Rapportage Op weg naar een bruisende Borggraaf

Verder is het Museumeiland in trek als trouwlocatie. Onder een gezamenlijke noemer wordt het aanbod gepromoot. Er is een gedeelde agenda en bezoekers kunnen combinatiekaartjes kopen voor bijvoorbeeld een museumbezoek en een rondvaart. Een deel van het museumeiland is gratis te bezoeken; het buitenmuseum, het bezoekerscentrum, de winkel en het museumcafé zijn vrij te betreden. Het museum vraagt entree en ook voor de boottochten betaalt de bezoeker een deelnameprijs.

3.6. Conclusies • • •

Niemand heeft wat Venray heeft. Grote verschillen in aanpak en betrokkenheid per gemeente wat betreft cultuurhistorie. Digitalisering loopt niet overal soepel, resultaat is versnippering van het digitale erfgoed.

Inspiratie uit de besproken samenwerkingsplekken • Sterke binding met de buurt- omgeving, • Maatschappelijk rendement als uitgangspunt. • Belangrijke rol gemeentes, niet alleen qua financiën, maar ook door betrokken en aanwezig te zijn. • Professionele horeca. • Gezamenlijke aanpak waar nodig en nuttig: agenda, huisstijl, promotie. • Voor beheer en/of gezamenlijkheid zijn aparte stichtingen opgericht. • Mogelijkheden tot flexwerken of studeren. • Sterke streekthema’s overal doorgevoerd, ook in horeca en winkel. • Podium voor lokale ondernemers. • Vrije inloop: het basisaanbod is gratis toegankelijk. 24

Hoofdstuk 4: Hoe alles samen komt 4.1. Inleiding Hoe wordt de doelstelling bereikt om van De Borggraaf het bruisende en maatschappelijk renderende erfgoedcentrum te maken waarvoor het in het leven is geroepen? Wat is ervoor nodig om van De Borggraaf een ontmoetingsplek voor heel cultuurhistorisch Venray te maken, waar men elkaar treft, ondersteunt en waar de samenwerking de mooiste resultaten oplevert? Hoe zorgen we ervoor dat de inwoners van Venray en haar kerkdorpen, bezoekers en toeristen De Borggraaf weten te vinden? In dit hoofdstuk komt alles samen. Uit de voorgaande bevindingen hebben we een aantal leidende uitgangspunten geformuleerd die de weg wijzen naar een bruisende Borggraaf. Voordat we verder gaan, even een stapje terug. Niet alles hoeft opnieuw uitgevonden te worden want er gebeurt veel goeds in Venray en de kerkdorpen. De actieve HPV-leden, de vele vrijwilligers die zich bezighouden met tal van aspecten van de rijke geschiedenis, met archeologie, educatie, fotografie, het digitaliseren van bestanden, de nieuwe tentoonstelling van het Venrays Museum, het vele bestuurs- en advieswerk en niet te vergeten RooyNet; tezamen vormen zij de paradepaardjes van cultuurhistorisch Venray en leveren een schat aan menselijk kapitaal. Ook het werk van de professionals en van de betrokkenheid van de gemeente Venray mogen we niet onderschatten.

Allemaal zaken om te koesteren en voort te zetten.

4.2. Principes Door zowel binnen de gemeente Venray als daarbuiten te kijken, hebben we de weg naar een bruisende toekomst van De Borggraaf kunnen ontwikkelen. Tijdens deze reis liggen vijf principes ten grondslag aan alle verdere keuzes. Ze komen voort uit de eerdere hoofdstukken en volgen de thema’s organisatie, gebouw, emotie, samenwerking en inspiratie. De vijf leidende principes 1. 2. 3. 4. 5.

Een heldere organisatie Een goed functionerend gebouw Commitment om samen verder te gaan Optimale synergie Maatschappelijk rendement

25

4.2.1. Een heldere organisatie Een heldere en werkbare organisatiestructuur staat hoog op de prioriteitenlijst. Om daar te komen moet wel een aantal knopen worden doorgehakt: Ö Elke betrokkene werkt vanuit een duidelijk omschreven taak, niemand draagt meerdere petten of neemt plaats in elkaars besturen. Ö Er komen nieuwe mensen die meer diversiteit vertegenwoordigen. Bestuurders in combinatie met mensen met inhoudelijke expertise, doeners en denkers, visie en daadkracht en verschillende leeftijden. Ö Aan de besturen worden projectgroepen toegevoegd die voor een bepaalde taak en tijdsduur worden ingezet. Ö Er wordt intensief samengewerkt in een netwerkorganisatie, die ruimte laat voor ieders identiteit en eigenheid. Verbinding wordt gevonden in de gedeelde doelen, thema’s en activiteiten. Ö Beheer en gebruik van De Borggraaf worden gescheiden. Ö RooyNet blijft de komende twee jaar onder de hoede van de gemeente, onder leiding van Paul van Meegeren van het Gemeentearchief. Op termijn wordt er naar zelfstandigheid van RooyNet gestreefd, in de vorm van een stichting. Voorwaarde daarbij is dat de continuïteit van RooyNet wordt geborgd door het aanstellen van meerdere webmasters, de vorming van een nieuw bestuur en een redactieraad. Ook hierbij geldt: geen dubbele petten. Ö Er wordt visie ontwikkeld op verschillende niveaus.

De gemeente werkt al aan een nieuwe cultuurvisie voor de komende jaren en kan deze gelegenheid aangrijpen om daarbij het volledige cultuurhistorische veld van Venray te betrekken. Afgeleid daarvan wordt ook voor De Borggraaf en het Venrays Museum een visie ontwikkeld. De expertise van Cultura Venray wordt hierbij ingezet. 4.2.2. Een goed functionerend gebouw Met 750m2 is De Borggraaf een unieke locatie in het centrum van Venray voor het uitdragen van cultuurhistorie. Het gebouw kent echter enkele praktische problemen waar veel energie in is gaan zitten en die om definitieve oplossingen vragen: Ö De onherkenbaarheid aan de buitenzijde, de onduidelijke indeling en looproutes en de sobere afwerking en inrichting worden aangepakt. De Borggraaf groeit in alle aspecten uit tot het visitekaartje van cultuurhistorisch Venray.

26

Ö De ideeën voor verbouw en aanbouw worden geparkeerd. Er wordt eerst gekeken hoe De Borggraaf zich in de komende twee jaar gaat ontwikkelen en zich gaat bewijzen. Ö Dan is er nog de kwestie van de klimaatbeheersing in de kantoorruimtes. Die situatie is objectief vastgesteld. 4.2.3. Commitment om samen verder te gaan Er is veel gebeurd in het verleden. Een aantal turbulente jaren heeft zijn sporen achtergelaten. Het nu tijd om vooruit te kijken en voort te bouwen op de vele zaken die goed, mooi en uniek zijn voor Venray. Daarvoor is commitment nodig. Ö Iedereen die mee gaat bouwen aan de toekomst van De Borggraaf doet dat met de uitgesproken wil om samen verder te gaan en positief bij te dragen. Ö Alleen door het verleden los te laten, is er een toekomst en kan iedereen verder. Ö Samen verder betekent niet dat de betrokkenen ook hetzelfde moeten worden. Juist de verschillende identiteiten, invalshoeken, werkwijzen en expertises brengen de mooiste resultaten voort. Iedereen draagt bij vanuit zijn eigen kennis en mogelijkheden. Ö Diversiteit loont vooral wanneer er naar elkaar wordt geluisterd en van elkaar wordt geleerd. Van Cultuur met een grote C tot lokale heemkunde van een dorp, wijk of gehucht. Elk puzzelstuk is belangrijk en draagt bij aan het succes. 4.2.4. Optimale synergie De samenstelling van de bewoners van De Borggraaf leidt niet tot optimale synergie.

‘Samen onder één dak’ biedt grote kansen, maar vraagt om een andere invulling: Ö De gedeelde cultuurhistorische doelen en thema’s van de bewoners en gebruikers van De Borggraaf vormen een krachtig vertrekpunt. Ö Het DigiLab gaat in overleg met de gemeente naar een andere locatie, buiten De Borggraaf. Ö Het DigiLab komt voor twee jaar onder de hoede van het Gemeentearchief. Ze zullen bij het ontwikkelen van het digitaliseringsbeleid worden ondersteund door de gemeentearchivaris. Het DigiLab blijft wel een werkgroep van het HPV en kan haar belangrijke functie voor de HPV-leden onverminderd voortzetten. Ö In de ruimte die vrijkomt wordt de Archeologische Werkgroep Venray gehuisvest. De AWV gaat weer publieksactiviteiten ontwikkelen. Ö Een andere plek voor DigiLab wil niet zeggen dat daarmee de binding met De Borggraaf verloren gaat. Het DigiLab gaat een nieuwe invulling geven aan het uitgangspunt ‘samen

27

onder een dak’, door bijvoorbeeld de contacten met het publiek wel vanuit De Borggraaf te organiseren. Ö Ook het HPV-bestuur kiest De Borggraaf als vaste plek voor haar activiteiten en draagt zo bij aan het succes. Ö Met het realiseren van de tentoonstelling ‘Tussen Maas en Peel’ heeft het Venrays Museum veel expertise opgebouwd. Deze kan worden gedeeld met de leden van het HPV en andere partijen om te komen tot eigentijdse wisseltentoonstellingen en activiteiten. Ö De fotografen blijven De Borggraaf als uitvalsbasis gebruiken, zij vormen ook nu al een verbindende schakel. Ö De educatiegroep gaat voort op de ingeslagen weg. Ö Een nieuwe start, met nieuw elan biedt ook betere mogelijkheden voor de VVV in De Borggraaf. De organisatie kan een belangrijke rol gaan vervullen in de promotie van Venray, ook op cultuurhistorisch terrein. Ö Het Rooys Gidsen Gilde brengt levendigheid naar De Borggraaf en blijft dat ook in de toekomst doen. Het Gilde kan samenwerking zoeken met nieuwe initiatieven als Culttouren, maar ook met de VVV of aansluiten op de activiteiten van het Venrays Museum. Hetzelfde geldt voor het LGOG en de andere regelmatige gebruikers van De Borggraaf. Ö Samenwerking wordt ook gevonden in nieuwe netwerken. Het Venrays Museum onderhoudt al contacten met het bredere culturele veld en daarop kan worden voortgebouwd.

Door in groter verband te denken en op elkaar aan te sluiten wordt het maatschappelijk rendement van De Borggraaf verder verhoogd. Ö RooyNet is geen letterlijke bewoner, maar kan door het publiek actief op te zoeken in De Borggraaf, toch een belangrijke partij worden die bijdraagt aan de reuring. 4.2.5. Maatschappelijk rendement De cultureel-historische samenwerkingsplekken uit hoofdstuk 3 hebben laten zien wat het resultaat kan zijn op het gebied van aantrekkingskracht en maatschappelijk rendement. Ook De Borggraaf kan zich laten inspireren om zo de toegevoegde waarde voor de samenleving te vergroten: Ö Er komt een uitnodigend museumcafé in De Borggraaf, met een professionele lokale uitbater aan het roer waar zowel omwonenden, inwoners als toeristen graag komen. Ö Tevens is er een museumwinkel, die door de VVV kan worden voortgezet. Mocht een winkel geen onderdeel meer zijn van de toekomstplannen van de VVV, dan kan een

28

lokale ondernemer worden gevonden voor de exploitatie. Ook het Venrays Museum kan overwegen een museumwinkel te starten. Ö Voor zowel voor het museumcafé als de winkel geldt een sterke verbondenheid met streekthema’s. Zo kunnen beide zich krachtig profileren als podium voor lokale ondernemers. Ö De Borggraaf, inclusief het museum, wordt vrij toegankelijk. Het basisaanbod is gratis, maar voor extra activiteiten worden deelnamekosten gevraagd. Ö De gemeente Venray is niet alleen als subsidiegever verbonden aan De Borggraaf, maar laat haar betrokkenheid ook zien door De Borggraaf als geslaagd project uit te dragen en het als een van de plekken te beschouwen waar activiteiten georganiseerd kunnen worden. Tevens zorgt de gemeente zo nodig voor het aanpassen van het bestemmingsplan en voor verdere financiële ondersteuning tijdens het transitieproces.

4.3. Samenvatting De onderstaande tabel geeft een overzicht van thema’s, principes en te zetten stappen: Thema

Principe

Stappen

Organisatie

Een heldere organisatie

Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö

Duidelijk omschreven taken, niemand draagt meerdere petten Een schone lei, nieuwe mensen met meer diversiteit Projectgroepen toevoegen met bepaalde taak en tijdsduur. Kiezen voor netwerkorganisatie Beheer en gebruik van De Borggraaf scheiden. RooyNet de komende twee jaar onder de hoede van de gemeente RooyNet (op termijn, onder voorwaarden) zelfstandige positie. Visie ontwikkelen op verschillende niveaus.

Gebouw

Een goed functionerend gebouw

Ö

Buitenzijde, indeling, looproutes en de sobere afwerking/ inrichting aanpakken. De ideeën voor verbouw en aanbouw parkeren. De klimaatbeheersing in de kantoorruimtes objectief vaststellen en aanpakken.

Ö Ö

Emotie

Commitment om samen verder te gaan

Ö Ö Ö Ö

De wil uitspreken om samen verder te gaan en positief bij te dragen. Verleden loslaten. Naar elkaar luisteren, van elkaar leren. Diversiteit loont: Iedereen draagt bij vanuit zijn eigen kennis en mogelijkheden.

Samenwerking

Optimale synergie

Ö

De gedeelde cultuurhistorische doelen en thema’s vormen een krachtig vertrekpunt. Het DigiLab -in overleg met de gemeente- naar andere locatie, buiten De Borggraaf. Het DigiLab twee jaar onder de hoede van het Gemeentearchief.

Ö Ö

29

Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö

Inspiratie

Maatschappelijk rendement

Ö Ö Ö Ö Ö

AWG huisvesten in vrijgekomen ruimte. Het Digilab en HPV geven nieuwe invulling aan ‘samen onder een dak’. De fotografen blijven De Borggraaf als uitvalsbasis gebruiken De educatiegroep gaat voort op de ingeslagen weg. Opgedane expertise wordt gedeeld in brede kring. De VVV kan een belangrijke rol gaan vervullen in de promotie van Venray, ook op cultuurhistorisch terrein. Het Rooys Gilden Gilde kan samenwerking zoeken met nieuwe initiatieven. Samenwerking in nieuwe netwerken. RooyNet kan door actief het publiek op te zoeken toch een belangrijke partij worden die bijdraagt aan de reuring in De Borggraaf. Museumcafé, met een professionele lokale uitbater. Museumwinkel al dan niet door VVV geëxploiteerd. Streekthema’s doorvoeren in museumcafé en winkel: podium voor lokale ondernemers. De Borggraaf, inclusief het museum, wordt vrij toegankelijk. Gratis basisaanbod, betalen voor extra activiteiten. De gemeente Venray niet alleen subsidiegever, maar draagt haar betrokkenheid ook uit.

’s

Thema

30

Hoofdstuk 5. Bruisende Borggraaf 5.1. Inleiding De lijst aan keuzes, actiepunten en ideeën van het vorige hoofdstuk vraagt om verdere ordening. Hoe bouwen we nieuw vertrouwen op? Wie wordt verantwoordelijk voor welke taken, wat wordt het tijdspad en hoe ziet het eindresultaat er dan uit? We zetten eerst een stip op de horizon: Bezoekerscentrum De Borggraaf.

5.2. Bezoekerscentrum De Borggraaf De gevoerde gesprekken, het onderzoek en de analyses tellen op naar een andere toekomst voor De Borggraaf. Om te komen tot een bruisende Borggraaf, biedt de formule van een cultuurhistorisch bezoekerscentrum de beste kansen. Een bezoekerscentrum is breed georiënteerd, zorgt voor binding met de directe omwonenden en trekt inwoners en toeristen aan. In de Borggraaf komt de identiteit en geschiedenis van heel Venray tot uiting. Het is een plek waarmee alle inwoners zich kunnen verbinden. Tevens is het een krachtige uitvalsbasis voor toeristen om hun weg te vinden in Venray en omgeving. Aan het succes van het bezoekerscentrum ligt een vruchtbare samenwerking van alle betrokkenen bij de Venrayse cultuurhistorie ten grondslag. Hoe ziet bezoekerscentrum De Borggraaf eruit? Het is een open en uitnodigend gebouw. De buitenzijde maakt al duidelijk wat er binnen te beleven is. Iedereen is welkom, ongeacht leeftijd, historische interesse of herkomst. Alle bewoners van De Borggraaf zoeken met hun activiteiten interactie met het publiek. Er wordt van ’s morgens tot ‘s avonds van alles georganiseerd. Bezoekers lopen gratis het Venrays Museum binnen en maken kennis met de lokale geschiedenis en cultuur in al haar facetten. Wisseltentoonstellingen geven aanleiding om steeds opnieuw te komen.

Er zijn lezingen, workshops, programma’s voor scholen en talloze samenwerkingsprojecten met het bredere culturele veld. Toeristen worden door de VVV en het Rooys Gidsen Gilde op weg geholpen bij de ontdekking van Venray. Het HPV heeft de doelstelling ‘samen onder een dak’ opnieuw invulling gegeven, door haar periodieke vergaderingen in De Borggraaf te organiseren, er presentaties te houden of door bij te dragen aan interessante tentoonstellingen samen met de HPV-leden en het Venrays Museum. Ook RooyNet laat zich zien in De Borggraaf. Met een beeldscherm waarop RooyNet wordt gepresenteerd kunnen alle bezoekers struinen in het aanbod. Daarnaast wordt er met regelmaat een spreekuur gehouden, waarbij bezoekers uitleg krijgen over RooyNet, of kunnen er bijeenkomsten worden gehouden waarbij historische foto’s worden bekeken. Ook ‘de foto van de week’ is een manier om de bezoekers van De Borggraaf actief te betrekken bij de historie. Omwonenden en bezoekers lopen binnen om in het museumcafé te genieten van koffie met vlaai of een broodje van de plaatselijke bakker. Er is een museumwinkel met originele lokale 31

cadeaus en streekproducten. Omdat er altijd iets te doen is, wordt de drempel om naar binnen te lopen en aan te sluiten laag. Er hangt een sfeer die uitnodigt tot vernieuwing en experiment waardoor De Borggraaf uitgroeit tot een dynamisch en energiek centrum. Het bezoekerscentrum wordt een plek waar samenwerking tussen vrijwilligers en professionals zorgt voor innovatie, creativiteit en uitwisseling van kennis.

5.3. Opbouwperiode Om naar de nieuwe situatie toe te kunnen groeien komt er een opbouwperiode van twee jaar. Er moet veel veranderen en dat heeft tijd nodig. Gedurende deze twee jaar kan de nieuwe organisatie van De Borggraaf zich verder ontwikkelen.

5.4. Drijvende kracht De opbouwperiode komt onder leiding van een ‘drijvende kracht’. Deze drijvende kracht neemt het initiatief om nieuwe mensen aan te trekken, de onderlinge samenwerking te faciliteren, de visie voor De Borggraaf verder te formuleren en de kansen in beeld te brengen. Deze persoon wordt door de gemeente aangesteld voor twee dagen in de week en voldoet aan het profiel van een echte verbinder, maar is ook onafhankelijk van de partijen en voor iedereen acceptabel.

5.5. Netwerkorganisatie Het uitgangspunt voor de toekomstige organisatie in De Borggraaf is dat elke bewoner en gebruiker verantwoordelijk blijft voor haar eigen kerntaken en organisatie. Daarbij staat de opgebouwde expertise en identiteit centraal. Er is veel wat goed gaat en daar bouwen we op voort. Vanuit de eigen kracht wordt samenwerking gezocht, zonder de zelfstandigheid te verliezen. In deze ‘netwerkorganisatie’ komt het beste van alle partijen samen, waardoor de vliegwielfunctie voor De Borggraaf op gang komt. De direct betrokken partijen zijn: Venrays Museum en haar werkgroepen, HPV, RooyNet, Rooys Gidsen Gilde, VVV, museumwinkel en museumcafé.

5.6. Het Borggraaf Overleg Uitgaan van de eigen identiteit wil niet zeggen dat de samenwerking in De Borggraaf vrijblijvend wordt. Het ‘samen onder een dak’ krijgt onder leiding van de drijvende kracht vorm en inhoud door elk kwartaal met alle hierboven genoemde organisaties aan nieuwe samenwerkingsplannen, een gedeelde agenda en gezamenlijk promotie te werken in het Borggraaf Overleg. Ook Cultura Venray schuift aan om professionaliteit en verbinding toe te voegen. De gemeente toont eveneens haar betrokkenheid door vertegenwoordigd te zijn bij dit periodieke overleg en houdt zo de lijnen kort.

32

Schematische weergave van het Borggraaf overleg: Borggraaf overleg Voorzitter: Drijvende kracht Vertegenwoordiger van Cultura Venray

Venrays Museum

HPV

VVV

Vertegenwoordiger van gemeente Venray

Rooy Net

Rooys Gidsen Gilde

Museum café

Museum winkel

Beheerder Borggraaf

Werkgroepen Museum

5.7. Beheerstichting Het beheer van De Borggraaf gaat in de nieuwe opzet ook veranderen. In het kader van de ontvlechting is het niet langer wenselijk om deze beheertaken blijvend bij Het Venrays Museum onder te brengen. Ook is de verwachting dat het Bezoekerscentrum een groeiend aantal activiteiten en bewoners op zal leveren, waardoor de beheertaken zullen toenemen. Daarom wordt er tijdens de opbouwperiode onder leiding van de drijvende kracht een compacte beheerstichting opgezet, waarin de beheertaken een plek vinden. Ook worden er uitvoerend beheerders toegevoegd aan de stichting, die zorgdragen voor het dagelijkse reilen en zeilen en aansluiten bij het Borggraaf Overleg. Totdat de beheerstichting functioneert, blijft het Venrays museum de beheertaken uitvoeren.

5.8. Evaluatie na twee jaar Onder leiding van de drijvende kracht wordt in De Borggraaf een netwerkorganisatie opgebouwd die ruimte biedt aan alle betrokkenen, wederzijdse inspiratie oplevert en het onderling afstemmen van ideeën en activiteiten stimuleert. Na twee jaar zit het werk van de drijvende kracht erop en staat De Borggraaf op eigen benen. Wellicht dat Cultura Venray vanaf dat moment het voorzitterschap van het Borggraaf Overleg op zich neemt. Er wordt een evaluatiemoment ingebouwd waarbij de principes uit hoofdstuk 4 nogmaals langs de meetlat worden gelegd: 1. 2. 3. 4. 5.

Een heldere organisatie Een goed functionerend gebouw Commitment om samen verder te gaan Optimale synergie Maatschappelijk rendement 33

5.9. Good Governance Omdat er gekozen is voor een netwerksamenwerking kunnen waar mogelijk de bestaande structuren ten aanzien van Good Governance overeind blijven en zijn zaken als toezicht en verantwoording reeds geborgd. De transparantie en controleerbaarheid van het Borggraaf Overleg wordt gewaarborgd door de aanwezigheid van vertegenwoordigers van de gemeente Venray en Cultura Venray. Er worden afspraken gemaakt over verslaglegging, verantwoording en het delen van deze informatie.

5.10. Tot slot Aangezien de betrokken besturen eigen identiteiten zijn en autonoom opereren, kunnen we geen zeggenschap uitoefenen op hun beslissingen. Wat we wel kunnen doen, is er sterk op aandringen om de aanbevelingen van dit rapport ter harte te nemen. Alleen met de uitgesproken wil om er samen voor te gaan, om het verleden los te laten, ruimte te maken voor nieuwe mensen en in de spiegel te willen kijken, kan Bezoekerscentrum De Borggraaf tot een succes worden. Cultuurhistorisch Venray heeft een unieke uitgangspositie die uitgelezen kansen biedt. De stip op de horizon schetst een uitnodigend toekomstbeeld voor De Borggraaf. Het is aan u allen om deze uitnodiging aan te nemen. We wensen iedereen een goede reis.

34 foto’s: met dank aan Pie Noten, Wiel Poels en Jan Derikx