05 Omgevingseffectrapport

Blad 56 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Strengere milieuregels zijn niet alleen bevorderlijk voor woonfuncties in het agrarisch gebied, ook de natuurgebieden en biodiversiteit kunnen profiteren maatregelen zoals het verminderd gebruik van (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen. De biodiversiteit in landbouwgebieden kan daarmee sterk verbeteren. Om dit effect nog verder te versterken kan ingezet worden op creëren van extra leefgebied voor flora en fauna, zoals natuurvriendelijke akkerranden en wegbermen. Hiermee wordt ook een bijdrage geleverd aan de landschappelijke kwaliteit. Dit leidt tot een positieve tot zeer positieve beoordeling op de ambitie waardevol.

5.1.2

Gebiedsgerichte aanpak Het agrarisch gebied is zeer divers. Bij een gebiedsgerichte aanpak worden verschillende gebiedstypen onderscheiden met het bijbehorend doelen en toekomstperspectief. Hiermee wordt duidelijk welke ontwikkelingsmogelijkheden in een bepaald gebied acceptabel is of niet. Het is een middel om te zorgen dat de ontwikkelingen en maatregelen in het agrarisch gebied passen bij de omgeving. Daar waar woonfuncties niet aanwezig zijn kan de agrarische sector zich doorontwikkelen. Door de afwezigheid van woonfuncties leidt dit niet tot een afname van de woonkwaliteit en leefbaarheid. Daar waar functies zoals natuur- en landschapswaarden, wonen en recreatie aanwezig zijn, wordt ingezet op vermindering van overlast door de agrarische sector. Bij een gebiedsgerichte aanpak wordt integraal gekeken naar alle ambities en opgaven in het agrarisch gebied (zie de overige beleidskeuzes agrarisch gebied). In deze paragraaf is de gebiedsgerichte aanpak gericht op het woon- en leefklimaat, In deze gebieden kan een lichte verbetering van de leefbaarheid optreden. De ambitie groen & sociaal wordt daarom licht positief beoordeeld. In dit alternatief is het ontwikkelen of uitbreiden van agrarische bedrijven mogelijk in gebieden waar hoofdzakelijk agrarische bedrijven aanwezig zijn.

Door de huidige marktwerking leidt dit waarschijnlijk tot schaalvergroting waardoor het aantal agrariërs in het gebied af kan nemen. In de gebieden waar de agrarische mogelijkheden afnemen kunnen juist kansen ontstaan voor nieuwe werkgelegenheid. Het wisselende effect voor de werkgelegenheid en leidt tot een neutrale beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. In de gebieden voor wonen, natuur en recreatie zal een gebiedsgerichte aanpak leiden tot een verbetering van de leefomgeving en de milieukwaliteit. Tegelijkertijd kunnen de uitbreidingsmogelijkheden voor agrarische functies leiden tot een toename van de milieudruk op onder andere de bodemkwaliteit, waterkwaliteit, emissie van broeikasgassen en een toename van het watergebruik. Gemeentebrede aanpak om de emissie van agrarische bedrijven te verlagen is nodig om de effecten op natuur, bodem en mens te verbeteren. De ambitie duurzaam & gezond is daarom neutraal beoordeeld.

Blad 57 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Daar waar functies als natuur- en landschapswaarden aanwezig zijn wordt met de gebiedsgerichte aanpak ingezet op de vermindering van overlast door de agrarische sector. Indien op deze locaties geen beperkingen opgelegd worden aan de landbouw kunnen de ontwikkelingsmogelijkheden van de agrarische sector leiden tot aantasting van biodiversiteit en landschappelijke waarden. Deze verslechtering wordt veroorzaakt door schaalvergroting en de realisatie van grote(re) (mega)stallen. In de gebieden waar de woonfunctie voorop staat kan enige verbetering van de landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit plaatsvinden. Ook voor dit thema geldt dat een gemeentebrede aanpak nodig is om verbetering van met name natuurwaarden te realiseren. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling voor de ambitie waardevol.

De beoordeling van de gebiedsgerichte aanpak kent neutrale of lichte effecten op de vier ambities. Dit komt voornamelijk door onzekerheid over de uitwerking, grote positieve of negatieve effecten zijn niet uit te sluiten. Een duidelijk ingekaderde aanpak met strikte voorwaarden en regels kan leiden tot positieve effecten op milieu en natuur, terwijl een aanpak zonder duidelijke randvoorwaarden een groot risico op negatieve effecten heeft.

5.1.3

Bevindingen Op basis van de beoordeling lijkt de keuze voor strengere regels een overwegend positief effect te hebben op de ambities, terwijl de gebiedsgerichte aanpak neutraler scoort. Dit komt voornamelijk doordat met strengere regels de milieuproblematiek bij de bron aangepakt wordt, wat leidt tot een verbetering van gezondheid en natuur- en landschapskwaliteiten. Dit zijn twee van de voornaamste opgaven vanuit de referentiesituatie in het agrarisch gebied (zie paragraaf 4.1). Hiervoor zijn heldere regels en maatregelen nodig. Dat wil niet zeggen dat een gebiedsgerichte aanpak geen positieve effecten heeft. Deze twee keuzes kunnen juist goed gecombineerd worden. Een combinatie van een gebiedsgerichte aanpak, waarbij gebieden met milieuknelpunten en kansen voor natuur en landschap prioriteit krijgen bij de aanpak van overlast én het stellen van gemeentebrede regels en normen, die uiteindelijk voor het gehele agrarisch gebied zullen gelden, kan het positieve van de twee keuzes samenbrengen.

5.2

Ongewenste verweving van wonen/recreatie en agrarische bedrijven Binnen de gemeente Venray neemt de bewoning door burgers in het buitengebied toe als gevolg van stoppende agrarische bedrijven. Tegelijkertijd wordt ook een verandering in verschijningsvorm van de agrarische bedrijven gezien. Diverse agrarische bedrijven zullen stoppen in de komende

Blad 58 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

jaren waardoor er leegstand of andere bedrijvigheid ontstaat. Nieuwe vormen van bedrijvigheid zorgen ervoor dat verschillende functies steeds meer gaan mengen in het buitengebied: de agrarische bedrijven, andere bedrijvigheid en wonen. Wonen en agrarische bedrijvigheid gaan vaak niet goed samen. Dit heeft vooral te maken met de geuroverlast die de bedrijvigheid (bij veehouderijen) teweegbrengt. Waar de nieuwe en bestaande functies botsen in het buitengebied, ontstaan ‘probleemgebieden’, waarbij er overlast wordt ervaren door de combinatie van wonen en agrarische bedrijvigheid. Bij het aanbrengen van een scheiding van woonfuncties en agrarisch bedrijvigheid is het van belang om te bepalen of het een gebied is waar agrarische bedrijven in de toekomst behouden moeten blijven (agrarische clusters) en gebieden waar wonen de dominante functie is (woonclusters). Bij de combinatie wonen/recreatie en agrarische bedrijvigheid (veehouderij) is het gewenst om deze functie te scheiden (Visie Veehouderij). Voorbeelden van dit soort gebieden zijn terug te vinden rondom Ysselsteyn, de Scheiweg en de Timmermannsweg. De wens om functies in het buitengebied meer te scheiden leidt tot de volgende alternatieven:  In de agrarische clusters ruimte geven aan de agrariër en middelen vrij maken voor een financiële bijdrage voor het saneren van woningen.

 In de woonclusters inzetten op verplaatsing van agrarische bedrijven door middel van de ruimte-voor-ruimte regeling.

5.2.1

Ruimte geven aan agrariërs Het bieden van ruimte aan agrariërs gaat gepaard met het saneren van een aantal woningen. Hiermee ontstaat minder ruimte voor wonen in het buitengebied. Er wordt ook een nadelig effect verwacht op de leefkwaliteit van de woonomgeving, doordat een toename van grootschalige bedrijven voor overlast kunnen zorgen, bijvoorbeeld in de vorm van geurhinder. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling voor de ambitie groen & sociaal. In dit alternatief is het ontwikkelen of uitbreiden van agrarische bedrijven mogelijk. Door de huidige marktwerking leidt dit waarschijnlijk tot schaalvergroting van bedrijven waardoor het aantal agrariërs in het gebied af kan nemen. De sector houdt hiermee aansluiting bij de markt, maar dit leidt niet direct tot toename van werkgelegenheid. De ambitie welvarend & mobiel is daarom neutraal beoordeeld. Door ruimte te bieden aan de landbouwsector blijft de druk van de landbouw op het milieu bestaan of neemt deze zelfs toe, bijvoorbeeld in de vorm van geuremissies en luchtverontreiniging. Dit is licht negatief beoordeeld voor de ambitie duurzaam & gezond. Wonen in het buitengebied is een vorm van landschapsbeleving. Het saneren van woningen leidt er toe dat de beleving van het landschap in mindere mate mogelijk is. Daarnaast leidt de schaalvergroting van de landbouw tot een minder divers landschap.

Dit resulteert in een negatieve beoordeling voor de ambitie waardevol.

Blad 59 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

De (licht) negatieve beoordeling voor deze keuze komt voornamelijk door het ontbreken regels en voorwaarden voor uitbreiding van de agrarische sector. Het risico op toename van milieubelasting en aantasting van natuur en landschap is hierdoor groot. Het voorkomen van negatieve effecten of zelfs het bereiken van positieve effecten is mogelijk als de gemeente bij de uitwerking van het beleid strikte regels en randvoorwaarden stelt aan bijvoorbeeld emissies en landschappelijke inpassing.

5.2.2

Ruimte bieden voor een goed woon- en leefklimaat Ruimte bieden voor woonfuncties in het buitengebied kan door middel van de ruimte-voor-ruimteregeling of mogelijk andere regelingen met een vergelijkbaar doel. Intensieve veehouderijen kunnen worden ‘ingeruild’ voor woningen. Daarmee komt meer ruimte beschikbaar voor woningbouw. Het woon- en leefklimaat wordt in beperkte mate verbeterd, omdat er mogelijkheden ontstaan voor woningen in de kernrandzones. Omdat het gaat om woningen in of aan de rand van agrarisch gebied blijft overlast een risico. Toetsing aan een goed woon- en leefklimaat en eventuele maatregelen moet leiden tot vermindering van overlast. De bijdrage aan de woningvoorraad is positief beoordeeld op de ambitie groen & sociaal. Aandachtspunt is dat op basis van de ruimte-voor-ruimte-regeling nu vooral grotere eengezinswoningen worden gerealiseerd hetgeen niet aansluit op de Woonvisie. De ruimte-voor-ruimte-regeling kan leiden tot beëindiging of verplaatsing van intensieve veehouderijbedrijven. In de praktijk blijkt dit voornamelijk beëindiging van bedrijven te zijn. Dit heeft een negatief effect op de ambitie welvarend & mobiel. Er verdwijnt namelijk bedrijvigheid waardoor de sector in Venray krimpt en het aantal arbeidsplaatsen afneemt. Dit alternatief leidt tot een positief effect op de ambitie duurzaam & gezond.

De regeling zorgt ervoor dat een aantal intensieve veehouderijen hun bedrijfsvoering beëindigen. Hiermee vermindert de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen in het gebied en de geurhinder zal afnemen. Ook kan de druk op water, bodem en ondergrond hierdoor beperkt worden. In het geval dat bedrijven worden verplaatst, treedt er niet direct milieuwinst op, dan is er slechts sprake van verplaatsing van de milieuproblematiek. De ruimte-voor-ruimte-regeling is erop gericht om de kwaliteit van het landschap te verbeteren en de emissies van bijvoorbeeld ammoniak te verminderen. De regeling kan zorgen voor een meer divers landschap en daarnaast leidt het verminderen van emissies tot positieve effecten op biodiversiteit. Dit leidt tot een positieve beoordeling van de ambitie waardevol.

Blad 60 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5.2.3

Bevindingen Er is een groeiende behoefte aan een beter toegankelijk en beleefbaar buitengebied in Nederland. Het verder uitbreiden en ruimte bieden aan agrarische functies, met gevolgen voor milieu, natuur en landschap, is ook terug te zien in de score voor die keuze. Met de ruimte-voor-ruimte regeling kan juist invulling gegeven worden aan deze behoefte, wat bijdraagt aan de opgave voor het omgaan met ruimteclaims in het agrarisch gebied (zie paragraaf 4.1). De mogelijke negatieve effecten op de ambitie welvarend & mobiel kunnen verminderd worden meer kleinschalige, natuurinclusieve landbouw te faciliteren, wat kan leiden tot minder ruimtegebruik en behoud van arbeidsplaatsen.

5.3

Aanpak leegstand agrarische bedrijven In het buitengebied komen steeds meer agrarische bedrijfspanden leeg te staan. Het verloederen van deze Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB’s) (en daarmee ook de kwaliteit van het gebied) moet tegen worden gegaan. Maar hoe kunnen kapitaalsvernietiging, verrommeling en ondermijning voorkomen worden? Deze VAB’s zijn steeds groter en de vraag naar grote nietagrarische bedrijfslocaties neemt toe. Een nieuwe invulling met bijvoorbeeld grote bedrijven heeft invloed op de hele omgeving zoals verkeerseffecten. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Nieuwe niet-agrarische/kleinschalige bedrijfsactiviteiten toestaan in VAB’s.  Inzetten op slopen van VAB’s om verloedering/verrommeling te voorkomen.  Inzetten op meer (kleinschalige) woonfuncties in VAB’s.

5.3.1

Kleinschalige bedrijfsactiviteiten in VAB’s Er worden geen effecten verwacht op de ambitie groen & sociaal. Dit is beoordeeld als neutraal. Het toestaan van niet-agrarische/kleinschalige bedrijfsactiviteiten, zoals loonwerkersbedrijven, verblijfsrecreatie of hondenpensions, in VAB’s biedt mogelijkheden om bij te dragen aan de werkgelegenheid in het agrarisch gebied. Deze bedrijvigheid kan ervoor zorgen dat het banenaanbod in het agrarisch gebied meer divers wordt en kan de ontwikkeling van bijvoorbeeld toerisme en recreatie aanjagen. Het aanbod aan werk is in deze sectoren echter beperkt. Deze diversiteit in aanbod leidt tot een licht positieve beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel.

Blad 61 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

In het agrarisch gebied is de druk op het milieu groot. Wanneer verblijfsrecreatie wordt toegevoegd kan dit leiden tot gezondheidsrisico’s als gevolg van de milieukwaliteit. Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling op de ambitie duurzaam & gezond. Het toestaan van kleinschalige bedrijfsactiviteiten voorkomt leegstand van agrarische bebouwing. Daarmee wordt verloedering van het landschap voorkomen én tegelijkertijd biedt het kansen voor landschapsbeleving. Dit is beoordeeld als positief voor de ambitie waardevol. Deze effecten treden niet op wanneer grote niet-agrarische bedrijven worden toegestaan in het agrarisch gebied.

5.3.2

Slopen van VAB’s Wanneer VAB’s worden gesloopt ontstaan kansen om op het voormalige erf natuurwaarden en landschapselementen toe te voegen. In dat geval ontstaan positieve effecten op de ambitie groen & sociaal omdat de kwaliteit van de woonomgeving toeneemt. Op de ambitie welvarend & mobiel treden geen significante effecten op. Dit alternatief biedt kansen om de bodem- en waterkwaliteit te verbeteren door de locaties van VAB’s als kleinschalig retentiegebied in te richten, door bijvoorbeeld een helofytenfilter te creëren. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling op de ambitie duurzaam & gezond. Tot slot zijn de effecten op de ambitie waardevol positief tot zeer positief beoordeeld. Voor hergebruik of herontwikkeling van oude schuren en loodsen is onderzoek naar aanwezige (beschermde) soorten zoals vleermuizen en gebouwbewonende broedvogels vereist in het kader van de Wet natuurbescherming. Herontwikkeling biedt kansen om gebieden meer geschikt te maken als leefgebied en verblijfplaats voor flora en fauna. Daarnaast kan de sloop van leegstaande bebouwing verloedering van het landschap tegengaan.

Blad 62 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5.3.3

(Kleinschalige) woonfuncties in VAB’s Door VAB’s in te zetten voor woonfuncties kan een (beperkte) bijdrage geleverd worden aan de woningbehoefte in de gemeente Venray. Wel kunnen de VAB’s bijdragen aan de kwalitatieve woningbehoefte. VAB’s kunnen bijvoorbeeld omgevormd worden tot woonzorgcomplexen of andere vormen van groepswonen (bijvoorbeeld huisvesting van arbeidsmigranten). De staat van de VAB’s vraagt hiervoor echter om een aanzienlijke kwaliteitsimpuls. De kansen die VAB’s bieden voor nieuwe functies leiden overall tot een positieve beoordeling op de ambitie groen & sociaal. De ambitie welvarend & mobiel is beoordeeld als neutraal omdat er geen effecten worden verwacht. Wanneer meer woonvormen in het agrarisch gebied toegestaan worden, treden gezondheidsrisico’s op voor de bewoners. De bewoners kunnen te maken krijgen met hogere concentraties luchtverontreiniging en geurhinder van de omliggende landbouwbedrijven. Deze gezondheidsrisico’s leiden tot een negatieve beoordeling op de ambitie duurzaam & gezond. Wonen in het agrarisch gebied is een vorm van landschapsbeleving. Door woonfuncties toe te voegen, neemt de landschapsbeleving toe. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling op de ambitie waardevol.

5.3.4

Bevindingen De keuze hoe om te gaan met leegstand van agrarische bedrijven is erg gebieds- en locatieafhankelijk. De keuze voor het slopen van VAB’s scoort het meest positief. Met sloop en nieuwbouw kan een locatie geschikt gemaakt worden voor een andere functie, zoals een woonfunctie. Hierbij dient echter wel rekening gehouden te worden met de voorgaande twee keuzes (paragraaf 5.1 en 5.2), zodat de milieudruk door de landbouw niet leidt tot negatieve effecten op de nieuwe functies, zoals wonen. Die keuzes kunnen bepalend zijn om per VAB te bepalen of en welke nieuwe gebruiksfunctie passend is. Het karakter van de omgeving is daarbij ook bepalend.

5.4

Klimaatadaptieve maatregelen De komende jaren moet er veel gebeuren om de klimaatdoelstellingen te bereiken. Ook in de gemeente Venray moeten maatregelen getroffen worden rondom klimaatverandering. Door klimaatverandering ontstaan problemen in de landbouw, bijvoorbeeld door hagel, stortbuien en droogte. Hoe wordt daarmee omgegaan in het agrarisch gebied? De bescherming van

Blad 63 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

tuinbouwgewassen tegen extreem weer zoals het toepassen van overkappingen levert een ander landschap op. Ook wanneer grootschalige maatregelen worden toegepast, zoals het creëren van retentiebekkens (opvang van water) zal het landschap veranderen. Bij de toepassing van meer kleinschalige maatregelen zoals boerenstuwtjes worden de boerenslootjes weer optimaal gebruikt en kunnen de huidige landschappelijke waarden behouden blijven. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Klimaatverandering aanpakken door grootschalige maatregelen (bijvoorbeeld met aanwijzen en inrichten van retentiegebieden (opvang water).  Klimaatverandering aanpakken door kleinschalige maatregelen (bijvoorbeeld met stuwtjes in de sloten).

5.4.1

Grootschalige klimaatadaptieve maatregelen Het inrichten van retentiegebieden als grootschalige maatregelen voor de opvang van water is als positief beoordeeld voor de ambitie groen & sociaal. Het retentiegebied kan ingericht worden als recreatiegebied wat bijdraagt aan de leefbaarheid en de woonkwaliteit van het gebied. De grootschalige maatregelen vragen om relatief veel ruimte in het agrarisch gebied. De aanwezige agrariërs zullen ruimte moeten maken om invulling te geven aan bijvoorbeeld retentiegebieden. Wel biedt de nieuwe inrichting kansen voor nieuw terreinbeheer in de vorm van natuurinclusieve landbouw en productiebossen. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling op de ambitie welvarend & mobiel. Gebieden waar op grote schaal water in de bodem geborgen kan worden zijn cruciaal voor duurzame inrichting van het buitengebied. Het zorgt voor een vermindering van de wateroverlast bij hevige regenval, zorgt voor hogere grondwaterstanden en is positief voor de organische bodemkwaliteit. Het effect van deze keuze op de ambitie duurzaam & gezond is daarom positief tot zeer positief beoordeeld. Tot slot dragen grootschalige maatregelen bij aan de landschappelijke waarden. Retentiegebieden zijn doorgaans zeer geschikte leefgebieden voor (beschermde) soorten.

Retentiegebieden in de buurt van beschermde natuurgebieden kunnen positief bijdragen aan de waterhuishouding in deze en verdroging verminderen. Dit resulteert in een positieve beoordeling voor de ambitie waardevol.

Blad 64 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5.4.2

Kleinschalige klimaatadaptieve maatregelen Kleinschalige maatregelen hebben met name betrekking op maatregelen op perceelniveau, zoals het toepassen van stuwtjes of kleinschalige retentiegebieden. Dit leidt niet tot meer toegankelijk groen. Op plaatsen aan de randen van het woongebied kunnen ook maatregelen getroffen worden zoals het realiseren van wadi’s of grotere sloten. Dit leidt tot een lichte verbetering van de kwaliteit van de woongebieden. Dit is licht positief beoordeeld voor de ambitie groen & sociaal. Dit alternatief heeft weinig tot geen impact op welvarend & mobiel. De ambitie duurzaam & gezond is licht positief beoordeeld doordat de kleinschalige maatregelen slechts beperkt bijdragen aan klimaatadaptatie. Er is een groot aantal kleinschalige maatregelen nodig om wateroverlast in het agrarisch gebied te verminderen en voldoende water te bergen om periodes van droogte te doorstaan. Ook de kleinschalige klimaatadaptieve maatregelen zoals wadi’s, grotere sloten en kleine retentiegebieden vergroten de natuurwaarden. De winst valt met name te behalen in de bebouwde gebieden, waar de maatregelen kansen bieden voor een verbetering van de biodiversiteit. Dit is licht positief beoordeeld voor de ambitie waardevol.

5.4.3

Bevindingen Uit de beoordeling van de alternatieven blijkt dat grootschalige maatregelen grotere en positievere effecten kennen dan kleinschaligere maatregelen. De grootschalige maatregelen vragen daarentegen meer ruimte. In het stedelijk gebied is deze ruimte niet beschikbaar, waardoor deze maatregelen met name in het agrarisch gebied aan te bevelen zijn. Hier liggen ook kansen om met grootschalige gebiedsontwikkeling bij te dragen aan natuur en recreatie in de gemeente. Kleinschalige maatregelen kunnen juist bijdragen aan klimaatadaptatie in stedelijke gebieden. De alternatieven staan daarmee niet tegenover elkaar maar kunnen gecombineerd worden. Zowel in het buitengebied als in de bebouwde gebieden vraagt dit om medewerking van de inwoners. In het buitengebied kan de gemeente in samenwerking met de agrarische sector grootschalige maatregelen opzetten, dit vraagt wel om een actieve rol van de gemeente. Met betrekking tot de kleinschalige maatregelen in bebouwde gebieden kan beroep gedaan worden op initiatieven vanuit de samenleving in de bestaande wijken. Bij nieuwbouw vraagt dit om actieve sturing in het omgevingsplan en in de vergunningverlening.

Blad 65 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5.5

Energietransitie in agrarische gebieden De energievoorziening zal de komende decennia ingrijpend veranderen. Om het klimaatakkoord van Parijs te bereiken is een vergaande reductie van CO2-emissies nodig. De gemeente Venray heeft hierin ook een opgave. Nieuwe duurzame bronnen van energieproductie (zon en wind) dienen gerealiseerd te worden. Voor deze grote opgave is ook ruimte in het landelijk gebied nodig. Hoe wordt dit aangepakt? Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Eén gebied aanwijzen van meer dan 100 hectare aan waar opwekking door wind en zon toegestaan wordt (zoals Energielandschap in gemeente Bergen).  Een evenwichtige verspreide aanpak, gekoppeld aan landschapstypen zoals in het Kader voor Opwekking Duurzame Energie (KODE) verwoord.

5.5.1

Eén groot energielandschap Eén groot energielandschap kan de kwaliteit van de leefomgeving negatief beïnvloeden. Anderzijds biedt het koppelkansen met recreatie, zoals nieuwe fiets- en wandelroutes. De impact van een groot energielandschap op de kwaliteit van de woonomgeving is groot, maar het blijft beperkt tot een deel van de gemeente. Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling op de ambitie groen & sociaal. Het inrichten van één groot energiegebied vraagt om meer dan 100 hectare waar de opwekking van wind- en zonne-energie is toegestaan. Dit vraagt veel ruimtebeslag en kan ten koste gaan van agrarisch gebied. Ook moeten de agrariërs gezamenlijk een aaneengesloten gebied willen inzetten voor een zonneveld. Door invulling te geven aan dit energiegebied gaat er agrarische productiegebied en werkgelegenheid verloren. De ambitie welvarend & mobiel is daarom licht negatief beoordeeld. Wel bestaan er kansen om grootschalige energieopwekking te combineren met ander (agrarisch) ruimtegebruik of recreatie. Met het inrichten van één groot energiegebied wordt een grote stap gemaakt voor de gemeentelijke energieopgave. Hiermee draagt het alternatief zeer positief bij aan het thema energie. De ambitie duurzaam & gezond is daarom positief beoordeeld.

De ambitie waardevol is licht negatief beoordeeld, doordat het inrichten van het energielandschap impact heeft op de landschappelijke kwaliteit. Energie-opwekkers zoals windmolens en zonnevelden veranderen het beeld van het huidige landschap op één plek. Echter bestaan er kansen om energieopwekking te combineren met natuurontwikkeling. De beoordeling is daarom ‘slechts’ licht negatief.

Blad 66 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5.5.2

Een evenwichtige verspreide aanpak energietransitie Met betrekking tot het draagvlak zijn twee invalshoeken mogelijk. Enerzijds kan het draagvlak voor verspreide aanpak groter zijn omdat het kleinere ingrepen betreft. Anderzijds leidt een verspreide aanpak tot meer gehinderden, waardoor er juist meer weerstand kan bestaan. De ambitie groen & sociaal is daarom neutraal beoordeeld. Het spreiden van de energieopwekking over verschillende kleinschalige gebieden heeft een beperkte impact op het landgebruik. Toch zal er land beschikbaar moeten komen voor het invullen van deze kleinere energiegebieden, wat ten koste kan gaan van het agrarisch gebied. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling van de ambitie welvarend & mobiel. Wanneer alleen daken worden gebruikt voor energieopwekking vinden deze negatieve effecten niet plaats. De verwachting is echter dat de energiedoelstelling hiermee niet behaald wordt. Het verspreiden van de energieopwekking in kleinere gebieden draagt bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. Echter moeten vele kleinere plannen uitgewerkt worden om de doelstelling te halen. De gemeente is bij het behalen van de energiedoelen meer afhankelijk van de bereidheid van particulieren om te verduurzamen, dan bij grootschalige aanpak. Bij een grootschalige aanpak kan de gemeente regie nemen om de doelen te behalen.

Daarnaast is het aantal gehinderden (m.b.t. geluid en slagschaduw) groter dan bij een grootschaligere aanpak. De ambitie duurzaam & gezond is daarom ‘slechts’ licht positief beoordeeld. De ambitie waardevol is negatief beoordeeld, doordat het inrichten van het energielandschap impact heeft op de landschappelijke kwaliteit van het gebied. Energie-opwekkers zoals windmolens en zonnevelden veranderen het beeld van het huidige landschap. Door veel kleine projecten te realiseren wordt dit landschap op veel plekken negatief beïnvloed, het landschap verrommeld. Wanneer alleen zonnepanelen op daken worden gerealiseerd treden deze negatieve effecten niet op, maar hiermee zal de energiedoelstelling naar verwachting niet behaald worden.

5.5.3

Bevindingen De twee alternatieven staan niet tegenover elkaar, een combinatie van de alternatieven is goed mogelijk. Om een grootschalig energielandschap te realiseren is ruimte in het buitengebied nodig. Dit vraagt om samenwerking met de agrarische sector om voldoende ruimte vrij te maken. Daarnaast kan kleinschaligere energieopwekking gerealiseerd worden. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van initiatieven van burgers, zoals zonnepanelen op daken of kleinschalige windturbines bij agrarische bedrijven. Het mogelijk maken van deze kleinschalige energieopwekking vraagt voornamelijk om een faciliterende rol van de gemeente, voor een grootschalig energielandgoed zal een meer sturende rol van de gemeente nodig zijn.

Blad 67 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

6

Botsproeven natuurgebieden

6.1

Kwaliteit of kwantiteit van natuur Natuur is overal om ons heen en is in vele opzichten waardevol. Behalve de ecologische waarde vormt het ook een economische en sociale waarde. Een natuurlijke omgeving is nog steeds de basis voor de voedselproductie, het draagt bij aan het verminderen van wateroverlast en hittestress en is positief voor de gezondheid. De natuurgebieden staan onder druk, onder andere vanwege de recreatiebehoefte, toenemende droogte en overbelasting door stikstofdepositie. Indien de natuur meer ruimte krijgt zal niet alle natuur binnen de gemeente meer toegankelijk zijn voor de mens. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Inzetten op het versterken van de natuurkwaliteit (en beheer) van de bestaande natuurgebieden.  Inzetten op de ontwikkeling van meer nieuwe natuur en robuuste verbindingen.

6.1.1

Versterken van de natuurkwaliteit van bestaande natuurgebieden Versterking van de natuurkwaliteit van bestaande natuurgebieden kan betekenen dat deze gebieden minder toegankelijk worden voor de bevolking. Deze verminderde mogelijkheden voor recreatie in de natuur leidt tot een afname van de leefbaarheid in de gemeente. Dit resulteert in een licht negatieve beoordeling voor de ambitie groen & sociaal. Op de ambities welvarend & mobiel en duurzaam & gezond worden geen effecten verwacht, deze ambities blijven vrijwel gelijk aan de referentiesituatie. Deze ambities zijn daarom neutraal beoordeeld. Het versterken van de natuurkwaliteit van bestaande natuurgebieden draagt positief bij aan de ambitie waardevol. Het verbeteren van de kwaliteit van de natuurgebieden draagt bij aan de robuustheid van de natuur, verstoring wordt verminderd. Dit is positief voor het leefgebied voor flora en fauna. De ambitie waardevol is daarom beoordeeld als positief.

6.1.2

Inzetten op de ontwikkeling van nieuwe natuur en robuuste verbindingen Het inzetten op ontwikkeling van nieuwe natuur en robuuste verbindingen draagt bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Hittestress wordt verminderd door de toevoeging van meer groen. De ontwikkeling van nieuwe natuur biedt daarnaast meer mogelijkheden voor recreatie in de

Blad 68 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

natuur. Dit komt de kwaliteit van de leefomgeving ten goede. Dit leidt tot een positieve beoordeling van de ambitie groen & sociaal. Met betrekking tot de ambitie welvarend & mobiel leidt dit alternatief enerzijds tot een afname van agrarisch gebied. Daarmee kan werkgelegenheid verloren gaan. Daarentegen bieden de extra recreatiemogelijkheden in de natuur kansen voor toerisme, recreatie en horeca. Al met al leidt dit tot een neutrale beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. Op de ambitie duurzaam & gezond heeft het inzetten op ontwikkeling van nieuwe natuur en robuuste verbindingen licht positieve impact. Wanneer agrarisch gebied wordt omgevormd tot natuur heeft dit een positief effect op de waterhuishouding en de organische bodemkwaliteit. Het inzetten op ontwikkeling van nieuwe natuur en robuuste verbindingen heeft een positief effect op de ambitie waardevol. Dit alternatief leidt tot uitbreiding van leefgebied voor soorten en de verbindingen tussen gebieden leidt tot robuustere natuur en meer (ruimte voor) biodiversiteit. Door de toename van groen, kan tevens de recreatiedruk op de aanwezige natuurgebieden verminderd worden door recreatie meer te spreiden. Dit leidt tot een positieve beoordeling op de ambitie waardevol.

Bij de beoordeling van de ontwikkeling van nieuwe natuur is de verdere uitwerking bepalend voor de effecten op de ambities. De mogelijkheden die de gemeente biedt in nieuwe natuur, bijvoorbeeld door horeca of recreatievoorzieningen kunnen leiden tot positieve effecten op werkgelegenheid. Tegelijkertijd kan dit leiden tot (verdere) verstoring van natuurkwaliteiten, waardoor de positieve effecten op de ambitie waardevol verminderd worden.

6.1.3

Bevindingen Het versterken en herstellen van de huidige natuurkwaliteit kan gepaard gaan met een afname van de toeristische/recreatieve mogelijkheden, om zo verstoring van natuur te verminderen. Daarmee wordt geen bijdrage geleverd aan de opgave om het toeristisch-recreatieve aanbod te vergroten. Een van de opgaven voor de natuurgebieden is het versterken van het toeristisch-recreatief aanbod zonder dat dit leidt tot meer verstoring (zie paragraaf 4.2). Het realiseren van nieuwe natuur en nieuwe verbindingen draagt wel bij aan deze opgave. Daarbij biedt het kansen om de nieuwe natuurtypen af te stemmen op klimaatadaptieve maatregelen (paragraaf 6.1.1) en verdrogende effecten van agrarisch gebruik (paragraaf 6.2.2).

Blad 69 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

6.2

Verdroging natuurgebieden Voor de gemeente Venray is water van belang vanwege de droge zandgronden en tegelijkertijd vanwege de ligging aan de Maas. Er ligt een groot aantal beken en beekdalen binnen de gemeentegrenzen en er ligt een waterwingebied dat belangrijk is voor de drinkwatervoorziening in de gemeente Venray. Voor het thema bodem gaat het om een efficiënt beheer en gebruik van de bodem en ondergrond. Het gebruik van de ondergrond neemt steeds grotere vormen aan. Voor de gemeente Venray ligt er ook een opgave voor verdroging in natuurgebieden. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  De aanpak van verdroging in natuurgebieden kan alleen bereikt worden door een ander grondgebruik in het agrarisch gebied, en dus moeten maatregelen in het agrarisch gebied genomen worden.  Als gevolg van de verdroging worden in natuurgebieden andere vormen van natuurbeheer toegepast. Bij andere vormen van natuurbeheer kan onder andere gedacht worden aan omvormingsbeheer waarbij natuurdoelen volgend zijn op een natuurlijk watersysteem (en niet andersom) of het omvormen van naaldbossen naar loofbossen.

6.2.1

Verdroging van natuur tegengaan door maatregelen in agrarisch gebied Het tegengaan van verdroging van natuur door het treffen van maatregelen in agrarisch gebied heeft naar verwachting geen effect op de ambities groen & sociaal. Dit leidt tot een neutrale beoordeling. Het toepassen van maatregelen in agrarisch gebied, zoals het beperken van beregening in droge periodes en het verminderen van drainage, zorgen voor een wijziging in het landbouwproces. Echter leidt dit niet direct tot afname van de werkgelegenheid. De ambitie welvarend & mobiel is daarom neutraal beoordeeld. Het toepassen van maatregelen in agrarisch gebied draagt positief bij aan de waterkwaliteit, waterkwantiteit en de organische bodemkwaliteit. Doordat de bodem minder verdroogt door het beperken van (grond)watergebruik en het verminderen van drainage treedt er minder verzakking en verdichting van de ondergrond op. Hierdoor kunnen meer kleine organismen in de bodem leven die op weer positief zijn voor de bodemkwaliteit en waterkwaliteit. Dit resulteert in een positieve beoordeling voor de ambitie duurzaam & gezond. Met betrekking tot de ambitie waardevol kunnen maatregelen in agrarisch gebied leiden tot positieve effecten in natuurgebieden. Wanneer op landbouwgronden nabij natuurgebieden mindere drainage plaatsvindt kan dit leiden tot hogere grondwaterstanden, wat positief is voor verdrogingsgevoelige natuur.

Omdat dit alleen de agrarische gronden nabij verdroogde natuurgebieden betreft, is een licht positieve beoordeling gegeven.

Blad 70 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

6.2.2

Verdroging aanpakken door andere vormen van natuurbeheer Het toepassen van andere vormen van natuurbeheer heeft geen effect ten opzichte van de referentiesituatie voor de ambities groen & sociaal en welvarend & mobiel. Deze ambities zijn daarom neutraal beoordeeld. Het toepassen van andere vormen van natuurbeheer verandert niets aan de verdrogende werking van drainage. De keuze kan zelfs leiden tot een toename van drainage. Door ander natuurbeheer toe te passen verdwijnt de noodzaak (prikkel) om verstoring van organische bodemkwaliteit en het grondwaterpeil te verminderen, omdat de nieuwe beplanting de huidige drainage kan verdragen. Dit leidt tot een verdere verslechtering van bodem, water en ondergrond en resulteert in een licht negatieve beoordeling op de ambitie duurzaam & gezond. Door het toepassen van andere vormen van natuurbeheer gaan de huidige natuurwaarden verloren. De huidige natuurkwaliteiten hebben vaak ook een historische betekenis, waardoor deze niet zomaar vervangen kunnen worden door andere soorten. Daarnaast kunnen natuurgebieden minder divers worden omdat het gebied alleen geschikt wordt voor soorten die bestand zijn tegen drogere omstandigheden. Dit resulteert in een negatieve beoordeling voor de ambitie waardevol.

6.2.3

Bevindingen De natuurgebieden (Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland (NNN)) hebben een beschermde status. Aangezien de bevoegdheden voor deze gebieden bij de provincie (NNN) en het Rijk/EU (Natura 2000-gebieden) liggen, is het niet zondermeer mogelijk om een andere natuurtypen te realiseren. Hierdoor wordt geadviseerd om te kiezen voor het alternatief waarbij verdroging wordt tegen gegaan door aanpassingen in het agrarisch gebruik. Daarmee kan tevens een bijdrage geleverd worden aan de opgave voor natuurgebieden: het behoud en versterking van de huidige natuurwaarden en biodiversiteit (zie paragraaf 4.2).

Blad 71 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

7

Botsproeven centrum Venray

7.1

Ontwikkelingsmogelijkheden in het centrum Het centrum van Venray is een dynamisch en bruisend gebied, waarin historie, winkelen, (culturele) evenementen, horeca, recreatie, werken en wonen samenkomen. In het centrum zijn boven winkels en rondom het kernwinkelgebied veel woningen. De verscheidenheid aan functies die in het centrum samenkomen kunnen soms leiden tot spanning. Zo kunnen bewoners geluidsoverlast ervaren bij horeca en evenementen. Wanneer er in het centrum meer wordt toegestaan aan bijvoorbeeld geluid zal dit mogelijk leiden tot een minder prettige leefomgeving voor de mensen die er wonen. Op dit moment is er sprake van steeds meer leegstand in het centrum, vooral bij vrijkomende winkelpanden. Hoe wordt omgegaan met deze leegstand? Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Meer woningen in het centrum is een goede oplossing voor de leegstand.  De centrumfunctie versterken door meer reuring (horeca/evenementen) toe te staan in het centrum, ook al leidt dit tot een minder prettig woonklimaat (meer overlast).

7.1.1

Meer woningen in het centrum De ruimte in het centrum van Venray is beperkt. Het toevoegen van nieuwbouw ligt daardoor niet voor de hand. Wel kunnen functies gestapeld worden en kan gebruik gemaakt worden van leegstand van winkels in het centrum. Uit de leefomgevingsfoto blijkt dat er in de gemeente Venray een woningtekort in het woonmilieu ‘binnenstad’ bestaat. Door de leegstand in het centrum tegen te gaan door daar woningen toe te voegen wordt een bijdrage geleverd aan de woningvoorraad én verbetert de kwaliteit van de woonomgeving. Leegstand draagt namelijk niet bij aan een aantrekkelijke woonomgeving. Dit resulteert in een positieve beoordeling voor de ambitie groen & sociaal. Het toevoegen van woningen in het centrum leidt tot meer verkeersbewegingen, zowel van auto’s, fietsers, voetgangers als het openbaar vervoer als gevolg van de woningen. Daar staat tegenover dat er minder verkeersbewegingen ten aanzien van de winkels en horeca worden verwacht. De woningen worden voornamelijk in leegstaande panden gerealiseerd en het betreft een beperkt aantal woningen, waardoor de verkeerseffecten beperkt zijn. Naar verwachting zijn deze effecten niet merkbaar, wat resulteert in een neutrale beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. Een eventuele toename van verkeersbewegingen van autoverkeer leidt tot een toename van luchtverontreiniging en geluidbelasting.

Ook hierbij gaat het om een beperkt aantal woningen en verkeersbewegingen. Daarentegen zullen meer mensen in het centrum wonen, waarmee ook meer overlast kan worden ervaren van de horeca en evenementen in het centrum. Dit leidt tot een licht negatieve beoordeling omdat gesteld kan worden dat deze geluiden horen bij het wonen in een centrum gebied. Ten aanzien van de ambitie waardevol kan het toevoegen van woningen in het centrum leiden tot meer draagvlak voor het behoud van cultuurhistorische waarden. Dit effect is naar verwachting beperkt, doordat het om een beperkt aantal woningen gaat. Het leidt tot een neutrale beoordeling.

Blad 72 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

De effecten van deze keuzes zijn voor drie ambities zeer beperkt. Dit komt doordat de omvang van de maatregelen (en daardoor de effecten) beperkt is, wanneer deze op het schaalniveau van het hele centrumbeoordeeld wordt. Op straat- en buurtniveau kunnen de effecten echter wel degelijk groter zijn. De ruimtelijke kwaliteit van straten en pleinen kan aanzienlijk verbeteren en het gebied een positieve impuls geven. Maar ook negatieve effecten, zoals toename van verkeer en mogelijk parkeeroverlast, kan per locatie groter zijn. Dit dient meegenomen te worden bij de uitwerking, bijvoorbeeld in het woningbouwprogramma.

7.1.2

Meer horeca en evenementen in het centrum Een toename van activiteiten in het centrum is positief voor de leefbaarheid. Er ontstaan meer mogelijkheden voor sociale contacten. Dit komt de sociale inclusiviteit ten goede. Dit is positief beoordeeld voor de ambitie groen & sociaal. Meer levendigheid in het centrum trekt nieuwe bedrijvigheid aan. Het verkeer dat deze activiteiten aantrekken kan leiden tot beperkingen in de verkeersdoorstroming. Echter weegt dit niet op tegen de positieve effecten die ontstaan door de toename van de werkgelegenheid. Een levendig centrum trekt mensen vanuit de regio aan, waar verschillende sectoren van kunnen profiteren (denk aan horeca en detailhandel). Deze verbetering van het vestigingsklimaat leidt tot een positieve beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. Meer levendigheid in het centrum trekt nieuwe bedrijvigheid aan. Dit leidt op twee manieren tot meer geluidhinder. Ten eerste ontstaat geluidhinder van de bedrijvigheid zelf (b.v. terrassen en evenementen). De bedrijvigheid trekt bovendien verkeer aan. De tweede wijze waarop geluidhinder kan ontstaat is dan ook door een toename van wegverkeerslawaai. Deze toename van geluid kan leiden tot gezondheidseffecten zoals stress of slapeloosheid. Dit resulteert in een negatieve beoordeling voor de ambitie duurzaam & gezond.

Net als de toevoeging van woningen kan het de toename van horeca en evenementen leiden tot meer draagvlak voor het behoud van cultuurhistorische waarden. Dit effect is naar verwachting beperkt ten opzichte van de huidige situatie, waardoor een neutrale beoordeling is gegeven.

Blad 73 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

7.1.3

Bevindingen Zowel de toevoeging van woningen als de toevoeging van horeca/evenementen biedt een oplossing van de leegstand in het centrum. Dit is immers een van de opgaven voor het centrum (zie paragraaf 4.3). Het ene alternatief leidt tot een verbetering van de balans tussen woningvraag en – aanbod, terwijl het andere alternatief juist kan leiden tot een verbetering van de levendigheid. Beide effecten zijn gewenst, waardoor een combinatie van functies voor de hand ligt. Het nadeel hiervan is dat de (nieuwe) woningen (geluids)overlast kunnen ondervinden van de reuring in het centrum. Het is daarom aan te raden om de functies zo veel mogelijk van elkaar te scheiden. Zo kunnen horeca en evenementen in het kernwinkelgebied worden geconcentreerd. De woonfuncties kunnen daarentegen aan de randen van het centrum (in de aanloopstraten van het kernwinkelgebied) gerealiseerd worden, zodat overlast zoveel mogelijk voorkomen wordt. Wanneer gekozen wordt voor een combinatie van zowel extra woningen als extra horeca/evenementen kan een verdichting van het centrum plaatsvinden, met name wanneer niet alleen gebruik gemaakt wordt van de huidige leegstand, maar er ook nieuwbouw plaatsvindt. Deze mogelijke verdichting bemoeilijkt de andere opgave voor het centrum: vergroening (zie paragraaf 4.3).

Indien de keuze leidt tot een verdichting van het centrum zullen andere maatregelen nodig zijn om ruimte te creëren voor groen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van groene daken of het autoluw maken van het centrum waardoor parkeerruimte gebruikt kan worden voor de vergroeningsopgave. Dit hangt dan ook sterk samen met de keuze in paragraaf 7.2.

7.2

Inrichting openbare ruimte In het centrum is op dit moment beperkt (openbaar) groen aanwezig. De wens bestaat om dit te verbeteren door meer groen te realiseren. Een groene, gezonde en (verkeers-)veilige woonomgeving zorgt voor een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, hetgeen leidt tot een positieve gezondheid. Meer groen draagt ook bij aan het verminderen van hittestress in het centrum. Tegelijkertijd is de ruimte in het centrum schaars. Op dit moment zijn er voldoende parkeerplaatsen aanwezig voor de auto. Er is geen behoefte aan meer parkeerplaatsen. De mensen uit de regio, die met de auto komen, worden dus goed voorzien. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Inzetten op positieve gezondheid: meer ruimte voor groen en bewegen (zoals groene verbindingen met wijken of een stadspark), meer fietsverkeer en wandelroutes en minder auto’s

Blad 74 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray



7.2.1

Inzetten op Venray als belangrijke regionale centrumfunctie en willen aantrekkelijk zijn voor zoveel mogelijk bezoekers waarbij een goede bereikbaarheid en parkeermogelijkheid van alle vervoersmodaliteiten, met name voor de auto, hoort.

Inzet op positieve gezondheid Dit alternatief leidt tot positieve tot zeer positieve effecten op de ambitie groen & sociaal. De inzet op het vergroenen van het centrum draagt namelijk bij aan een aantrekkelijke woonomgeving, nodigt uit tot beweging en beperkt de kans op wateroverlast en hittestress (doordat groen een verkoelend effect heeft). Daarnaast worden meer mensen te voet en op de fiets verwacht, met ontmoeting en levendigheid tot gevolg. Een aandachtspunt is echter wel de relatief beperkte ruimte in het centrum. Wanneer het autoverkeer ontmoedigd wordt en voldoende alternatieve vervoersmiddelen worden geboden, zoals fiets- en wandelroutes en het openbaar vervoer, blijft de bereikbaarheid van het centrum gehandhaafd. De multimodale bereikbaarheid van het centrum neemt zelfs toe. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. Het stimuleren van fiets- en wandelverkeer, en ontmoedigen van autoverkeer leidt tot een verhoogd gebruik van duurzame vervoermiddelen. Deze duurzame vervoersmiddelen leiden tot minder emissie van broeikasgassen. De negatieve effecten van autoverkeer (geluid en luchtverontreiniging) worden beperkt. Deze positieve effecten met betrekking tot gezondheidsbescherming leiden tot een zeer positieve beoordeling voor de ambitie duurzaam & gezond. De inzet op groen biedt meer ruimte aan plant- en diersoorten in het centrum.

Dit is positief voor de biodiversiteit en leidt tot een positieve beoordeling van de ambitie waardevol.

7.2.2

Inzet op regionale functie Dit alternatief is niet wezenlijk anders dan de huidige situatie waarin het centrum van Venray goed bereikbaar is en er voldoende parkeergelegenheden aan de randen van het centrum te vinden zijn. Een verdere verbetering van de bereikbaarheid voor met name autoverkeer leidt tot meer vervoersbewegingen. Deze extra vervoersbewegingen kunnen leiden tot meer geluidbelasting, een toename van luchtverontreiniging en broeikasemissies. Dit leidt tot een negatieve beoordeling van de ambitie duurzaam & gezond.

Blad 75 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Bedrijven hechten bij hun locatiekeuze veel waarde aan (multimodale) bereikbaarheid. Door de bereikbaarheid verder te verbeteren ontstaan positieve effecten op het vestigingsklimaat van Venray. Deze effecten zijn echter beperkt, omdat de bereikbaarheid in de huidige situatie al goed is. Dit resulteert in een licht positieve beoordeling voor de ambitie welvarend & mobiel. Op de ambities groen & sociaal en waardevol worden geen effecten verwacht.

7.2.3

Bevindingen Uit de beoordeling blijkt dat een inzet op positieve gezondheid positieve effecten op alle vier ambities heeft. Dit vraagt echter wel om extra ruimte voor groen in het centrum. Zoals ook in paragraaf 7.1.3 is beschreven is er beperkt ruimte beschikbaar om deze opgave te verwezenlijken. Dit vraagt om oplossingen zoals groene daken en (grote) plantenbakken op pleinen. Daarnaast kunnen de bestaande parkeerterreinen groener worden ingericht. Door de beperkte ruimte in het centrum dient de keuze in samenhang gemaakt te worden met andere opgaven voor het centrum, zoals de woningopgave en de wens om meer levendigheid te realiseren (zie paragraaf 7.1).

Blad 76 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

8

Botsproeven woongebieden

8.1

Rol van de gemeente bij woningbouw Er is momenteel sprake van een woningtekort (kwantitatief). Daarnaast sluit ook de kwaliteit van de plannen niet altijd goed aan bij de behoefte. Zo is er zorg over voldoende woningen voor starters en senioren. Welke rol pakt de gemeente Venray bij de woningbouwontwikkeling? Pakt de gemeente meer regie of worden woningbouwontwikkeling meer overlaten aan de markt? Op dit moment is er geen kwalitatieve sturing vanuit de gemeente, waarbij bijvoorbeeld een minimaal aandeel aan betaalbare woningen wordt geëist per woningbouwproject. Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Om de woningbouw te versnellen leggen we het initiatief zoveel mogelijk bij de markt en stellen geen extra eisen.  We sturen meer op de kwaliteit dus zetten we in op een minimaal aandeel betaalbare en/of levensloopbestendige woningen bij nieuwe woningbouwplannen.

8.1.1

Initiatief voor woningbouw ligt bij de markt Het overlaten van het initiatief voor woningbouw aan de markt leidt tot een (grotere) bijdrage aan de kwantitatieve woningbouwopgave. Daarbij bestaat echter wel de kans dat niet het juiste type woningen gebouwd wordt waar vraag naar is. Doorgaans is de bouw van duurdere en/of kleinere woningen namelijk aantrekkelijker voor de markt. Daarom scoort de ambitie groen & sociaal licht negatief. Woningen laten bouwen door de markt kan licht positief zijn voor de duurzaamheid doordat er mogelijk meer budget beschikbaar is (door een positievere businesscase) om hier invulling aan te geven door middel van bijvoorbeeld meer groen in de leefomgeving, klimaatadaptieve maatregelen en circulair bouwen. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling voor de ambitie duurzaam & gezond. Op de ambities welvarend & mobiel en waardevol worden geen effecten verwacht. Dit is beoordeeld als neutraal.

Blad 77 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

8.1.2

De gemeente heeft een sturende rol in de bouw van woningen De ambitie groen & sociaal is beoordeeld als positief tot zeer positief. De gemeente kan sturen op de bouw van woningen voor doelgroepen die op dit moment niet zo makkelijk aan een woning kunnen komen. Bijvoorbeeld door een gewenst percentage per woningtype op te stellen. De gemeente kan door middel van sturing mogelijk ook de verduurzaming van de woning versnellen. Daarnaast liggen er kansen om bijvoorbeeld sociale woningen niet te bouwen op de meest milieubelaste plekken, of door extra aandacht te geven aan kwaliteiten van de leefomgeving (meer groen in de wijk). Deze kansen zijn beoordeeld als licht positief voor de ambitie duurzaam & gezond. Naar verwachting leidt de sturende rol niet tot effecten op de ambities welvarend & mobiel en waardevol. Dit is beoordeeld als neutraal.

De effecten van deze keuze op de ambities wordt bepaald door de mate van sturing op woningbouw. Strenge eisen ten aanzien van bijvoorbeeld duurzaamheid kunnen positievere effecten op duurzaam & gezond bewerkstelligen. Het gevaar bij strenge eisen is dat woningbouw niet of nauwelijks van de grond komt doordat ontwikkelaars afhaken en de krapte op de woningmarkt alleen maar groter wordt. Passende voorwaarden en regels zijn nodig om woningbouw te faciliteren en tegelijkertijd maatregelen voor verduurzaming af te dwingen en ambities hiervoor waar te maken.

8.1.3

Bevindingen De gemeente staat voor een kwalitatieve én kwantitatieve woningbouwopgave. Wanneer de woningbouw volledig aan de markt overgelaten wordt kan een grotere bijdrage aan het kwantitatieve woningaanbod geleverd worden dan het alternatief waarbij de gemeente stuurt. Aangezien de gemeente ook te maken heeft met een kwalitatieve opgave is enige sturing op de gewenste woningtypen vanuit de gemeente gewenst. Dit vraagt een actieve rol van de gemeente waarbij richtlijnen worden opgesteld (bijvoorbeeld het gewenst percentage per woningtype per wijk) en stimuleringsregelingen om sociale woningbouw mogelijk te maken.

8.2

Verduurzaming woningvoorraad Woningen en bedrijven zijn de grote verbruikers van gas en elektra in de gemeente. In de omgevingsvisie kan ingezet worden op het reduceren van CO2 door gasloos te bouwen en de

Blad 78 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

bestaande bebouwde omgeving te verduurzamen. Op welke schaal wordt dit aangepakt? Wordt gekozen voor een kleinschalige aanpak (op particulier niveau) of grootschalige aanpak (op wijken/of gemeentelijk niveau)? Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Inzetten op het aanpassen/verduurzamen van individuele woningen, door het stimuleren en omarmen van particuliere initiatieven.  Inzetten op een grootschalige aanpak door het verduurzamen van een of meerdere woonwijken (bijv. voorbeeld ecowijk; gasloze woonwijk).

8.2.1

Inzet op verduurzamen individuele woningen Door in te zetten op het verduurzamen van individuele woningen ontstaat een afname van het gebruik van fossiele brandstoffen (met name aardgas) en worden emissies van broeikasgassen beperkt. Dit leidt tot een positieve effecten de ambitie duurzaam & gezond. Echter is de gemeente met deze keuze sterk afhankelijkheid van de bereidheid van particulieren om uiteindelijk energieneutraal te worden. Dit alternatief is licht positief beoordeeld voor de ambities groen & sociaal. De aanpassingen leiden tot duurzamere woningen, waar vraag naar is op de huizenmarkt. Dit leidt tot een betere balans tussen vraag en aanbod van woningen. Het betreft echter een beperkt aantal woningen waardoor een licht positieve beoordeling is gegeven. Met betrekking tot de ambitie welvarend & mobiel kan de lokale economie profiteren doordat er meer werkgelegenheid ontstaat voor bouw- en installatiebedrijven. Doordat dit positieve effect alleen optreedt als deze werkgelegenheid lokaal wordt ingevuld is een licht positieve beoordeling gegeven. De ambitie waardevol is neutraal beoordeeld omdat er geen effecten worden verwacht.

8.2.2

Grootschalige aanpak door verduurzamen van woonwijk(en) De grootschalige aanpak leidt, net als het verduurzamen van individuele woningen, tot meer duurzame woningen en daarmee tot een betere balans tussen vraag en aanbod van woningen. Ook hierbij geldt dat het een beperkt aantal woningen betreft. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling op de ambitie groen & sociaal.

Blad 79 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Met betrekking tot de ambitie welvarend & mobiel kan de lokale economie (met name bouw- en installatiebedrijven) profiteren van de uit te voeren werkzaamheden. Dit resulteert in een licht positieve beoordeling. Wanneer de gemeente inzet op grootschalige verduurzaming van één of meerdere woonwijken wordt een relatief grotere bijdrage geleverd aan energiedoelstellingen ten opzichte van de inzet op individuele woonwijken. Deze grootschalige aanpak leidt daarom tot sterkere positieve effecten op de ambitie duurzaam & gezond. Toch blijft de gemeente ook bij dit alternatief afhankelijk van de bereidheid van particulieren om te verduurzamen. Er worden geen effecten verwacht ten aanzien van de ambitie waardevol.

8.2.3

Bevindingen Het verduurzamen van de woningvoorraad is een van grote opgaven in de woongebieden (zie paragraaf 4.4). De twee alternatieven staan niet tegenover elkaar, maar kunnen goed gecombineerd worden. Naar verwachting zullen er onvoldoende particuliere initiatieven zijn om volledig energieneutraal te worden. Er is daarom ook een grootschalige aanpak nodig om woonwijken te verduurzamen. Door in één of meerdere wijken, in samenwerking met de bewoners, te starten met grootschalige verduurzaming kunnen de eerste stappen gezet worden richting de energiedoelstellingen. Tegelijkertijd kan in andere wijken geleund worden op initiatieven vanuit de samenleving. Vanuit de verantwoordelijkheid van de gemeente om de energiedoelstellingen te halen kan de gemeente een faciliterende rol op zich nemen om deze initiatieven te ondersteunen.

8.3

Vergroenen van de woonomgeving De groenstructuur binnen de woongebieden van de kern Venray wordt met name bepaald door een reeks van (sport-)parken en het Vlakwaterbos/Odapark, tezamen met de groene uitstraling van de twee (voormalige) instituutsterreinen. Vanuit de gemeente wordt ingezet op een veilige en gezonde woonomgeving, gericht op bewegen en ontmoeten en toegankelijk voor mensen met een beperking. Hoe wordt een gezonde en groene leefomgeving voor de inwoners gerealiseerd? Dit leidt tot de volgende alternatieven:  Investeren in goede verbindingen vanuit de woongebieden naar het buitengebied (groen in nabije omgeving).  Meer toegankelijk groen in alle woongebieden en een streefnorm per wijk formuleren (waarbij de aanpak van de ‘stenige’ wijken voorrang heeft).

Blad 80 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

8.3.1

Realiseren van goede verbindingen tussen woon- en buitengebied Door de verbindingen tussen woongebieden en het buitengebied te verbeteren hebben inwoners van de kernen betere toegang tot gebieden waar men kan recreëren. Er vinden geen veranderingen plaats in de directe woonomgeving, maar de toegankelijkheid van het buitengebied zorgt er wel voor dat er een gezondere leefomgeving ontstaat. Dit leidt tot een licht positieve beoordeling op de ambitie groen & sociaal. Nieuwe verbindingen dragen -logischerwijs- positief bij aan de bereikbaarheid van, naar en binnen de gemeente. Nieuwe verbindingen kunnen huidige, drukke wegen ontlasten en zo voor een verbetering van de doorstroming en verkeersveiligheid zorgen. Door prioriteit te geven aan OV- en fietsverbindingen wordt een positieve bijdrage geleverd aan de multimodale bereikbaarheid. Dit leidt tot een positief effect op welvarend & mobiel. Het creëren van goede (nieuwe) verbindingen tussen woongebied en het buitengebied kan de inwoners stimuleren om meer naar buiten te gaan en te gaan bewegen. Dit is positief voor de gezondheidsbevordering. De ambitie duurzaam & gezond is daarom licht positief beoordeeld. Doordat de toegankelijkheid van het buitengebied verbetert kan de recreatiedruk in natuurgebieden toenemen. Dit kan leiden tot een toename van verstoring en afname van natuurwaarden en biodiversiteit.