Rapport integriteitsonderzoek gemeente Venray OPENBAAR

1

65176 – Openbaar

Onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal

Eindrapport

65176 – Openbaar 24 juni 2021

2

65176 – Openbaar

Onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal

Ronald van der Mark | Catheel Pino 24 juni 2021

65176 – Openbaar

3

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

Inleiding

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Onderzoeksvragen

4

1.3

Onderzoeksaanpak

5

1.4

Leeswijzer

6

Feiten en omstandigheden over de handelwijze van de heer Loonen en de context daarvan 7 2.1

2000 - 2010: Start herinrichting Loobeekdal en situatie schets van de heer Loonen

7

2.2

2010 - 2014: Eerste termijn als wethouder

9

2.3

2014 - 2018: Tweede termijn als wethouder

12

2.4

2018 - heden: Derde termijn als wethouder

14

2.5

Uitgelicht: de gronddeal met het waterschap

16

2.6

Handelen van de heer Loonen op zijn gronden

26

Beoordeling van de handelwijze van de heer Loonen

28

3.1

Beïnvloeding besluitvorming

28

3.2

Transparantie

29

3.3

Gebruik niet-openbare informatie

31

3.4

Voorkeurspositie in gronddeal

31

3.5

Handelen in lijn met wet- en regelgeving op eigen gronden

33

3.6

Combinatie privé grondtransacties en wethouderschap

33

Conclusies en aanbevelingen

35

4.1

Conclusies

35

4.2

Aanbevelingen

36

Bijlage: Normenkader

39

65176 – Openbaar

4

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Eind 2020 heeft het Venrayse weekblad Peel en Maas onderzoek gedaan naar een gronddeal die het waterschap Limburg in 2016 heeft gesloten met de heer Loonen, die wethouder is van de gemeente Venray. Het weekblad heeft dit niet gepubliceerd, maar NRC en andere media berichtten hier wel over. Naar aanleiding van deze publiciteit heeft het presidium van de gemeenteraad van Venray op 12 januari 2021 besloten een extern onafhankelijk onderzoek in te stellen naar deze gronddeal. Op 8 februari 2021 is Berenschot de opdracht gegeven dit onderzoek uit te voeren. Berenschot heeft zich voor zaken op het gebied van agrarisch onroerend goed laten bijstaan door De Koe Rentmeester BV.

1.2 Onderzoeksvragen De hoofdvraag die in het onderzoek wordt beantwoord, luidt als volgt: In hoeverre heeft wethouder Loonen sinds zijn aantreden als wethouder in 2010 inzake het dossier Loobeekdal en in het bijzonder de gronddeal met het waterschap in 2016 gehandeld in overeenstemming met de gedragscodes integriteit voor wethouders van de gemeente Venray en eventueel andere van toepassing zijnde wet- en regelgeving? Welke aanbevelingen voor de gemeente (zijnde raad, college en organisatie) volgen uit het onderzoek? De raad heeft daarnaast de volgende deelvragen meegegeven (vastgesteld op 8 februari 2021):

Specifieke vragen over feiten en omstandigheden •

Wat zijn de privé belangen van wethouder Loonen en zijn familie in het gebied Loobeekdal en hoe hebben deze zich ontwikkeld sinds 2010? Hebben er (financiële) transacties plaatsgevonden met de gemeente, waterschap en/of provincie, zo ja hoe zijn die verlopen? Heeft wethouder Loonen gebruik gemaakt van regelingen van de gemeente, waterschap en/of provincie, zo ja hoe is dit verlopen? Welke ontwikkelingen hebben er sinds 2010 plaatsgevonden op de gronden van wethouder Loonen?

•

Hoe is specifiek de gronddeal met het waterschap in 2016 tot stand gekomen? Hoe is het proces verlopen? Welke prijs is er betaald en waarom?

•

In hoeverre is wethouder Loonen sinds zijn aantreden als wethouder in 2010 betrokken geweest bij het dossier Loobeekdal en hoe heeft hij gehandeld? Wat was zijn verantwoordelijkheid en hoe heeft hij daar invulling aan gegeven?

•

Is het dossier Loobeekdal sinds 2010 wel eens aan de orde geweest in het college van B en W en/of de raad? Heeft wethouder Loonen deelgenomen aan de beraadslagingen en besluitvorming in het college van B en W en/of raad?

•

Wat en hoe heeft wethouder Loonen sinds 2010 gecommuniceerd richting het college van B en W en/of de raad over zijn belangen in het Loobeekdal?

Specifieke vragen over de beoordeling van de handelwijze van wethouder Loonen •

Heeft wethouder Loonen geprobeerd om de besluitvorming en de voorbereiding daarvan omtrent het Loobeekdal te beïnvloeden ten behoeve van zijn privébelangen en de belangen van zijn familie?

•

Heeft wethouder Loonen zijn positie als wethouder gebruikt voor het afsluiten van de gronddeal tussen het waterschap en wethouder Loonen? Heeft hij bij de gronddeal een voorkeurspositie of voorkeursbehandeling gehad omdat hij wethouder was ? Heeft hij enig voordeel genoten?

65176 – Openbaar

•

5

Had wethouder Loonen vanuit zijn functie als wethouder, kennis over het dossier Loobeekdal die anderen niet konden hebben en heeft hij daar privévoordeel mee behaald? Heeft hij als wethouder bij het dossier Loobeekdal een voorkeurspositie of voorkeursbehandeling gehad? Heeft hij enig voordeel genoten?

•

Heeft wethouder Loonen na 2010 privé bij onder meer de gronddeal gebruik gemaakt van niet openbare informatie die hij voor 2010 had verkregen als Statenlid ?

•

In hoeverre heeft wethouder Loonen in het Loobeekdal sinds 2010 gehandeld in lijn met wet- en regelgeving op zijn eigen gronden en die van zijn familie?

•

Is wethouder Loonen voldoende transparant geweest richting college en raad over zijn belangen in het Loobeekdal en de gronddeal?

•

In hoeverre past, in het licht van integriteitsrisico’s, de combinatie van een wethouder grondzaken en het afsluiten van een privé grondtransacties zoals in het Loobeekdal?

Specifieke vragen over aanbevelingen •

Zijn aanvullende of andere afspraken nodig omtrent transparantie en integriteit?

1.3 Onderzoeksaanpak Opdrachtgeverschap Formeel opdrachtgever is de gemeenteraad Venray. Het onderzoek is begeleid door een klankbordcommissie waarin de raadsleden H. Bisschops, J. Gielens, J. Hendriks, D. Janssen, B. Künen, M. Leenders, G. Reintjes en T. Zandbergen zitting hebben. De commissie is drie keer bijeengekomen: bij de start, halverwege (om de voortgang en eerste inzichten te bespreken) en aan het einde van het onderzoek (om het concept eindrapport te bespreken). De rol van de klankbordcommissie was op de inhoud op afstand, op het proces dichtbij. Taak van de klankbordcommissie was om te kijken of de onderzoeksvragen door Berenschot goed zijn beantwoord en of het onderzoek goed is uitgevoerd.

Informatieprotocol en normenkader Er is een informatieprotocol en een normenkader opgesteld. In het informatieprotocol is opgenomen hoe we met aan ons verstrekte informatie omgaan. Dit informatieprotocol is voorafgaand aan elk interview aan gesprekspartners uitgereikt of toegezonden. In het normenkader is relevante wet- en regelgeving opgenomen. Normenkader en informatieprotocol zijn goedgekeurd door onze opdrachtgever.

Documentonderzoek In het kader van het onderzoek zijn tal van documenten bestudeerd. Dan gaat het om documenten die betrekking hebben op de besluitvorming, beleid, de gronddeal tussen de heer Loonen en het waterschap. Aanvullend hebben wij informatie opgevraagd uit de systemen voor Vergunningverlening Toezicht en Handhaving van de gemeente Venray. Na toestemming van der heer Loonen hebben wij inzage gehad in zijn personeelsdossier. Op ons verzoek hebben wij inzage gekregen in diverse collegeverslagen. Van de kant van de gemeente is volledig meegewerkt om ons de juiste informatie te verstrekken. Wij hebben ook gebruik gemaakt van het rapport met de resultaten van het onderzoek (inclusief bijlagen) dat eerder, in opdracht van het waterschap Limburg, is uitgevoerd door bureau Hoffmann.1 Als we informatie uit dit rapport gebruiken, geven we dat aan.

Hoffmann, Rapport (geanonimiseerd) Dossier 22101069 d.d. 30 april 2021 onderzoek in opdracht van waterschap Limburg te Roermond. Hier te raadplegen: https://ris3.ibabs.eu/Agenda/Details/Waterschaplimburg/8efac976-f560-487a-90aa25addcbbab8e 1

65176 – Openbaar

6

Interviews en schriftelijke vragen Bij 13 betrokkenen zijn interviews afgenomen. Gesproken is met een aantal (ex) medewerkers en (ex) bestuurders van de gemeente Venray. Met de heer Loonen hebben wij drie keer uitgebreid gesproken. Vanuit het waterschap hebben wij alleen met de voormalig waarnemend dijkgraaf de heer Driessen een gesprek gehad. Ook hebben wij drie betrokkenen in het Loobeekdal geïnterviewd. Deze hadden zich indirect via de klankbordcommissie bij ons gemeld. Van alle gesprekken is een verslag gemaakt dat ter verificatie is voorgelegd aan de geïnterviewden. Commentaar is verwerkt. Alle gespreksverslagen zijn uiteindelijk goedgekeurd. In de interviews hebben wij tevens gevraagd om aanvullende documentatie. Aanvullend zijn wij nog gebeld door zes personen die Berenschot deelgenoot wilde maken van allerlei zaken over het Loobeekdal. Voor zover passend binnen de onderzoeksvragen is deze informatie meegenomen in ons onderzoek. Aan het waterschap hebben wij gevraagd twee ambtelijke medewerkers te interviewen. Deze wilden om hen moverende redenen niet meewerken aan ons onderzoek. De secretaris-directeur heeft ons wel aangeboden schriftelijke vragen te beantwoorden. In totaal hebben wij in twee rondes ruim 60 vragen gesteld die grotendeels zijn beantwoord. Als we ons hierop baseren, geven we aan dat het een verklaring van het waterschap betreft.

Wij vinden het jammer dat wij met uitzondering van de heer Driessen, niemand van het waterschap hebben kunnen spreken. Verder verwees het waterschap ons naar het Hoffmann rapport. Helaas is het openbare en geanonimiseerde rapport van Hoffmann en bijbehorende bijlagen op enkele punten waarvan wij het vermoeden hebben dat het (ook) over de heer Loonen gaat weggelakt. Een verzoek inzage te krijgen in een niet gelakte versie is door het waterschap afgewezen. Met één persoon is een verificatiegesprek gevoerd om verzamelde informatie te toetsen. Ook van dit gesprek is een verslag gemaakt en aan de respondent voorgelegd.

Conceptrapportage, wederhoor en afronding Op basis van de verzamelde informatie is een conceptrapportage opgesteld. Het conceptrapport is voor wederhoor voorgelegd aan de heer Loonen. Na wederhoor is de conceptrapportage aangepast. Vervolgens is het rapport verstuurd aan de klankbordcommissie en met de commissie besproken. Daarna is de rapportage definitief gemaakt en opgeleverd.

1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 hebben wij het feitenrelaas opgenomen. De paragrafen 2.1 tot en met 2.4 zijn chronologisch met daarin kort de onderhandelingen over de gronddeal opgenomen. Deze onderhandelingen worden uitgelicht in paragraaf 2.5. In de laatste paragraaf gaan wij in op het handelen van de heer Loonen op zijn eigen gronden. In hoofdstuk 3 volgt de beoordeling, en in hoofdstuk 4 de conclusies en aanbevelingen. Tenslotte is het normenkader, dat wij gebruiken in de beoordeling, toegevoegd als bijlage. In dit rapport noemen we de heer Jan (J.W.G.M) Loonen ‘de heer Loonen’. In bepaalde periodes in het feitenrelaas is hij wethouder of lid van de Provinciale Staten; soms handelt hij als privé persoon dan weer als bestuurder. Vanuit het oogpunt van leesbaarheid schrijven wij consequent ‘de heer Loonen’. Als we familie noemen, geven we aan wat de relatie met de heer Loonen is, bijvoorbeeld de broer van, of de vrouw van. De familie, inclusief de heer Loonen zelf, noemen we de familie Loonen.

65176 – Openbaar

7

2. Feiten en omstandigheden over de handelwijze van de heer Loonen en de context daarvan 2.1 2000 - 2010: Start herinrichting Loobeekdal en situatie schets van de heer Loonen 2.1.1 Herinrichting Loobeekdal De Loobeek is een beek in het noorden van de provincie Limburg en voor een klein deel in de provincie NoordBrabant. De beek ontspringt in Ysselsteyn en loopt via Smakt naar Vierlingsbeek, waar die aan Brabantse zijde als Vierlingsbeekse Molenbeek uitmondt in de Maas. Al sinds 2000 wordt gesproken over een herinrichting van het Loobeekdal waarin water, natuur en landbouw een (andere) plek moeten krijgen. Het Loobeekdal wordt in de uiteindelijke herinrichting begrensd door de Ossendijk en (net voorbij) de A73 en opgedeeld in drie gebieden: De Haag, De Spurkt en Venrays Broek. Het waterschap Peel en Maasvallei stelt voor de periode 2004-2007 een integraal waterbeheerplan ‘Orde in Water’ vast. Uit dit plan komt het project Loobeekdal voort: het ecologisch herstel van de Loobeek wordt als een van de uit te voeren maatregelen in het plan beschreven. Het waterbeheerplan van het waterschap Peel en Maasvallei is gebaseerd op het ‘Reconstructieplan Noord- en Midden Limburg’ voor de periode 2004-2007. Dit is weer een nadere uitwerking van het ‘Provinciale Omgevingsplan 2001 Limburg’ (POL) uit 2001. De herinrichting van het Loobeekdal wordt in dit document genoemd.

In 2005 wordt met de Visie en Uitvoeringsprogramma (‘Samen puzzelen voor de toekomst’) gestart met het project ter herinrichting van het Loobeekdal. Het herinrichtingsproject Loobeek beoogt kort gezegd de Loobeek en natuurgebied het Loobeekdal beter geschikt te maken voor landbouw, natuur, water en recreatie en de beek te herstellen in haar meanderende vorm. Daarbij geldt dat landbouw, en in het bijzonder de melkveehouderij een belangrijke rol speelt in het gebied van de Loobeek. Om de verschillende functies beter met elkaar te combineren, is ten tijde van het opstellen van de visie en uitvoeringsprogramma duidelijk dat kavelruil, aan- en verkoop van gronden en wijziging van bestemming en gebruik, onderdeel moeten uitmaken van het herinrichtingsproject en dat medewerking van de agrariërs in het gebied hiervoor nodig is. In het project werken de provincie Limburg, het waterschap Peel en Maasvallei (dat in 2017 onderdeel wordt van het waterschap Limburg), Staatsbosbeheer, belangenbehartiger Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) en de gemeente Venray samen. In deze eerste fase is de gemeente Venray ‘trekker’. In het kader van het opstellen van de visie en uitvoeringsprogramma zijn workshops gehouden met vertegenwoordigers en belanghebbenden. In zijn herinnering heeft de heer Loonen niet deelgenomen aan deze workshops.

In het Hoffmann rapport van het waterschap staat dat uit een gesprek met een medewerker blijkt dat de heer Loonen in het begin al betrokken was bij het opmaken van het ‘masterplan’. Volgens één door ons geïnterviewde betrokkene is de heer Loonen niet aanwezig geweest bij een van de workshops. Ook blijkt uit het masterplan, in tegenstelling tot sommige andere agrariërs uit het Loobeekdal, geen deelname aan de workshops door de heer Loonen of zijn familie.

2.1.2 Ontwerp inrichtingsplan Loobeekdal Nadat het visie en uitvoeringsprogramma in 2005 is vastgesteld, wordt het project met een inrichtingsplan uitgewerkt. Het plan wordt opgesteld via een interactief proces met partijen uit het gebied. Er zijn in dit kader verschillende gesprekken gevoerd met verschillende grondeigenaren. Een van de betrokken geïnterviewden kan zich niet herinneren of er ook een gesprek is gevoerd met de heer Loonen. Het waterschap verklaart dat de eerste oriënterende gesprekken tussen het waterschap en de heer Loonen plaatsvonden in 2009. De heer Loonen geeft zelf aan dat hij in deze periode niet zelf betrokken is geweest bij het proces. Mogelijk is hij wel bij een bijeenkomst

65176 – Openbaar

8

geweest van de LLTB waar het vooral ging over hoe landbouw en natuur in algemene zin in het gebied gecombineerd konden worden. In december 2009 stelt de stuurgroep Loobeekdal het ontwerp-inrichtingsplan vast. Hierin is het project verder uitgewerkt op gebiedsniveau. Ook in deze fase is de gemeente Venray ‘trekker’. Verantwoordelijk wethouder is de heer Teunissen. Over de besluitvorming over het inrichtingsplan in de gemeente Venray in 2010, verwijzen we naar de volgende paragraaf. Er zijn verschillende maatregelen in het (ontwerp) inrichtingsplan opgenomen, waaronder vrije meandering van de Loobeek, veranderingen in de grondwaterstanden, inrichten en herbegrenzen ecologische hoofdstructuur en ecologische verbindingszone en kavelruil en grondaankoop. Bij die laatste maatregel staat dat de herverkaveling zoveel mogelijk gerealiseerd wordt op vrijwillige basis. Wanneer omstandigheden daartoe noodzaken kan, in overleg met alle betrokken partijen, in het uiterste geval (‘bij het ontbreken van de laatste schakels’) de inzet van het instrument wettelijke herverkaveling (in het kader van de Wet inrichting landelijk gebied) aan de orde zijn. Bij verschillende maatregelen wordt de gemeente Venray genoemd als trekker, betrokken partij of financierende partij.

Ook wordt de gemeente genoemd als eigenaar van gronden en als bevoegd gezag (bijvoorbeeld als het gaat om riolering en ruimtelijke ordening). Na vaststelling van het inrichtingsplan in 2010 begint de daadwerkelijke uitvoering waarbij Venray de projectbrede trekkersrol overdraagt aan het waterschap Peel en Maasvallei.

2.1.3 Provinciale Statenlid Van 2003 tot 2011 is de heer Loonen Provinciale Statenlid van Limburg. Van 2007 tot 2011 is hij vicevoorzitter van de fractie. De gemeenteraad besluit op verzoek van de heer Loonen dat hij zijn periode als Statenlid mag afmaken. Als Statenlid zit hij in de Statencommissie voor Ruimte, Landbouw en Natuur. Op 5 maart 2004 is door Provinciale Staten van Limburg het reconstructieplan Noord- en Midden Limburg vastgesteld. De verslaglegging hiervan is niet meer online beschikbaar. De heer Loonen kan zich niet herinneren dat specifiek het project Loobeekdal in deze commissie aan de orde is geweest. De heer Loonen heeft voor zover hij zich kan herinneren geen geheime informatie over het Loobeekdal gehad. Gezien de rol van de provincie is het maar de vraag of er ooit geheime informatie over het Loobeekdal met statenleden is gedeeld. De heer Loonen heeft in de Staten nooit het woord gevoerd over het Loobeekdal. Als de heer Loonen Statenlid is, is partijgenoot de heer Driessen (die later waarnemend dijkgraaf van het waterschap Peel en Maasvallei is) gedeputeerde van Limburg.

De portefeuille van de heer Driessen is vanaf 2007 Investering in ruimte, waaronder gebiedsprogramma’s, Bestuurlijke Organisatie (inclusief toezicht gemeentefinanciën), Provinciaal Meerjarenprogramma Plattelandsontwikkeling, ruimtelijk beleid, natuur, landschap, platteland in uitvoering, vergunningverlening, infraprojecten, investeringsfonds, grondbedrijf, Zandmaas 2. In eerdere perioden had de heer Driessen een vergelijkbare portefeuille. De ontwikkeling van het Loobeekdal zit als onderdeel van het Reconstructieplan in de portefeuille van de heer Driessen. De heer Loonen en de heer Driessen verklaren beiden dat zij elkaar sinds hun gezamenlijke tijd bij de provincie ongeveer jaarlijks te ontmoeten om met enkele oud collega’s informeel bij te praten.

2.1.4 Situatieschets van de heer Loonen De heer Loonen is van boerenkomaf. Hij is woonachtig in Venray buiten het Loobeekdal. Sinds de negentiger jaren heeft hij, eerst samen met een van zijn broers en daarna alleen (tot hij in 2010 wethouder wordt), een agrarisch advieskantoor. De heer Loonen koopt sinds de jaren negentig gronden in de gemeente Venray, waaronder in het Loobeekdal. Reden hiervoor is dat hij zo in zijn pensioen kan voorzien. Hij bezit medio 2010 zowel landbouwgronden als

65176 – Openbaar

9

bosgronden binnen en buiten het Loobeekdal. De gronden in het Loobeekdal waarvan hij zelf eigenaar is, heeft hij in 1999, 2004 en rond 2005 aangekocht. Deze landbouwgronden verpacht hij aan zijn familie. Ook familie van de heer Loonen heeft gronden in het Loobeekdal. Zijn broer startte in de zeventiger jaren met een rundveehouderij in het gebied. In de maatschap Loonen, die nu eigenaar is van de rundveehouderij, zitten de broer van de heer Loonen, diens echtgenote en zijn twee zonen. De heer Loonen is in 2000 getrouwd. De ouders van de vrouw van de heer Loonen hadden een agrarisch bedrijf met eigen gronden in het Loobeekdal. Zij zijn rond 2000 gestopt met het agrarisch bedrijf en verpachten daarna de gronden aan de broer van de heer Loonen. Naar eigen zeggen ontstaat in 2004-2005 het plan dat de heer Loonen en zijn vrouw de boerderij, opstallen met bijbehorende gronden van zijn schoonouders zouden kopen. Voor de verkoop zijn het bedrijf en de gronden getaxeerd zodat zeker is dat een eerlijke prijs wordt betaald (met het oog op de broers dan wel zussen van de vrouw van de heer Loonen). Uiteindelijk zijn de gronden begin 2008 overgegaan naar de heer Loonen en zijn vrouw. Reden hiervoor is dat de schoonouders van de heer Loonen eerst een huis hebben laten bouwen en moesten verhuizen. De heer Loonen en zijn vrouw hebben verschillende redenen voor de aankoop.

Allereerst een sentimentele reden voor vooral zijn vrouw. In de tweede plaats willen de heer Loonen en zijn vrouw de mogelijkheid open houden om in de toekomst zelf een agrarisch bedrijf te beginnen. De heer Loonen en zijn vrouw zien op dat moment de herinrichting van het Loobeekdal in hun beslissing tot aankoop eerder als een risico en een onzekerheidsfactor dan een kans omdat onduidelijk is wat met de gronden gaat gebeuren. In de derde plaats ligt het voor de hand de gronden in de familie te houden omdat zijn broer de gronden pacht en de boerderij en opstallen huurt. Na 2008 heeft de heer Loonen, los van de gronddeal met het waterschap, geen gronden meer in het Loobeekdal aangekocht. Wel heeft hij een paar kleine stukken grond verkocht: een kleine transactie met de buurman die meer grond aan zijn tuin wilde, en met een andere buurman voor het maken van een oprit. De meeste gronden van de heer Loonen en zijn vrouw worden later ter afwaardering ingebracht in de overeenkomst met het waterschap (zie voor details paragraaf 2.5.3).

2.2 2010 - 2014: Eerste termijn als wethouder 2.2.1 Het jaar 2010 De heer Loonen wordt in januari 2010 wethouder van de net gefuseerde gemeente Venray. Zijn portefeuille is economische ontwikkeling en acquisitiebeleid; arbeidsmarkt; gebiedsontwikkeling; grondbedrijf inclusief majeure projecten en recreatie en toerisme. De heer Van den Broeck krijgt als wethouder de portefeuille RO en ook de ontwikkeling van het Loobeekdal komt in zijn portefeuille. De heer Loonen heeft verklaard dat hij dit project niet in zijn portefeuille wilde hebben vanwege zijn privé belangen in het gebied. Kort na zijn aantreden geeft de heer Loonen bij de burgemeester aan dat hij in Venray verschillende gronden in bezit heeft. Samen bespreken zij onder meer zijn belangen in het Loobeekdal en hoe hier verder mee om te gaan. Afgesproken wordt dat de heer Loonen een lijst van bezittingen gaat opstellen en overleggen. Op 23 maart 2010 behandelt het college van B en W het ontwerp-inrichtingsplan Loobeekdal. In het verslag staat dat de heer Loonen niet heeft deelgenomen aan de discussie hierover omdat hij zakelijke belangen heeft in het gebied.

Daaropvolgend overlegt de heer Loonen op 14 april 2010 een overzicht van zijn Venrayse bezittingen (kavelnummers en locaties) aan het college van B en W en meldt hij dat hij zich van stemming en beraadslaging zal onthouden indien zich aangelegenheden voordoen waarbij een of meer van zijn bezittingen betrokken zijn. Het college heeft hiervan kennisgenomen en besloten dat het overzicht ook met de afdeling W&W (Grondbedrijf) wordt gedeeld. De medewerkers en bestuurders van de gemeente Venray, die wij hebben gesproken, geven

65176 – Openbaar

10

allemaal aan dat zij wisten dat de heer Loonen gronden in het Loobeekdal had en zich daar in de (voorbereiding van) besluitvorming niet mee wilde bemoeien. Er is geen documentatie aangetroffen waaruit blijkt dat de heer Loonen of de burgemeester, de belangen van de heer Loonen op dat moment met de gemeenteraad, het presidium of het seniorenconvent hebben gedeeld. Enkele raadsleden uit die tijd kunnen het zich ook niet herinneren toen wij daarnaar vroegen. Wel geven geïnterviewde betrokkenen aan dat de bezittingen van de heer Loonen in het Loobeekdal algemeen bekend waren. Op 22 april 2010 verschijnt een artikel in de krant De Limburger met als titel ‘Wethouder Grond grootgrondbezitter’. Het artikel gaat in op de gronden en het onroerend goed dat de heer Loonen bezit en over de inzage die hij daarin geeft. In het artikel staat onder meer: “Juist omdat hij veel grond heeft en wethouder Grondbedrijf is, moet hij de schijn vermijden dat hij zaken regelt waar hij zelf beter van wordt”. ’Ik wil daar open in zijn’, geeft hij te kennen. Als er zaken spelen waar hij vanwege zijn bezittingen in conflict kan komen, zal hij niet deelnemen aan de beraadslagingen binnen het college en zich ook onthouden van stemming.

Om die reden liet de wethouder verstek gaan bij de behandeling van de herinrichting van het Loobeekdal en Merselo, waar Loonen en zijn vrouw nogal wat percelen bezitten.” Op 11 mei 2010 stelt de gemeenteraad het ontwerp-inrichtingsplan Loobeekdal vast inclusief de financiële bijdrage van de gemeente Venray.2 Zij mandateert tevens wethouder Van der Broeck om de samenwerkingsovereenkomst voor uitvoering van het ontwerp-inrichtingsplan te ondertekenen. In de behandeling vraagt een raadslid of de heer Loonen wel voldoende afstand kan nemen van dit project in verband met het bezit van gronden in dit gebied. De burgemeester reageert daarop dat “de wethouder (…) op dit punt een zeer transparante en integere houding [heeft] aangenomen, die hij ook heeft laten zien tijdens de collegebehandeling van dit voorstel.” Hij verzekert haar dat dat zo zal blijven en geeft aan dat zij hem bij twijfels altijd kan aanspreken. De heer Loonen is verder niet aan het woord bij de behandeling; wethouder Van der Broeck voert namens het college als portefeuillehouder het woord. Op 9 juni 2010 ondertekent de gemeente Venray vervolgens de samenwerkingsovereenkomst inrichtingsplan Loobeekdal. Wethouder Van der Broeck vertegenwoordigt de gemeente. Na het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst is het waterschap trekker. Het eerste deelgebied waar zij mee aan de slag gaan is De Haag.

Het waterschap werkt de plannen uit en gaat met agrariërs in het gebied in gesprek. De gemeente wordt in deze periode vooral geïnformeerd maar heeft verder tot de bestemmingsplanwijziging nauwelijks een rol. In augustus 2010, naar aanleiding van een mail van de gemeentesecretaris over hoe een ‘persoonlijk feit’ te melden, stuurt de heer Loonen de gemeentesecretaris een mail. Daarin meldt hij verschillende ‘persoonlijke feiten’, waaronder zijn belangen (samen met zijn vrouw) in het Loobeekdal. Hij geeft aan dat hij zich buiten de vaststelling van het Loobeekplan heeft gehouden en dat hij begrijpt dat het waterschap binnenkort eigenaren/belanghebbenden zal benaderen. Hij meldt dat hij zich zal opstellen als particulier belanghebbende die in overleg gaat treden met de projectleiding van het waterschap over de uitvoering van het plan. De heer Loonen geeft ook mee dat de planvoorbereiding al jaren loopt en dat hij en zijn vrouw de gronden sinds begin 2008 bezitten. Hij sluit zijn mail af met: ‘Transparanter kan ik het niet maken.’

Het gaat om 1.500.000 euro voor de sanering van de riooloverstorten in het Loobeekdal die worden gedekt vanuit het Gemeentelijk Rioleringsplan en 1.507.968 euro voor de inrichting EVZ-POG, landschapselementen en recreatieve routestructuren. Dit bedrag was gedeeltelijk reeds gereserveerd voor natuurcompensatie en kwaliteitsmenu en gedeeltelijk nog te ontvangen, ook ten behoeve van natuurcompensatie en kwaliteitsmenu. Daarnaast staat de gemeente met de andere partijen garant voor het begrotingstekort van 300.000 euro, en stelt de gemeente 35.200 euro beschikbaar ten laste van onvoorzien voor het procesmanagement. 2

65176 – Openbaar

11

2.2.2 Start verkennende gesprekken met het waterschap Het waterschap start in 2011 met verkennende gesprekken met betrokkenen in het gebied. Zij spreken dan ook met de heer Loonen, zo verklaart het waterschap. De heer Loonen en zijn echtgenote besluiten, als het waterschap de eerste gesprekken met hen voert, dat zij mee zullen werken aan de herinrichting. De heer Loonen voert samen met zijn familie de gesprekken met het waterschap. De familie bestaat uit zijn echtgenote en uit zijn broer, diens echtgenote en twee zonen, die samen de maatschap Loonen vormen. Tussen 2012 en begin 2015 zijn er verschillende gesprekken met het waterschap in aanwezigheid van de heer Loonen. De heer Loonen verklaart over deze periode dat de gesprekken nog erg vrijblijvend waren, dat zij verschillende keren zijn benaderd door het waterschap met vragen over randvoorwaarden en eisen en dat het daarna vaak maanden stil bleef. Het waterschap verklaart dat de gesprekken vanaf 2013 het karakter kregen van beginnende onderhandelingen, in de zin dat de gesprekken over concrete voorwaarden gingen. Voor een uitgebreide beschrijving, verwijzen wij naar paragraaf 2.5.1

2.2.3 Maasgaard: integrale visie en uitvoeringsprogramma In 2012 wordt het project Maasgaard vormgegeven. Met het project Maasgaard hebben de gemeenten Horst aan de Maas en Venray, het waterschap Peel en Maasvallei en de Provincie Limburg samen de ambitie om de kwaliteit van het buitengebied in de Maasgaard te verhogen. De Maasgaard omvat een groot deel van het buitengebied van beide gemeenten. De ambitie is om een natuurlijke kwaliteit en landschappelijke belevingskwaliteit te bereiken voor de eigen inwoners van Maasgaard en bezoekers van buiten het gebied. Het gaat de partijen om het gezamenlijk ontwikkelen en versterken van een goed functionerende, robuuste en krachtige groen-blauwe structuur van natuur en water. De Loobeek ligt in het buitengebied van de Maasgaard. In het uitvoeringsprogramma is de ontwikkeling van het Loobeekdal volledigheidshalve als autonome ontwikkeling opgenomen in dit uitvoeringsprogramma. Het trekkerschap, de voorbereiding en de uitvoering, en de financiering vormen geen onderdeel van het uitvoeringsprogramma Maasgaard. De stuurgroep wordt gevormd door afgevaardigden van de gemeenten Horst aan de Maas en Venray, het waterschap Peel en Maasvallei en de Provincie Limburg. De heer Loonen zit ook in de stuurgroep.

In 2013 komt het project Maasgaard drie keer ter besluitvorming in het college: voor het plan van aanpak van de gebiedsvisie Maasgaard, voor de gebiedsvisie en het uitvoeringsprogramma zelf, inclusief bijbehorende financiering. De heer Loonen doet elke keer mee aan de beraadslaging en besluitvorming. Dit is naar zijn zeggen mogelijk omdat hij geen privébelang heeft bij dit project omdat de ontwikkeling van het Loobeekdal er geen onderdeel van uitmaakt.

2.2.4 Bestemmingsplan Loobeek – deelgebied De Haag Nadat het waterschap de herinrichtingsplannen voor het deelgebied De Haag heeft uitgewerkt en tot de nodige overeenstemming met agrariërs in het gebied is gekomen, dient het bij de gemeente Venray een aanvraag tot een wijziging van het bestemmingsplan in voor dit deelgebied. Doel van de herinrichting van dit deelgebied is hetzelfde als de herinrichting van het gehele Loobeekdal: ruimte geven aan water (beekherstel) en landbouw, samen met het inrichten van de ecologische hoofdstructuur met aandacht voor landschapsontwikkeling en recreatie. Het toen vigerende bestemmingsplan biedt onvoldoende ruimte voor water en waterhuishoudkundige doeleinden. Aangezien de loop van de Loobeek zal veranderen door het inrichten van meanders (en het toekomstig natuurlijk verloop van de beek, waardoor meanders kunnen uitbreiden of verschuiven) komt deze buiten de bestemming ‘Water’ te liggen. Het opstellen van een nieuw bestemmingsplan biedt bovendien de mogelijkheid voor het scheppen van een flexibel juridisch-planologisch kader, waarbinnen een natuurlijke meandering van de beek mogelijk wordt gemaakt.

65176 – Openbaar

12

Op 14 mei 2013 stemt het college van B en W in met het ontwerp bestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Haag, en op 30 juli gaat het college van B en W akkoord met het voorstel aan de raad om het bestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Haag vast te stellen. De heer Loonen doet mee aan de beraadslaging en besluitvorming omdat hij en zijn familie in dit deelgebied geen gronden bezitten en de heer Loonen derhalve geen privé belangen heeft. Op 27 augustus 2013 bespreekt de raadscommissie Ruimte het bestemmingsplan Loobeek – deelgebied De Haag, dat de raad vervolgens op 10 september 2013 vaststelt. Vanuit het college is wethouder Peeters portefeuillehouder. De heer Loonen is niet betrokken bij de behandeling in de raad of de raadscommissie. In de behandeling gaat het niet over de belangen van de heer Loonen in het Loobeekdal.

2.2.5 Nadere uitwerking samenwerkingsovereenkomst Loobeekdal Op 15 april 2014 stemt het college van B en W in met een nadere uitwerking van de samenwerkingsovereenkomst Loobeekdal. De burgemeester machtigt portefeuillehouder Peeters tot het ondertekenen van de gewijzigde samenwerkingsovereenkomst. In het verslag staat dat de heer Loonen niet heeft deelgenomen aan de besluitvorming. De reden voor de nadere uitwerking is dat het deelgebied De Haag anders is uitgevoerd dan de oorspronkelijke opzet. Door de inzet van EHS-gelden was een deel van de geraamde gelden niet nodig. Tegelijkertijd veranderden de prognoses voor het hele dal, met toenemende kosten voor de andere gebieden. In de nadere uitwerking komen partijen overeen dat de vrijgekomen middelen van De Haag ‘over gaan’ naar Venrays Broek en De Spurkt. De totale bijdrage van de gemeente Venray verandert niet. Op 29 april 2014 neemt de raad de nadere uitwerking van de samenwerkingsovereenkomst Loobeekdal voor kennisgeving aan.

2.3 2014 - 2018: Tweede termijn als wethouder 2.3.1 Aantreden In mei 2014 wordt de heer Loonen wederom wethouder van de gemeente Venray. Zijn portefeuille van 2014-2018 is onder meer3 Economische ontwikkeling en acquisitiebeleid; Gebiedsontwikkelingen en bedrijventerreinen; Grondbedrijf; Toerisme & recreatie; Platteland in Uitvoering (plattelandsbeleid); en Natuurontwikkeling (w.o. Maasgaard). Voorafgaand aan zijn benoeming voert het bureau Governance and Integrity een risicoprofielgesprek met de heer Loonen. Van dit gesprek is geen verslag gemaakt; hetzelfde geldt voor de gesprekken met de andere wethouders. De burgemeester kreeg van het bureau het bericht dat er geen reden was dat de heer Loonen zijn functie niet zou kunnen vervullen en dat de combinatie van de beoogde portefeuille van de heer Loonen en zijn grondposities geen onaanvaardbare risico’s opleverde, mits hij er hygiënisch mee omging. De burgemeester heeft naar aanleiding van zijn contact met het onderzoeksbureau de fractievoorzitters gemeld dat er geen belemmeringen waren voor de voorgenomen benoeming tot wethouder. Er is geen documentatie waaruit blijkt dat de heer Loonen of de burgemeester, de belangen van de heer Loonen en de risico’s die daar mogelijk mee gepaard gaan, met de gemeenteraad, het presidium of het seniorenconvent hebben gedeeld.

2.3.2 Onderhandelingen met het waterschap In februari 2015 stuurt een medewerker van het waterschap een eerste conceptovereenkomst via e-mail aan, onder andere, de heer Loonen. Daarmee lijken de onderhandelingen tussen de familie Loonen en het waterschap

Zijn gehele portefeuille is: Economische ontwikkeling en acquisitiebeleid; Mobiliteit en infrastructuur: w.o. Haven/Via Venray/Spoor; Gebiedsontwikkelingen en bedrijventerreinen (w.o. Ooijen-Wanssum/Brukske); Grondbedrijf; Centrumontwikkeling (Blekersveld / Laathof / Goumansplein / Gouden Leeuw / Vergeten Driehoek); Arbeidsmarkt/werkgelegenheid; Kennisinfrastructuur; Toerisme & recreatie; Platteland in Uitvoering (plattelandsbeleid); Natuurontwikkeling (w.o. Maasgaard); en Regionale samenwerking binnen de eigen portefeuille. 3

65176 – Openbaar

13

concreter te worden. De burgemeester is door de heer Loonen in die tijd op hoogte gesteld dat hij in gesprek was met het waterschap over zijn gronden. Na anderhalf jaar onderhandelen krijgt de heer Driessen, toenmalig waarnemend dijkgraaf, in de zomer van 2016 een rol in de onderhandelingen tussen het waterschap en de familie Loonen. De wens bestaat, vanuit het AB en DB, om binnen afzienbare tijd tot een afronding van de onderhandelingen dan wel tot een start van de uitvoering te komen. Tussen augustus en november 2016 zijn er drie gesprekken tussen de heer Driessen en de familie Loonen waarvan twee keer in aanwezigheid van de heer Loonen. Op zaterdag 5 november 2016 vindt een afrondend gesprek plaats met de heer Driessen. Op basis van hetgeen op 5 november is afgesproken, maakt een medewerker van het waterschap op 11 november 2016 een nieuwe conceptovereenkomst op. Daarna is nog op enkele punten contact geweest tussen de familie Loonen, hun adviseur van Arvalis, een medewerker van het waterschap en de heer Driessen. Uiteindelijk wordt op 17 december 2016 een overeenkomst tot aan- en verkoop van gronden en vestiging van kwalitatieve verplichtingen gesloten. Voor een uitgebreide beschrijving van dit proces en de overeenkomst, verwijzen wij naar paragraaf 2.5.2 en 2.5.3

2.3.3 Ontwerpbestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek Nadat het waterschap ook de herinrichtingsplannen voor de deelgebieden De Spurkt en Venrays Broek heeft uitgewerkt en de overeenkomsten met agrariërs in het gebied zijn gesloten, dient het in 2017 bij de gemeente Venray een aanvraag tot een wijziging van het bestemmingsplan in voor deze twee resterende deelgebieden. De herinrichting en de bestemmingsplanwijziging zijn erop gericht om de ecologische kwaliteit in en langs de beek te verbeteren. Het beekdal kent verschillende gebruiksfuncties, zoals landbouw, recreatie en cultuurhistorie. Daarnaast is het van belang dat zowel de beek als aangrenzende gronden na de herinrichting op een effectieve en efficiënte wijze kunnen worden beheerd en onderhouden, zodat een duurzame situatie ontstaat en overlast wordt voorkomen. Concreet wordt het volgende gedaan: •

aanleggen van meanders en dempen van bestaande watergangen en mogelijkerwijs aanpassingen aan de bodemhoogte van de Loobeek,

•

aanleggen van drempels,

•

verwijderen van stuwen en aanleg van vispasseerbare drempels en een vispassage,

•

herprofilering van de bestaande oevers van de Loobeek,

•

aanleggen van onderhoudspaden.

Op 5 maart 2018 behandelt het college het ontwerpbestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek. In het verslag staat dat de heer Loonen niet heeft deelgenomen aan de beraadslaging vanwege een persoonlijk feit. De heer Loonen heeft ook voorafgaand aan de vergadering gemaild dat hij zich bij dit punt op de agenda moet verschonen en dat hij graag wil dat dat wordt vastgelegd.

2.3.4 Zienswijze Loonen ontwerpbestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek Op 25 april 2018 dient het bureau Arvalis namens de heer Loonen en diverse familieleden een zienswijze in op het ontwerpbestemmingsplan ‘Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek’. In de zienswijze staan negen verzoeken tot wijziging van het bestemmingsplan; vier daarvan zien (ook) op de gronden van de heer Loonen. De gemeente gaat, zo blijkt later, in 2018 niet mee in de verzoeken. Wat betreft de vier verzoeken die toezien op de gronden van de heer Loonen gaat het over: •

De regel over het aanbrengen van ruige stalmest dient niet als voorwaarde een specifieke natuurlijke waarde dan wel het beoogde natuurdoeltype te hebben.

65176 – Openbaar

14

De gemeente gaat hierin niet mee. De opgenomen regel inzake beperkte toelaatbaarheid van het aanbrengen van stalmest is de uitkomst van een zorgvuldige afweging van de ruimtelijke inpasbaarheid van gemaakte privaatrechtelijke afspraken. Op basis van huidige inzichten die ten grondslag liggen aan de gemaakte uitzondering door de provincie valt aan te nemen dat bij een overschrijding van 20 ton/hectare/jaar in ieder geval sprake is van een ontoelaatbare aantasting van de natuurlijke waarde. •

Op perceel Z539 dient de begrenzing van de bestemming natuur te worden aangepast en de huidige ligging van de beek conform afspraken met het waterschap niet te worden bestemd als ‘Natuur’, maar als ‘Agrarisch met waarden’. De gemeente gaat hierin niet mee. De gronden zullen bij verkoop een natuurfunctie krijgen. Er bestaat dus geen noodzaak om de opgenomen natuurbestemming aan ‘Agrarisch met Waarden’ aan te passen.

•

Bij verschillende percelen die zijn bestemd als ‘Natuur’ moet de aanduiding ‘Goudgroene natuurzone’ worden toegevoegd. De gemeente gaat hierin niet mee. Gelet op de door provincie toegekende natuurstatus is de huidige bescherming al voldoende. De opgenomen bestemming hoeft daarom niet te worden aangepast.

•

Het bestemmingsplan kan niet worden vastgesteld zolang de vereiste instemmingen van de betrokken bestuursorganen (ingevolge de overeenkomst tussen de familie Loonen en het waterschap) niet zijn verleend. Het heeft voor zowel het waterschap als de gemeente de voorkeur om besluitvorming inzake bestemmingsplanwijziging plaats te laten vinden nadat een vaststellingsbesluit is genomen omtrent het projectplan. Tegelijkertijd is het niet mogelijk dat de afweging en bevoegdheid voor het vaststellen van het bestemmingsplan wordt beperkt door privaatrechtelijke afspraken.

2.4 2018 - heden: Derde termijn als wethouder 2.4.1 Aantreden Op 22 mei 2018 wordt de heer Loonen voor een derde keer beëdigd als wethouder van de gemeente Venray. Zijn portefeuille is in het coalitieakkoord omschreven als Economie, Gebiedsontwikkelingen en Evenementen.4 Voor de aanstelling van het college voert het bureau Capra integriteitsanalyses uit met betrekking tot de vier kandidaat-wethouders, waaronder de heer Loonen. De heer Loonen geeft daarin aan dat hij samen met (de zonen van) zijn broer eind april bezwaar heeft gemaakt in het kader van een bestemmingsplanprocedure. In het rapport van Capra staat daarover onder meer het volgende: “De gronden in [het Loobeekproject] moeten worden teruggegeven aan de natuur. Sinds twee jaren is de kandidaat hierover in gesprek met het waterschap. Dit heeft hij gemeld bij zowel de burgemeester als het presidium en hij spreekt eerstgenoemde iedere paar maanden over de stand van zaken bij.” Hierover verklaart de heer Loonen dat hij bovenstaande heeft gemeld bij de burgemeester, maar niet bij het presidium omdat dit aan de burgemeester is, en dat Capra dit mogelijk verkeerd heeft begrepen.

De burgemeester meent zich te herinneren dat hij met de heer Loonen heeft besproken dat het goed zou zijn om de gesprekken met het waterschap met betrekking tot zijn grondbelangen en het zienswijzetraject van de heer Loonen mee te delen aan de fractievoorzitters en dat de burgemeester dit op enig moment aan hen heeft gemeld. Wij hebben dit echter niet bevestigd gekregen. Het rapport van Capra vervolgt: “Onderdeel van de afrondende fase is een bestemmingsplanprocedure (…) De wijziging in het bestemmingsplan is niet conform de met hem gemaakte afspraken. (…) De kandidaat en zijn broer (…) zagen zich hierdoor zeer recent genoodzaakt bezwaar te maken. Dit laat de kandidaat zijn adviseur afhandelen. De kandidaat twijfelt of hij dit al heeft kunnen melden bij de burgemeester, maar zal dit zo spoedig

De thema’s die hieronder vallen, zijn: Economie en acquisitiebeleid; Kennisinfrastructuur en campusontwikkeling (Greenport Venlo); Infra-projecten (Maaslijn-station Venray/Via Venray c.a./Haven Wanssum c.a.); Gebiedsontwikkelingen waaronder GOW, DMB, Oostrum/Blakt, Roekenbosch; Bedrijventerreinen; Beleid Huisvesting Buitenlandse Werknemers; Grondbedrijf, grond en eigendommen en vastgoedbeleid; Centrumontwikkeling (incl. Laathof/Goumansplein/Vergeten 3-hoek/Bleek/Bieb); Toerisme en recreatie; Plattelandsbeleid; Maasgaard; Evenementen en Kermissen; Vergunningverlening; en Glasweb. 4

65176 – Openbaar

15

mogelijk alsnog doen. De kandidaat is zich zeer bewust van de kwetsbare positie die hij als wethouder inneemt in relatie tot deze procedure. Hij heeft aangegeven het erg te betreuren deze stap te hebben moeten zetten, maar ook geen andere keuze te hebben gehad. Hij heeft aangegeven in het college weg te blijven van alles wat met deze procedure te maken heeft, zowel op beraadslagingenniveau als op besluitvormingsniveau. Dit maakt niet dat er geen voorzienbaar integriteitsrisico is.” In het rapport van Capra staat in algemene zin ook het volgende: ”De kandidaat heeft (…) te kennen gegeven zich terdege bewust te zijn van het feit dat hij, doordat hij relatief veel grond bezit, kwetsbaar is als wethouder. Hij heeft aangegeven dat hij zich realiseert dat hij het zichzelf hiermee niet altijd makkelijk maakt, juist vanwege het feit dat hij 24/7 wethouder is. De kandidaat heeft aangegeven dat hij over het bezit van zijn gronden altijd transparant is geweest, maar hier ook al eens de keerzijde van heeft moeten ervaren, in die zin dat hij hierop in negatieve zin is aangesproken door een burger.

De kandidaat heeft er blijk van gegeven in dergelijke situaties te weten hoe te handelen door hier in ieder geval de burgemeester deelgenoot van te maken.” Capra komt tot het volgende oordeel: “In onderdeel 3 van deze rapportage is aan de orde gekomen dat er zich mogelijk integriteitsrisico's zouden kunnen aandienen. Met de kandidaat-bestuurder zijn deze risico's besproken en er zijn daar afspraken over gemaakt. Voor alle duidelijkheid: dat er mogelijk integriteitsrisico's kunnen ontstaan, zegt niets over de integriteit van de kandidaat-bestuurder.” De burgemeester meldt op 22 mei 2018 aan de fractievoorzitters dat hij de rapportages van Capra heeft ontvangen en gelezen en dat hij tot de conclusie komt dat, voor zover er (theoretische) integriteitsrisico’s zijn geconstateerd, deze op grond van gemaakte afspraken beheersbaar en controleerbaar zijn. Uit integriteitsoogpunt zijn er naar zijn oordeel geen belemmeringen voor de benoeming tot wethouder.

2.4.2 Besluitvorming bestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek Op 17 september 2018 behandelt het college het bestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays Broek. In het verslag staat dat de heer Loonen niet heeft deelgenomen aan de bespreking en de besluitvorming. Ook voorafgaand aan deze vergadering heeft de wethouder gemaild dat hij zich vanwege persoonlijke belangen moet verschonen. In de vergadering van de raadscommissie Wonen van 9 oktober 2018 wordt het bestemmingsplan LoobeekDeelgebied De Spurkt en Venrays Broek besproken. De heer Van der Putten voert namens het college als portefeuillehouder het woord. In de bespreking voert de heer Loonen niet het woord. Ook komen de gronden van de heer Loonen niet aan de orde. Op 30 oktober 2018 stelt de gemeenteraad het bestemmingsplan Loobeek-Deelgebied De Spurkt en Venrays broek vast. De heer Van der Putten is ook dan de portefeuillehouder. De heer Loonen voert niet het woord. Daarop gaan de heer Loonen en zijn familie in beroep bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State met vergelijkbare punten als in de zienswijze (zie paragraaf 2.3.4 ). De heer Loonen geeft aan dat het voornaamste punt het risico betreft dat het waterschap bij hem neerlegt.

Zij willen pas naar de notaris om aktes op te stellen als alle publiekrechtelijke procedures zijn afgerond, maar daardoor loopt de heer Loonen het risico dat zijn gronden een andere bestemming krijgen (en daarmee minder waard worden), zonder dat hij compensatiegronden ontvangt. Uiteindelijk trekken de heer Loonen en zijn familie voor de behandeling het beroep in.

2.4.3 Nevenfunctie bestuur Waterbelang Limburg/Lokaal Waterbelang Eind 2018 wordt de heer Loonen gevraagd voor het bestuur van de verschillende stichtingen Lokaal Waterbelang die samen de partij Waterbelang Limburg vormen. Het bestuur bestaat uit vier personen en de heer Loonen is vicevoorzitter. Hij verklaart dat hij deze functie heeft omdat deze het minst behelst en dat ook de andere functies hoofdzakelijk een administratieve verplichting zijn. Het bestuur gaat, zo verklaart de heer Loonen, niet over het

65176 – Openbaar

16

functioneren van AB-leden en hijzelf heeft daar aldus geen enkele rol in (gehad), noch inhoudelijk noch persoonlijk. Het bestuur is volgens de heer Loonen in de verkiezingstijd 2018-2019 twee à drie keer bij elkaar gekomen en sinds mei 2019 heeft er geen vergadering meer plaatsgevonden. De heer Loonen verklaart deze nevenfunctie in het college te hebben gemeld. Wij hebben dit niet bevestigd gekregen. De nevenfunctie(s) wordt niet openbaar gemaakt. In dat kader verklaart de heer Loonen het volgende: “Ik heb in de zomer van 2018 de lijst van nevenfuncties op de website van de gemeente Venray bijgewerkt. Toen zat ik nog niet in dat bestuur. Dit voorjaar vroeg de burgemeester aan de wethouders om de lijst bij te werken op de website. Ik heb toen in mijn agenda gekeken welke vergadering ik in de periode van januari 2020 tot februari 2021 heb bijgewoond. Nu de laatste vergadering van Waterbelang Limburg in mei 2019 was, ben ik deze vergeten. Dat was een fout en een omissie mijnerzijds.”

2.4.4 Onderhandelingen met het waterschap Vanaf februari 2017 vinden er weer gesprekken plaats met de familie Loonen en het waterschap. In totaal worden er, zo verklaart het waterschap, tussen 2017 en het passeren van de aktes op 12 juni 2020, dertien gesprekken gevoerd waarbij telkens tenminste één lid van de familie Loonen aanwezig is. De heer Loonen is volgens het waterschap bij tenminste acht van deze bijeenkomsten aanwezig. Op 8 april 2020 vindt een overleg plaats tussen de familie Loonen in aanwezigheid van de heer Loonen en het waterschap in aanwezigheid van een DB lid aan de hand van 36 door de maatschap Loonen en de heer Loonen ingebrachte bespreekpunten. Ook hebben de portefeuillehouder van het waterschap en de heer Loonen telefonisch contact. Het waterschap verklaart dat dit contact heeft plaatsgevonden om de heer Loonen (als privépersoon, handelend namens de gehele familie) vooraf kenbaar te maken dat het waterschap op het punt stond om juridische stappen te zetten. Door de heer Jansen is op deze wijze het signaal gegeven dat een gang naar de rechter nog voorkomen kon worden. Kort daarna komen de familie Loonen en het waterschap tot een akkoord. Op 12 juni 2020 zijn de aktes (van de heer Loonen, en de heer Loonen en zijn vrouw) gepasseerd bij de notaris.

In augustus krijgt de familie Loonen een brief van de advocaat van het waterschap dat het waterschap met de werkzaamheden wil starten en dat de familie Loonen binnen enkele dagen hun verplichtingen moet nakomen. Hier wordt vervolg aan gegeven. Voor een uitgebreide beschrijving, verwijzen wij naar paragraaf 2.5.3 en 2.5.4

2.5 Uitgelicht: de gronddeal met het waterschap 2.5.1 Periode: 2011-2015 Na het vaststellen van het inrichtingsplan en het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst Loobeekdal tussen de betrokken partijen, gaat het waterschap het project trekken. Het waterschap start in 2011 met eerste verkennende gesprekken met betrokkenen in het gebied, waaronder ook de heer Loonen, zo verklaart het waterschap. De gronden van de heer Loonen (samen met zijn vrouw) en de gronden van zijn familie zijn van essentieel belang in het herinrichtingsproject omdat zij aanzienlijke delen van de grond aan weerszijden van de Loobeek bezitten. De heer Loonen en zijn echtgenote besluiten, als het waterschap de eerste gesprekken met hen voert, dat zij mee zullen werken aan de herinrichting. Andere (theoretische) mogelijkheden waren volgens hen dat zij alle gronden zouden verkopen (hetgeen volgens de heer Loonen voor het waterschap geen optie was) of dat zij niet zouden meewerken. Wat betreft die eerste mogelijkheid, geeft de heer Loonen aan dat hij met de gronden in zijn pensioen kan voorzien en dat zijn vrouw en hij de optie open willen houden om zelf een agrarisch bedrijf te beginnen. Zij willen in de herinrichting wel het aantal hectare landbouwgrond dat zij bezitten op peil houden en

65176 – Openbaar

17

natuurgronden beheren. De kern van hun randvoorwaarden om mee te werken is dat zij niet in geld maar in gronden gecompenseerd willen worden. De heer Loonen voerde samen met zijn familie de gesprekken met het waterschap. De familie bestond uit zijn echtgenote en uit zijn broer, diens echtgenote en twee zonen, die samen de maatschap Loonen vormen. Het lijkt dat niet door de familie Loonen of door het waterschap bewust is gekozen om samen de gesprekken en onderhandelingen te voeren, dat wil zeggen, met de heer Loonen en zijn echtgenote, en de maatschap Loonen. Het lag in die zin wel voor de hand omdat hun gronden naast elkaar liggen. De heer Loonen geeft aan dat hij menigmaal in gesprekken met het waterschap heeft aangegeven dat hij deze gesprekken voert als privé persoon. Het waterschap heeft verklaard dat de medewerkers van het waterschap weten dat de heer Loonen ook wethouder is te Venray. In 2011 en 2012 gaan de verkennende gesprekken voort. De gesprekken worden steeds concreter. In een mail in 2012 geeft de heer Loonen bijvoorbeeld aan welke voorwaarden hij en de maatschap stellen aan deelname aan het Loobeekproject: •

Alle landbouwgrond die vervalt moet worden gecompenseerd met gelijkwaardige cultuurgrond.

•

Als deze landbouwgrond niet tot de huiskavel behoort dient er een vermenigvuldigingsfactor op de compensatiegrond te worden toegepast.

•

De landbouwgrond in eigendom die wordt omgezet naar vernatte grond blijft in eigendom.

•

Overige landbouwgronden van derden tussen de Merseloseweg en de Laagheidseweg die vernat worden dienen te worden overgedragen aan Loonen. Deze kan dan op deze gronden een weidevleesbedrijf opstarten. Dus niet om niet overdragen aan een TBO maar aan Loonen.

•

Gronden die nu bosgebied/natuur zijn en omgezet worden naar cultuurgrond dienen met een vermenigvuldigingsfactor gecompenseerd te worden.

•

Geen verrekening van over- of onderbedeling anders dan in ha grond. Niet met geld.

•

Op de vernatte gronden dienen afspraken gemaakt te worden voor groen/blauwe diensten. Gelijk dit op andere plekken met TBO's [terrein beherende organisaties] gebeurt.

•

Er dienen nadere afspraken gemaakt te worden over de waterhuishouding. Welke niveaus, peilbeheer en maaibeleid. Voorzieningen daartoe worden door het project aangebracht en onderhouden (bijv. een pomp voor onderbemaling). Deze afspraken dienen op schrift te worden vastgesteld.

•

Percelen die peilgestuurde drainage behoeven worden aangebracht door en op kosten van het project.

•

Planologische medewerking met de uitbreiding van het melkveebedrijf op Beek 1 met een vleesveestal en een bedrijfswoning.

•

Afspraken maken over het creëren van lage druk op de gronden in de omgeving om het pachten van gronden door Loonen niet in prijs op te drijven.

Wat betreft de locatie van de gesprekken met het waterschap verklaart de heer Loonen dat na 2010 deze één keer bij hem thuis zijn gevoerd en dat de gesprekken meestal bij zijn broer thuis waren; het waterschap geeft aan dat vanaf 2014 enkele gesprekken bij de heer Loonen thuis zijn gevoerd. Tussen 2012 en begin 2015 zijn er verschillende gesprekken met het waterschap in aanwezigheid van de heer Loonen. De heer Loonen verklaart over deze periode dat de gesprekken nog erg vrijblijvend waren, dat zij verschillende keren werden benaderd door het waterschap met vragen over randvoorwaarden en eisen en dat het daarna vaak maanden stil bleef. Het waterschap verklaart dat de gesprekken vanaf 2013 het karakter kregen van beginnende onderhandelingen, in die zin dat de gesprekken over concrete voorwaarden gingen. In 2014 vindt een gesprek plaats met een medewerker van het waterschap, de familie Loonen, waaronder de heer Loonen, en een medewerker van de gemeente Venray. Het gesprek is thuis bij de broer van de heer Loonen. Het zou een algemeen en oriënterend gesprek zijn over het tweede deel van de ontwikkeling van het Loobeekdal, te

65176 – Openbaar

18

weten Venrays Broek, waarbij het mogelijk ook zou gaan over RO-zaken als een bestemmingsplanwijziging, meer specifiek, zo verklaart het waterschap, een agrarisch bouwblok tegenover het adres Beek 1 te Merselo. Om die reden is de medewerker van de gemeente door het waterschap uitgenodigd bij het gesprek te zijn: dit is relevant volgens het waterschap, omdat het gesprek zou gaan over de raakvlakken tussen het project Loobeek enerzijds, en de uitbreiding van het agrarisch bouwblok anderzijds. De medewerker van de gemeente verklaart in het gesprek te hebben aangegeven de aanwezigheid van de heer Loonen bij deze privé zaak ongemakkelijk te vinden zeker gezien het onderwerp. De heer Loonen is hier nooit op teruggekomen bij de medewerker en kan zich het gesprek en de aanwezigheid van de medewerker van de gemeente thans niet meer herinneren. Na dit ene voorval is deze ongemakkelijke situatie volgens de medewerker nooit meer voorgekomen. De medewerker van de gemeente heeft verder, als het privé zaken van de heer Loonen betreft, alleen contact via zijn adviseur.

2.5.2 Periode: 2015-2016 Op 9 februari 2015 stuurt een medewerker van het waterschap een eerste conceptovereenkomst via e-mail aan onder andere de heer Loonen. Daarmee lijken de onderhandelingen tussen de familie Loonen en het waterschap concreter te worden. Verschillende bestuurders en medewerkers van het waterschap hebben het beeld dat de onderhandelingen in de anderhalf jaar daarna steeds moeizamer verlopen en dat de familie Loonen veel eisen had, zo blijkt uit het rapport van Hoffmann. Een laatste ambtelijk bod wat betreft een concept overeenkomst stuurt een medewerker van het waterschap op 7 april 2016. In dat ambtelijk bod wordt geen onderscheid gemaakt tussen de heer Loonen en zijn echtgenote, en de maatschap Loonen. In de zomer van 2016 krijgt de heer Driessen, toenmalig waarnemend dijkgraaf, een rol in de onderhandelingen tussen het waterschap en de familie Loonen. De wens bestaat, vanuit het AB en DB, om binnen afzienbare tijd tot een afronding van de onderhandelingen dan wel tot een start van de uitvoering te komen. Ook speelt mee dat het waterschap Peel en Maasvallei op 1 januari 2017 fuseert met waterschap Roer en Overmaas tot waterschap Limburg en dat het DB voor dat moment de onderhandelingen wil afronden. De heer Driessen voert in totaal drie gesprekken met de familie Loonen.

De heer Loonen verklaart dat hij nooit uit eigen beweging direct met de heer Driessen of een ander DB-lid contact heeft gezocht om te overleggen over het Loobeekdal en de gronddeal. Op 17 augustus 2016 vindt het eerste gesprek plaats met de heer Driessen en de familie Loonen, bij de broer van de heer Loonen thuis. De heer Loonen is hier niet bij aanwezig. De heer Driessen wil in dit gesprek een beeld krijgen van wat er aan de hand is. Naar aanleiding van dit overleg maakt het waterschap een overzicht waar onder andere in staat hoeveel extra hectares grond de familie Loonen toebedeeld wil krijgen en welke percelen waarschijnlijk beschikbaar zijn bij andere grondeigenaren. Voor het eerst maakt het waterschap dan een splitsing tussen de heer Loonen en zijn vrouw enerzijds en de maatschap anderzijds zo blijkt uit het rapport Hoffmann. Volgens dit overzicht vraagt de familie Loonen in totaal om 4,65 extra hectare landbouwgrond en 13 extra hectare natuurgrond. In de weken erop wordt de toedeling verder verfijnd. Op 14 september 2016 vindt een tweede gesprek plaats met de heer Driessen en de familie Loonen, wederom bij de broer van de heer Loonen thuis. De heer Loonen is hier ook bij aanwezig. Bij dit gesprek sluit ook een medewerker van het waterschap aan. Tijdens dit gesprek wordt het nieuwe voorstel van het waterschap besproken.

In het verslag van dit gesprek staat dat de heer Loonen niet echt tevreden is, de maatschap wel. Vervolgens stuurt een medewerker van het waterschap op 16 september 2016 een e-mail naar de familie Loonen met twee conceptovereenkomsten. Op 20 oktober volgt een gesprek tussen twee medewerkers van het waterschap en de familie Loonen, waaronder de heer Loonen. Een medewerker van het waterschap verklaart dat het in dat gesprek ging over een mogelijk alternatief voorstel op basis van andere uitgangspunten. De heer

65176 – Openbaar

19

Loonen zou volgens een interne mail van het waterschap hebben aangegeven dat hij het voornemen van het waterschap tot intrekken van het voorstel en het willen komen met een alternatief voorstel, als een dreigement te beschouwen. De heer Driessen geeft intern per mail op 22 oktober 2016 aan dat er geen ruimte is voor het onderhandelen op uitgangspunten en dat geen gewijzigd bod gedaan moet worden. Op verzoek van de heer Driessen stuurt de familie Loonen op 1 november 2016 een lijst met 32 punten die volgens hen nog open staan. De heer Loonen geeft hierover aan dat de maatschap, en hij en zijn vrouw, elk aparte punten op deze lijst hebben gezet. De enkele punten van de lijst die enige betrekking hebben op de gemeente zijn volgens de heer Loonen door zijn broer en neven ingebracht. De lijst is uiteindelijk opgesteld door de externe adviseur. Een medewerker van het waterschap stuurt de lijst, met een conceptreactie van het waterschap, de dag daarna door naar de heer Driessen en mevrouw Kersten (voor details zie de volgende paragraaf). Op zaterdag 5 november 2016 vindt een afrondend gesprek plaats, thuis bij de broer van de heer Loonen. De heer Loonen was hierbij aanwezig, net als zijn broer en zijn beide neven. Vanuit het waterschap was de heer Driessen de enige aanwezig.