02c bijlage 3 structuurvisie detailhandel 05022013
Tekst van het document
5 februari 2013
Venray, beleef de Beste Binnenstad! Structuurvisie detailhandel gemeente Venray 2013-2023
1
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Gemeente Venray Postbus 500 5800 AM Venray Samengesteld door Afdeling Wonen Werken
2
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Inhoud Voorwoord 1
Inleiding
5
1.1
Achtergrond
5
1.2
Status en totstandkoming visie
6
1.3
Leeswijzer
8
2
Uitgangssituatie
9
2.1 2.2 3
Regionale positie Venray Kenmerken huidige winkelstructuur Trends en ontwikkelingen
9 11 14
3.1
Koopmotieven
14
3.2
Schaalvergroting
15
3.3
Demografische ontwikkeling
15
3.4
Internetwinkelen
15
3.5
Overige trends
16
3.6
Gevolgen
16
4
Hoofdlijnen visie
17
4.1
Venray Beste Binnenstad: 2e stad van Noord-Limburg
17
4.2
Venray Beste Binnenstad: compact en compleet
18
5
Uitwerking visie per winkelgebied
21
5.1
Venray Centrum
21
5.2
Dorp- en wijkcentra
29
5.3
PDV-locatie De Brier
31
5.4 6
Overige detailhandel Venray Specifieke thema's
33 35
6.1
Leegstand
35
6.2
Ruimtelijke kwaliteit
37
6.3
Supermarkten
39
6.4
Internet
40
6.5
Cultuur, horeca & evenementen
42
6.6
Bereikbaarheid
44
7
Uitvoering
46
7.1
Organisatie en samenwerking
46
7.2
Promotie en acquisitie
48
7.3
Monitoring
49
7.4
Uitvoeringsprogramma
50
3
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Voorwoord Beleef het in Venray! Venray heeft zich in de laatste decennia ontwikkeld van een plattelandskern naar een gemeente die steeds meer een regionale functie vervult en beschikt over een aantal bovenlokale voorzieningen. Dat uit zich in de aanwezigheid van instellingen op het gebied van gezondheidszorg, bedrijvigheid maar ook detailhandel. Venray heeft op dat laatste vlak een sterke functie en voorziet in een regionale behoefte. De winkelvloeroppervlakte heeft in de voorbije jaren een forse groei doorgemaakt. De ontwikkelingen in de detailhandel zelf zijn ook sterk aan veranderingen onderhevig. Met name de intrede van het online winkelen en het onderscheid tussen run- en funshoppen maken dat de noodzaak voor nieuwe uitbreidingen en nieuwe detailhandelslocaties steeds minder noodzakelijk zijn. Enerzijds vraagt de consument veel meer naar het genot van rustig winkelen in het centrum of met de auto parkeren en snel boodschappen doen bij de supermarkt en anderzijds naar het online aankopen op de bank thuis. De consument is veel selectiever en kritischer in de manier waarop aankopen en inkopen worden gedaan. Om adequaat in te kunnen spelen op al deze ontwikkelingen in het Venrayse is het noodzakelijk het detailhandelsbeleid te actualiseren. Onze inzet is daarbij om aan de vraag van de moderne consument te kunnen voldoen. Snel winkelen waar nodig, onthaasten waar gewenst.
Maar ook moet er een visie komen op het online winkelen. Het ruimtelijk kader wat daarbij nodig is en het aangeven waar nog en welke ontwikkelingen mogelijk zijn is hiervoor een vereiste. Onze inzet zal zich richten op “beleven” van het centrum en “gemak” voor de overige gebieden. Het centrum van Venray moet meer zijn dan alleen een bezoek aan detaillisten maar moet ook beleving inhouden. Cultuur en ontspanning zullen daarbij belangrijke aanvullende thema’s zijn. Buiten het centrum zal de focus vooral liggen op eenvoudig toegankelijke voorzieningen waar in de overige behoeften van de consument voorzien kan worden. Uitgangspunt daarbij is niet alleen meer maar vooral beter! In de voorbije maanden hebben we actief belanghebbende partijen betrokken bij het proces om tot deze nieuwe visie te komen. Hierdoor wordt zoveel mogelijk geborgd dat er een breed gedragen visie ligt. Om te voorkomen dat de visie blijft steken in goede voornemens is hierin ook een uitvoeringsprogramma opgenomen dat ervoor moet zorgen dat concrete acties worden opgepakt en uitgewerkt. Beleven in Venray moet niet saai zijn maar een echte belevenis! Jan Loonen, wethouder Economische Zaken
4
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
1 Inleiding 1.1
Achtergrond
Venray is Beste Binnenstad 2011-2013 in de categorie steden tot 30.000 inwoners. Volgens de jury getuigen de Venrayse aanpak en de gepleegde investeringen van de afgelopen jaren van visie, en hebben deze het economisch klimaat van Venray versterkt: “Venray mag trots zijn op haar brede voorzieningenaanbod in het centrum. Ruim 200 winkel- en horecabedrijven, aangevuld met cultuurhistorie, vormen een aantrekkelijk decor voor bezoekers uit de regio. De diversiteit in het voorzieningenaanbod is groot en alles is op loopafstand te bereiken. De vele evenementen zorgen er bovendien voor dat het centrum een groot gedeelte van het jaar bruist.”
Het gemeentelijke beleidskader “Herziening Detailhandelsbeleid Venray” dateert van 2005. De daarin opgenomen hoofdlijnen van de gewenste ontwikkelingen gelden nog steeds. Zo werd toen al sterk ingezet op het versterken van het recreatieve winkelen (fun shoppen) in het centrum van Venray. Belangrijk speerpunt vormde toen het opwaarderen van de verblijfskwaliteit. Dit heeft geresulteerd in het project Centrum op de schop (kortweg COS) dat in korte tijd is ontwikkeld en in 2010 werd afgerond. Tijdens het gehele COS-traject werd nauw samengewerkt tussen gemeente, winkeliers, ondernemers en bewoners (wijkplatform). Deze samenwerking is daarna voortgezet, o.a. met het gevelkwaliteitsfonds en het reclamefonds. In de detailhandelsnota uit 2005 werd tevens het belang onderstreept van de wijkwinkelcentra voor Venray en van stedelijk dienstenterrein De Brier (run shoppen). Met name Veltum en Brukske vroegen om een herontwikkeling om met de tijd mee te kunnen. Winkelcentrum Veltum is inmiddels volledig vernieuwd en ook voor Brukske zijn de plannen voor herontwikkeling vergevorderd. De Brier werd aangewezen als perifere locatie voor de vestiging van volumineuze detailhandel (=PDV). Inmiddels is hier de WoonMax gerealiseerd en is een structuurvisie opgesteld voor de verdere ontwikkeling van de Brier.
De rol en locatie(s) van de supermarkten leidde de afgelopen jaren tot veel discussie in Venray. In 2007 stemde de gemeenteraad uiteindelijk tegen de verplaatsing van een supermarkt naar een perifere locatie en vóór behoud van de twee supermarkten in het centrum van Venray. Naar een geactualiseerde structuurvisie Onze huidige maatschappij is continue in beweging. Ontwikkelingen volgen elkaar in snel tempo op. We hebben anno 2013 te maken met een economische crisis waardoor consumenten en ondernemers nadrukkelijker nadenken over investeringen en risico’s. De samenstelling van de bevolking verandert; de groei van de bevolking die altijd garant stond voor nieuwe ontwikkelingen vertraagt en keert na 2025 zelfs om in een bescheiden krimp voor de regio. Aan de andere kant maakt Venray deel uit van het ‘mondiale winkelcentrum’. Door de opkomst van internetwinkels koop je net zo gemakkelijk een spijkerbroek in Londen of een CD in Los
5
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Angeles. Dit leidt enerzijds tot meer concurrentie en betere prijzen voor consumenten, maar anderzijds ook tot een toenemende leegstand in winkelgebieden. Onderzoek van MKB Reva onder winkeliers in plaatsen tot 30.000 inwoners toont aan dat de (afnemende) aantrekkelijkheid en sfeer in vele winkelgebieden steeds vaker als een probleem ervaren wordt. Partijen lijken zich te realiseren dat een verzadiging in winkelmeters is bereikt. Het gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden wordt door de ondernemers veel minder vaak als knelpunt opgevoerd dan 5 of 10 jaar geleden. Ditzelfde geldt voor de wens om nog winkels en branches aan het winkelgebied toe te voegen. Parkeren en bereikbaarheid blijft volgens de ondernemers een belangrijk aandachtspunt.
Bron: Sanering Winkelbestand onvermijdelijk, MKB Reva 2011
Ondanks dat Venray de afgelopen jaren fors heeft geïnvesteerd in haar centrumgebied, is blijvende aandacht noodzakelijk. Leegstand van panden, met name in de aanloopstraten is in het actieplan “Venray Centrum bloeit!” in 2011 al geagendeerd. In het actieplan is onder andere opgenomen dat wij het gemeentelijke beleid met betrekking tot detailhandel en centrumontwikkeling gaan actualiseren. Het motto daarbij is: kansen herkennen en aanpakken! Dit doen we samen met de ondernemers en vanuit de rol van de gemeentelijke overheid. Doel van deze visie is om te komen tot een duurzame detailhandelsstructuur voor de gemeente Venray die bestand is tegen de (demografische) ontwikkelingen en ruimte biedt voor de economische dynamiek in de komende tien jaar.
1.2
Status en totstandkoming visie
Diverse onderzoeken (bouwstenenrapport van DTNP, winkelpassantentellingen etc.) vormen input voor de beschrijving van deze structuurvisie en de daarin opgenomen beleidskeuzes. Daarnaast hebben de Wet Ruimtelijke Ordening en de Europese Dienstenrichtlijn het belang van de ruimtelijke gevolgen van detailhandelsontwikkelingen vergroot. Hiermee is rekening gehouden in het nieuwe beleid.
6
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Een gevolg van de Wet Ruimtelijke Ordening (Wro) en de Europese Dienstenrichtlijn (2006/123/EG, art 14.5) is dat we het detailhandelsbeleid niet in economische termen, maar in ruimtelijke kwaliteiten moeten onderbouwen. De Wro biedt de mogelijkheid om in bestemmingsplannen regels op te nemen met betrekking tot (winkel)branches. De motivering ervan dient te gebeuren op basis van ruimtelijk relevante argumenten, en niet vanuit argumenten om de concurrentie te beperken. Met andere woorden, winkels/branches kunnen niet worden geweigerd op basis van gebrek aan marktruimte, of het failliet gaan van andere winkels. Wel is en blijft het toegestaan eisen te stellen met betrekking tot de ruimtelijke spreiding, locatie, omvang en aanbod van winkels op basis van de (gewenste) detailhandelsstructuur. Denk aan aspecten als inpasbaarheid van winkels, de gewenste ruimtelijke kwaliteit, clustering, functiemenging en de omvang in relatie tot de verzorgingsfunctie.
Status Deze structuurvisie heeft de status van gemeentelijke structuurvisie op basis van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). In een structuurvisie worden de strategische keuzes gemaakt voor ruimtelijke ontwikkelingen, in dit geval voor de winkelstructuur van Venray. De structuurvisie heeft alleen zelfbinding voor het bestuur van de gemeente en niet voor burgers, ondernemers en andere overheden. Echter, er gaat wel een politiek-bestuurlijke werking van uit. De structuurvisie geeft richting aan de gewenste ruimtelijke inrichting en is daarmee een belangrijk kader voor het toetsen van initiatieven, het vaststellen van bestemmingsplannen onder de Wro en het verlenen van omgevingsvergunningen onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). De structuurvisie vervangt de beleidsnota's Herziening Detailhandelsbeleid 2005 en Spreiding Supermarkten 2007. Tevens vervangt ze het concept ‘Actieplan Venray Centrum bloeit’ dat in september 2011 door het college van BenW is vastgesteld en dat is verder uitgewerkt in onderhavige visie (zie met name het hoofdstuk Uitvoering). Tijdsduur De structuurvisie heeft in principe een tijdshorizon van 10 jaar. Gezien de snelle veranderingen in de detailhandel, zowel aan de aanbod- als aan de vraagzijde, is enige flexibiliteit echter gewenst.
Vandaar dat de visie regelmatig zal worden getoetst aan de actualiteiten en indien nodig, zal worden aangepast. Procedure De procedure van een structuurvisie op basis van de Wet ruimtelijke ordening is vormvrij. Voorafgaand en tijdens het traject van totstandkoming van deze structuurvisie heeft intensief overleg plaatsgevonden met de belangrijkste stakeholders in de detailhandel. Hiertoe is in juli 2012 een discussienota opgesteld door het college van BenW. Deze is in een vijftal werksessies besproken met diverse winkeliers(verenigingen), vastgoedeigenaren, makelaars, centrumbewoners en horecaondernemers. Daarnaast is een enquête geplaatst op de
7
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
gemeentelijke website. Deze is door 76 personen ingevuld en heeft eveneens veel informatie heeft opgeleverd. In het verslag burgerparticipatie (bijlage bij de ontwerp-structuurvisie) wordt nader ingegaan op de belangrijkste resultaten van deze werksessies en van de internetraadpleging. De ontwerp-structuurvisie heeft in de maand november 2012 ter inzage gelegen en is wederom besproken met onze belangrijkste stakeholders. Op 13 november 2012 heeft een brede informatiebijeenkomst plaatsgevonden. Over de ontwerp-structuurvisie hebben wij één schriftelijke reactie ontvangen, van de wijkraad Centrum Venray. Uiteraard zullen wij ook bij de uitwerking en uitvoering van de structuurvisie, onze partners zoveel mogelijk blijven betrekken. Op deze manier zorgen wij voor blijvende input, draagvlak en betrokkenheid.
1.3
Leeswijzer
In het volgende hoofdstuk wordt allereerst ingegaan op de huidige (regionale) positie en kenmerken van de Venrayse winkelstructuur. Daarna volgt een beschrijving van de belangrijkste trends en ontwikkelingen en de te verwachten gevolgen voor de detailhandelssector. In hoofdstuk 4 worden de hoofdlijnen van de gemeentelijke visie op de toekomstige detailhandelsstructuur in Venray geschetst. Deze visie wordt verder uitgewerkt naar de verschillende winkelgebieden in Venray (het kernwinkelgebied, de dorp- en wijkcentra, PDV-locatie De Brier en overig Venray) en naar een aantal specifieke thema’s (leegstand, ruimtelijke kwaliteit, supermarkten, internet, cultuur, horeca & evenementen, bereikbaarheid). Het laatste onderdeel van deze structuurvisie gaat in op de uitvoeringsaspecten: op de organisatie en samenwerking met onze partners, op onze inzet op het vlak van promotie en acquisitie en op monitoring. De visie eindigt met een overzicht van de belangrijkste projecten op het gebied van detailhandel (uitvoeringsprogramma).
8
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
2 Uitgangssituatie 2.1
Regionale positie Venray
Venray is na Venlo het 2e stedelijk centrum van Noord-Limburg. Dit blijkt onder andere uit het aanbod aan regionale onderwijsvoorzieningen, het ziekenhuis, culturele voorzieningen (schouwburg, volksuniversiteit, kunstencentrum) en (industriële) werkgelegenheid. Maar de regiofunctie van Venray is vooral ook goed zichtbaar op het gebied van winkelen. Het centrum van Venray vormt het belangrijkste winkelgebied voor het noordelijk deel van Noord-Limburg en is na Venlo het 2e winkelcentrum van Noord-Limburg. Het verzorgingsgebied van de voorzieningen in het centrum van Venray bestrijkt niet alleen de eigen gemeente en de omliggende kernen in Noord-Limburg, maar ook diverse Brabantse en Duitse buurgemeenten. Hiermee vervult Venray een sterke positie centraal gelegen in de driehoek Venlo-Nijmegen-Eindhoven (zie onderstaande afbeelding).
Venray in de regio (bereik in autominuten)
Door de gunstige ligging aan de A73 is Venray goed bereikbaar voor bezoekers uit de regio. Tegelijkertijd betekent dit echter ook dat het voor Venraynaren gemakkelijk is om andere winkelcentra te bezoeken. Binnen 20 autominuten ben je in de kleinere winkelcentra van Horst,
9
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Deurne en Boxmeer, en binnen een half uur in Gemert, Cuijk, Goch en ook in de grotere centra van Venlo of Helmond. Binnen driekwartier ben je in de grootstedelijke centra van Nijmegen en Eindhoven. Zoals eerder aangegeven hebben wij in Venray de afgelopen jaren een sterke impuls gegeven aan onze winkelpositie, onder andere door het COS-project en de vestiging van een aantal grote trekkers (o.a. H&M). Maar ook de concurrentie staat niet stil: in Helmond, Deurne en Horst zijn/worden de winkelcentra vernieuwd, Venlo heeft onlangs de Maasboulevard opgeleverd1 en Roermond timmert hard aan de weg als 2e winkelstad van Limburg (na Maastricht). Het risico bestaat dat het verzorgingsgebied van Venray op het gebied van winkelen hierdoor afneemt. Een duidelijke positionering van Venray als winkelstad is dan ook gewenst. Hierbij ligt het voor de hand om Venray te spiegelen aan kernen die qua aantal inwoners, winkelaanbod en regiofunctie vergelijkbaar zijn. Dit zijn bijvoorbeeld kernen als Uden of Weert. Bezoekers Volgens de Locatus passantentellingen werd Venray-centrum de afgelopen jaren door gemiddeld ruim 52.300 personen per week bezocht (2,7 miljoen op jaarbasis). De meeste passanten worden geteld op de vrijdag met koopavond (12.000) en op de zaterdag (11.000). Het drukste moment van de week is de zaterdagmiddag in de Grotestraat tussen Spetters en Vögele.
Het aantal passanten is de afgelopen jaren overigens licht gedaald (dit komt overeen met het landelijk beeld). Kijken we naar de passantenstromen in vergelijkbare steden als Uden en Weert, dan zien we hier aanzienlijk hogere passantenstromen (zie onderstaande tabel). Dit hangt voor een belangrijk deel samen met de hogere inwoneraantallen van de gemeente zelf en van grotere kernen op korte afstand (Veghel cq. Nederweert)2. Die grotere passantenstromen zorgen ook weer voor meer vierkante meters winkeloppervlakte in het centrum.
Uden
Aantal inwoners
Aantal inwoners
vvo winkels
passanten /week in
gemeente
hoofdkern
totaal
het centrum
40.500
35.000
53.000 m2
94.500
48.500
39.750
57.300 m2
104.900
43.000
28.500
40.000 m2
52.300
(bron: Strabo)
Weert (bron: Locatus)
Venray (bron: Locatus)
1
In de binnenstad van Venlo zijn vernieuwingen lang uitgebleven, waardoor veel consumenten
waarschijnlijk tijdelijk zijn uitgeweken naar o.a. Roermond maar ook Venray. De verwachting is dat Venlo door de Maasboulevard deze klanten (gedeeltelijk) kan terughalen. 2
Zo heeft Uden binnen een straal van 10 km bijna 96.000 inwoners; Weert zit daarbij op ruim 66.000 en
Venray op slechts 54.000. Ook op grotere afstanden is het inwoneraantal in en om Uden en Weert steeds veel hoger.
10
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Toch zal ook Venray moeten proberen haar bezoekersaantal verder omhoog te brengen. De meeste winst is daarbij te behalen door het vergroten van het herhaalbezoek van de inwoners van Venray zelf en van bezoekers uit de direct omliggende gemeenten. Daar woont immers al de meerderheid van alle centrumbezoekers (zie onderstaande tabel). Als voorbeeld: indien de inwoners uit de eigen gemeente en uit kernen tot max. 10 km afstand vanaf Venray-centrum, gemiddeld 5% vaker per jaar naar het centrum zouden komen, dan levert dat ruim 100.000 passanten extra op. Een soortgelijke toename scoren met nieuwe doelgroepen is waarschijnlijk een veel lastiger opgave. Toch zal ook hiervoor aandacht moeten zijn. Met name de grote groep toeristen die verblijven op de grotere vakantieparken in de regio, mag daarbij zeker niet vergeten worden. Inschatting BezoekFrequentie *
Afstand tot centrum
Aantal Inwoners / toeristen (dagelijks) (per jaar)
0- 5 km
34.200
40
1.367.500
5 - 10 km
19.650
26
511.000
10-15 km
42.900
6
257.000
15-20 km
74.800
2
149.500
20 – 30 km
418.000
0,25
104.500
Jaarlijks centrumbezoek
50,3% 18,8% 9,5% 5,5% 3,8%
0 -10 km
92.500
0,67
62.000
10-20 km
615.000
0,33
203.000
20-30 km
640.000
0,1
64.000
TOTAAL
589.520
1.347.500
2.720.000 **
*
Bewerking o.b.v. Koopstromenonderzoek Venray Centrum 2010
**
Bron: Locatus (52.300 x 52 weken)
2.2
(%)
2,3% 7,5% 2,4% 100%
Kenmerken huidige winkelstructuur
De gemeente Venray telt momenteel ongeveer 250 winkels waar een kleine 2.000 werknemers actief zijn (fulltimers en parttimers). Hiervan liggen er ca. 150 in het kernwinkelgebied, 60 in de wijken van de kern Venray en 40 in de dorpen (bron: VRL, E’tiL). Het totaal verkoopoppervlak bedraagt ca. 76.000 m². Hiervan behoort 17% tot de sector dagelijkse goederen en 83% tot de non-food (bron: Analyse detailhandelsvisie Limburg, BRO). Het overgrote deel van de winkels vinden we in de kern Venray, en wel in het kernwinkelgebied, de Brier (Woonmax) en de wijken, met in totaliteit ruim 67.000 m² verkoopvloeroppervlak (vvo) detailhandel. De grootste concentratie vinden we in het centrum van Venray met ruim 40.000 m² vvo, waarvan ca. 10% tot de foodsector kan worden gerekend. Hiermee behoort het centrum van Venray tot de
11
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
regionaal verzorgende centra (20.000-50.000 m2 wvo, 100-200 winkels) in Limburg (bron: Provinciaal omgevingsplan Limburg). Uit onderstaande tabel blijkt dat in Venray-centrum (volgens de definitie van Locatus is dit overigens het gebied tussen en aan de singels) ca. 280 zaken (winkels, horeca en dienstverlening) zijn gevestigd. Van betreffende panden staat medio 2012 8,6% leeg, en dat cijfer ligt nog net beneden het landelijke cijfer van medio 2011. Kijken we alleen naar het winkelaanbod, dan telt Venray-centrum op dat moment ruim 150 winkels, waarvan ruim de helft in het Mode en luxe-segment. Daarnaast vinden we in het centrumgebied ongeveer 100 ondernemers in de (zakelijke) dienstverlening en horeca. Verkooppunten Dagelijks Mode en luxe Vrije tijd In/om huis Overig detailhandel Leisure (horeca) Diensten Leegstand totaal
Venray (juni 2012) abs rel 24 8,6% 85 30,5% 19 6,8% 20 7,2% 5 1,8% 50 17,9% 52 18,6% 24 8,6% 279 100,0%
Nederland (mei 2011) abs rel. ° 3944 10,0% 10801 27,4% 2465 6,3% 3783 9,6% 1133 2,9% 7557 19,2% 6241 15,8% 3480 8,8% 39404 100,0%
° hoofdwinkelgebied klein+groot (bron: Locatus) Het centrum ligt centraal binnen de kern Venray. Door een stelsel van radiale routes (binnenen buitenring) is er sprake van een goede verbinding met de overige wijken van Venray en met de omgeving (N270 en A73). Kenmerkend is verder de compacte opbouw van de binnenstad. De loopafstanden zijn beperkt en er is sprake van een duidelijk winkelcircuit, afgewisseld met sterke horecapleinen (vooral de Grote Markt). Kenmerkend voor Venray is tevens de aanwezige mix van landelijke ketenwinkels en de vele zelfstandige speciaalzaken. Verder zijn er in Venray drie wijkwinkelcentra, te weten ’t Brukske, Veltum en Landweert; en drie dorpen met een redelijk winkelaanbod, te weten Ysselsteyn, Oostrum en Wanssum. Het winkelcentrum van Veltum is in 2011 vernieuwd en uitgebreid. Belangrijkste toevoeging is de Aldi die nu naast de C1000 is gevestigd. Het Brukske heeft een verouderd winkelcentrum dat moeilijk bereikbaar is. Momenteel worden plannen opgesteld om het hele gebied rondom het wijkcentrum te herontwikkelen. In de plannen worden de bestaande supermarkten C1000/Jumbo en Aldi uitgebreid. Landweert heeft een goed functionerend winkelcentrum met een Plus supermarkt. Er zijn momenteel geen plannen om dit wijkcentrum te vernieuwen.
In de dorpen draait het vooral om behoud van het huidige aanwezige voorzieningenniveau; verdere uitbreiding ligt niet in de lijn der verwachting. Voor Wanssum is daarnaast de verplaatsing en clustering van meerdere winkels voorzien in een ‘MKB plein’ als gevolg van de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum. In totaal beschikt Venray over 10 supermarkten waarvan er 8 in de kern Venray zijn gevestigd en 2 in de dorpen Wanssum en Ysselsteyn.
12
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Overzicht winkelgebieden in Venray
In mei 2009 heeft de gemeenteraad de Structuurvisie ‘De Brier’ vastgesteld met daarin de uitgangspunten voor de revitalisering van het verouderde bedrijventerrein. De Brier wordt beschouwd als een stedelijk dienstenterrein. Dit betekent dat hier volumineuze detailhandel (PDV), kantoren en leisure een plek kunnen krijgen. Het zuidelijk gedeelte van het terrein is ingevuld door de WoonMax. Hier is een tiental detailhandelsbedrijven gevestigd, voornamelijk bouwmarkten en woninginrichtingszaken, met een totale omvang van ca. 13.000 m2 bvo. Hiermee is het PDV-cluster eigenlijk net iets te klein om een regionale functie in te kunnen nemen (in het algemeen wordt uitgegaan van minimaal 15.000 m2 voor een kansrijke PDVconcentratie). (Nieuwe) detailhandel op de overige bedrijventerreinen in Venray is in principe niet toegestaan, met uitzondering van ter plaatse vervaardigde goederen. Dit neemt niet weg dat in de praktijk verspreid detailhandel voorkomt, onder andere in volumineuze goederen. Daarnaast is vaak sprake van de combinatie groothandel met (al dan niet) ondergeschikt verkoop aan particulieren. Op bedrijventerrein Keizersveld bevindt zich een zogenaamde ‘autoboulevard’: een concentratie van autoverkoopbedrijven, gecombineerd met autoaccessoires.
Buiten de bovengenoemde winkelgebieden is er in Venray sprake van enige verspreid liggende detailhandel (solitaire vestigingen), zoals bijvoorbeeld de Intratuin en de Boerenbond en enkele boerderijwinkels in het buitengebied.
13
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
3 Trends en ontwikkelingen De afgelopen jaren naam weliswaar het aantal vierkante meters winkelruimte toe maar de omzet hield hiermee geen gelijke tred (met uitzondering van de foodsector). De omzetcijfers staan nog meer onder druk door de huidige financiële en economische crisis. Met name winkels voor woninginrichting en doe-het-zelfwinkels hebben het moeilijk. Hierbij komt dat consumenten steeds prijsgevoeliger worden waardoor steeds meer zogenaamde ‘outlet stores’ (in Venray bijvoorbeeld de Action en de Big Bazaar) ontstaan.
3.1
Koopmotieven
Het koopgedrag van de consument laat zich steeds meer vertalen in termen van ‘gemak’ (run shoppen) en ‘vermaak’ (fun shoppen). Gemak betekent alles wat je nodig hebt bij elkaar, met als kernwoorden efficiëntie en bereikbaarheid (doelgerichte aankopen en boodschappen doen). Bij vermaak gaat het veel meer om de sfeer en de beleving (recreatief winkelen als vorm van vrijetijdsbesteding, jezelf verwennen). De verblijfsfuncties van de binnenstad (gevels/terrassen/ groen maar ook het cultureel aanbod en evenementen) en ruimere openingstijden (koopzondagen) worden daarbij dan steeds belangrijker.
Boodschappen doen Het gaat om de aankopen van de consument voor het primaire levensonderhoud die met een hoge frequentie worden gedaan. Belangrijkste aspecten zijn gemak, efficiency, prijs en bereikbaarheid (bij voorkeur gratis parkeren). De meeste consumenten gaan voor het boodschappen doen steeds naar dezelfde winkels. Ondanks de toegenomen mobiliteit blijft nabijheid van de woonomgeving een belangrijke factor, vooral voor ouderen. De meeste dorp- en wijkwinkelcentra vallen onder de categorie boodschappen doen. Recreatief winkelen Bij recreatief winkelen staat het kijken en vergelijken centraal. De consument wil veel keuzemogelijkheden hebben en wordt geprikkeld om (impuls)aankopen te doen. Sfeer en beleving zijn kernbegrippen, naast een breed en divers aanbod aan winkels. Aspecten als de kwaliteit van de openbare ruimte, de aanwezigheid van horeca en culturele voorzieningen spelen een belangrijke rol voor de aantrekkelijkheid van een winkelcentrum. De (historische) binnensteden, maar ook themacentra of factory outlet centra vallen onder de noemer recreatief winkelen en men is bereid een grotere afstand af te leggen (vorm van vrijetijdsbesteding). Doelgerichte aankopen Dit zijn (duurzame en/of vervangings)aankopen die met een lage frequentie en veelal doelgericht worden gedaan. Hieronder vallen onder andere de meubels, doe-het-zelf en tuinartikelen.
Combinatiebezoek komt relatief weinig voor. Een goede prijskwaliteitverhouding, bereikbaarheid, parkeergelegenheid en veel ruimte (vanwege het grote oppervlak van de winkels) zijn de belangrijkste eisen.
14
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
De komende decennia zal een aantal maatschappelijke ontwikkelingen de vraag naar winkels sterk beïnvloeden. Deels drukken deze ontwikkelingen, bijvoorbeeld schaalvergroting en filialisering, al langere tijd een belangrijke stempel, deels gaat het ook om ontwikkelingen die relatief nieuw zijn. Belangrijkste trends zijn de voortsudderende economische crisis, de sterk groeiende rol van internet en het effect van de vergrijzing (vraaguitval).
3.2
Schaalvergroting
Het totale winkeloppervlak in Nederland is de afgelopen 10 jaar met 25% gegroeid. Deze enorme toename is het gevolg van schaalvergroting van winkels (kostenreductie, ruim assortiment) en realisatie van veel nieuwe winkelprojecten (vooral op perifere winkellocaties). De nieuwe winkelruimte is gemiddeld groter: de omvang van de gemiddelde winkel in Nederland groeide van 215 m2 wvo naar 266 m2 wvo. Dit geldt voor alle branches. Doordat het winkeloppervlak sneller groeide dan de bevolking kreeg elke inwoner er in de afgelopen 10 jaar ca. 20% winkelmeters bij. Het aantal winkels per inwoner nam echter af. Het aandeel filiaalbedrijven nam de afgelopen 10 jaar toe van 28% naar 35%, ten koste van het aandeel zelfstandige winkeliers. Ook deze trend zet naar verwachting door.
3.3
Demografische ontwikkeling
De groep ouderen (65+) groeit en zal van nu ca. 15% verdubbelen naar meer dan 30% in 2040. Deze groep besteedt over het algemeen veel minder aan detailhandel dan de groepen in de opbouwfase van hun leven (o.a. aan kleding, meubels, sport). Sommige onderzoeken (o.a. Nibud) gaan uit van 30 tot 40% minder bestedingen aan detailhandel door de groep ouderen. Daarnaast stelt ze andere eisen aan een winkelcentrum (service, parkeergelegenheid, rustplaatsen). Anderzijds biedt deze groep juist ook weer kansen voor een levendig winkelgebied omdat zij vaak meer tijd en geld kunnen besteden aan horeca, kunst en cultuur. De totale omvang van de bevolking in Venray groeit nauwelijks meer en zal na 2025 zelfs licht gaan dalen. Ook de beroepsbevolking (15-64 jaar) daalt van nu 66% naar 53% in 2040. Van de zelfstandige winkeliers is ca. 40% ouder dan 50, eenzesde zelfs ouder dan 60 jaar. Meer dan voorheen kiezen deze zelfstandigen ervoor te stoppen, mede ook vanwege het gebrek aan een opvolger. Zij worden ook minder vaak opgevolgd door starters.
3.4
Internetwinkelen
De rol van internet is tot op heden nog relatief bescheiden en groeide in de afgelopen 10 jaar van 1% naar 5% marktaandeel (in de niet-dagelijkse sector 10%). Inmiddels zijn er in ons land ongeveer 40.000 webwinkels actief. De verschillen en toekomstverwachtingen per sector zijn echter groot. Bij de elektronica is de verwachting dat de onlineverkoop zal stijgen van 24% in 2010 naar 86% in 2020, bij mode en kleding van 2,6% naar 6,7% (bron: Locatus). Dit betekent o.a. dat winkeliers meerdere manieren van verkopen moeten aanbieden om zo in te spelen op de behoefte van de consument (cross channel verkoop). Voordeel hiervan is dat winkeliers niet meer alles op voorraad hoeven te hebben. Nadeel is dat veel consumenten eerst op internet
15
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
uitzoeken wat ze willen hebben, en daarna doelgericht naar een winkel toegaan om het te bekijken en eventueel te kopen, of het thuis via internet te bestellen. Er wordt daardoor minder in de winkelstraten heen en weer gelopen om te zoeken en te vergelijken. Internet maakt de prijzen transparanter, waardoor winkeliers zich op een andere manier zullen moeten onderscheiden. Communicatie en promotie via internet en via social media zal steeds belangrijker worden (denk aan winkelreviews).
3.5
Overige trends
Ook puur technologische ontwikkelingen hebben hun invloed op de ontwikkeling van het winkelbestand. Denk daarbij aan de digitalisering van de fotografie, de komst van geldautomaten (in plaats van bankfilialen) en de veranderingen binnen het postbedrijf. Steeds meer formules halen een deel van hun omzet uit brancheverbreding cq. -vervaging. Dit geldt sterk voor winkels met doelgerichte aankopen (onder andere tuincentra, bouwmarkten, sanitair, woonwinkels). Anderzijds komen we ook combinaties tegen van de dagelijkse en niet dagelijkse sector (supermarkten bieden mobiele telefoons aan enz.). Een trend die nog niet ten einde is.
3.6
Gevolgen
Bovenstaande trends en ontwikkelingen leiden ertoe dat naar verwachting de strijd om de consument de komende jaren zal verharden. Winkelformules en/of -gebieden die zich kunnen onderscheiden zullen hierbij de winnaars zijn, maar er zullen zeker ook verliezers zijn. De genoemde trends zullen daarnaast hoe dan ook hun weerslag vinden op het aantal en de omvang van winkels. Sommige onderzoeken gaan uit van vijfde of een kwart minder winkels in 2020. Dit geeft niet meteen het spookbeeld dat elke vijfde/vierde winkel in een winkelstraat leeg komt te staan. Zeker de hoofdwinkelstraten (zogenaamde A1 gebieden) zullen sterk in trek blijven (veel landelijke formules willen zich alleen daar vestigen). Maar zeker de randen van een winkelcentrum (de aanloopstraten) en de meer landelijk gelegen winkelgebieden zullen er anders uit gaan zien. Ook deze ontwikkeling is niet helemaal nieuw maar voltrekt zich al langer. Belangrijk is dat het de komende jaren waarschijnlijk nog sneller zal gaan dan voorheen. Daarnaast zal elke nieuwe ontwikkeling leiden tot versterkte concurrentie en risico op leegstand elders. Dit wil overigens niet zeggen dat er helemaal geen nieuwe ontwikkelingen meer wenselijk zijn. In tegendeel, ontwikkelingen die iets toevoegen aan de kwaliteit van het winkelaanbod blijven noodzakelijk om goed te kunnen inspelen op de veranderende behoeften van de consument.
16
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
4 Hoofdlijnen visie 4.1
Venray Beste Binnenstad: 2e stad van Noord-Limburg
Venray is het 2e stedelijk centrum van Noord Limburg en vervult een belangrijke regionale functie. Daarbij hoort een uitgebreid en compleet aanbod aan winkels en voorzieningen. Onze inzet is de concurrentiepositie van Venray als winkelstad te verbeteren, om inwoners en toeristen (nog) vaker te laten terugkeren en langer te laten verblijven in het centrum van Venray. Binnen een straal van 30 km rondom Venray wonen bijna 600.000 mensen. Daarnaast verblijft in deze regio een groot aantal toeristen op de vakantieparken: binnen een straal van 20 km zijn dat ruim 700.000 op jaarbasis, waarvan op dit moment slechts 1/3 het centrum van Venray bezoekt (zie paragraaf 2.1). De laatste jaren is er sprake van een lichte daling van de bezoekersaantallen in Venray (op basis van de passantentellingen van Locatus 2009-2011). Ons streven is om deze teruggang om te buigen en de bezoekersaantallen in de periode tot 2023 juist te laten toenemen met minimaal 25%! Dit willen we bereiken door enerzijds het winkelen in Venray nog aantrekkelijker te maken voor de inwoners uit de eigen gemeente en de regio: door deze te koesteren en verwennen, en te verleiden om nog vaker het winkelcentrum van Venray te bezoeken (in plaats van andere omliggende winkelsteden).
Anderzijds richten wij ons erop om een groter deel van de grote groep toeristen die in deze regio verblijven, te verleiden om in Venray te komen winkelen. Zoals eerder aangegeven neemt de concurrentie tussen de winkelcentra toe. Ook andere gemeenten zijn hun winkelgebieden aan het vernieuwen of hebben dit inmiddels gedaan. Dit, maar ook de toenemende mobiliteit en de kritische houding van de consument kan een bedreiging vormen voor de positie van Venray. De lokale én de regionale bezoeker zal bij het bepalen van de keuze voor een winkelgebied veel laten afhangen van het imago en de bekendheid van een winkelgebied. Dit betekent dat wij ons beter zullen moeten onderscheiden van de andere winkelsteden en dit duidelijker voor het voetlicht moeten brengen. Er liggen volop aanknopingspunten om de aantrekkingskracht en het onderscheidend vermogen van Venray beter te profileren: Venray is aantrekkelijk voor bezoekers dankzij de persoonlijke sfeer, het authentieke, dorpse karakter en de ruimtelijke kwaliteit van het centrum, een groot aantal bijzondere winkels (met name in de modebranche!), de weekmarkt en het grote aanbod aan horeca en evenementen. Behoud van deze bijzondere kenmerken is belangrijk; zij bepalen de identiteit en kracht van Venray als winkelstad. De vele speciaalzaken in Venray moeten we koesteren, zij maken het winkelen in Venray bijzonder.
Daarnaast moet echter ook continu worden gezorgd voor vernieuwing van het aanbod en het vestigen van nieuwe trekkers om zodoende voldoende in te kunnen spelen op de grote dynamiek in het winkellandschap en de snel veranderende behoeften van de consument.
17
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Er liggen kansen voor ondernemers om het aanbod aan winkel- en horecavoorzieningen beter af te stemmen en nog gerichter de koppeling te maken met de (culturele) voorzieningen en evenementen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan arrangementen van winkelen, borrelen en dineren, en de dag afsluiten met een theater of filmbezoek. Of in de combinatie van winkelen, lunchen en vervolgens actief bezig te zijn met kunst en cultuur (rondleidingen, wandelingen en bezichtiging van Grote Kerk of Odapark) of het bezoeken van een leuk evenement in de evenementenhal, het centrum of elders in Venray. Venray moet en kan zich nog beter onderscheiden door haar gastvrijheid, service en klantvriendelijkheid. Winkelen in Venray wordt daarmee nog meer een aangename vrijetijdsbesteding, met als resultaat: meer consumenten in het centrum, meer bestedingen, meer omzet bij de bedrijven en meer werkgelegenheid. In de Venrayse binnenstad is het niet alleen leuk winkelen, het is ook een plek om lekker rond te dwalen, om er uit te gaan, te verblijven en wellicht zelfs te wonen. Samengevat is het zaak om iets bijzonders te bieden, om je te onderscheiden van andere winkelsteden in de regio. Daarnaast is het vooral zaak om dit onderscheidende ook bekendheid te geven en je te profileren, te ‘verkopen’. De huidige titel ‘Beste Binnenstad’ biedt hiervoor een uitgelezen kans en moet verder worden uitgebuit.
Een goede promotie staat of valt bij een goede samenwerking van alle betrokken partijen en het gebruik van de juiste communicatiemiddelen. Hierbij denken wij ook aan gerichte promotie op groepen/gebieden die Venray nog moeten ‘ontdekken’. Dit aspect wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk 7 (Uitvoering).
4.2
Venray Beste Binnenstad: compact en compleet
Detailhandel is van groot belang voor de leefbaarheid en het voorzieningenniveau van Venray. Dit geldt zowel voor het stadscentrum als voor de wijken en dorpen. Ook is de detailhandel een belangrijke economische sector met een groot aantal vestigingen en arbeidsplaatsen. Bovendien draagt het bij aan de ruimtelijke structuur, identiteit en aantrekkelijkheid van Venray. Zoals eerder aangegeven hebben wij in Venray al veel bereikt: bezoekers én inwoners van Venray roemen de sfeer en kwaliteit van het centrum, mede dankzij de investeringen van de afgelopen jaren. De Venrayse binnenstad biedt een goede mix van winkelplezier en mogelijkheden voor verblijf, ontmoeting en interactie. Ook in de overige winkelgebieden is en wordt volop geïnvesteerd in ruimtelijke kwaliteit en beleving. Behoud en versterking van deze kwaliteit is dan ook een centraal uitgangspunt van het Venrayse detailhandelsbeleid. De verschillende winkelgebieden in Venray (kernwinkelgebied, De Brier en de dorp- en wijkwinkelcentra) vullen elkaar aan en ieder gebied heeft zijn eigen functie en uitstraling. Met andere woorden, er is sprake van één kernwinkelgebied, één PDV locatie en van leefbare wijken en dorpen. Gezamenlijk vormen deze gebieden een heldere, fijnmazige detailhandelstructuur
18
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
met het koop- cq. bezoekmotief als leidend principe. Dit schept duidelijkheid voor de consument en voor investeringen van ondernemers. Daarnaast biedt het kansen voor elkaar versterkende effecten (doelgroepen, combinatiebezoek) in plaats van elkaar te beconcurreren: •
Recreatief winkelen/fun shoppen: in het kernwinkelgebied van Venray3
•
Doelgerichte aankopen/run shoppen: op De Brier en overige perifere locaties (bijvoorbeeld de Intratuin, autoboulevard Keizersveld)
•
Boodschappen doen: in de dorp- en wijkwinkelcentra
De in het voorgaande hoofdstuk geschetste trends en ontwikkelingen maken dat we terughoudend moeten zijn met het toevoegen van nieuwe detailhandelsmeters. De (structurele) leegstand in Venray is nog niet zorgwekkend, maar alertheid is geboden om niet in een negatieve spiraal terecht te komen. Verdere ruimtelijke clustering en concentratie van voorzieningen in de bovengenoemde winkelgebieden staat dan ook voorop. Nabijheid en compactheid zijn hierbij sleutelbegrippen. Een korte afstand immers leidt tot meer samenhang en continuiteit in de beleving. Nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan ‘de ladder van duurzame verstedelijking’. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) heeft het rijk de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. De ladder is per 1 oktober 2012 ook als procesvereiste opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). De ladder kent drie treden die achter elkaar worden doorlopen. Nieuwe stedelijke ontwikkelingen moeten worden gemotiveerd met oog voor (1) de onderliggende (regionale) behoefte, (2) de beschikbare ruimte binnen het bestaande stedelijke gebied en (3) de ontwikkeling van de omgeving waarin het gebied ligt (zoals een multimodale ontsluiting). Uitgangspunt voor elke ontwikkeling (of het nu gaat om nieuwe of om uitbreiding van bestaande winkelruimte) is kwaliteit.
Wij staan in principe alleen nieuwe detailhandel toe als er aantoonbaar sprake is van toegevoegde waarde en onderscheidend vermogen, zowel ruimtelijk als economisch. Deze toegevoegde waarde uit zich bijvoorbeeld in een vernieuwend concept, een winkelformule die een aanvulling betekent op het bestaande winkelaanbod en/of om een noodzakelijke ruimtelijke afronding van een lelijke plek in het winkelgebied waarmee de identiteit van een winkelgebied - en dus de aantrekkingskracht van het gebied wordt versterkt. Op die manier blijft het mogelijk om dynamiek te stimuleren en kansen te scheppen voor ondernemers met vernieuwende ideeën, zonder dat je overaanbod en dus leegstand creëert. Uiteindelijk blijft het maatwerk om te bepalen wat deze toegevoegde waarde uitmaakt aangezien dit sterk afhankelijk is van de dynamiek in de retailsector, van het concrete initiatief en de locatie daarvan. Dit neemt niet weg dat op voorhand al duidelijk is dat het slechts om een beperkt aantal plekken gaat in Venray welke nog een ruimtelijke afronding en/of economische impuls behoeven: dat zijn in het kernwinkelgebied met name het Goumansplein en het Gouden
3
Het kernwinkelgebied biedt daarnaast ook de functie van boodschappen doen en deels ook doelgerichte
aankopen.
19
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Leeuwplein, op de Brier en in enkele dorpen en wijken de noodzakelijke vernieuwing van winkelcentra die niet meer voldoen aan de eisen van deze tijd (bijvoorbeeld winkelcentrum ’t Brukske). In hoofdstuk 5 zal per winkelgebied verder worden ingegaan op de gewenste kwaliteitsslagen. Kwaliteit dat betekent ook investeren in een schoon en veilig winkelgebied, in bereikbaarheid, in een hoogwaardig aanbod aan horeca, cultuur en evenementen en het inspelen op het toenemende gebruik van internet. Vandaar dat deze thema’s expliciet aan de orde komen in deze visie en in hoofdstuk 6 nader worden uitgewerkt.
20
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
5 Uitwerking visie per winkelgebied 5.1
Venray Centrum
Kernwinkelgebied Het kernwinkelgebied is het visitekaartje van Venray. Door het sterke aanbod aan winkels, horeca, de markt, cultuur en evenementen, alsmede de hoogwaardige ruimtelijke uitstraling is en blijft het kernwinkelgebied een van de belangrijkste factoren voor het vestigingsklimaat van Venray. Ze maken van Venray een levendige stad. Door het kernwinkelgebied centraal te stellen, kiezen we er ook nadrukkelijk voor om ontwikkelingen in de detailhandel op andere plekken steeds te beoordelen op de mogelijke effecten voor het kernwinkelgebied. Wij zetten in op het verder versterken van de fun shop functie en streven naar een gezonde mix tussen filialen/grote ketens en (kleine) zelfstandige winkels. Dit kan ook betekenen dat er ruimte moet worden geboden voor grotere winkels in of direct aansluitend aan het kernwinkelgebied, door bijvoorbeeld winkelpanden samen te voegen of een winkelfunctie op de verdieping toe te staan, om tegemoet te komen aan de toenemende trend van schaalvergroting. In onze visie is en blijft Venray de komende jaren Beste Binnenstad en een “place to be”: een plek waar mensen elkaar ontmoeten en genieten van hetgeen er te beleven is in een multifunctionele mix van winkels, horeca, leisure, evenementen en cultuur. De Venrayse binnenstad is het jaarrond een aantrekkelijke plek waar het goed toeven is.
Ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente zullen schouder aan schouder consequent dat positieve beeld uit moeten dragen; ook wanneer het even tegen zit. Afbakening kernwinkelgebied Het kernwinkelgebied van Venray kent een heldere structuur met een mooi loopcircuit (een achtje) en meerdere pleinen om te vertoeven. Daarnaast zijn de twee supermarkten bij de Bleek en de Gouden Leeuw gunstig gepositioneerd aan de uiteinden van dit kernwinkelgebied. Het kernwinkelgebied is compact en overzichtelijk en heeft hierdoor een ‘menselijke maat’.
Grotestraat
Grotestraat
21
De Grotestraat kan getypeerd worden als het hart van het kernwinkelgebied (A1 locatie). Het hoofdwinkelcircuit loopt dan via de Grotestraat-Henseniusplein-SchouwburgpleinSchoolstraat/De Bleek-Kapelaanspad/Marktstraat-Grote Markt (A2 locaties, waarbij de Schoolstraat en de Marktstraat op basis van de passantentellingen slechts B1 resp. B2 locaties zijn). Alternatieve circuits/doorsteken lopen via de Hema en de Passage (B1 locatie) en in mindere mate het Schoutenstraatje (vanwege lage aantal passanten slechts B2 locatie).
Grotestraat
Hema
Passage
Schoutenstraatje
Definities A, B, C-gebieden (bron: WPM) A1 locatie = winkelgebied tussen of in de nabijheid van trekkers; filiaal-/franchiseketens maken minimaal de helft uit van alle winkels. Hier zijn de dichtste passantenstromen, ca. 75-100% van de maximale drukte. A2 locatie = in deze delen is ten minste één trekker aanwezig; minimaal 25% van de winkels behoort tot filiaal- of franchiseketens. De passantendrukte bedraagt 50-75% van het maximum. B1 locatie = dit betreft formeel al (de wat drukkere) aanloopstraten. Minimaal 15% van de winkels behoort tot filiaal- en/of franchiseketens; de passantenstromen bedragen 25-50% van de maximumdrukte. B2 locatie = hier gaat het om aanloopstraten waar geen sprake meer is van een aaneengesloten front van commerciële voorzieningen. De passantenstromen bedragen 10-25% van de maximumdrukte. C locatie = deze locaties zijn niet binnen het eigenlijke winkelcentrum gelegen, maar grenzen direct daaraan. De bezoekersintensiteiten liggen hier erg laag, maximaal 10% van de maximum passantendrukte.
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Schets afbakening kernwinkelgebied met A,B,C gebieden
De linten vanaf de binnenring tot in het hart van het centrum worden beschouwd als de aanloopstraten naar het kernwinkelgebied. De Hofstraat, Wilhelminastraat, Poststraat, Patersstraat en de Merseloseweg hebben op basis van passantentellingen de status van B2 gebied, met uitzondering van de Hofstraat die hoger scoort (B1 gebied) en de Patersstraat die lager scoort (C gebied). Voor het Gouden Leeuwplein ontbreken nog gegevens sinds de opening van de parkeergarage de Gouden Leeuw. Bij de passantentellingen zijn evenmin meegenomen
23
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
de aanloopstraten Julianasingel, Henseniusstraat, Leeuwstraat, Kempweg, Hoenderstraat en Eindstraat. In deze straten is winkelfunctie ook maar zeer beperkt aanwezig. Het kernwinkelgebied blijft compact. Met uitzondering van de afronding van lopende plannen (Gouden Leeuwplein en Mgr. Goumansplein, zie ook hieronder) is verdere uitbreiding van het kernwinkelgebied niet gewenst. Verdere verbetering van (de samenhang in) het kernwinkelgebied moet in eerste instantie in de functionele structuur gezocht worden: de invulling en branchering van de diverse deelgebieden en de positionering van trekkers. Zoals hierboven beschreven is er sprake van een helder winkelcircuit (een achtje); echter niet alle delen van dit achtje functioneren even optimaal. De volgende plekken verdienen extra aandacht om het kernwinkelgebied in ruimtelijke en/of economische zin op te waarderen: De ruimtelijke kwaliteit van De Bleek behoeft een impuls. Bij voorkeur gaat dit echter niet gepaard met een toename van het winkeloppervlak. Het is vooral zaak om de verblijfskwaliteit rondom het plein De Bleek op te waarderen en de trekkracht van dit gebied te vergroten. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van één grote trekker, maar ook door het ontwikkelen van een thematisch cluster van winkels. Overigens is hier al duidelijk sprake van een concentratie van winkels in het lage en discoutsegment.
Eventueel zouden hier nog ‘allochtone’ winkels (speciaalzaken met buitenlandse producten) aan kunnen worden toegevoegd. (Beperkte) uitbreiding van de m² winkelruimte dient aan te sluiten bij de behoefte. Het is niet wenselijk dat uitbreiding van winkelruimte op de Bleek leidt tot leegstand elders in het kernwinkelgebied.
De Bleek
24
Schouwburgplein
Het Schouwburgplein is het evenementenplein van het centrum van Venray. Daarnaast vormt de schouwburg het culturele hart van Venray dat in de toekomst zo mogelijk wordt versterkt. In dit kader loopt op dit moment een onderzoek naar de mogelijkheden voor realisatie van een ‘cultuurhuis’ (zie verder paragraaf 6.5). De schaal van het Schouwburgplein is te grootschalig om er een intiem plein van te maken. Doordat met name de zuidwestzijde van het plein van de hoofdroute is afgelegen, kent dit deel minder beleving. Dit zou o.a. ook verbeterd kunnen worden door herinvulling van het pand van de Albert Heijn met een trekker. Bijzondere aandacht gaat tevens uit naar het realiseren van een duidelijke verbinding en verbeterde uitstraling tussen het Gouden Leeuwplein met de parkeergarage en het Schouwburgplein/Henseniusplein.
Gouden Leeuwpad
Albert Heijn op Henseniusplein
Het Gouden Leeuwplein krijgt een afronding aan de zuidzijde door vestiging van de Albert Heijn. De huidige locatie van de supermarkt aan het Henseniusplein is niet optimaal gebleken, en na een lange zoektocht (waarbij in het verleden ook perifere locaties zijn verkend), is gekozen voor verplaatsing naar het nabij gelegen Gouden Leeuwplein. Hiermee blijft de supermarkt behouden aan de zuidzijde van het centrum, zo dicht mogelijk tegen het kernwinkelgebied aan én met voldoende ruimte voor parkeren, en kan de supermarkt zijn trekkersfunctie voor het centrum blijven vervullen. Bijkomend voordeel van de nieuwe locatie is dat hierdoor het Gouden
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Leeuwplein beter zal worden ‘ontdekt’. De winkel- en commerciële ruimte aan het plein biedt ruimte voor de wat grotere winkels en dienstverleners die moeilijk een plek vinden in het centrum zelf.
Gouden Leeuwplein
De winkelfunctie van de Schoolstraat moet versterkt worden (verhogen status van B1 naar A2 gebied). De Schoolstraat fungeert als schakel tussen de Bleek en de Grotestraat maar trekt te weinig bezoekers. Door een betere branchering en situering van trekkers kan de aantrekkingskracht van deze straat worden verhoogd. Ook de Marktstraat trekt op dit moment te weinig bezoekers en zou moeten groeien van B2 naar B1 gebied. Dit kan worden bereikt door bijvoorbeeld het situeren van een trekker in combinatie met het opheffen van de blinde gevels aldaar. De verwachting is dat de Marktstraat een impuls kan krijgen door de nabijgelegen ontwikkeling van het Mgr. Goumansplein en het daarachter liggende gemeentehuis.
Schoolstraat
Marktstraat
26
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Voor het Mgr. Goumansplein liggen er plannen om de achterzijden van bestaande panden op te knappen door middel van woningbouw, waarbij ook ruimte wordt geboden voor een beperkte winkelfunctie (ca. 450 m² toevoeging) en overige commerciële/ maatschappelijke functies. Het Mgr. Goumansplein is een locatie die zich uitstekend leent voor de concentratie van functies met betrekking tot kunst, cultuur en toerisme (waaronder het Venrays museum). Hierbij zal zorgvuldig worden omgegaan met de bestaande cultuurhistorische waarden van de omgeving en de bestaande bebouwing. Zodoende kan het historisch middelpunt van Venray rondom de Grote Kerk weer één geheel vormen met het winkelcentrum van Venray. Hierbij zal ook het bestaande park worden opgeknapt en beter toegankelijk door van hieruit een verbinding te leggen met zowel het winkelcentrum als het noordelijk gelegen gemeentehuis en verder richting Sint Annaterrein. Onderdeel van het project Stadspark is tevens de restauratie van de monumentale muren langs het kerkpad evenals een deel van de aangrenzende gemeentetuin. Hierdoor ontstaat een prachtig groen en historisch ensemble dat uitnodigt tot wandelen en verblijven. Ook de studie naar een mogelijke fietsverbinding (oost-west) wordt daarin meegenomen. Door onder andere de opkomst van discountwinkels staat de weekmarkt onder druk.
Toch kunnen de reguliere detailhandel en de ambulante handel elkaar aanvullen en versterken (combinatiebezoek). De weekmarkt biedt een alternatief voor het ontbreken van bepaalde winkels/bijzondere producten omdat dergelijke winkels de huurprijzen in het kernwinkelgebied vaak niet kunnen opbrengen en hij is sfeerverhogend. Bovendien kan dit juist een trekker zijn voor de doelgroep toeristen. Op dit moment is de weekmarkt op maandag vanaf 11 uur geopend, terwijl veel van de overige winkels pas in /na de middag opengaan (en enkele zelfs gesloten blijven). Hier ligt een taak bij de markt(meester) en de winkeliers(vereniging) om de openingstijden beter op elkaar af te stemmen. Aanloopstraten In de voorgaande hoofdstukken is aangegeven dat vooral de aanloopstraten kampen met toenemende en structurele leegstand. Anderzijds zijn het vaak juist de aanloopstraten die iets bijzonders toevoegen aan een winkelstad, die het interessant maken omdat hier de bijzondere winkeltjes zitten die zich niet zozeer richten op de massa maar op bepaalde doelgroepen. Als entrees van het kernwinkelgebied zijn goed functionerende aanloopstraten van groot belang. Wij verwachten dat niet alle aanloopstraten een even goed toekomstperspectief hebben. Straten die buiten de grote passantenstromen liggen en ver weg van de grotere parkeerlocaties hebben of zullen het moeilijk krijgen.
Het toekomstperspectief is afhankelijk van de ligging ten opzichte van het kernwinkelgebied en ten opzichte van de grotere parkeerlocaties, de huidige samenstelling en kwaliteit van het aanbod aan winkels in de straat en de (ruimtelijke) ontwikkelingsmogelijkheden om de aanwezige kwaliteit te verhogen. Dit vergt dus een gebiedsgerichte aanpak.
27
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
De aanloopstraten mét winkelperspectief zijn in onze ogen de straten die nu al over redelijke passantenaantallen beschikken en/of de straten die het centrum verbinden met de belangrijkste (toekomstige) parkeerlocaties. Deze straten dienen hun winkelfunctie te behouden en zo mogelijk te versterken; dit zijn met name de Hofstraat, Marktstraat en het Gouden Leeuwplein.
Hofstraat
Wilhelminastraat
Poststraat
Patersstraat
De overige aanloopstraten die nu nog een winkelfunctie hebben (Wilhelminastraat, Julianasingel, Poststraat, Patersstraat, Merseloseweg) zullen moeten inzetten op het aanboren van niches in de markt (bijzondere winkelmilieus, snuffelwinkels) om verdere terugloop in aantallen passanten en mogelijke leegstand in de toekomst te voorkomen. De Wilhelminastraat is hier een geslaagd voorbeeld van (exclusieve zaken), maar ook de Poststraat slaagt hier al gedeeltelijk in (winkels gericht op ouderen). Naar onze mening zijn vooral de Patersstraat en de Julianasingel (noordzijde) aanloopstraten waar de gevestigde winkels het moeilijk hebben of zullen krijgen. Terwijl bij de Patersstraat het accent ligt op een menging van kleinschalige functies (wonen, dienstverlening en winkels met nadruk op startende ondernemers), kenmerkt zich de Julianasingel juist door een concentratie van een beperkt aantal, grotere winkelunits die gedeeltelijk leegstaan. De problematiek ligt dus heel verschillend van elkaar, en vraagt ook om een totaal andere aanpak. Vandaar dat wij
28
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
voorstellen om voor deze twee aanloopstraten een pilot uit te voeren: wij willen gezamenlijk met de daar gevestigde winkeliers, pandeigenaren, bewoners en andere betrokkenen een gebiedsgerichte aanpak uitwerken om leegstand te voorkomen en/of op te lossen. Medewerking en draagvlak bij alle partijen is hierbij essentieel wil een dergelijke aanpak kans van slagen hebben. Zoals eerder aangegeven kennen de overige aanloopstraten zoals Kempweg, Hoenderstraat, Henseniusstraat, Eindstraat nauwelijks winkelbestemmingen. Het voortbestaan van deze winkels heeft voor ons dan ook geen prioriteit. Wel kiezen wij voor een actieve benadering en zullen zodra een winkelpand leeg (dreigt te) komen, in overleg treden met de pandeigenaren en winkeliers over hun toekomstperspectieven en indien nodig, alternatieven aandragen voor een andere invulling van de panden. Zie verder paragraaf 6.1 over de maatregelen welke de gemeente zal inzetten om leegstand te voorkomen.
5.2
Dorp- en wijkcentra
Wij streven naar behoud en versterking van de drie winkelcentra in de wijken Landweert, Veltum en ‘t Brukske. Deze centra richten zich vooral op de dagelijkse aankopen: het snel en efficiënt boodschappen doen bij de supermarkt en versspeciaalzaak (bakker, slager, groenteboer), evt. aangevuld met een kapper, bloemist en/of drogist. Dit is ingegeven vanuit het belang van een goede verzorgingsstructuur in de wijken. De centra spelen ook een rol voor de leefbaarheid van de wijken; ze vormen vaak het ‘hart van de wijk’ en vanuit dit oogpunt wordt de koppeling met welzijn-, onderwijs- en zorgfuncties steeds belangrijker.
Winkelcentrum Veltum
Winkelcentrum Landweert
De plannen voor ’t Brukske zijn hier een goed voorbeeld van: een integrale herinrichting van het centrumgebied inclusief een directe ontsluiting vanaf de Henri Dunantstraat, waardoor de aantrekkingskracht van het wijkwinkelcentrum wordt verhoogd, de sociale cohesie wordt vergroot en daarmee de wijk als geheel aantrekkelijker wordt. Het vernieuwde winkelcentrum zal in totaal ca. 4.000 m2 bruto beslaan, waarvan ca. 3.000 m2 bruto voor de supermarkten. Rekening houdend met een omrekenfactor van 0,7 betekent dit dat de beide supermarkten gezamenlijk een verkoopvloeroppervlak (vvo) van ca. 2.100 m2 zullen hebben.
29
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
Op basis van een indicatieve berekening van het haalbare supermarktaanbod in de kern Venray (rapport ‘Bouwstenen detailhandelsnota Venray’, DTNP, 2012) kan geconcludeerd worden dat er ten opzichte van het reeds aanwezige aanbod in theorie geen marktruimte is voor uitbreiding van het supermarktaanbod. Dit neemt niet weg dat zich de bestaande supermarkten zodanig moeten kunnen ontwikkelen dat een bedrijfseconomisch verantwoord functioneren mogelijk is. Uitbreiding van de supermarkten in ’t Brukske is om kwalitatieve redenen gewenst en zelfs noodzakelijk om de positie van het winkelcentrum in de totale structuur van de winkelgebieden in de gemeente Venray te behouden. Uitbreiding van het supermarktaanbod in winkelcentrum ’t Brukske zal naar verwachting leiden tot een lichte daling van de gemiddelde omzet per m² wvo (vloerproductiviteit) in de supermarktbranche in de kern Venray. Deze lichte daling acht de gemeente aanvaardbaar.
Schets herontwikkeling centrumgebied Brukske
Kijken we naar de spreiding van de wijkwinkelcentra in Venray, dan valt meteen op dat er in het noordwestelijk gedeelte van Venray, rondom de wijk Brabander, eigenlijk nog een centrum ontbreekt. Op dit moment heeft de wijk nog te weinig inwoners om voldoende draagkracht te hebben voor een eigen voorzieningenpakket, maar we kunnen ons voorstellen dat op termijn (samen met woningbouw in Vlakwater en een eventuele herontwikkeling van het St. Annaterrein) dit gedeelte van Venray wel over voldoende inwoners beschikt om een vorm van
30
Structuurvisie Detailhandel Venray 2013-2023
wijk/buurtcentrum te kunnen dragen4. Wij denken dan niet primair aan het toevoegen van extra vierkante meters maar zien bij voorkeur een verplaatsing /clustering van detailhandelsmeters van elders uit Venray. Zie verder paragraaf 6.3 over supermarkten. In de dorpen Oostrum, Ysselsteyn en Wanssum is op dit moment nog sprake van een redelijk aanbod aan winkels in de dagelijkse sector. In Wanssum worden op dit moment plannen ontwikkeld voor de verplaatsing van de daar gevestigde supermarkt en een mogelijke clustering met andere ondernemingen uit Wanssum op een zogenaamd ‘MKB-plein’. Een dergelijke clustering, mits economisch haalbaar, kan bijdragen aan het versterken van het draagvlak en de draagkracht voor de nu nog verspreid in Wanssum gelegen voorzieningen. Hierbij zal echter wel goed moeten worden nagedacht over een alternatieve invulling van de vrijkomende locaties. Deze ontwikkeling vindt plaats in het kader van de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum. De overige dorpen van Venray hebben geen of maar een zeer beperkt winkelaanbod. Dit terwijl winkels bijdragen aan het voorzieningenniveau en hiermee de leefbaarheid van het dorp. De levensvatbaarheid van winkels in de kleine kernen staat sterk onder druk, onder andere door de schaalvergroting van winkels en de toegenomen mobiliteit. Steeds meer winkels verdwijnen dan ook uit het dorpsbeeld.