNA UK) Londen ................................................. 27 2.5.2 National Archives and Record Administration II (NARA II) ........................... 28 2.5.3 Bundesarchiv-Militärarchiv (BaMa) Freiburg ................................................. 28 2.5.4 Bundesarchiv (BArch) Berlijn-Lichterfelde .................................................... 28 2.5.5 Imperial War Museum (IWM) Londen .............................................................. 30 2.5.6 Library and Archives of Canada (LAC) Ottawa .............................................. 30 2.6 Kaartmateriaal .................................................................................................. 30 2.7 Luchtfoto’s ....................................................................................................... 30

Resultaten inventarisatie .......................................................................................... 31 3.1 Inleiding ............................................................................................................ 31 3.2 Vooroorlogse situatie onderzoeksgebied ...................................................... 33 3.3 Mobilisatieperiode ........................................................................................... 33 3.4 Meidagen 1940 ................................................................................................. 33 3.5 Duitse bezettingsjaren ..................................................................................... 34 3.6 Bevrijdingsjaar 1944-1945 ............................................................................... 40 3.7 Naoorlogse periode – heden ........................................................................... 50 3.8 Inventarisatiekaart archief- en literatuurgegevens ........................................ 52 3.9 Mijnenvelden .................................................................................................... 53 3.10 MORA's/UO's .................................................................................................... 54 3.11 Luchtfoto-onderzoek .......................................................................................

59 3.11.1 Keuze van de luchtfoto's ................................................................................. 59 3.11.2 Classificatie ...................................................................................................... 60 3.11.3 Resultaten van de luchtfoto-analyse .............................................................. 60 3.11.4 Inventarisatiekaart luchtfoto-onderzoek ........................................................ 65 3.12 Leemten in kennis............................................................................................ 65

Analyse gegevens ..................................................................................................... 67 4.1 Inleiding analyse: verdacht of onverdacht gebied......................................... 67 24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

Indicaties en verdachte gebieden ................................................................... 67 Horizontale afbakening.................................................................................... 69 Gegevens aan te treffen OO ............................................................................ 72 Verticale afbakening ........................................................................................ 74 Naoorlogse ontwikkelingen............................................................................. 78 Indicaties zonder verdacht gebied.................................................................. 83 Leemten in kennis............................................................................................ 85 Bodembelastingkaart OO ................................................................................ 86 Verschillen met reeds uitgevoerde vooronderzoeken ................................... 87

Conclusie en Advies ................................................................................................. 89 5.1 Conclusie.......................................................................................................... 89 5.1.1 Afbakening verdachte gebied(en) ................................................................... 89 5.1.2 Eerder uitgevoerde vooronderzoeken ............................................................ 90 5.2 Leemten in kennis............................................................................................ 90 5.3 Advies ............................................................................................................... 91 5.3.1 Verdachte gebieden ......................................................................................... 91 5.3.2 Advies voor het huidige onderzoeksgebied................................................... 91

Bijlagen ...................................................................................................................... 92 Bijlage 1 Overzicht beoordelen/evalueren inventarisatie (VO OO)....................... 93 Bijlage 2 Vaststellen verdacht gebied en afbakening in vooronderzoek (CSVROO) 96 Bijlage 3 Zoektermen gemeente en provinciale archieven ................................. 101 Bijlage 4 Dekking geraadpleegde luchtfoto’s ...................................................... 103 Bijlage 5 A1 Inventarisatiekaart (losbladig en digitaal) ....................................... 107 Bijlage 6 A1 Bodembelastingkaart OO (losbladig en digitaal) ............................ 108 Bijlage 7 Certificaat ISO 9001:2015....................................................................... 109 Bijlage 8 Certificaat CS-VROO .............................................................................. 110

Afbeelding voorblad: Een deel van het onderzoeksgebied Greenport Venlo Smakterheide te Venray op een luchtfoto van 26 november 1944. Bron: Laurier Military History Archive .

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

1 INLEIDING 1.1

Aanleiding In opdracht van Arcadis Nederland B.V. te 's-Hertogenbosch heeft Bombs Away B.V. te Utrecht een Vooronderzoek Conflictperiode (VO) Ontplofbare Oorlogsresten (OO) uitgevoerd voor het onderzoeksgebied Greenport Venlo Smakterheide in de gemeente Venray (provincie Limburg) naar de aanwezigheid van OO uit de Tweede Wereldoorlog in/op de (water)bodem. De aanleiding van werkzaamheden.

het

Vooronderzoek

Conflictperiode

zijn

voorgenomen

Het is slechts ten dele bekend of er rekening gehouden dient te worden met de aanwezigheid van OO uit de Tweede Wereldoorlog in het te onderzoeken gebied. In 2007 is er een vooronderzoek OO uitgevoerd door de firma T&A Survey welke deels met het huidige onderzoeksgebied overlapt. Daarnaast is het huidige onderzoek een aanvullend onderzoek op het door Bombs Away uitgevoerde vooronderzoek Klaver 15, met kenmerk 19P008, d.d. 18 februari 2020, welke is uitgevoerd conform de destijds geldende richtlijnen van het WSCS-OCE (zie paragraaf 2.2). Het huidige onderzoeksgebied is iets groter dan het toenmalige onderzoeksgebied en onderzocht conform de nu geldende richtlijnen van het CS-VROO. Indien er OO aanwezig zijn in/op de (water)bodem van het te onderzoeken gebied, dan bestaat de mogelijkheid op een ongecontroleerde werking van een of meerdere OO. Op basis van artikel 4.10 van het Arbeidsomstandighedenbesluit dient er, alvorens werkzaamheden worden aangevangen, een onderzoek te worden ingesteld naar de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. Indien er gevaar bestaat voor de veiligheid of gezondheid van werknemers dienen er passende maatregelen te worden getroffen om dit gevaar te voorkomen. Aan de hand van dit Vooronderzoek Conflictperiode OO is bepaald of er sprake is van een kans op de aanwezigheid van OO binnen de grenzen van het te onderzoeken gebied.1 1.2

Doel Vooronderzoek OO Het Vooronderzoek OO heeft tot doel om te beoordelen of er in het te onderzoeken gebied sprake is van concrete aanwijzingen van de aanwezigheid van OO en indien deze aanwijzingen er zijn, om een verdacht gebied af te bakenen. Het Vooronderzoek OO bestaat uit zowel het inventariseren als beoordelen (analyseren) van het bronnenmateriaal. Het eindresultaat is een rapportage met een bijbehorende Bodembelastingkaart OO. Het Vooronderzoek OO omvat twee onderdelen, namelijk een Vooronderzoek Conflictperiode OO dat zich richt op de periode 1939-1945 en een Vooronderzoek Na-Conflictperiode, dat zich richt op relevante naoorlogse bodemingrepen. Een Vooronderzoek OO kan één of beide onderdelen bevatten. In dit geval is er sprake van een Vooronderzoek Conflictperiode OO. Indien er in (delen van) het te onderzoeken gebied sprake is van concrete aanwijzingen voor de aanwezigheid van OO, dan wordt/worden het (de) verdachte gebied(en) horizontaal en verticaal afgebakend. Tevens worden de gegevens over de mogelijk aanwezige OO vastgesteld.

Disclaimer: Dit rapport betreft een Vooronderzoek OO en is zorgvuldig uitgevoerd volgens de meest recente inzichten en geldende regelgeving. Bombs Away streeft naar een zo grondig mogelijk onderzoek, gebaseerd op een veelheid aan relevante bronnen en documenten. Desalniettemin is het resultaat van het onderzoek afhankelijk van een (relatief) gelimiteerd aantal beschikbare bronnen en bestaat de kans dat mogelijk belangrijke informatie niet (binnen de beschikbare tijd) wordt gevonden. Het vooronderzoek en de analyse van de geraadpleegde gegevens is uitgevoerd volgens de richtlijnen van het CS-VROO. Voor de op OO verdachte gebieden geldt dat er in de voor het onderzoek geraadpleegde bronnen voldoende indicaties zijn aangetroffen dat er een verhoogde kans is op de aanwezigheid van OO in/op de (water)bodem. Voor de onverdachte gebieden binnen het onderzoeksgebied geldt dat er in de geraadpleegd bronnen geen of onvoldoende indicaties of contra-indicaties zijn gevonden dat er een verhoogde kans is op de aanwezigheid van OO in/op de (water)bodem. Door leemten in kennis en lacunes in het bronnenmateriaal, die zijn verwoord in de voorliggende rapportage, kan echter niet worden uitgesloten dat er in de onverdachte gebieden OO aanwezig kunnen zijn.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

1.2.1

Vooronderzoek Conflictperiode OO Het Vooronderzoek Conflictperiode OO is uitgevoerd conform de richtlijnen in het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’. Er wordt gestart met een bronnenonderzoek. Het bronnenonderzoek vindt plaats op basis van een inventarisatie van: 1. Gebeurtenis/informatie over het mogelijk aanwezig zijn van OO in het te onderzoeken gebied (indicaties); 2. Gebeurtenis/informatie over het niet (meer) aanwezig zijn van OO in het te onderzoeken gebied (contra-indicatie). In deze richtlijnen voor het uitvoeren van het Vooronderzoek Conflictperiode OO staan de verplichte bronnen die geraadpleegd dienen te worden, alsmede de aanvullende bronnen.

Bron Literatuur Gemeentelijk & Provinciaal archief Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) Nationaal Archief te Den Haag Semi-statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie te Rijswijk Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) Luchtfotocollectie Wageningen UR, Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh Krantenberichten Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), collectie 575 Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg The National Archives te Londen, gegevens aangaande luchtaanvallen door Royal Air Force The National Archives te Londen, gegevens aangaande artilleriebeschietingen Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), collectie 409 National Archives and Record Administration II (NARA IIat College Park (VS) Library and Archives of Canada (LAC) te Toronto (Canada) Getuigenverklaringen Kadaster (naoorlogs kaartmateriaal)

Raadplegen VO OO Verplicht Aanvullend ✔ ✔ ✔

Geraadpleegd ✔ ✔ ✔

✔ ✔

✔ ✔ ✔

✔

Niet beschikbaar ✔

✔

Tevens zijn de volgende bronnen geraadpleegd, die niet vermeld zijn in het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’, maar die wel relevante informatie zouden kunnen bevatten over het te onderzoeken gebied: • • • 1.2.2

Imperial War Museum (IWM) te Londen (Verenigd Koninkrijk); Bundesarchiv (BArch) Berlijn-Lichterfelde (Duitsland); Relevante websites.

Werkwijze Vooronderzoek Conflictperiode OO Het Vooronderzoek Conflictperiode OO is conform de richtlijnen van het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’ uitgevoerd. Een Vooronderzoek Conflictperiode OO bestaat uit een inventarisatie, de beoordeling van de relevante informatie en de evaluatie. Tijdens de inventarisatie is alle relevante informatie verzameld uit de geraadpleegde bronnen. Op basis van de verzamelde informatie is vastgesteld of

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

er oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden waarbij (mogelijk) achtergebleven in/op de (water)bodem van het te onderzoeken gebied.

zijn

Indien in de geraadpleegde bronnen indicaties zijn gevonden waaruit blijkt dat (delen van) het te onderzoeken gebied getroffen is (zijn) door oorlogshandelingen waarbij mogelijk OO zijn achtergebleven in/op de (water)bodem, is een analyse uitgevoerd. De verzamelde informatie is beoordeeld en geëvalueerd en de volgende zaken zijn vastgesteld: • • • • • • • • •

Indicaties en contra-indicaties van oorlogshandelingen; (Hoofd- en sub-)soort mogelijk aan te treffen OO; Kalibers/gewichtsklasse van de mogelijk aan te treffen OO; Nationaliteit van de mogelijk aan te treffen OO; Verschijningsvorm van de mogelijk aan te treffen OO; Type ontstekingsinrichtingen voor de hoofdsoort afwerpmunitie; De verwachte hoeveelheden OO; De horizontale afbakening van het verdachte gebied; De verticale afbakening van het verdachte gebied.

De resultaten van de inventarisatie, de beoordelingen en evaluatie zijn in dit rapport opgenomen en hebben geresulteerd in de bijbehorende Bodembelastingkaart OO. 1.3

Onderzoeksgebied Dit Vooronderzoek Conflictperiode OO richt zich op het te onderzoeken gebied Greenport Venlo Smakterheide (hierna: onderzoeksgebied). Het onderzoeksgebied ligt in gemeente Venray, ten noorden van de dorpskern Venray. Het gebied bestaat uit voornamelijk weiland met de bebouwde weg de Spurkt aan de zuidkant. In het noorden van het onderzoeksgebied loopt de Loobeek. Ten westen van het onderzoeksgebied loopt de Overloonseweg. Op meer dan twee kilometer ten noorden ligt de dorpskern Overloon. Daar oorlogshandelingen buiten het onderzoeksgebied van invloed kunnen zijn op het onderzoeksgebied, is rondom het onderzoeksgebied een (denkbeeldige) contour van 250 meter getrokken. Indicaties van oorlogshandelingen binnen deze contour zijn in het bronnenonderzoek meegenomen. In afbeelding 2 is in blauwe lijnen het onderzoeksgebied van dit Vooronderzoek Conflictperiode OO weergegeven.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Afbeelding 2: Onderzoeksgebied Greenport Venlo Smakterheide in de gemeente Venray.

1.4

Werkproces conform ISO 9001:2015 en CS-VROO Bombs Away is een ISO 9001 gecertificeerd bedrijf en heeft zijn werkproces ingericht conform ISO 9001:2015 (zie bijlage 7 Certificaat ISO 9001:2015). Dit betekent dat Bombs Away stelselmatig controleert of de geleverde producten of diensten voldoen aan de behoeften, eisen, wensen en specificaties van de opdrachtgever. Wat opdrachtgevers belangrijk vinden aan een product of dienst staat bij Bombs Away dan ook hoog in het vaandel. Bombs Away streeft er continu naar om de beoogde kwaliteit te blijven leveren en verbeteren. Bombs Away is tevens gecertificeerd conform het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten (CS-VROO) (zie bijlage 8 Certificaat CS-VROO). Dit betekent dat Bombs Away wat betreft het Vooronderzoek en de Risicoanalyse OO voldoet aan de eisen die in dit Certificatieschema aan deze onderzoeken zijn gesteld.

1.5

Projectteam In het kader van dit Vooronderzoek Conflictperiode OO heeft Bombs Away een projectteam samengesteld dat de werkzaamheden heeft uitgevoerd. Het projectteam bestaat uit de volgende medewerkers: • • • • • •

1.6

Dhr. drs. Th.M. van den Berg Mevr. U.Z. Wijnsma PhD Mevr. M. Buijser MA Dhr. A.H. Meijers Dhr. F. Riekwel BSc Dhr. J. van der Baan BSc

Directeur, historicus Projectleider VO Historicus, opsteller rapportage Munitietechnicus GIS-specialist/eerste luchtfoto-analist GIS-specialist/tweede luchtfoto-analist

Leeswijzer Deze schriftelijke rapportage van het Vooronderzoek Conflictperiode OO bestaat uit een aantal hoofdstukken: 24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

• • • • • •

In hoofdstuk 1 is de inleiding betreffende het uitgevoerde vooronderzoek OO gegeven; In hoofdstuk 2 staat een overzicht van de geraadpleegde bronnen, inclusief luchtfoto’s. Hier zijn tevens leemten in kennis vermeld; In hoofdstuk 3 is een overzicht weergegeven van alle indicaties van oorlogshandelingen in het onderzoeksgebied en de nabije omgeving tijdens de Tweede Wereldoorlog; In hoofdstuk 4 is de analyse van de historische gegevens en de afbakening van de verdachte gebieden weergegeven; In hoofdstuk 5 zijn de conclusies van het Vooronderzoek OO en het daaruit voortvloeiende advies vermeld; In hoofdstuk 6 zijn de bijlagen bij het onderzoek ingevoegd, waaronder de luchtfotodekking per datum en de losbladige digitale A1 Inventarisatiekaart en de digitale A1 Bodembelastingkaart OO.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

2 GERAADPLEEGDE BRONNEN 2.1

Verantwoording bronnenmateriaal Om een zo goed en compleet mogelijk Vooronderzoek Conflictperiode OO uit te voeren zijn er diverse bronnen geraadpleegd. De meeste bronnen, zoals archiefstukken, zijn ter plaatse van een archiefbewaarplaats bestudeerd en gedigitaliseerd. Er zijn ook bronnen die door het betreffende instituut gedigitaliseerd zijn en alleen raadpleegbaar zijn via internet. Andere instellingen zoals de EODD en de luchtfotoarchieven leveren aangevraagde stukken alleen digitaal; een fysiek bezoek is niet altijd mogelijk. Verder beschikt Bombs Away over een eigen (digitale) database. Deze uitgebreide verzameling bestaat uit bronnen die gebruikt zijn voor eerder uitgevoerde onderzoeken. Deze bronnen betreffen binnen- en buitenlandse archiefstukken/documenten, luchtfoto's en films uit de Tweede Wereldoorlog, literatuur en kaarten. Alle verschillende bronnen zijn te herleiden naar hun oorspronkelijke archiefbewaarplaats aan de hand van de annotatie in tabellen en/of notenapparaat. Voor de bronnen geldt dat de betrouwbaarheid ervan is vastgelegd. Daartoe wordt onderscheid gemaakt tussen informatie uit een primaire bron (archiefstukken) en een secundaire bron (literatuur). Voorts wordt gekeken of de feiten uit een betrouwbare bron komen en of het overeenkomt met informatie uit andere bronnen. Indien aan de betrouwbaarheid getwijfeld wordt, is dit vermeld in het rapport.

Als slechts in één bron een indicatie staat waaruit blijkt dat het onderzoeksgebied getroffen is door een oorlogshandeling, dan dient deze indicatie door een tweede, onafhankelijk verifieerbare bron te worden bevestigd. Is dit niet het geval dan is op basis van deze enkele bron een afweging gemaakt of deze betrouwbaar/nauwkeurig genoeg is om mee te nemen in de inventarisatie. In dit hoofdstuk komen de geraadpleegde bronnen in het kader van het Vooronderzoek Conflictperiode OO aan bod. Per bron is aangegeven welke literatuur en/of archiefstukken/documenten zijn geraadpleegd, zodat voor de lezer de herleidbaarheid van indicaties en contra-indicaties van oorlogshandelingen duidelijk is. Bombs Away archiveert haar bronnenmateriaal met dezelfde signaturen zoals deze uit het betreffende archief of bron is gehaald.

2.2

Reeds uitgevoerde onderzoeken Om te bepalen of er in het verleden binnen en/of nabij het onderzoeksgebied meerdere (voor)onderzoeken OO (of CE) zijn opgesteld, zijn de volgende instanties hiervoor benaderd en/of geraadpleegd: • • • • • •

Bedrijfsarchief Bombs Away B.V; Bedrijfsarchief Arcadis Nederland B.V.; Vereniging voor Explosieven Opsporing (VEO) Bommenkaart; Gemeente Venray, waarbinnen het onderzoek valt; Waterschap Limburg; Provincie Limburg;

ProRail en Rijkswaterstaat zijn niet benaderd omdat binnen 200 meter van het huidige onderzoeksgebied geen infrastructuur aanwezig is die in het beheer is van deze organisaties. 2 Onderstaand is een overzicht weergegeven van de geraadpleegde (voor)onderzoeken OO.

Bombs Away hanteert een straal van 250 meter rondom het onderzoeksgebied, waarbinnen alle indicaties van oorlogshandelingen worden bestudeerd. ProRail en Rijkswaterstaat leveren echter alleen gegevens wanneer een onderzoeksgebied binnen 200 meter ligt van infrastructuur die in het beheer is van hun organisatie.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Type VO

VO VO

Rapportnaam Ter plaatse van RWZI aan Metaalweg te Venray Vooronderzoek naar de kans op het aantreffen van Conventionele Explosieven in het onderzoeksgebied ‘Loobeek Venraysch Broek’. VO Klaver 15 Update BBK voormalige gemeente Boxmeer Onbekend

Bedrijf T&A Survey

Kenmerk GPR1265.2

Datum 8 februari 2007

ECG

242-016-VO-01

12 september 2016

Bombs Away Bombs Away

19P008 22P123

18 februari 2020 24 september 2024

Expload

180190000

Onbekend

Vooronderzoek RWZI aan Metaalweg te Venray GPR1265.2 In 2007 voerde de firma T&A Survey een Vooronderzoek uit naar de Metaalweg te Venray, dat deels overlapt met het zuidoosten van het huidige onderzoeksgebied. Het onderzoek is aangevraagd bij T&A Survey maar tot op heden niet ontvangen. Vooronderzoek Loobeek Venraysche Broek 242-016-VO-01 In 2016 voerde de firma ECG een vooronderzoek uit naar Loobeek Venraysch Broek, dat op meer dan 90 meter ten westen ligt van het huidige onderzoeksgebied. Het onderzoek en het huidige onderzoeksgebied overlappen niet. Toentertijd is het gehele onderzoeksgebied verdacht verklaard. Het meest noordelijke deel van dit reeds uitgevoerde onderzoek is verdacht op gedumpte munitie (in schuttersput) en op achtergebleven vernielingsladingen. Vooronderzoek Klaver 15 19P008 In 2019/2020 voerde Bombs Away een vooronderzoek uit naar Klaver 15 te Venray conform de destijds geldende richtlijnen van het WSCS-OCE. Het huidige onderzoek voldoet aan de huidige regelgeving (CS-VROO) en het oppervlakte is uitgebreid ten aanzien van het eerdere onderzoek. Dit onderzoek uit 2019 overlapt met een groot deel van het huidige onderzoeksgebied. Toentertijd is het onderzoeksgebied verdacht verklaard op geschutmunitie, kleinkalibermunitie, raketten, handgranaten, geweergranaten, munitie voor granaatwerpers en munitietoebehoren.

Aanleiding voor de afbakening zijn Duitse en geallieerde artilleriebeschietingen in oktober 1944, militaire aanwezigheid in de vorm van mangaten en loopgraven en Britse raketaanvallen op 13 en 14 oktober 1944. Vooronderzoek Update BBK voormalige gemeente Boxmeer 22P123 In 2024 voerde Bombs Away een update uit voor de Bodembelastingkaart voor de gemeente Boxmeer. Dit gebied ligt op circa 550 meter ten noorden van het onderzoeksgebied; er zijn destijds derhalve geen verdachte gebieden afgebakend die impact hebben op het huidige onderzoeksgebied. Relevante informatie uit de bovengenoemde (voor)onderzoeken OO is verwerkt in dit rapport. Indien er verschillen zijn tussen de conclusies uit deze (vooronderzoeken) en het huidige vooronderzoek, worden deze beschreven in paragraaf 4.10.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Afbeelding 3: Reeds uitgevoerde onderzoeken ten opzichte van het onderzoeksgebied in dit Vooronderzoek Conflictperiode OO.

2.3

Literatuur In het kader van dit Vooronderzoek Conflictperiode OO is een literatuurstudie uitgevoerd. Literatuur geldt als secundaire bron. Naast de standaard boekwerken over de gevechtshandelingen in de Tweede Wereldoorlog op het land en in de lucht, zijn ook de regionale en streekgebonden publicaties bestudeerd. In onderstaande overzicht zijn de geraadpleegde publicaties weergegeven. • • • • • • • • • • • •

Auteur onbekend, Het Dagblad over Noord-Limburg 1945-1950 Oud nieuws in woord en beeld (1975); Amersfoort, H. & P. Kamphuis (Red.), Mei 1940, de strijd op Nederlands grondgebied (Amsterdam 2012); Blondel, M., Oorlog en herstel in Noord-Limburg 1940-1950 (Venlo 1950); Bollen, H. & P. Vroemen, Canadezen in actie: Nederland najaar '44 - voorjaar '46 (Warnsveld 1994); Camps, R., De oorlog in Noord-Limburg. Terug in de tijd 1940-1990 (Venlo 1991); Didden, Swarts, Brabant bevrijd (Hulst 1993); Dungen, van den E., De slag bij Overloon en de bevrijding van Venray (Overloon 2014); Giesbers, A., Dinnissen, H., Operatie Aintree: der Kampf um Overloon & Venray (september-oktober 1944) (Balgoij 2004); Groeneveld, H., Mayday.. Mayday.. Mayday! Negentig jaar vliegtuigcrashes rondom Venlo (2012); Foreman, J., Fighter Command War Diaries: July 1944 to May 1945 (Walton-onThames 2004); Hammel, E., Air War Europe. America's Air War Against Germany in Europe and North Africa, 1942-1945: Chronology (Pacifica 1994); Klep, Ch. & B. Schoenmaker (Red.), Oorlog op de flank. De bevrijding van Nederland 1944-1945 (Den Haag 1995);

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

• • • • • • • • •

Korthals Altes, A., Luchtgevaar. Luchtaanvallen op Nederland 1940-1945 (Amsterdam 1984); Levels, H., Munnicks, E., Waar blijven de bevrijders! September - oktober 1944 van hoop naar wanhoop. Frontperiode noord- en midden Limburg (3 dln Roermond 2016); Middlebrook, M., & C. Everitt, Bomber Command War Diaries: An Operational Reference Book 1939-1945 (Harmondsworth 1985); Molenaar, F.J., De luchtverdediging in de meidagen 1940 (2dln, Den Haag 1970); Nierstrasz, V.E., De Strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II. Hoofdeel III/Deel 1. Inleiding en algemeen overzicht van de gevechtsdagen van 10-19 mei 1940 (Den Haag 1957); Ummenthum, W.M.G., Tweede Wereldoorlog en bevrijding Venray e.o. (1995); Weelen, P., Limburg bevrijd (1995); Wildekamp, R., Vliegtuigcrashes en noodlandingen 1940-1945 in de gemeente Venray (Venray 2015); Zwanenburg, G., En nooit was het stil…Kroniek van een luchtoorlog (2 delen, 19911993).

Relevante informatie uit de bestudeerde literatuur is verwerkt in dit rapport (zie hoofdstuk 3). 2.4

Archiefonderzoek in Nederland Naast literatuurstudie is er archiefonderzoek in Nederland uitgevoerd. Archiefstukken vallen onder de primaire bronnen. Het gemeentearchief, evenals het provinciaal archief en het Nationaal Archief (NA) in Den Haag, zijn geraadpleegd door een projectmedewerker van Bombs Away. Verder zijn ook stukken uit het archief van het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) in Amsterdam en van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in Den Haag bestudeerd. Tevens zijn het archief van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) en het Semi-statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie (SSA) te Rijswijk bestudeerd. Omdat alle relevante archiefstukken digitaal raadpleegbaar waren, heeft er voor dit onderzoek heeft geen fysiek bezoek aan het archief plaatsgevonden. In de volgende subparagrafen worden alle voor dit onderzoek geraadpleegde archieven nader beschreven. Relevante informatie uit de geraadpleegde stukken en dossiers is verwerkt in dit rapport (zie hoofdstuk 3). 2.4.1

Gemeentearchief Venray (GAV) Venray Het onderzoeksgebied ligt tegenwoordig, net als ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, in de gemeente Venray. In het Gemeentearchief Venray (GAV) te Venray is het gemeentearchief van de (voormalige) gemeente Venray geraadpleegd. Conform de richtlijnen van het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’ is in het gemeentearchief gezocht naar stukken van de luchtbeschermingsdienst, stukken over aangetroffen/geruimde OO en oorlogsschaderapporten. De zoektermen die hierbij gebruikt zijn, staan beschreven in bijlage 3. In de onderstaande tabel zijn de bestudeerde stukken weergegeven: Toeg. nr. 004

Titel Archieven van het gemeentebestuur Venray, 1918-1941

Inv. nr. 1949

Jaar 19291982

3269

1937

3290

1937

Omschrijving Militaire zaken: opgave van gegevens aan de commissaris van de koningin inzake de luchtbeschermingsdienst (1929-82) Staat der Nederlanden (Departement van Defensie); bouw van een munitiemagazijn aan de Deurneseweg; sectie H, nr. 1717; 1937 september 3 (1937-92). Hinderwet: melding door het provinciaal bestuur dat bij Koninklijk Besluit toestemming is verleend aan het Ministerie van Defensie tot de

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr.

Jaar

3497

1939

3607

1940

3628

1940

3696

1940

3697

1940

3714

1941

3731

1941

3732

1941

3741

1941

3776

1941

Omschrijving oprichting van een munitiemagazijn op het perceel sectie H, nr. 1717 (1937-98). Militaire zaken: mobilisatie van het leger en uitroeping van de staat van oorlog bij Koninklijk Besluit van 1 september 1939 (1939-80; 81). Politie: vaststelling van de verordening inzake de gemeentepolitie; intrekking van een raadsbesluit inzake de uitbreiding van de gemeentepolitie; melding van belangrijke gebeurtenissen aan de Duitse bezettingsautoriteiten (1940-16). Luchtbeschermingswet: organisatie van de luchtbescherming en melding van bijzondere gebeurtenissen in het kader van de Duits-Engelse luchtoorlog (1940-69). Bezetting/Oorlog: bekendmaking van maatregelen op last van de Duitse bezetter; vordering van motorrijtuigen en paarden; inlevering van wapens en munitie; opruiming van mijnenvelden; uitgifte van levensmiddelenbons; vergoeding van verrichtingen voor het Duitse leger; herstel van oorlogsschade; verstrekking van gegevens over verenigingen en stichtingen binnen de gemeente (1940-162; 163) Algemeen steuncomité: collecte voor het Nationaal Hulpcomité 1940 (Nationale Inzameling 1940) en bemiddeling bij het beschikbaarstellen van gelden uit het Herstelfonds 1940 voor Venrayse gezinnen die door een luchtbombardement getroffen zijn (1940-165).

Brandweer: verslag van de werkzaamheden van de vrijwillige brandweer over 1940; benoeming en ontslag van leden van de vrijwillige brandweer; brandrapporten; aanschaf van materieel; inrichting van een uitkijkpost in de toren van de St. Petrus’ Bandenkerk; bouw van een brandtoren in Testrik Luchtbeschermingswet: organisatie van de luchtbescherming en melding van bijzondere gebeurtenissen in het kader van de Duits-Engelse luchtoorlog (1941-69) Militaire zaken: verstrekking van inlichtingen over gesneuvelde militairen uit Venray en uitkering van vergoedingen aan oorlogsgewonden en nabestaanden van gesneuvelde militairen (1941-80; 81) Woningvereniging St. Oda; wederopbouw van beschadigde woningen aan de Broekweg; sectie C, nrs. 5592-5599; 1941 februari 14 (1941-92). Wapenen: uitvoering van de Wapenverordening van de rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied (1941-106).

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 3798

Jaar 1941

3801

1941

5388

19321942 1935

6606

005

Archief van het gemeentebestuur Venray, 1942-1990

3865

19421946

3881

19421949

3913

19451955

3999

19431950

4169

19451949

4173

19441950

4344

19441945. 19521969 19701990 1945

4374 4375 4401

4971 4973

19511956 19471964

Omschrijving Hulpverlening oorlogsslachtoffers: bemiddeling bij het verkrijgen van financiële steun voor particulieren die schade hebben geleden aan onroerend goed als gevolg van oorlogsgeweld (1941-148). Bezetting/Oorlog: bekendmaking van maatregelen en uitvoering van verordeningen op last van de Duitse bezetter; bemiddeling bij het verkrijgen van schadeloosstelling voor inbeslagname van gronden, defensieschade, oorlogsschade aan woningen en gevorderde voertuigen (1941-162; 163). Huisnummerregister 1932-ca. 1942 1 deel. Stukken betreffende het reserveren van gebieden in de Peel voor het treffen van maatregelen in het kader van de landsverdediging, 1935. 1 omslag.

Aanleg en herstel wegens oorlogsschade van telefoonaansluitingen, Herstel wegens oorlogsschade aan het gemeentehuis Grote Markt 1 en dienstgebouwen Grote Markt 12 en Marktstraat 10 Herstel wegens oorlogsschade aan gemeentewoningen: Grotestraat 11, Marktstraat 10, Kruisstraat 7, Gasstraat 4 en de landbouwschool Aanwijzing van Gasbedrijf als tak van dienst en vaststelling van een beheersverordening; vaststelling tarieven; verkoop inventaris in verband met sluiting van de gasfabriek; afhandeling oorlogsschade gasfabriek; tekening directeurswoning en bouw van een gasontvangststation Correspondentie inzake toewijzing en verkrijging van glas en noodglas, ten behoeve van door oorlogsgeweld beschadigde woningen Onteigening en aankoop van materialen, puin en restanten opstallen, ten behoeve van de wederopbouw; verzamelstaten van schadegevallen door oorlogsgeweld in oktober 1944 Bijwerken van de burgerlijke stand als gevolg van oorlogsomstandigheden Lijsten van huisvernummeringen. Lijsten van huisvernummeringen Verstrekking van inlichtingen en verklaringen met betrekking tot oorlogsgetroffenen Herstellen van oorlogsschade aan de openbare pomp op de Grote Markt. Verlening van medewerking aan de Provinciale Planologische Dienst en het Ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting inzake enquêtes over de woningbouw, wederopbouw en oorlogsschade

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 5054

Jaar 19421956

5105

19421947 19431986

5118

5138

19421961

5139

1945

5140

19421946 19461955 19421949

5165 5204

5205

19431949

5231

19451959

5233

19461949 19461952

5234

5235

19471955

5236

19501959

5268

19461950 19501954

5269

5328

19451947

5559

19501957 19451962

5561

Omschrijving Afhandeling van oorlogsschade aan woningen van de Woningbouwvereniging Volkshuisvesting Venray en Woningbouwvereniging St. Oda Bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen Ruimen van mijnenvelden, munitie en explosieven; diefstal en vondst van munitie en ongelukken ten gevolge van springstof Bouw en herbouw wegens oorlogsschade van een brandtoren aan de Testrik Verslag van de branden, ontstaan door oorlogshandelingen en de inzet van de brandweer in 1944, opgesteld door brandmeester C. Jansen, met een inleiding van brandweercommandant A. van Schendel. Brandrapporten en overzichten van de alarmering van de brandweer. Herstel van oorlogsschade aan waterlossingen. Reconstructie en herstel wegens oorlogsschade van de provinciale weg Venray-Oostrum-Wanssum, 19421949. NB Gedeelte van de weg is in 1951 overgedragen aan de provincie. Reconstructie en herstel wegens oorlogsschade van de weg VenrayDeurne (Deurneseweg), 1943-1949. NB Weg in 1969 overgedragen aan de provincie. Verbetering en herstel wegens oorlogsschade van een aantal zandwegen in het kader van de DUWwerken. Herstel en reconstructie, wegens oorlogsschade, van diverse wegen. Herstel en reconstructie, wegens oorlogsschade, van de weg GeijsterenOostrum-Oirlo-Castenray Toekenning van vergoedingen voor herstel wegens oorlogsschade aan wegen met de daarbij behorende Schaderapporten.

Verbetering en herstel wegens oorlogsschade van wegen in VenrayOost en Venray-Centrum, onder meer: Hoenderstraat, Oude Oostrumseweg, Oostsingel, Kardinaal van Rossumstraat, Mgr. Nolensstraat, Veldstraat, Hofstraat, Grotestraat, Patersstraat, Wilhelminastraat. Verbetering en herstel wegens oorlogsschade van de Eindstraat Herstel en verbetering wegens oorlogsschade aan diverse wegen in Venray-kom Reconstructie en herstel wegens oorlogsschade van de weg VenrayMerselo, gelegen binnen Venray-kom. Herstel van (oorlogs)schade aan de wegbeplanting. Herbouw van door oorlogsgeweld vernielde bruggen over beken; sloop van een brug over de Loobeek in de Beekweg,.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 5563

Jaar 19501989.

5647

19451956 19451951

5727

6137

19401944

6138

19421946 19421947

6139

6140

19431948

6143

19441947

6145

19451950

6286

19421943

6327

19461955

6343

19451956 19491951

6372

6407

19421952

6413

19451949 19451954 19451950

6440 6499

6500

19461950

Omschrijving Ondersteuning van acties tot het behoud van de Maasbrug bij Well; bijdrage van de gemeente aan het instandhouden en exploiteren van de veerdiensten over de Maas in NoordLimburg. Opgave van geleden oorlogsschade in het ontginningsgebied Peelplan-Zuid Afhandeling van schade aan gemeentebossen ten gevolge van oorlogshandelingen. Opgaven en afhandeling van oorlogsschade aan woningen, boerderijen en goederen ten gevolge van oorlogsgeweld Opgaven van geleden bezettingsschade door particulieren. Opgaven ten behoeve van de statistiek van door oorlog of door brand verwoeste woningen. Correspondentie met de schadeenquêtecommissie, het Rijk en de VNG, met betrekking tot de afhandeling van geleden schade tijdens oorlogshandelingen Verlenen van voorschotten aan in het buitenland tewerkgestelde personen afkomstig uit Venray; verlenen van voorschotten in verband met huisraadschade ten gevolge van de oorlog en oorlogsschade Aanvraag en verlening van voorschotten op de rijksbijdrage in geleden oorlogsschade aan huisraad en meubilair Treffen van maatregelen met betrekking tot luchtbescherming van scholen. Herstel van oorlogsschade aan het pensionaat Jerusalem en de middelbare meisjesschool. Herstel wegens oorlogsschade en uitbreiding van de landbouwschool Oprichting van een bevrijdingsmonument aan het Kerkpad ter herinnering aan de bevrijding van Venray op 18 oktober 1944.

Herstel van oorlogsschade en restauratie van de St. Petrus’ Bandenkerk, de kerken in Oostrum, Oirlo en Castenray en de kapel van Smakt; tijdelijke overbrenging van de beelden van de St. Petrus’ Bandenkerk naar het gemeentehuis te Helmond. NB zie ook 6589. Herstel van schade die door de oorlog aan natuur en landschap is aangericht. Herstel van oorlogsschade aan plantsoenen. Herdenking van de slachtoffers van de tweede wereldoorlog en de viering van bevrijdingsdag, 1984-1985. NB zie ook het archief van het Oranjecomité Viering van de bevrijding van Venray op 18 oktober, 1946-1950, 1984. NB zie ook het archief van het Oranjecomité.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 6594

Jaar 19451950

6600

19391951

6722

19381943

6723

19451948

6724

19461947

6740

19421944

6742

19401943 19401949

6743

2.4.2

6744

19411944

6772

19391946

Omschrijving Verstrekken van inlichtingen over het verloop van de Tweede Wereldoorlog in Venray; opgave van namen voor een erelijst van gesneuvelden; opgave van het aantal geallieerde vliegtuigen dat is neergestort en verstrekking van gegevens over het illegale blad ‘De Zwijger’ Schadeloosstelling door de Staat der Nederlanden van geleden schade door de gemeente in verband met de aanleg van het Defensiekanaal en ruiming van verdedigingswerken binnen de gemeente Herstel van oorlogsschade aan woningen; de bouw van (nood)woningen; het vorderen van woningen en bemiddeling bij het vinden woonruimte, 1946 Herstel van oorlogsschade in het landbouwbedrijf en de wederopbouw van boerderijen Inventarisatie van de oorlogsschade aan de gebouwen van de psychiatrische inrichtingen St. Servaas en St. Anna. Rapporten van de burgemeester inzake de toestand binnen de gemeente, bezien vanuit politioneel oogpunt. Rapporten en processen-verbaal van de gemeentepolitie, 1938. Rapporten en processen-verbaal van de Marechaussee en de Rijkspolitie brigade/groep Venray, 1940-1949, 1951-1955, afschriften. Ingekomen meldings- en alarmeringsberichten en minuten van uitgaande berichten betreffende de openbare orde en veiligheid. Organisatie en personeel van de luchtbeschermingsdienst.

Provinciaal archief Historisch Centrum Limburg (RHCL) Maastricht Het onderzoeksgebied ligt in de provincie Limburg. In het Provinciaal archief Limburg te Maastricht is het provinciaal archief geraadpleegd. Conform de richtlijnen van het ‘Certificatieschema vooronderzoek en risicoanalyse OO’ is gezocht naar stukken van de luchtbeschermingsdienst, over aangetroffen/geruimde OO en oorlogsschaderapporten. Hiertoe zijn de archieven van het Militair Gezag, het provinciaal bestuur en de Commissaris van de Koningin geraadpleegd. De zoektermen die hierbij gebruikt zijn, staan beschreven in bijlage 3. In de onderstaande tabel zijn de bestudeerde stukken weergegeven: Toeg. nr. 04.05

Titel Kabinet van de Commissaris der Koningin in Limburg (1914-1944)

Inv. nr. 572

Jaar 19401943

898

19401944

947

1940

Omschrijving Stukken betreffende het bezit van wapens en munitie onder de burgerbevolking, 1919, 1921, 1929, 1935, 1938, 1940-1943 Stukken betreffende politieberichten omtrent bijzondere voorvallen, 19401944 Stukken betreffende verzameling van onbeheerd verspreid liggende of opgeborgen militaire munitie, 1940

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 957

Jaar 19401944

958

19431944

959

19421944

960

19401943

1129

19401941 19191944 19401941

1396 1419

04.06

04.07B

04.11

Stukken uit het archief van het Provinciaal Bestuur met betrekking tot de Stichting Herstel Limburg 1945 (19451947) Provinciaal Bestuur van Limburg (1914-1943)

Commissaris van de Koningin in Limburg (1944-1990)

19451947

19401943

502

19401944

503

19391940

589

19441949

659

19441945

662

19471948

06.22

Stichting Herstel Limburg 1945 (19451947)

19461947

07.E09

Militair Gezag Limburg (1944-1947)

26 (4902)

19441945 19441945

27 (4902)

29 (4929) 30 (4929)

19441947 19441947

19441947

Omschrijving Stukken betreffende de melding van luchtaanvallen door de burgemeesters, 1940-1944 Stukken betreffende aanleg en gebruik van schuilgelegenheden bij luchtaanvallen, 1940-1941, 1943-1944 Stukken betreffende de maatregelen genomen naar aanleiding van het luchtbombardement op Zuid-Limburg in de nacht van 5/6 oktober 1942, 19421944 Stukken betreffende de opgave van door luchtaanvallen gedode of gewonde Rijksduitsers of stateloze van Duitse afstamming in de periode juni 1940- tot 26 maart 1943, 1943 Stukken betreffende de oorlogsschadeenquêtecommissies, 1940-1941 Stukken betreffende de in de provincie aanwezige schietbanen. Stukken betreffende (nood)landingen van Duits-vijandelijke vliegtuigen, 19401941, 1943 Oorlogsgetroffenen en Kamer van Koophandel

Stukken betreffende Rijkscommissie van advies voor de gemeente financiën i.z. wederopbouw. (oorlogsschade), 1940-1943 Stukken betreffende meldingen van ongevallen en voorvallen, welke met oorlogshandelingen verband houden, 1940-1944 Stukken betreffende de Nederlandsche Vereniging voor Luchtbescherming, 1939, 1940 Stukken betreffende het opruimen van landmijnen en ander explosief materiaal, 1944-1949 Stukken betreffende opgaven van de toestand van gemeenten kort na de bevrijding in Midden- en Noord-Limburg. Stukken betreffende het sturen van foto's door de gemeenten inzake oorlogsverwoestingen, 1947-1948 Stukken betreffende de bemiddeling bij de ruiming van mijnen en munitie door de Mijn- en Munitie-opruimingsdienst (M.M.O.D.), 1946 juli 16-1947 mei 10 Bominslag correspondentie i.z, 31/1044-23/4-1945 Brandweer-en Luchtbescherming en Mijnopruiming-correspondentie, 31/101944-7 Maart 1945 Luchtbescherming-algemeen Bom-en mijnopruiming en ander oorlogstuig-Algemene correspondentie en rapporten Herstel van wegen-verslagen van vergaderingen en correspondentie betreffende hetHerstel en verkeer over waterovergangen

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 42 (4860) 43 (4861)

45 (4861) 53 65

19441947 19441947 19441947

66 (4952)

19441947

67 (4952)

19441947

138 (4871) 142 (4958) 207

19441947 19441947 19441945 19441947

314 (4887)

2.4.3

Jaar 19441947 19441947

Omschrijving Mijnen en projectielen, aangiften, opruiming en rapporten betreffende. Mijnen, projectielen en ander oorlogstuig-correspondentie betreffende. Herstel en verbetering van verkeerswegen Waterovergangen-herstel,correspondentie betreffendePolitionele rapporten, processenverbaal en rapporten met bijbehorende correspondentieOpgaven van gemeenten i.z. ligging van mijnenvelden met schetskaartjes en kladopgaven van geruimde mijnen, soort vermeldende Correspondentie i.z. luchtbescherming, opruiming van mijnen, enz.; personeelslast Vervoer door waterwegen; verordeningen en ontheffingen daarvan; herstellen van bruggen en lichten van schepen Oorlogsschade betreft in hoofdzaak Schade-Enquête-Commissie Landbouwherstel; opruiming mijnen en begroting Politionele rapporten, tijdvak September '44-april 1945 Weekrapporten i.z. bom-munitie-en mijnopruiming. Sectie IV

Nationaal Archief (NA) Den Haag In het Nationaal Archief (NA) zijn onder meer stukken van de collectie Inspectie Bescherming Bevolking tegen luchtaanvallen (toeg.nr. 2.04.53.15) met daarin de berichten van gemeenten aan de Rijksinspectie Luchtbescherming te Den Haag in de periode 1940-1943, het zgn. Bunkerarchief (toeg.nr. 2.13.167), de verzameling krantenknipsels uit het archief van het Korps Hulpverleningsdienst (toeg.nr. 2.04.110) en het Militair Gezag (toeg.nr. 2.13.25) ingezien. In de onderstaande tabel zijn de bestudeerde stukken weergegeven: Toeg. nr. 2.04.53.15

Titel Inspectie Bescherming Bevolking tegen luchtaanvallen (19371946)

Inv. nr. 1-13

Jaar 1940

Omschrijving Algemene overzichtsstaten van bombardementen op provincieniveau.

19401941 19401941

Commissie van Proefneming, nrs. 17.27.1 - 17.27.11 Ingekomen en minuten van uitgegane brieven van en aan diverse overheidsinstellingen: Commissaris der Koningin in de provincie Limburg, nrs. 18.11.1 - 18.11.18 Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten: Limburg Registers met krantenknipsels inzake explosieven

2.04.110

Korps Hulpverleningsdienst (1945-1974)

19401941

19451959

19451947 19571959 1947

22 23

Registers met krantenknipsels inzake explosieven Registers met krantenknipsels inzake explosieven Tijdschrift voor het personeel van de Hulpverleningsdienst

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Toeg. nr.

Titel

Inv. nr. 28 69

2.13.25

2.13.167

Militair Gezag (1939)(19431946)(1956)

Het archief van het 2e Geniecommandement, Bureau Registratie Verdedigingswerken van het Ministerie van Defensie (zgn. 'Bunkerarchief'), (1923) 1946-1987 (1992)

1970

1563

19441945

1567

19441945

1568

19441945

272-284

1951

285-296

19471962 z.j.

11121119

2.13.210

2.4.4

Commissie van Proefneming met hierin opgenomen afgedwaalde archiefbescheiden van onderdelen van de Artillerie-Inrichtingen en Artillerie onderdelen (1814-)(1867-1942)

Jaar 19471970 19671971

1120

z.j.

1940

19411942

Omschrijving Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst Stukken betreffende de inhuur van de Hulpverleningsdienst door Rijkswaterstaat Directie Wegen voor het ruimen van explosieven Stukken betreffende het ruimen van explosieven in de kuststrook. 1970 Rapporten betreffende bom- en granaatinslagen en de organisatie van luchtbeschermingsdiensten in gemeenten in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg [4.46.00], Stukken betreffende de opsporing en ruiming van mijnen en andere explosieven [4.75.00] Rapporten van de Censuurdienst van de Sectie PTT inzake brieven waarin melding gemaakt wordt van bombardementen, afschriften [4.06.00] Blokkaarten van werken

Overzichtskaarten Nederlandse stafkaarten met aantekeningen van stellingen en complexen, schaal 1:25000 Stellingkaarten van heel Nederland (dienstgeheim) met vermeldingen van alle Nederlandse en Duitse werken waarop de aard van de groepen van werken door symbolen zijn aangegeven. Groot formaat. Staten houdende opgaven van plaatsen waar mogelijk onontplofte projectielen zijn gevonden, die wel of niet geruimd zijn

Stukken betreffende het ruimen van landmijnen en het beschikbaar stellen van personeel, ingedeeld naar gebied Ingekomen en minuten van uitgaande stukken inzake aanvragen tot het ruimen van onontplofte (water)mijnen en personeelsaangelegenheden Ingekomen en minuten van uitgaande stukken inzake aanvragen tot het ruimen van onontplofte (water)mijnen en personeelsaangelegenheden Lijsten met opgave van personeel en afwikkeling van de afdeling belast met het onschadelijk maken van niet gesprongen munitie en vliegtuigbommen

Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) Amsterdam In het archief van het NIOD zijn de volgende collecties geraadpleegd: Collectie Departement van Justitie (toeg.nr. 216k), waarin zich processen-verbaal bevinden met betrekking tot bomafworpen en andere luchtoorlog gerelateerde gebeurtenissen in een

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

aantal Nederlandse gemeenten, en de Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077), waarin zich een relatief compleet overzicht bevindt van bomafworpen en andere luchtoorlog gerelateerde gebeurtenissen op Nederlands grondgebied in de periode september 1940 - april 1941. Tevens is het archief van de verzetsgroep Groep Albrecht (toeg.nr. 190a) ingezien. In de onderstaande tabel zijn de bestudeerde stukken weergegeven: Toeg. nr. 077

190a

216k

Titel Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West) (1938)(1940-1945) Groep Albrecht (19431947)

Inv. nr. 1328

Jaar 19401941

Omschrijving Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen

17-34

1945

Departement van Justitie (1935)(1940-1945)(1950)

181-185

19431944

Enige verslagen, alsmede medewerkers van de groep Albrecht afkomstig uit de volgende sectoren: het Noorden, Overijssel, de Achterhoek, en Twente, D. A. A. (=Deventer, Arnhem, Apeldoorn), de Veluwe en Gelderland, Alblasserwaard en de Betuwe, Utrecht, Amersfoort, Amsterdam, Woerden, Zuid-Holland, Zeeland, Zuid-Nederland Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeente

Tevens is de online beeldbank van het NIOD geraadpleegd via de site https://beeldbankwo2.nl/nl/. De beeldbank is in oktober 2024 doorzocht op de zoektermen Venray, Smakterheide en Loobeek. Dit leverde relevante resultaten op:

2.4.5

Beeldnummer 140683

Plaats Venray

Datum 19441945

140682

Venray

18-101944

Omschrijving ' Verwoest Venray. Gezicht vanaf Jan Hensenpark. ' Venray werd 18 oktober 1944 door de 3e Britse Infanteriedivisie bevrijd. Maar in de winter van 1944/1945 bleef Venray frontgebied. De bevolking was geëvacueerd. 'Norfolks van de derde Britse infanterie komen Venray binnen langs Overloonseweg.' Deze foto is genomen op de kruising van de huidige Noordsingel en de Overloonseweg in zuidelijke richting naar de Sint Josefweg in Venray. Links is nog net café Odenhove.

Bijzonderheden Geen

Geem

Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) Den Haag Het NIMH beheert collecties over de geschiedenis en de archieven van de Nederlandse krijgsmacht en bezit een collectie die betrekking heeft op de Tweede Wereldoorlog. Voor het onderzoek is de collectie 575 'Bureau Inlichtingen/Duitse Verdedigingswerken' geraadpleegd. Aanvullend is de collectie 409 'Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940' in het kader van dit vooronderzoek niet geraadpleegd. De reden hiervoor is dat er in de overige geraadpleegde bronnen geen aanwijzingen gevonden zijn waaruit blijkt dat er in mei 1940 gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden.

24P154 conceptrapport AVO OO AO Greenport Venlo Smakterheide versie 1.0 d.d. 18 november 2024

Daarnaast zijn er nog diverse andere collecties bekeken. In onderstaande tabel zijn de geraadpleegde collecties weergegeven. Toeg. nr. 409

Titel Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940 (mei 1940)

Inv. nr.

Jaar

420

Burgemeestersverklaringen ’40-’45 (1940-1945)

19401945

575

Bureau Inlichtingen/Duitse Verdedigingswerken (19401945)

Omschrijving Er zijn in de geraadpleegde bronnen geen indicaties gevonden waaruit blijkt dat tijdens de meidagen gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden. De 409-collectie is niet geraadpleegd Burgemeestersverklaringen betreffende de aankomst van Duitse ( en later) geallieerde eenheden, opgaves van de onderdelen en commandanten, gedenktekens, monumenten en (veld)graven: Vaals t/m Vuren Burgemeestersverklaringen betreffende (o.a.) de bevrijdingsdatum, verzetsdaden, verzetslieden en gesneuvelden bij verzetsdaden: Vaals t/m Vuren Geen relevante archiefstukken aangetroffen.

Tevens is de online beeldbank van het NIMH geraadpleegd via de site https://nimhbeeldbank.defensie.nl/. De beeldbank is doorzocht in oktober 2024 op de zoektermen Venray, Loobeek en Smakterheide Dit leverde relevante resultaten op: Beeldnummer 2155_078456

2.4.6

Plaats Venray

Datum 17 oktober 1944

Omschrijving Militairen van het 2nd East Yorkshire Regiment rukken Venray binnen. Rechts op de foto het bord ter aanduiding van de gemeentegrens.

Bijzonderheden Geen

Defensie archieven Het Semi-statisch Informatie Beheer Ministerie Defensie (SSA) in Rijswijk beheert delen van het archief van Defensie. In dit archief zijn stukken geraadpleegd betreffende het ruimen van explosieven na de Tweede Wereldoorlog door de Mijn- en Munitieopruimingsdienst (MMOD) en door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). MMOD In het SSA bevinden zich de dossiers van de MMOD. Deze organisatie was een voorloper van de EODD en werd vlak na de Tweede Wereldoorlog opgericht om explosieven te ruimen. In onderstaande tabel zijn de geraadpleegde collecties weergegeven. Toeg. nr.

Titel

Geen

Inventaris archief Mijn- en Munitie OpruimingsDienst (MMOD)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16859780/1