Programmabegroting 2024-2027

In de herijking van samenwerking van het Actieprogramma is opnieuw gekeken naar een goede stakeholders bij het werkstructuur waarin overheid, onderwijs en ondernemers actieprogramma VTE samenwerken om de doelen van het Actieprogramma te behalen. Er is gekozen voor één agenda van en voor overheid én ondernemers, vertegenwoordigd in een strategische ondernemerstafel en in verbinding met de Gezondste Regio. Tegelijkertijd worden de mogelijkheden verkend om (op termijn) de verbinding te leggen met Crossroads.

49

Uitvoeren actieprogramma Vrijetijdseconomie (VTE)

2025

In actielijn 1, Vitale Verblijfsrecreatie, is tot nu toe vooral het kwaliteitsspoor oftewel het groene spoor gevolgd. In 2021 is in samenwerking met de Provincie een projectplan opgesteld waarin naast het groene spoor ook aandacht is voor handhaving op veiligheidsissues/ saneren van vakantieparken en campings. Dit noemen we ook wel het rode spoor. Het projectplan ‘Rode Spoor en groene spoor’ vakantie- en recreatieparken Noord-Limburg is ingebracht en goedgekeurd binnen de Regiodeal en loopt door tot eind 2025. Het project is ingestoken vanuit veiligheid, Vrijetijdseconomie voert uit en Venray fungeert als projectleider. Vanaf 2024 wordt ingezet op de aanpak van de eerste parken waar veiligheidsissues spelen. Voor actielijn 5, een goede regionale promotie, ligt de focus in 2024 op het realiseren van een éénduidige gezamenlijke regiopromotie voor de regio Noord-Limburg vanaf 2025. Stip op de horizon daarbij blijft één Limburg promotie. Realiseren van meer en Continu Om het recreatief aanbod te versterken ontwikkelen we fiets-, wandel-, betere (gethematiseerde) ruiter- en MTB-routes die aansluiten bij de Venrayse thema's routes die passen bij het DNA psychiatrie, schaaphistorie, Venray Remembers (historie en van Venray Archeoroute) en de Liberation Route Europe (oorlogshistorie).

De Archeoroute is een Limburg breed netwerk van archeologisch interessante locaties die door fietsroutes met elkaar zijn verbonden. In 2024 wordt gestart met de uitvoering van het nieuwe Masterplan wandelen en fietsen waarbinnen een fietspad door de Geijstersebossen, een fietspad door de Ballonzuilbossen, een parkeerplek bij het Ballonzuil monument en enkele themaroutes worden gerealiseerd. Vanuit de Liberation Route Europe wordt in 2024 ingezet op de herdenking van 80 jaar vrijheid.

Deelprogramma 3.2 MOBILITEIT EN INFRASTRUCTUUR Wat willen we bereiken? Mobiliteit en infrastructuur De gemeente Venray is via weg, spoor en water goed en veilig bereikbaar. Daarbij zijn de verschillende kernen goed en veilig bereikbaar en onderling goed met elkaar verbonden. We streven naar duurzame mobiliteit en investeren in een goede, veilige en duurzame bereikbaarheid van Venray. We zetten in op het stimuleren van fietsgebruik met de daarbij behorende veilige infrastructuur. Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan de vastgestelde doelstellingen van dit deelprogramma. - NV Waterleiding Maatschappij Limburg - Enexis Holding Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt.

Activiteit uit het collegeprogramma 2022 2026

Gereed Toelichting in

Mobiliteit Herzien van het huidige beleid 2024 en formuleren van nieuwe uitgangspunten voor fietsen en lopen in het centrum

Het onderwerp "Fietsen in het centrum" is tijdens de coronacrisis on hold gezet. In 2023 is het proces voorgelegd aan de raad waarbij we stakeholders gaan consulteren en een advies voorbereiden. Dit advies wordt in het 1e kwartaal 2024 ter besluitvorming aangeboden aan de raad.

50

Actualiseren netwerkennota

Investeren in duurzame mobiliteit

‘Mobiliteitsarmoede’ inventariseren en verbeteren toegang tot mobiliteit

Aanpakken van onveilige verkeerssituaties door risico gestuurd te werken

Opstellen en uitvoeren van een programma met gedragscampagnes voor een veilige deelname aan het verkeer

2024

Het proces om te komen tot de actualisatie van de netwerkennota is gestart. In mei 2023 is de inventarisatie van onze wegen opgeleverd. Deze inventarisatie vormt de basis voor de actualisatie van de netwerkennota. Verwachting is de nota in het vierde kwartaal van 2023 of eerste kwartaal 2024 aan te bieden aan college en raad. Continu We investeren op verschillende manieren in duurzame mobiliteit. Onder andere: uitrol van laadpalen, aanleg fietsinfra, projecten schoolomgevingen (inrichting 'schoolstraat' en project lekker anders dag) en de werkgeversaanpak. Bij woningbouwprojecten onderzoeken we of er mogelijkheden zijn voor deelmobiliteit. In het nieuw op te stellen parkeerbeleid gaan we hier ook mee aan de slag. Dit is een continu proces. In de tweede helft van 2023 vond een aanpassing plaats van het parkeerbeleid. Hierin is de laadinfra in meegenomen. Continu In 2022 is door een extern bureau een onderzoek uitgevoerd naar mobiliteitsarmoede in Noord-Limburg in opdracht van Trendsportal. Het onderzoek bestond uit twee delen: bureauonderzoek + gesprekken in diverse wijken/dorpen in Noord-Limburg. Als "gidswijk" is de wijk Veltum gekozen in overleg met intermediairs. In mei 2023 is een rapportage opgeleverd. Op basis van de uitkomsten worden de vervolgacties (regionaal) bepaald.

Continu We kiezen voor een ‘risicogestuurd’ verkeersveiligheidsbeleid: Een proactieve aanpak om ongevallen te voorkomen door de belangrijkste risico’s in het verkeerssysteem aan te pakken. Bij risicogestuurd beleid kijken we naar specifieke risicofactoren – wegkenmerken, omstandigheden of gedragingen – die de kans op gevaarlijke verkeerssituaties kunnen vergroten. Op basis daarvan kunnen we de beleidscyclus ook op lokaal en regionaal niveau nog meer gestructureerd vormgeven. Er zijn investeringsimpulsen gekoppeld aan deze aanpak. Door middel van deze gelden zijn we concreet aan de slag met het verkeersveiliger maken van wegen binnen onze gemeente. Helaas is er nu nog alleen subsidie beschikbaar voor inframaatregelen. Binnen Trendsportal gaan we echter aan de slag met het thema drugs en alcoholgebruik in het verkeer. Een van de risicogedragingen die de kans op een ongeval vergroten. Continu Onderdeel van de risicogestuurde aanpak van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) is het aan de slag gaan met gedragscampagnes bij risicogroepen + risicogedragingen. Het opstellen van gedragscampagnes wordt daarom meegenomen bij het opstellen van uitvoeringsprogramma SPV. Met het project Veilig op Weg i.s.m. de vrijwilligersorganisatie Smile Venray wordt er al gewerkt aan campagnes om de verkeersveiligheid te vergroten. Het project Veilig op Weg wordt verder ontwikkeld en verbreed.

Het wordt ingezet bij buurtcampagnes, bij interventies op onveilige locaties en als onderdeel van gedragsmaatregelen zoals het fietsen in het centrum van Venray.

Upgraden van de Continu Vanwege nog steeds lopende gesprekken (en discussies) met de stationsomgeving met spoorse partijen, in het bijzonder ProRail, is er nog geen definitieve aandacht van duurzaam voorovereenstemming over het ontwerp. Zowel ambtelijk als bestuurlijk en natransport worden gesprekken gevoerd om alsnog tot overeenstemming te komen over een ontwerp dat zowel financieel haalbaar is als voldoet aan de ambities, wensen en uitgangspunten die de gemeente Venray heeft voor de verbetering van de stationsomgeving. Pas na de vaststelling van een definitief ontwerp kan de rest van de voorbereiding (uitwerking in bestek en tekeningen en doorlopen van de aanbestedingsprocedure) worden afgerond en gestart worden met de realisatie.

51

Investeren in voldoende Continu Inwoners en werknemers uit Venray hebben de mogelijkheid om een oplaadpunten voor laadpaal aan te vragen als niet op eigen terrein geladen kan worden en vervoersmiddelen, zoals auto, er nog geen openbare laadpaal in de nabije omgeving is. De provincies scootmobiel en fiets Noord-Brabant en Limburg zijn inmiddels gestart met de voorbereidingen voor het opzetten van een nieuwe collectieve aanpak voor de komende jaren. Voor de gemeente Venray wordt bekeken om hier wederom bij aan te haken. Er wordt nader bekeken of het logisch/noodzakelijk is om voor overige modaliteiten openbare laadvoorzieningen te realiseren. Op dit moment is dit nog niet het geval. Deze ontwikkelingen worden in de gaten gehouden. Actualiseren parkeerbeleid en 2024 Het overkoepelende gemeentelijk parkeerbeleidsplan 2011-2020 is parkeernormennota verlopen. Omdat de urgentie minder aanwezig was vanwege corona (geen representatieve parkeersituatie openbare ruimte) en er geen nadelige effecten waren (het eerdere beleidsplan blijft vigerend), is dit niet eerder opgepakt. Dit geeft ons nu de mogelijkheid om ook de flexibele parkeernormen en de parkeervoorzieningen voor elektrisch vervoer mee te nemen in de actualisatie. De voorbereiding op de actualisatie van dit plan is gestart.

De nieuwe parkeernormen moeten enerzijds duidelijkheid geven en anderzijds uitdagen om te komen met innovatieve oplossingen. We gaan er van uit dat het nieuwe parkeerbeleidsplan inclusief beleidsnota parkeernormen in het 1e kwartaal 2024 wordt vastgesteld. Infrastructuur Vorm, inhoud en uitvoering 2025 geven aan de Gebiedsagenda Via Venray en het Infraplan Via Venray

Investeren in goede fietsverbindingen, fietsstraten en doorfietsroutes met bijbehorende voorzieningen, inclusief actief inzetten op grondverwerving waar nodig

Realiseren van fysieke aanpassingen t.b.v. verkeersveiligheid bij schoolomgevingen

Uitbreiden van de 30kmh zones (erftoegangswegen), inclusief introductie Gebiedsontsluitingsweg-30 (GOW-30).

In 2022 is verder vorm gegeven aan de projecten 'N270 fase 1' en 'Oostverbinding'. Voor wat betreft het project N270 fase 1 is de realisatieovereenkomst ondertekend en is gestart met de contractvoorbereiding om te komen tot een aanbesteding. Ook is de benodigde grondverwerving opgestart. Door de stijgende kosten zijn keuzes gemaakt om de aanleg van de diverse deelprojecten te faseren. Daarmee kan het voornaamste knooppunt nabij de A73 snel worden aanbesteed. Uitvoering daarvan zal in 2024 starten. Ook zal een heranalyse plaatsvinden van het knooppunt van de N270 met de Leunseweg en De Brier, gezien ontwikkelingen ter plaatse (ziekenhuis, woningen) en nieuwe verkeerscijfers). Voor wat betreft het project Oostverbinding zijn fase 1 en fase 2 van de uitvoering gereed. Voorbereidingen voor fase 3, 4 en 5 lopen (o.a. contractstukken opstellen, grondaankopen afronden, vergunningsaanvragen e.d.) en deze fases worden naar gelang gereedkomen aanbesteed voor uitvoering. Afronding van het werk is gepland eind 2024 (incl. groenaanplant e.d.). Tijdstip fase 5 is nog onzeker, i.v.m. afstemming met uitvoering N270. Continu In het kader van 'Risicogestuurde aanpak vanuit het Rijk' wordt uiterlijk eind 2023 een uitvoeringsprogramma opgesteld. Hiervoor is ook een onderzoek naar risicovolle locaties binnen Venray gedaan.

In 2023 wordt nog aanvullend onderzoek gedaan naar de verkeersveiligheid voor fietsers op onze rotondes. In het uitvoeringsplan zullen plannen staan om de fietsverbindingen te optimaliseren. Ook vindt in 2023 een onderzoek plaats naar het opnieuw bepalen van de wegcategorieën. Hierbij wordt verkeersveiligheid en doorstroming voor fietsers meegenomen. Voor een aantal projecten is of wordt subsidie aangevraagd. 2025 Hoewel de opdracht in de toekomst is gepland, zijn we wel al bezig met een pilot met een 'schoolstraat' bij de Petrus Bandenschool. Het realiseren van andere fysieke aanpassingen t.b.v. verkeersveiligheid bij schoolomgevingen is gekoppeld aan het actualiseren van de beleidslijn veilige schoolomgevingen. Dit zit in de afrondende fase. De beleidslijn wordt in Q3 2023 opgeleverd en dient als leidraad voor maatregelen in schoolomgevingen. In 2024 wordt een start gemaakt met het uitvoeren van de beleidslijn. Continu Is onderdeel van de Netwerkennota die eind 2023 / begin 2024 zal worden aangeboden aan de raad. Vooruitlopend hierop zijn in 2022 de voorbereidingen gestart voor de eerste GOW-30 in Blitterswijck. De raad heeft hier in juni 2022 mee in gestemd.

52

Programma 3 Wat mag het kosten? Opgenomen bedragen vanuit het Meerjaren Uitgaven- en Investeringsplan: In onderstaande tabel is een totaaloverzicht opgenomen van alle aanvragen via het MUIP. De voorstellen zijn inhoudelijk en financieel verwerkt in de voorliggende begroting. Het bijbehorende deelprogramma is weergegeven met DP in de tabel. Als sprake is van een investering dan staat deze vermeld als PD (project deelprogramma) gevolgd door het betreffende deelprogramma nummer. Dit komt door de automatische koppeling tussen het boekwerk van de begroting en het financieel systeem waarbij een verschil is gemaakt tussen de exploitatielasten en de investeringen. Werken

Omschrijving

Investering

Bedragen x € 1

2024

DP32

Verkeer en mobiliteit

-174.000

DP32

Renovatie fontein Schouwburgplein

90.000

PD32

Masterplan wandelen en fietsen 2024 tot en met 2026 Bijdrage realisatie plannen Kasteelterrein Blitterswijck

592.110

DP31 Totalen

2025

2026

Exploitatielasten 2027

2024

200.000

2025

2026

2027

4.200

75

7.350

7.260

-9.025 7.170

12.711

32.427

20.046

30.572

50.000 508.110

200.000

50.000

11.550

53

Totaaloverzicht van baten en lasten In de volgende tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. Bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 vorig jaar 2024 2025 2026 2027 2023

Programma DP31 Economische ontwikkeling

149

3.340

2.018

2.343

2.402

2.461

DP32 Mobiliteit en infrastructuur

11.917

13.515

13.830

15.646

16.606

17.505

Totaal Lasten excl. reserves

12.066

16.855

15.848

17.989

19.008

19.966

DP31 Economische ontwikkeling

2.083

440

299

0

0

0

DP32 Mobiliteit en infrastructuur Totaal Lasten reserves Totaal Lasten

315

0

0

0

0

0

2.398

440

299

0

0

0

14.464

17.295

16.147

17.989

19.008

19.966

DP31 Economische ontwikkeling

289

414

187

188

188

189

DP32 Mobiliteit en infrastructuur

6.299

5.899

5.938

6.098

6.202

6.299

Totaal Baten excl. reserves

6.589

6.313

6.125

6.285

6.390

6.488

DP31 Economische ontwikkeling

424

1.570

446

411

422

434

DP32 Mobiliteit en infrastructuur

325

648

331

331

331

331

Totaal Baten reserves

749

2.218

776

742

753

765

Totaal Baten

7.337

8.531

6.902

7.027

7.143

7.253

Totaal Programma

-7.127

-8.765

-9.245

-10.962

-11.864

-12.713

Bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 vorig jaar 2024 2025 2026 2027 2023

Programma DP31 Economische ontwikkeling

-141

2.926

1.830

2.155

2.213

2.272

DP32 Mobiliteit en infrastructuur

5.618

7.616

7.892

9.548

10.404

11.207

Totaal Saldo excl. reserves

5.477

10.543

9.723

11.704

12.618

13.479

DP31 Economische ontwikkeling

1.659

-1.130

-146

-411

-422

-434

DP32 Mobiliteit en infrastructuur

-9

-648

-331

-331

-331

-331

Totaal Saldo reserves

1.650

-1.778

-477

-742

-753

-765

Totaal Programma

7.127

8.765

9.245

10.962

11.864

12.713

De analyse betreffende de afwijking begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie is opgenomen in de jaarrekening onder paragraaf 2.3 Recapitulatie baten en lasten.

54

Programma 4 BESTUREN Onze algemene ambitie Besturen In contact met onze inwoners, onze lokale en regionale partners, gebruiken wij een open en transparante bestuursstijl. Samen komen we verder: Inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, medeoverheden. Zeker met het oog op alle ontwikkelingen die we hiervoor beschreven. Waar nodig nemen wij, als tweede stedelijke kern in Noord-Limburg, het voortouw. Het verbeteren van de dienstverlening naar onze inwoners is een van de uitdagingen voor de komende jaren. Ook willen we de kwaliteit van onze ambtelijke organisatie behouden. Dit met het oog op de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Deelprogramma 4.1 BESTUUR Wat willen we bereiken? Bestuursstijl We willen bouwen aan het vertrouwen van inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen, verenigingen en andere partners. Het gaat in onze bestuursstijl om houding en gedrag. We handelen integer, transparant en zijn bereikbaar en aanspreekbaar. We doen wat we afgesproken hebben, daarmee zijn we betrouwbaar. Dat is een continu proces van ontwikkeling waaraan we dagelijks invulling proberen te geven. We zetten de in de afgelopen periode ingezette cultuur van samenwerking met de raad voort. Het is ook een aandachtspunt voor ons functioneren als college richting raad en samenleving. De nieuwe bestuursstijl is er een van scherpte en reflectie en staat voor het algemeen belang.

Naast het in de dagelijkse praktijk toepassen werken we aan een kader voor inwonersparticipatie en overheidsparticipatie. We onderzoeken de mogelijke meerwaarde van het ‘Uitdaagrecht’, waarbij inwoners taken van de gemeente over mogen nemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper te kunnen doen. Inwonersparticipatie/zelfsturing/vitale gemeenschappen We streven naar vitale gemeenschappen waar inwoners zelf initiatieven nemen en waar nodig de samenwerking zoeken met de gemeente. We vullen onze rol flexibel in, afhankelijk van het vraagstuk. We blijven daarbij samen met de gemeenteraad ook zoeken naar kansen om onze jongeren actief te betrekken. Om te bouwen aan vertrouwen, willen we inzetten op het bereiken van een brede groep betrokken inwoners. De ene keer is de gemeenschap eigenaar, de andere keer de gemeente. Het is vaak maatwerk. De ene buurt, het ene dorp of de ene wijk is de andere niet. Daar hebben we oog voor en we zijn transparant over de verwachtingen over en weer. Participatie en rolinvulling zijn tevens in het kader van de Omgevingswet onderwerp van gesprek tussen raad en college. Ook zien we een directe relatie met onze bestuursstijl. Regionale samenwerking Vanwege de grote opgaves wordt de regioschaal steeds belangrijker. In de regio nemen we een stevige positie in op die thema’s die voor ons belangrijk zijn.

Dit geldt voor het sociaal, ruimtelijk-fysiek en economisch domein. Wij zien een goede regionale samenwerking als een belangrijke voorwaarde om het beste te bereiken voor onze inwoners. Immers, ook Venray is de regio. De opgave is steeds bepalend voor het partnerschap dat we aangaan. Dat kan zijn met (gemeenten binnen) de regio Noord-Limburg, maar als dat nodig is zoeken we ook actief de verbinding met buurgemeenten over regio-, provincie- en landsgrenzen heen. Wanneer de opgave is volbracht, het doel van een partnerschap niet meer actueel is of de samenwerking niet meer effectief is, dan kijken we kritisch naar de vraag of de samenwerking moet voortbestaan. Daarmee geven we uitvoering aan de kaders uit de nota Vizier op Samenwerking. We streven naar een stevige bestuurskrachtige regio en een sterk regionaal netwerk. Daarmee zijn we een belangrijke partner voor provincie en rijk als het gaat om de complexe opgaven waar onze regio voor staat of komt te staan. Zo dienen we het belang van onze inwoners, ondernemers en overige partners het beste. Regionale samenwerking is ook een middel bij Strategisch Personeelsmanagement. De samenwerking met Horst aan de Maas op het gebied van bedrijfsvoering is hiervan een goed voorbeeld. Niet alleen werken we efficiënter en leren we van elkaar, maar ook creëren we voor medewerkers een meer gevarieerde en uitdagender werkomgeving.

De grote opgaven waar wij als regio voor staan zullen ook gepaard gaan met de nodige uitvoeringskracht. Samenwerking maakt

55

ons als werkgever aantrekkelijker en vergroot de mogelijkheden om in een krapper wordende arbeidsmarkt de juiste medewerkers met de door ons gewenste kwaliteiten te vinden en te binden. Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan de vastgestelde doelstellingen van dit deelprogramma.

- Euregio Rijn-Maas-Noord Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt.

Activiteit uit het collegeprogramma 2022 2026

Gereed Toelichting in

Inwonersparticipatie, zelfsturing, vitale gemeenschappen. Binnen realistische financiële 2025 kaders dorpen en wijken zelf verantwoordelijk maken voor beheer en onderhoud van gemeenschapsaccommodaties (Schoon door de poort) Opstellen van een kader voor 2024 inwonersparticipatie / zelfsturing

Verder invoeren van het ‘instrument’ gebiedsagenda voor dorpen en wijken Onderzoek naar de mogelijke meerwaarde van het ‘Uitdaagrecht’

De volgende werkgroepen zijn bezig met het opstellen van een plan in het kader van Schoon door de Poort; De Smelehof (Ysselsteyn), Op 't Nipperke (wijk Smakterheide) en in Smakt-Holthees. De plannen zullen naar verwachting aan het einde van 2023 of in het begin van 2024 worden voorgelegd aan de raad.

De opdracht is het opstellen van een beleidskader overheids- en inwoners participatie, inclusief een concrete leidraad voor intern en extern gebruik. Dit komt tot stand met participatie van interne collega's én extern betrokkenen. Een goede afstemming kost tijd, maar een visie op participatie zónder participatie is geen optie. De planning is gericht op besluitvorming in Q1-2024 als dat voor een zorgvuldig proces nodig is. Continu De opdrachtformulering wordt in 2023 definitief gemaakt. Daarna wordt bekeken op welke wijze een efficiënte aanpak mogelijk is om een breed gedragen en wenselijk product te realiseren. 2024

Opstellen visie op duurzame 2024 samenwerking met gemeenschapsaccommodaties

Een aantal studenten van de HAN heeft vorig jaar een eerste onderzoek gedaan naar het uitdaagrecht en wat dit voor Venray zou kunnen betekenen. De resultaten worden meegenomen in de opdracht ‘bestuursstijl’. Op basis hiervan wordt bekeken welke vervolgopdracht nodig is. Deze activiteit heeft een sterke relatie met het programma gemeenschapsaccommodaties Schoon door de Poort. In de tweede helft van 2023 wordt het doel en gewenste resultaat van deze opgave besproken. Als input voor de op te stellen visie vindt een evaluatie plaats van de trajecten Schoon door de Poort. In 2024 zal de visie op duurzame samenwerking vastgesteld kunnen worden.

Regionale samenwerking Tijdens elke collegeContinu Er wordt jaarlijks verantwoording afgelegd in de P&C-documenten door /raadsperiode worden, aan de bij de Verbonden Partijen de ontwikkelingen aan te geven voor de hand van de nota Vizier op betreffende samenwerking. In principe liggen de uitgangspunten van samenwerking, de de nota Vizier op samenwerking daaraan ten grondslag. In het kader samenwerkingsverbanden van de nog uit te werken opdracht ‘Actualiseren beleid Verbonden waaraan Venray deelneemt partijen’ willen we indien nodig nadere afspraken maken over de geëvalueerd evaluatie van samenwerkingsverbanden.

56

Afronden van de Investeringsagenda

2025

We werken met de regio aan een voorstel over hoe en op welke onderwerpen we de samenwerking met de Provincie kunnen versterken

2024

Tussen de Regio Noord Limburg en de Provincie Limburg is een investeringsagenda overeengekomen voor een totaalbedrag van € 40 mln (€20 regio en €20 mln provincie). Middels project-enveloppen worden investeringen in de regio aangedragen en gerealiseerd. Eind januari 2023 werd de 4e envelop definitief vastgesteld. Daarin zijn voor Venray 10 projecten opgenomen: deze projecten hebben een wisselende looptijd, die ligt vanaf 2023 tot uiterlijk 2025. Inmiddels wordt gewerkt aan een 5e envelop. De investeringsruimte van € 40 mln is daarmee nog niet benut. De regio gaat er vanuit dat daar ook in 2024 nog invulling aan wordt gegeven. Het nieuwe college van Gedeputeerde Staten (GS) werd medio 2023 gevormd. Als regio verwachten we in de 2e helft van 2023 met hen in gesprek te gaan. De propositie die we hebben aangeboden is gebaseerd op het herijkte uitvoeringsprogramma van de Regio dat in het najaar van 2023 gereed moet zijn. In het coalitieakkoord van Provinciale Staten staat ook dat men mee wil doen met de regiodeals die in de maak zijn. Dit wijkt af van de boodschap van het vorige college van GS. Dit onderwerp nemen we mee in het gesprek met GS. De financiële consequenties van de afspraken die hieruit voort kunnen vloeien zijn nog niet bekend.

Deelprogramma 4.2 DIENSTVERLENING EN BEDRIJFSVOERING Wat willen we bereiken? Dienstverlening Het streven is om het huidige niveau van onze dienstverlening in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren. Daarbij benutten we de digitale mogelijkheden in onze dienstverlening. Het waarborgen van de privacy van onze inwoners blijft daarbij belangrijk. Er moet altijd aandacht zijn voor de menselijke maat. We zijn een communicatieve organisatie die in verbinding staat met onze inwoners. We weten wat er speelt in de gemeente en reageren alert op nieuwe ontwikkelingen en de betekenis daarvan voor onze inwoners en ondernemers/partners. We zijn in staat om de behoeften van inwoners te vertalen naar inrichtingsprincipes. Op basis van de behoeften van inwoners ontwikkelen we de dienstverlening. Bestuur en medewerkers zijn communicatief vaardig en schrijven in begrijpelijke taal. Daarmee verkleinen we de kloof tussen onze inwoners en de gemeentelijke organisatie, het college van B&W en de gemeenteraad. Als gemeente Venray moeten we mee in de wereld van steeds verdergaande digitalisering en datagedreven werken. Hierin blijven we investeren. Hiervoor zijn we aan de slag met de datastrategie. Organisatie We werken aan een continue doorontwikkeling van onze organisatie. Dit doen we om adequaat te kunnen inspelen op interne en externe ontwikkelingen en wendbaar te zijn indien nodig.

Aspecten die daarbij bijzondere aandacht vragen zijn: Strategisch personeelsmanagement (SPM): wat is toekomstgericht nodig om de kwaliteit van de organisatie te behouden en te verbeteren. De krapte op de arbeidsmarkt raakt ook onze gemeente. Met een verbetering van onze arbeidsmarktcommunicatie en een breed (bij-)scholingsaanbod willen we nieuwe mensen vinden, maar ook vasthouden (binden en boeien) voor onze organisatie. Met de vastgestelde werkwijze van Programmeren en Prioriteren bewaken en monitoren we proactief of de haalbaarheid van de gestelde doelen en ambities in het collegeprogramma nog in balans is met de beschikbare capaciteit. Wanneer ambities vragen om bijstelling, wordt waar nodig de raad via de P&C cyclus hierin tijdig meegenomen. Door nieuwe wettelijke voorschriften en ontwikkelingen op diverse gebieden worden gemeenten steeds vaker geconfronteerd met risico's: denk hierbij aan informatieveiligheid, privacy, juridisering, krapte op de arbeidsmarkt en de snelle media. Het streven is om in control te blijven en nog bewuster om te gaan met risico's door het risicomanagement proces steviger te verankeren in de organisatie. Verbonden partijen Voor dit deelprogramma zijn er geen verbonden partijen die een bijdrage leveren aan dit deelprogramma.

57

Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt.

Activiteit uit het collegeprogramma 2022 2026

Gereed Toelichting in

Dienstverlening Duiden en inrichten van de Wet open overheid

2024

Implementeren fase 1 visie doorontwikkeling op dienstverlening

2024

Duiden en inrichten van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer

2024

Over de Wet open overheid (Woo) zijn de ontwikkelingen opgenomen in de Openbaarheids-paragraaf. Kortheidshalve wordt daar naar verwezen. Deze opdracht wordt gestart na vaststelling van de herziene visie op dienstverlening. Per 1 juli 2024 treedt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) in werking. De implementatie van de Wmebv versterkt onze (online) dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Zij kunnen snel, eenvoudig en prettig digitaal producten en diensten aanvragen bij de gemeente. In een maatschappij die steeds verder digitaliseert, mogen onze inwoners en bedrijven dat ook van ons verwachten. Sinds het najaar van 2023 is Venray bezig met de implementatie en borging. Het doel is om voor 1 juli 2024 “Wmebvproof” te zijn. Hiermee heeft Venray een volledig ingerichte digitale weg voor formele berichten van formele, gericht aan de gemeente gerealiseerd.

Organisatie Uitvoering project ‘Organisatie Continu Om gericht op de toekomst, flexibel en wendbaar te zijn, werken we in ontwikkeling’ 2024 onze vijf kernwaarden verder uit om de medewerkers de mogelijkheden te bieden die nodig zijn. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het van belang veel aandacht te besteden aan het behoud van medewerkers én nieuwe manieren om nieuw personeel te interesseren voor een baan bij Venray. Door middel van verschillende deelprojecten werd hieraan gewerkt (bv talentmanagement, arbeidsmarktcommunicatie). Daarnaast houden we onze bedrijfsvoeringsprocessen op orde door verdere digitalisering (o.a. het besluitvormingsproces) en sturen we binnen de methodiek van programmeren en prioriteren op het realiseren van opdrachten en speerpunten in combinatie met de beschikbare capaciteit. Binnen het uitgangspunt van integraal management en coachend leiderschap, zal er specifiek aandacht zijn voor risicomanagement om als organisatie beter in control te blijven. Uitvoeren Visie hybride 2024 Met ingang van 2024 is de uitvoering van het hybride werken werken onderdeel van onze reguliere bedrijfsvoering. Inzetten op ontwikkelingen als Continu Deze opdracht wordt vervolgd door de nieuwe opdracht "digitale digitalisering en datagedreven transformatie". Aanvullende toelichting volgt nog.

werken Implementeren Continu In 2023 is door de organisatie, samen met het college, ervaring "Programmeren en Prioriteren" opgedaan met het "programmeren en prioriteren". Er is een cyclus ingericht waarbij binnen de organisatie wordt beoordeeld in hoeverre de omvang van ons geplande werk samen met nieuwe opgaven die op ons af komen, nog passend zijn. Daarvoor worden de actuele werkzaamheden op hoofdlijnen in beeld gebracht, met daarin de belangrijkste vraagstukken van dat moment (het zgn. Concernkompas). Als sluitstuk van de cyclus gaat het CMT hierover periodiek (ca. zes-wekelijks) in gesprek met het college. Dit proces zal in 2024 worden voortgezet, waarbij we de ervaringen uit 2023 gebruiken om de werkwijze verder te optimaliseren. Optimaliseren contractenbeheer

2024

In 2023 zijn de uitgangspunten geformuleerd rondom contractenbeheer. In 2024 wordt hieraan uitvoering gegeven.

58

Strategisch Personeelsmanagement (SPM)

Continu SPM is een van de deelopdrachten in het kader van de verdere doorontwikkeling van de organisatie. De gekozen speerpunten zijn uitgewerkt in deelopdrachten, waaraan ook in 2024 verder wordt gewerkt. Dit gebeurt op basis van de input die in 2023 werd opgehaald in de organisatie of met medewerking van externe expertise om daarmee de beoogde input te leveren voor de doorontwikkeling van onze organisatie.

Verder doorontwikkelen van Continu De doorontwikkeling van control heeft continue onze aandacht. De sturing en beheersing (control) richting/sturing van de organisatie pakken we op vanuit de binnen de gemeentelijke verschillende opdrachten en speerpunten uit het collegeprogramma. organisatie Daarbij is aandacht voor de bedrijfsvoerings-technische aspecten en mogelijke risico's. Met het nieuwe risicobeleid, dat in het najaar van 2023 werd vastgesteld, geven we invulling aan en verbetering van het risicomanagement in onze organisatie. Daarnaast hebben we extra aandacht voor de processen in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Ook vanuit de organisatieontwikkeling werken we aan diverse thema’s en opdrachten waardoor de organisatie beter in control komt en blijft. Middels de methodiek van ‘programmeren en prioriteren’ vindt reguliere monitoring plaats in de voortgang van de speerpunten: deze methodiek zullen we in 2024 verder optimaliseren. Samenwerking bedrijfsvoering Continu Op basis van de evaluatie van de samenwerking bedrijfsvoering is in Horst aan de Maas en Venray het vierde kwartaal van 2023 een programmaplan voor de doorontwikkeling opgesteld. In 2024-2025 worden de (deel-)projecten uitgevoerd.

59

Deelprogramma 4.3 FINANCIËN Wat willen we bereiken? Financieel is onze gemeente Venray gezond. Dit komt door het solide financiële beleid dat als uitgangspunt in het collegeprogramma is opgenomen. De volgende algemene financiële uitgangspunten worden gehanteerd: • Wij streven naar een structureel sluitende meerjarenbegroting, waarbij de structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. • Wij handhaven het uitgangspunt dat de weerstandsratio minimaal 1 moet zijn. • Dat de weerstandscapaciteit minimaal 10% van de exploitatie. • Waar mogelijk vergroten wij onze reservepositie nog verder. • Het maximaal dekken van incidentele kosten uit de reguliere begroting. • Waar mogelijk de solvabiliteit verbeteren. Voor de belastingen en retributies worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Als uitgangspunt de inflatiecorrectie jaarlijks toepassen; • Het hanteren van kostendekkende tarieven voor diensten; • Dat wij een relatief ‘goedkope’ gemeente qua belastingdruk blijven; • Dat wij onderzoeken of er mogelijkheden zijn om duurzaam gedrag fiscaal te bevorderen. Wat we in elk geval nodig hebben om een solide financieel beleid te blijven voeren, zijn actuele kaders waaraan we kunnen toetsen. Daartoe worden een aantal (financiële) beleidsnota's in deze collegeperiode geactualiseerd.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan de vastgestelde doelstellingen van dit deelprogramma. - NV Bank Nederlandse Gemeenten - CSV Amsterdam BV - Publiek Belang Electriciteitsproductie BV Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt.

Activiteit uit het collegeprogramma 2022 2026

Gereed Toelichting in

Financieel beleid Actualiseren van de (financiële) beleidsnota's

2025

In 2022 hebben we een start gemaakt met het actualiseren van de budgethoudersregeling. Het besluitvormingstraject is na verwachting eind 2023, begin 2024 afgerond. Eind 2022 zijn enkele modelverordeningen van de VNG beschikbaar gekomen. De verordeningen 212, 213 en 213a worden op 27 september 2023 in de auditcommissie besproken en komen daarna ter besluitvorming in het college en de raad. De actualisatie van de overige (financiële) beleidsnota's vindt in 2024 plaats.

60

Programma 4 Wat mag het kosten? Opgenomen bedragen vanuit het Meerjaren Uitgaven- en Investeringsplan: In onderstaande tabel is een totaaloverzicht opgenomen van alle aanvragen via het MUIP. De voorstellen zijn inhoudelijk en financieel verwerkt in de voorliggende begroting. Het bijbehorende deelprogramma is weergegeven met DP in de tabel. Als sprake is van een investering dan staat deze vermeld als PD (project deelprogramma) gevolgd door het betreffende deelprogramma nummer. Dit komt door de automatische koppeling tussen het boekwerk van de begroting en het financieel systeem waarbij een verschil is gemaakt tussen de exploitatielasten en de investeringen. Leven

Omschrijving

Bedragen x € 1

Investering 2024

2025

2026

Exploitatielasten 2027

2024

750.000

2027

Transformatiebudget

DP41

2.381.853

DP41

Schoon door de Poort - Projectplan MFC De Schól Heide Schoon door de Poort - Ondernemingsplan MFC Wanssum Bijdrage regionale subsidie stichting Wat Kies Jij?

43.964

43.964

43.964

43.964

DP42

Basis op orde-Bedrijfsvoering

1.636.184

1.341.332

1.370.726

1.399.765

DP42

Adviseur en Beheerder Leren en ontwikkelen

Totalen

750.000

2026

DP42

DP41

750.000

2025

750.000

2.341.044

95.794

100.509

104.786

108.750

7.248.839

2.235.805

2.269.476

2.302.479

61

Totaaloverzicht van baten en lasten In de volgende tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. Bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 vorig jaar 2024 2025 2026 2027 2023

Programma DP41 Bestuur

4.029

5.696

8.848

4.154

4.292

4.351

DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering

19.927

23.621

24.969

24.800

25.453

25.986

DP43 Financiën

18.426

2.814

1.760

1.341

1.345

1.338

Totaal Lasten excl. reserves

42.383

32.132

35.576

30.294

31.090

31.676

DP41 Bestuur

553

0

0

0

0

0

DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering

168

78

0

0

0

0

DP43 Financiën

1.972

495

426

424

421

419

Totaal Lasten reserves

2.693

573

426

424

421

419

Totaal Lasten

45.076

32.705

36.002

30.718

31.511

32.094

DP41 Bestuur

181

0

0

0

0

0

DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering

940

571

940

1.049

1.217

1.254

DP43 Financiën

100.711

101.417

107.285

112.420

109.734

111.951

Totaal Baten excl. reserves

101.832

101.988

108.225

113.469

110.951

113.205

670

1.822

4.847

171

178

136

1.115

2.137

965

493

465

438

DP41 Bestuur DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering DP43 Financiën

1.908

1.247

470

22

22

22

Totaal Baten reserves

3.693

5.206

6.282

686

666

597

105.525

107.194

114.507

114.155

111.617

113.802

60.449

74.489

78.504

83.437

80.106

81.707

Totaal Baten Totaal Programma Bedragen x € 1.000

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 vorig jaar 2024 2025 2026 2027 2023

Programma DP41 Bestuur

3.848

5.696

8.848

4.154

4.292

4.351

DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering DP43 Financiën

18.988

23.050

24.029

23.751

24.236

24.732

-82.285

-98.603

-105.526

-111.079

-108.389

-110.613

Totaal Saldo excl. reserves

-59.450

-69.856

-72.649

-83.174

-79.861

-81.530

DP41 Bestuur

-117

-1.822

-4.847

-171

-178

-136

DP42 Dienstverlening en bedrijfsvoering

-947

-2.059

-965

-493

-465

-438

65

-752

-44

401

399

396

DP43 Financiën Totaal Saldo reserves Totaal Programma

-999

-4.633

-5.856

-263

-245

-178

-60.449

-74.489

-78.504

-83.437

-80.106

-81.707

De analyse betreffende de afwijking begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie is opgenomen in de jaarrekening onder paragraaf 2.3 Recapitulatie baten en lasten.

62

1.2 Paragrafen

Inleiding Paragrafen In afzonderlijke paragrafen worden beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot een aantal overstijgende thema’s. Een zevental paragraaf zijn verplicht gesteld, namelijk: A. Lokale heffingen; B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing; C. Onderhoud van kapitaalgoederen; D. Financiering; E. Bedrijfsvoering; F. Verbonden partijen; G. Grondbeleid. Daarnaast zijn een aantal andere onderwerpen ook als paragraaf toegevoegd, namelijk: H. Investeringen en majeure projecten; I. Demografische ontwikkelingen; J. Taakstellingen en stelposten. De specifieke paragrafen betreffen een dwarsdoorsnede van de diverse programma's Leven, Wonen, Werken en Besturen en hun bijbehorende deelprogramma's zoals vermeld in onderdeel 1.1 van de beleidsbegroting 2024.

Paragraaf A. Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf bevat informatie over het rijks- en gemeentelijk beleid met betrekking tot de gemeentelijke belastingen. Ook wordt ingegaan op de consequenties van dit beleid voor de inwoners. In deze paragraaf is een overzicht van baten en lasten opgenomen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. Ook de mate van kostendekkendheid en de beleidsuitgangspunten worden vermeld. In deze paragraaf gaan we niet nader in op de totstandkoming van de verschillende heffingen. Hiervoor dienen immers de verordeningen. Tarieven voor de gemeentelijke belastingen en heffingen zijn daarin integraal opgenomen. Voor het belastingjaar 2024 zal daarvoor nog een afzonderlijk raadsvoorstel worden voorgelegd. Deze paragraaf dient ertoe om een betrouwbaar inzicht te bieden op een aantal onderdelen. In deze paragraaf wordt verder ingegaan op de navolgende onderdelen: 1. Algemeen 2. De geraamde inkomsten. 3. Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen. 4. Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen (belastingen, leges en rechten). 5. Kwijtscheldingsbeleid. 1. Algemeen De gemeentelijke heffingen vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente Venray. Belangrijk omdat wij deze heffingen zelf opleggen aan onze burgers.

Bij de lokale heffingen maken we onderscheid in heffingen die vallen onder de algemene dekkingsmiddelen en heffingen die daar niet onder vallen. Bij de eerste groep moet gedacht worden aan bijvoorbeeld de onroerende zaakbelasting. Bij de tweede groep moet gedacht worden aan de rioolheffingen en afvalstoffenheffing die slechts maximaal kostendekkend mogen worden opgelegd. De lokale heffingen vormen een integraal onderdeel van het gemeentelijke beleid. Ze raken tenslotte de burger direct in de portemonnee. Dat is ook vaak de reden dat de burger “waar voor zijn geld” wil zien. De lokale heffingen zijn en blijven dan ook sterk in de (politieke) belangstelling staan. Bij de gemeentelijke belastingen zijn drie typen belastingen te onderscheiden: • algemene belastingen • bestemmingsbelastingen 63

•

retributies (rechten en leges)

Algemene belastingen De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Onder de algemene belastingen vallen bijvoorbeeld de onroerendezaakbelastingen en de (water)verblijfsbelasting. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Voorbeelden hiervan zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor bestemmingsbelastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Retributies Retributies worden geheven van de persoon, aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent, die een individueel voordeel hiervan heeft. De belangrijkste retributies zijn de leges: vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst als het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Net als bij bestemmingsbelastingen mogen de retributies niet meer dan kostendekkend zijn. Keuzevrijheid De gemeenteraad maakt de keuze welke belastingen een gemeente wel heft en welke niet.

Deze keuzevrijheid houdt tegelijkertijd in dat de gemeenteraad bepaalt welke belastingen er worden ingezet, hoe de belastingen over burgers en bedrijven worden verdeeld en hoe groot de gewenste belastingopbrengst uit een belasting is. Het geheel aan gemaakte keuzes aan te heffen belastingen en de hoogte daarvan noemt men ook wel de belastingmix. Bij de invulling van de belastingmix moet de gemeenteraad een aantal keuzes maken: • afweging over de verdeling: op wie moet de belasting drukken: burgers of bedrijven, de hele gemeente of alleen de kostenveroorzakers? • zetten we een belasting in om niet-fiscale beleidsdoelen te realiseren? Wellicht het bekendste voorbeeld daarvan zijn de parkeerbelastingen die het gemeentelijk beleid rond parkeerdruk ondersteunen; • de hoogte van de uitvoeringskosten van een belasting: een weegsysteem bij de afvalstoffenheffing vraagt bijvoorbeeld meer administratie en is dus duurder dan een vast bedrag per huishouden.

64

2. Geraamde inkomsten Hieronder wordt een overzicht gegeven van de totale inkomsten uit gemeentelijke heffingen over diverse jaren. In het verlengde hiervan wordt in hoofdlijnen een toelichting gegeven op de ontwikkelingen. Samenstelling en geraamde inkomsten gemeentelijke heffingen: Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

15.460

15.970

16.992

17.365

17.750

18.141

- opbrengst gebruikers niet woning

3.563

3.673

3.985

4.075

4.168

4.263

- opbrengst eigenaren niet woning

5.201

5.414

5.730

5.856

5.984

6.115

- opbrengst eigenaren woning

6.696

6.885

7.280

7.436

7.599

7.765

0

-1

-1

-1

-2

-2

Afvalstoffenheffing

4.379

5.172

5.221

5.300

5.450

5.635

- Afvalstoffenheffing opbrengst

4.512

5.289

5.372

5.463

5.626

5.825

- Kwijtscheldingen

-133

-116

-151

-163

-176

-190

Rioolheffing

4.551

4.628

4.802

4.934

5.017

5.103

- Rioolheffing opbrengst

4.618

4.705

4.881

5.014

5.099

5.186

- Kwijtscheldingen

-66

-78

-79

-81

-82

-83

Rioolaansluitrecht

66

36

36

36

36

36

630

572

707

707

707

734

1.971

1.578

1.885

2.010

2.199

2.295

325

392

403

403

403

403

Marktgelden

16

30

32

32

33

33

Lijkbezorgingsrechten

55

41

41

41

41

41

178

190

200

222

235

240

BIZ Smakterheide

98

91

92

92

92

92

Reclamebelasting

116

126

126

126

126

126

27.845

28.826

30.538

31.269

32.091

32.879

Onroerende zaakbelastingen

- Kwijtscheldingen

Water-/toeristenbelasting Leges Parkeerbelasting

Havengelden

Totaal

3. Het beleid t.a.v. de lokale heffingen 3a. Rijksbeleid VNG pleit voor zorgvuldige uitbreiding belastinggebied Momenteel wordt tussen rijk en gemeenten gesproken over een nieuwe of aangepaste financieringssystematiek. De wens is om per 2026 tot een nieuwe wijze van bekostigen te komen, waarbij verruiming van het lokale belastinggebied een te onderzoeken onderdeel is. In het rapport ‘Bepalen betekent betalen’ uit 2015 is aanbevolen om te komen tot een significante uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied. Het gaat daarbij om autonome keuzes, niet om het bekostigen van rijksdoeleinden. De auteurs van dit rapport Alexander Rinnooy Kan en Maarten Allers schreven op verzoek van de VNG een notitie ter actualisering van de analyse. Verschuiving van rijksbelastingen naar lokale belastingen. Door de decentralisaties is het aantal taken waar de gemeenten voor staan alleen maar toegenomen, terwijl bij die verschuiving de financiële ruimte die gemeenten krijgen niet mee is ontwikkeld. Gemeenten zijn financieel afhankelijker geworden van het Rijk; lokale voorkeuren kunnen zij daardoor minder adequaat afwegen. Vanuit het versterken van de lokale democratie

65

pleit de commissie voor méér flexibiliteit in het financiële domein. Dat wil zeggen méér beschikkingsbevoegdheid waar de benodigde euro’s vandaan moeten komen, niet méér euro’s of een hogere belastingdruk Randvoorwaarden. De VNG zal zich hiervoor dan ook inzetten. Uitbreiding kan echter in 2026 (inzet coalitieakkoord) slechts aan de orde komen als met name ‘de financiële verhoudingen op orde’ en 'geen verhoging van de lastendruk’ worden nagestreefd Staatssecretaris wil strengere regels voor 'No Cure No Pay bureaus' Staatssecretaris Van Rij van Financiën kondigt maatregelen aan om de grote stroom bezwaren tegen de WOZ-beschikkingen die door 'no cure no pay'-bureaus (NCNP) worden ingediend, terug te dringen. Daarover stuurde hij op 23 maart een brief aan de Tweede Kamer. Gemeenten moeten een vergoeding betalen als via no-cure-no-paybureaus de WOZ-waarde van woningen en bedrijven wordt aangepast. Dat gebeurt doordat die bureaus namens burgers een bezwaarschrift indienen bij de gemeente of door een beroep bij de rechter. Dat levert die bureaus zo veel geld op dat er sprake is van een verdienmodel. Burgers profiteren daar niet van. Terwijl de regeling is bedoeld als kostenvergoeding voor burgers. De enorme toename van de bureaus heeft een aantal maatschappelijk ongewenste gevolgen: 1. De uitvoering van de Wet WOZ loopt vast 2. De rechters komen te weinig toe aan andere zaken 3.

De relatie met de burger formaliseert 4. In 2021 keerden gemeenten €17 miljoen uit aan kostenvergoedingen Maatregelen Op het gebied van de WOZ wil Van Rij een aantal concrete maatregelen invoeren om de rol van de NCNP bedrijven in te perken. Zo wil hij dat de proceskosten altijd aan de burger worden uitgekeerd. Deze krijgt zo een beter inzicht in de proceskosten en in de relatie met de verlaagde WOZ-waarde en de OZB-aanslag. Verder wil de Staatssecretaris de proceskostenvergoedingen fors verlagen, om de vergoeding “meer in verhouding te brengen met het werk dat de bedrijven verrichten”. Met deze maatregel wil hij bereiken dat het verdienmodel van de bedrijven een stuk minder aantrekkelijk wordt. De gemeente Venray en veel gemeenten en samenwerkingsverbanden hebben goede ervaringen met het op een informele wijze in contact komen met de burger. Van Rij wil dit verder stimuleren met nadere maatregelen, zodat het makkelijker wordt om de WOZ-waarde “op informele wijze” te corrigeren. De gemeente Venray stimuleert dit al enkele jaren actief waarbij direct contact kan worden opgenomen met de gemeente. 3b. Gemeentelijk beleid Algemeen beleid ten aanzien van de gemeentelijke heffingen De gemeenteraad stelt jaarlijks de belastingverordeningen vast. Voor de gemeentelijke belastingen en heffingen zijn daarin de tarieven integraal opgenomen.

Hiervoor zullen afzonderlijke raadsvoorstellen worden gedaan, die in de reguliere raadsvergadering december 2022 voor behandeling worden voorgelegd. Omgevingswet De definitieve invoeringsdatum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen (WKB) is bepaald op 1 januari 2024 (zie ook het onderwerp "Eerste kamer geeft groen licht voor Omgevingswet onder hoofdstuk 3a Rijksbeleid van deze paragraaf). Deze wetten hebben ook ingrijpende gevolgen voor de leges. Zo mogen er na de inwerkingtreding van de Omgevingswet leges geheven worden op milieubelastende activiteiten en vervallen er door de invoering van de WKB leges(inkomsten). Door de keuzes die nog gemaakt moeten worden, en het feit dat nog niet zeker is welke leges(inkomsten) komen te vervallen en wat het aantal te verwachten aanvragen zal gaan worden bij invoering van de beide wetten, zijn de (financiële) gevolgen nog niet volledig duidelijk. In de aanloop naar de nieuwe invoeringsdatum zullen de structurele kosteneffecten inzichtelijk gemaakt worden en zal een nieuwe legesverordening worden voorgelegd. 4. Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen 66

4a. Kostendekkende leges en rechten In het BBV is opgenomen dat gemeenten verplicht zijn om, in hun begroting, per categorie van producten en diensten inzichtelijk te maken en welke kosten en opbrengsten aan de tarieven ten grondslag liggen. Ook moeten de gemeenten daarbij toelichten welke beleidskeuzes er bij de tarifering van de producten en diensten zijn gemaakt. Bijvoorbeeld of er kruissubsidiëring is tussen of binnen product categorieën. Dit geldt voor de volgende leges, heffingen en rechten: afvalstoffenheffing, rioolheffing, rioolaansluitrecht, leges, marktgelden, havengelden en lijkbezorgingsrechten. De overige belastingen, OZB, (water)verblijfsbelasting, reclamebelasting, BIZ Smakterheide en parkeerbelasting zijn algemene belastingen en gaan naar de algemene middelen van de gemeente en kunnen door de gemeente vrij besteed worden. De voorwaarden m.b.t. kostendekkendheid gelden hiervoor niet. Afvalstoffenheffing De gemiddelde afvalstoffenheffing voor een huishouden (basistarief + variabel tarief), daalt in 2024 met € 1,74, oftewel 0,7%. De tarieven gaan weliswaar licht omhoog, maar de heffing berekenen we anders. Dit komt omdat inwoners gemiddeld nog maar 4 keer per jaar de grijze restafvalcontainer buiten zetten. Vorig jaar rekenden we nog met 5 ledigingen. De tarieven zijn dus wel iets gestegen, maar het gemiddelde daalt.

Zie de tabel bij ‘Tarieven afvalstoffenheffing’. Een stabiele afvalstoffenheffing beloont de inwoner voor het goede afvalscheidingsgedrag. Nu het nieuwe afvalbeleid meer dan een jaar in werking is, lijkt deze stabielere fase aangebroken qua financiën. Desondanks zijn er enkele mutaties in de begroting die opvallen. Meevaller verwerkingskosten milieustation Renewi exploiteert voor de gemeente het milieustation en bracht begin 2023 goed nieuws. De verwerkingskosten van met name grof restafval, hout, harde kunststoffen en matrassen dalen flink. Dit betekent een meevaller van zo’n € 240.000 op de afvalbegroting. Uitgaande van deze nieuwe verwerkingsprijzen levert dat ook voor volgend jaar (ondanks een eventuele indexering) een grote besparing op. Opnieuw verwachte hoge indexering Recente CBS indexcijfers gooien roet in het eten. Na de hoge indexering vorig jaar staat ook voor het 1e kwartaal van 2023 een indexering van 10,5% voor de categorie transport. We verwachten daarom dat onze inzamelaars een hoge indexering aan de gemeente doorberekenen. Dit komt neer op zo’n € 225.000. De grootste inzamelaar Remondis mag indexeren op basis van het 2e kwartaal. Deze is nog niet bekend op het moment van schrijven, dus het kan zijn dat dit nog anders uitpakt. Overige opvallende kostenstijgingen en besparingen Kleinere mutaties die opvallen zijn de stijging van loonkosten en overhead.

Deze worden gezamenlijk € 75.000 hoger ingeschat voor 2024. Ook de kosten voor kwijtscheldingen stijgen met € 70.000 doordat meer huishoudens hier aanspraak op maken. Op het opruimen van afval bij de ondergrondse containers bij supermarkten kan de gemeente € 40.000 besparen. Dit komt doordat de verzamelcontainers voor PMD-afval weg zijn. Als gevolg hiervan zijn er veel minder bijplaatsingen op deze afvalperrons. Tarieven afvalstoffenheffing Basis voor de afvalstoffenheffing zijn kostendekkende tarieven. Deze zijn vastgesteld op basis van begrote kosten voor het inzamelen van afval en de begrote kosten en opbrengsten voor het verwerken van afval. De hieronder weergeven tarieven zijn concept-tarieven. De definitieve tarieven voor 2024 worden tijdens de raadsvergadering van december 2023 voor vaststelling aangeboden en kunnen derhalve afwijken van de concept-tarieven. Afvalstoffenheffing (bedragen x € 1)

2023

2024 % daling/stijging

Vast tarief Restafval

€ 209,28

€ 215,40

3%

container van 40 ltr. container van 60 ltr.

€ 2,81 € 4,22

€ 2,95 € 4,43

5% 5%

container van 80 ltr. container van 140 ltr.

€ 5,62 € 9,84

€ 5,91 € 10,33

5% 5%

container van 240 ltr. volume van 60 ltr ondergronds

€ 16,87 € 4,22

€ 17,72 € 4,43

5% 5%

Gemiddelde afvalstoffenheffing1

€ 258,48

€ 256,72

-0,7% 67

1In 2023 basistarief + 5x lediging 140 liter restafval. (Gemiddeld aantal ledigingen per huishouden in 2022) In 2024 basistarief + 4x lediging 140 liter restafval. (Gemiddeld aantal ledigingen per huishouden in 2023) Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten incl. (omslag)rente excl. kwijtscheldingen

Bedragen x € 1 -4.836.551

Kosten kwijtscheldingen Kosten uitvoering kwijtscheldingen

-151.028 -37.646

Inkomsten excl. heffingen Mutatie voorziening egalisatie afvalstoffenheffing

779.236 7.000

Netto kosten

-4.238.989

Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente

-423.540

BTW Totale kosten

-709.333 -5.371.862

Opbrengst heffingen: vastrecht

4.151.695

Opbrengst heffingen: variabel recht Netto opbrengst heffingen

1.220.168 5.371.863

Onttrekking voorziening egalisatie afvalstoffenheffing (verrekend als korting op vastrecht) Totale opbrengst heffingen

0 5.371.863

Dekking

100%

Rioolheffing en riolering In het Gemeentelijk RioleringsPlan 2022-2025 is het beleid voor de riolering vastgelegd. Ook is opgenomen hoe dit beleid en de daaruit volgende werkzaamheden worden gefinancierd. Er is een voorzet gedaan met betrekking tot de hoogte van de rioolheffing. In het GRP wordt gesteld dat het tarief met 2% moet stijgen. Hier bovenop wordt gerekend met een inflatiepercentage van 1.7%. Het tarief voor 2024 is dan 3,7% hoger dan in 2023. Het GRP is in de raadsvergadering van december 2021 vastgesteld. De definitieve tarieven voor het belastingjaar 2024 worden in de raadsvergadering van december 2023 vastgesteld. Tarieven Rioolheffing en riolering

(Bedragen x €1)

eigenaar / niet niet afgekoppeld afgekoppeld gebruik afgekoppeld afgekoppeld 2023

2024

2023

2024

%

basisheffing vastrecht rioolheffing

Eig.

€ 97,88

€ 101,54

€ 97,88

€ 101,54 3,7%

afvoerrecht afvalwater méérpersoonshuishouden (woning)

Gebr.

€ 132,12

€ 137,07

€ 132,12

€ 137,07 3,7%

afvoerrecht afvalwater éénpersoonshuishouden (woning)

Gebr.

€ 66,12

€ 68,54

€ 66,12

€ 68,54 3,7%

68

afvoerrecht afvalwater per eenheid van 250 m³ (niet woning)

Gebr.

€ 132,12

€ 137,07

€ 132,12

€ 137,07 3,7%

afvoer hemelwater woningen

Eig.

€ 14,68

€ 15,23

€ 0,00

€ 0,00 3,7%

afvoer hemelwater niet-woning Eig. per eenheid van 200 m²

€ 14,68

€ 15,23

€ 0,00

€ 0,00 3,7%

[1] Tarieven confrom GRP 2022_2025

De gemeente Venray heeft een rioolheffing om de kosten van de riolering, gedefinieerd in de drie zorgplichten (hemelwater, grondwater en afvalwater), te kunnen betalen. Uit deze rioolheffing moeten alle kosten voor de riolering kunnen worden betaald, zonder een bijdrage van de algemene middelen aan het product riolering. Eventuele tekorten of overschotten worden door middel van de voorziening egalisatie riolering over de jaren uitgemiddeld. Voor 2024 kan de volgende tabel voor de totale inkomsten en uitgaven worden opgesteld. Berekening kostendekkendheid rioolheffing

Bedragen x € 1,-

Kosten incl. (omslag)rente exclusief kwijtscheldingen Kosten kwijtscheldingen

-3.233.647 -79.171

Kosten uitvoering kwijtscheldingen Inkomsten excl.heffingen

-32.054 22.511

Mutatie voorziening egalisatie riolering Netto kosten

-689.666 -4.012.027

Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

-417.075 -451.986 -4.881.088 Eigenaar 49%

Gebruiker 51%

Totale kosten gesplitst

-4.881.088 -2.387.206

-2.493.882

Opbrengst heffingen

4.881.088

2.387.206

2.493.882

100%

100%

100%

Dekking

Rioolaansluitrecht De kosten voor het maken van een rioolaansluiting zijn afhankelijk van onder andere de diameter, de lengte van de leiding en of het onder vrijverval of via drukriolering kan worden geloosd. Deze kosten worden volgens een vaste verrekening (verordening rioolaansluitrecht) doorberekend aan de aanvrager van de aansluiting. Voor de begroting 2024 wordt gerekend met een verhoging van de tarieven uit 2023 met 3,9%. De tarieven mogen maximaal kostendekkend zijn, maar zijn dat nu niet. Dit wordt veroorzaakt door onder andere de BTW. De definitieve tarieven voor het belastingjaar 2024 worden in de raadsvergadering van december 2023 vastgesteld. Bedragen x €1 Aansluiting op gemengd stelsel onder vrijverval maximaal 125 mm en max. lengte 6 meter).

2023 (diameter

713,54

2024

%

741,37 3,9%

69

Aansluiting op gescheiden stelsel onder vrijverval (diameter maximaal 125 mm en max. lengte 6 meter).

1.075,07 1.117,00 3,9%

Aansluiting op drukriolering ten tijde van aanleg gemeentelijk riool ter plaatse

8.557,70 8.891,45 3,9%

De genoemde bedragen worden verhoogd met het openbreken en herstellen van bovenliggende verharding: Tegelbestrating per m²

61,28

63,67 3,9%

Klinkerbestrating per m²

60,15

62,50 3,9%

Asfaltverharding per m²

345,98

359,47 3,9%

Berekening kostendekkendheid rioolaansluitrecht Bedragen x € 1,Kosten incl. (omslag)rente Inkomsten excl.heffingen

-38.475 0

Netto kosten

-38.475

Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente

0

BTW Totale kosten

-8.080 -46.555

Opbrengst heffingen

36.223

Dekking

78%

Leges Leges zijn verschuldigd voor verstrekte diensten en worden geheven om de verschillende taken te bekostigen. Bijvoorbeeld het in behandeling nemen van een aanvraag voor een paspoort of rijbewijs. Ook zijn er leges verschuldigd voor het in behandeling nemen van een omgevingsvergunning, een evenementenvergunning of een drank- en horecavergunning. De opbrengsten uit de heffing van leges worden gebruikt om de kwaliteit van de verstrekking te waarborgen en om personeels-, huisvesting- en materiaalkosten te dekken. De opbrengst uit de leges mag de totale kosten niet overtreffen. Per hoofdstuk/titel van de legesverordening worden de lasten (directe lasten + overhead + btw) en de totale inkomsten weergegeven. Ook de mate van kostendekkendheid (in %) is opgenomen. Lasten Leges verordening (x € 1 ) taakvelden

Totale lasten

Overhead

Andere inkomsten

KostenTotale baten dekkendheid

Leges

Titel 1 Algemene dienstverlening 1.1 Burgerlijke Stand

159.254

117.993

277.246

0

46.253

46.253

17%

1.2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart

536.950

208.253

745.203

0

571.420

571.420

77%

1.3 Rijbewijzen

149.694

94.601

244.296

0

138.754

138.754

57%

1.4 GBA

186.941

160.563

347.505

0

15.585

15.585

4%

1.5 Naturalisatie

83.018

22.842

105.861

0

37.323

37.323

35%

1.6 Wet bescherming persoonsgegevens

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1.7 Bestuursstukken

0

0

0

0

0

0

0%

1.8 Vastgoedinformatie

0

0

0

0

0

0

0%

101.688

66.545

168.233

0

15.230

15.230

9%

1.9 Overige publiekszaken

0

0

0

0

0

0

0%

1.11 Huisvestingswet

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

n.v.t.

1.12 Leegstandwet

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

Gratis

n.v.t.

1.10 Reproductiekosten

70

1.13 Gemeentegarantie

0

0

0

0

0

0

0%

1.14 Winkeltijdenwet

0

0

0

0

0

0

0%

1.15 Kansspelen

0

0

0

0

0

0

0%

1.16 Telecommunicatie

0

0

0

0

0

0

0%

1.17 Verkeer en vervoer

0

0

0

0

0

0

0%

1.18 Diversen

0

0

0

0

0

0

0%

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning 2.2 Vooroverleg / beoordelen concept omgevingsvergunningsaanvraag