Document · PDF

02 Kadernota 2024 (incl raadsbesluit)

Gemeenteraad 4 juli 2023, gemeente VenrayBij agendapunt: Kadernota 202426.954 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Kadernota 2024

Gemeente Venray 16-05-2023

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Wij bieden u hierbij de kadernota 2024 aan. Net als ieder jaar gebruiken we het voorjaar voor het opstellen van een kadernota, met daarin een beeld van de huidige financiële situatie van Venray en de belangrijkste kaders voor de begroting 2024. Deze wordt dit najaar gepresenteerd. Net als bij de kadernota 2023, is de eerste bestuursrapportage 2023 geïntegreerd in deze kadernota 2024. In de begroting 2023 was een stelpost opgenomen voor de inflatie (voor 2023 € 2,4 mln). We hebben hiermee goed kunnen anticiperen op de stijgingen die hebben plaatsgevonden. Het blijft echter een onrustige en onzekere periode. Onzekerheid op het gebied van materiaal en arbeid, maar ook de onzekerheid over de gemeentelijke financiën. De inflatie blijft hoog en de rentes lopen langzaam op. We zien oplopende kosten in investeringen en exploitatie, onder andere bij: - de aanpassing oude AH-pand voor de nieuwe bibliotheek; - de investeringen in hardware/software; - de bijdragen voor (ver)nieuwbouw Jera, MFC Wansum en MFC de Schól. Eerste bijstellingen begroting 2023 In deze kadernota zijn de eerste bijstellingen van de begroting 2023 opgenomen. De belangrijkste aanpassingen in de eerste bestuursrapportage 2023 hebben betrekking op: - openbare verlichting; - cao aanpassing gemeente; - loon- prijs- aanpassingen Veiligheidsregio Noord Limburg.

Het financieel resultaat van de eerste bijstellingen is € 119.530 positief. Rekening houdende met de eerder door uw raad genomen besluiten, is de stand van de post onvoorzien € 323.130 positief. Voorgesteld wordt om de post onvoorzien weer terug te brengen naar het oorspronkelijke bedrag van € 131.000. Dit betekent dat we voorstellen om een bedrag van € 192.130 ten gunste te brengen van het positieve begrotingsresultaat 2023. Ambities Het collegeprogramma 2022-2026 “Bouwen aan vertrouwen.” Het is gebruikelijk dat in de voorjaarsnota onze ambities voor de komende jaren worden vertaald in voorstellen voor het Meerjarig Uitgaven en Investeringsprogramma (MUIP). Ook in de aanloop naar deze voorjaarsnota is een inventarisatie gemaakt van de benodigde extra uitgaven en investeringen om, naast onze reguliere gemeentelijke taken, het Collegeprogramma 2022-2026 verder uit te kunnen voeren. De basis voor onze ambities liggen grotendeels vast in ons collegeprogramma welke afgelopen begroting verwerkt is. De MUIP-aanvragen in deze kadernota hebben voornamelijk betrekking op investeringen in (extern) vastgoed en het anticiperen op de digitale transformatie, in plaats van budgetten om nieuw beleid te realiseren. Het jaar 2022 werd afgesloten met een positief resultaat van € 17 miljoen.

Dit positieve resultaat wordt grotendeels direct benut in 2023 voor eenmalige investeringsbijdragen aan gemeenschapsaccommodaties (€ 6,5 mln.), maar ook door het overhevelen van gelden die in 2023 nodig zijn (€ 6,5 mln.). Denk hierbij aan de uitkering energietoeslag (€ 2 mln.), restant loonsom (€ 570 duizend) en opvang Oekraïners (€ 625 duizend). Totaal is dit dus € 13 miljoen die een bestemming heeft op de korte termijn. Meerjarenperspectief In de kadernota 2023 konden we nog een sluitend meerjarenperspectief presenteren, ondanks alle onzekerheden omtrent onze financiële positie. In deze kadernota 2024 is het meerjarenperspectief voor de jaren 2023, 2024 en 2025 positief. De jaren 2026 en 2027 zijn echter negatief. De gevolgen van de meicirculaire 2023 voor het gemeentefonds zijn nog niet bekend. De meicirculaire zal het huidige financieel meerjarenperspectief naar alle waarschijnlijkheid nog behoorlijk beïnvloeden.

Het verloop van de begroting 2023 en het meerjarenperspectief is als volgt: 3

Resultaat begroting 2023

Begroting 2023

Resultaat primaire begroting

480

Wijzigingen 2e bestuursrapportage 2022

485

Wijzigingen vóór 1e bestuursrapportage 2023

-23

Wijzigingen 1e bestuursrapportage 2023 en kadernota

519 1.461

Totaal Saldo

Kadernota 2024

(x € 1.000)

Meerjarenperspectief incl. MUIP

2023

2024

2025

2026

2027

1.461

1.493

4.319

-1.285

-2.288

Als gemeente streven we in de basis naar een structureel meerjarig sluitende begroting. Het bovenstaande meerjarenperspectief betekent dus dat er, vanwege het tekort vanaf 2026, voorlopig minder ambities met structurele financiële gevolgen opgepakt kunnen worden. In eerdere jaren waarin er geen sluitend meerjarenperspectief kon worden voorgelegd, is de keuze gemaakt om niet direct over te gaan tot het nemen van maatregelen maar daarmee te wachten tot de begrotingssamenstelling. Dit met de verwachting dat er dan meer duidelijkheid zal zijn over de financiële uitgangspunten voor de gemeenten. Het Rijk heeft overigens wel al aangegeven om € 1 miljard extra uit te keren aan de gemeenten voor 2026 en 2027. Dit is echter onvoldoende, waardoor we nog steeds een fors negatief saldo zien voor 2026 en verder. We zien bij vele gemeenten hetzelfde financiële beeld. Enerzijds is er sprake van incidentele voordelen maar aan de andere kant hebben zij te maken met een blijvende prijsinflatie en tekort aan personeel. Het Rijk heeft de Voorjaarsnota 2023 gepubliceerd. Omdat hier al wat concrete beloften in staan zijn deze meerjarig verwerkt. Het college laat graag een actueel meerjarenperspectief zien, dus de aankondigen uit de voorjaarsnota zijn alvast verwerkt in het meerjarenperspectief.

Via een Raadsinformatiebrief wordt de raad zo snel mogelijk op de hoogte gebracht van de resultaten van de meicirculaire. Risico's en Weerstandsvermogen COVID-19 Het risico is tot een minimum afgenomen derhalve zijn in deze kadernota geen maatregelen opgenomen. Noord Limburg West (NLW) In de risicoberekening is rekening gehouden met de ontwikkelingen die spelen rondom de NLW. De weerstandsnorm is op orde en is na inzet voor de incidentele lasten nog meer dan het dubbele van de minimale norm van 1,0. Weerstandsvermogen

2023

2024

2025

2026

2027

Weerstandsratio

10,01

5,40

3,45

2,40

2,34

Rekening houdend met de risico’s, is de vrije ruimte in 2023 € 26 miljoen. In de jaren daarna daalt de vrije ruimte tot circa € 10 miljoen in 2027.

Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Venray.

Vaststellingsbesluit De raad van de gemeente Venray, Gelezen het advies van B&W van 16 mei 2023. Besluit: Besluit inzake kadernota 2024: 1. Vaststellen van de kadernota 2024, inclusief het Meerjarig Uitgaven- en Investeringsplan (MUIP) 2024-2027 als richtinggevend kader voor de Programmabegroting 2024-2027. Besluit inzake 1e bijstellingen 2023: 1. Instemmen met de 1ste bijstelling en de daarin opgenomen, financiële en administratieve mutaties in de exploitatie en investeringsbudgetten, reserves en voorzieningen; 2. Akkoord gaan met het positieve resultaat 2023 van € 119.530 voortvloeiend uit de 1e bijstellingen 2023 en dit ten gunste te brengen van de post onvoorziene uitgaven 2023; 3. Het resultaat uit deze 1e bijstellingen over de jaren 2024 tot en met 2027 verwerken in de meerjarenbegroting; 4. De post onvoorziene uitgaven 2023 weer op het oorspronkelijke begrotingsniveau van € 131.000 terugbrengen door het bedrag van € 192.130 ten gunste te brengen van het begrotingsresultaat 2023.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 5 juli 2023.

, voorzitter

, raadsgriffier

Inhoud Kadernota 2024 .......................................................................................................................................................................... 1 Aanbiedingsbrief ........................................................................................................................................................................ 3 Vaststellingsbesluit..................................................................................................................................................................... 6 Inhoud ........................................................................................................................................................................................ 8 Leeswijzer ................................................................................................................................................................................ 10 1. Financieel meerjarenperspectief ........................................................................................................................................... 11 1.1 Meerjarenperspectief inclusief MUIP ............................................................................. 11 Inleiding .....................................................................................................................

11 1.2 Huidig verwacht resultaat ........................................................................................... 11 Onderstaand wordt het huidig verwacht resultaat zoals vermeld in het meerjarenperspectief bij 1.1 nader toegelicht. ............................................................................................... 11 Begrotingsresultaat begroting 2023- 2027. ..................................................................... 11 1.3 Ontwikkelingen ......................................................................................................... 12 Gemeentefondsuitkering............................................................................................... 12 Overige ontwikkelingen 2023-2027 ................................................................................ 14 2. Reservepositie en weerstandsvermogen ............................................................................................................................... 15 2.1 Weerstandsvermogen ................................................................................................ 15 2.2 Risico's..................................................................................................................... 15 2.3 Reservepositie .......................................................................................................... 16 3.

Programma's ......................................................................................................................................................................... 17 Inleiding programma's ................................................................................................. 17 Programma 1 Leven ........................................................................................................ 18 Meerjarig uitgaven en investeringsplan (MUIP) ................................................................ 24 Programma 2 Wonen ....................................................................................................... 24 Meerjarig uitgaven en investeringsplan (MUIP) ................................................................ 27 Programma 3 Werken ...................................................................................................... 28 Meerjarig uitgaven en investeringsplan (MUIP) ................................................................ 30 Programma 4 Besturen .................................................................................................... 31 Meerjarig uitgaven en investeringsplan (MUIP) ................................................................ 39 4.

De 1e bijstellingen 2023 ....................................................................................................................................................... 40 Actueel financieel beeld na bijstellingen ............................................................................. 40 Verloop investeringen ...................................................................................................... 41 Bijlagen .................................................................................................................................................................................... 42 Bijlage 1. Totaaloverzicht MUIP-aanvragen......................................................................... 42 Programma 1 Leven ..................................................................................................... 42 Programma 2 Wonen ................................................................................................... 43 Programma 3 Werken .................................................................................................. 44 Programma 4 Besturen ................................................................................................ 45 Totaaloverzicht per programma .....................................................................................

48 In onderstaand overzicht zijn de investeringen en exploitatielasten zichtbaar gemaakt per programma. Beginnend met de exploitatielasten (kenmerk CP) en daarna de investeringen (kenmerk TCP). De investeringen zijn in totalen weergegeven als projecten. Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat de rentecomponent van de kapitaallasten (rente en afschrijving)

budgettair neutraal is verwerkt. Deze wordt bij het opstellen van de begroting integraal doorgerekend en het resultaat hiervan verwerkt in het begrotingsresultaat. ........................ 48 Bijlage 2. Uitgangspunten meerjarenbegroting 2023-2027 ................................................... 49 Inleiding ..................................................................................................................... 49 2.1

Prijsontwikkeling ............................................................................................... 49

2.3

Belastingscenario .............................................................................................. 50

2.4

Renteomslag ..................................................................................................... 52

2.5

Ontwikkelingen in de taakstelling ........................................................................ 53

2.6

Grondbedrijf ..................................................................................................... 53

2.7 Kengetallen ........................................................................................................... 54 Inwoners en huishoudens ............................................................................................. 54 Woonruimten .............................................................................................................. 55 Bijstandsontvangers .................................................................................................... 55 Leerlingen .................................................................................................................. 56 WOZ-waarden ............................................................................................................. 56 Bijlage 3. Reserves en voorzieningen ................................................................................. 57 Bijlage 4. Raadsinformatiebrieven ..................................................................................... 58 Bijlage 5. Stelpost inflatie ................................................................................................ 59 Bijlage 6. Mutaties investeringsbudgetten .......................................................................... 60 Bijlage 7. Lijst met afkortingen ......................................................................................... 64

Leeswijzer Voor u ligt de kadernota 2024, inclusief het Meerjaren Uitgaven en Investeringsplan 2024-2027 (MUIP) . De kadernota dient als richtinggevend kader voor de op te stellen Programmabegroting 2024-2027. De bestuursrapportage is geïntegreerd in de kadernota. De 1e bijstellingen 2023 zijn nader toegelicht in hoofdstuk 4 van deze kadernota. Door de automatische koppeling tussen LIAS onderdeel financieel management en LIAS onderdeel document management worden tekstuele en financiële onderbouwingen (begrotingswijzigingen) direct opgenomen in de kadernota. Hierdoor kunnen dezelfde toelichtingen voorkomen in de verschillende deelprogramma's. In het overzicht van de financiële afwijkingen op programmaniveau kan het onderwerp van de begrotingswijziging meerdere keren voorkomen echter kan de financiële invloed (positief en negatief) per deelprogramma verschillen. Deze kadernota kent de volgende opzet: Hoofdstuk 1:

Weergave toelichting op het financiële meerjarenperspectief voor 2023-2027.

Hoofdstuk 2:

Weergave van de (meerjarige) ontwikkeling van de reservepositie en het weerstandsvermogen.

Hoofdstuk 3:

Per programma een beschrijving van activiteiten om de gestelde doelen te kunnen realiseren.

Hoofdstuk 4:

1e bijstellingen 2023.

Bijlage 1:

Totaaloverzicht MUIP 2024-2027.

Bijlage 2:

Uitgangspunten meerjarenbegroting 2024-2027.

Bijlage 3:

Reserves en Voorzieningen.

Bijlage 4:

Raadsinformatiebrieven.

Bijlage 5:

Stelpost inflatie.

Bijlage 6:

Mutaties investeringsbudgetten.

Bijlage 7:

Lijst met afkortingen.

De bedragen in de tabellen zijn in € 1.000 tenzij anders is vermeld.

1. Financieel meerjarenperspectief 1.1 Meerjarenperspectief inclusief MUIP Inleiding Algemeen In de aanbiedingsbrief is de huidige financiële situatie op hoofdlijnen toegelicht. Een nadere toelichtingen op de ontwikkelingen en de bijbehorende scenario’s in het gemeentefonds zijn opgenomen bij onderdeel 1.3 Ontwikkelingen. Hoge inflatie Het is geen nieuws meer dat de inflatie het laatste half jaar omhoog geschoten is. Dit heeft uiteraard ook gevolgen voor onze uitgaven als gemeente. Op onderdelen is dat al direct zichtbaar zoals bij diverse investeringen. Daarvoor zijn al enkele investeringsbedragen bijgesteld zoals MFA Merselo en De Linde in Oirlo. Ook de energieprijzen stijgen fors. Bij samenstelling van de begroting worden de reguliere budgetten tegen het licht gehouden of deze bijgesteld moeten worden en voor hoeveel. Daar tegenover staat dat het rijk op basis van landelijke cijfers de lasten als gevolg van de inflatie compenseert. Uit de meicirculaire zal blijken wat de financiële correctie voor Venray betekent. Hieronder wordt het huidig verwachte verloop van het meerjarenperspectief 2023 – 2027 getoond. Voor een nadere inhoudelijke toelichting op het meerjarenperspectief verwijzen wij u naar onderdeel 1.1 tot en met 1.3. Kadernota 2024

2023

2024

2025

2026

2027

Begrotingsresultaat begroting 2023 - 2027

611

3.010

5.352

-2.063

-2.270

Post onvoorzien begroting 2023 - 2027

-131

2e berap 2022

485

601

542

2.823

310

Raadsbesluiten tot en met april 2023

-23

-79

-77

-80

-82

1e Berap 2023

519

501

200

-284

-580

1.461

3.902

5.886

265

-2.754

389

856

917

2.976

1.461

4.291

6.742

1.182

223

-2.798

-2.423

-2.467

-2.510

1.461

1.493

4.319

-1.285

-2.288

Huidig verwacht resultaat Kadernota 2024 Geactualiseerd meerjarenperspectief Totaal nieuwe MUIP aanvragen Meerjarenperspectief incl. MUIP

1.2 Huidig verwacht resultaat Onderstaand wordt het huidig verwacht resultaat zoals vermeld in het meerjarenperspectief bij 1.1 nader toegelicht. Begrotingsresultaat begroting 2023- 2027. Dit betreft het begrotingsresultaat 2023-2027 na vaststelling van de programmabegroting 20232026 door de raad op 8 november 2022. 2e berap 2022. De 2e bestuursrapportage 2022 is vastgesteld in de raad van 13 december 2022.

Raadsbesluiten tot en met april 2023. Hieronder is een specificatie opgenomen van de door uw raad tot en met 11 april 2023 genomen besluiten die financiële gevolgen hebben voor het meerjarenperspectief. Ook de 2e bestuursrapportage 2022 is opgenomen in onderstaande specificatie. De administratieve wijzigingen welke geen financiële consequenties hebben, worden in tegenstelling tot eerdere verantwoordingsdocumenten, zichtbaar gemaakt. Dit komt door de automatische koppeling met de financiële gegevens. In het meerjarenperspectief zoals gepresenteerd bij onderdeel 1.1. is de 2e bestuursrapportage afzonderlijk zichtbaar gemaakt.

Specificatie Raadsbesluiten

2023

2024

2025

2026

2027

2e Berap 2022

485

601

542

2.823

310

Aanvullend krediet sloop deel Raayland College

-17

Aanvulling projectbudget vm AH-pand

Bekostiging aanleg tweede kunstgrasveld Sv Venray

-27

Correctie indexering subsidie vanaf 2023 van diverse instellingen.

Herbestemming scholen

Vaststelling grondexploitatie Smakt

-4

Verdeling oormerken meicirculaire 2022

-25

-37

-38

-42

-44

Totaal raadsbesluiten t/m april 2023

462

522

466

2.743

227

In deze tabel worden raadsbesluiten waarvan het totaalbedrag binnen het programma 0 is uitgesloten. 1e berap 2023. De bijstellingen van de 1e bestuursrapportage zijn tekstueel en financieel nader toegelicht bij onderdeel 4. De 1e bijstellingen 2023. Kadernota 2024. De ontwikkelingen zijn opgenomen bij het onderdeel kadernota 2024. Deze worden nader toegelicht bij onderdeel 1.3 Ontwikkelingen.

1.3 Ontwikkelingen Gemeentefondsuitkering In deze kadernota informeren we u over de status van enkele actuele onderwerpen met betrekking tot het gemeentefonds. 28 april j.l. heeft het Rijk de Voorjaarsnota 2023 gepubliceerd. Hierin staan ook ontwikkelingen vermeldt met betrekking tot het gemeentefonds. De financiële gevolgen hiervan komen tot uiting in de Meicirculaire 2023. Een aantal ontwikkelingen lichten we (met de nodige voorbehouden) toe in deze kadernota. Gemeenten hebben in deze periode, net als vorig jaar, weer informatie nodig voor het opstellen van de begroting 2024, waarbij de provinciaal toezichthouder toetst of een begroting structureel en reëel in evenwicht wordt gebracht. Velen, zowel bij het Rijk als bij de gemeenten, pleitten voor meer financiële zekerheid voor de gemeenten. Vanwege de onvrede van gemeenten over de onderuitputting van de rijksmiddelen en de bijbehorende accresverlaging hebben het Rijk en de gemeenten in juni 2022 een accresafspraak gemaakt. Die accresafspraak houdt in dat het volumedeel van het accres van 2022 tot en met 2025 wordt vastgezet op de stand van de Meicirculaire 2022, en het LPO-deel van het accres, dat is de compensatie voor de loon- en prijsstijging van de gemeenten, wordt elk voorjaar vastgezet

voor het lopende jaar. Dit gebeurt op basis van het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau, dat elk voorjaar verschijnt. Bij de Septembercirculaire 2022 hebben wij u geïnformeerd dat het jaar 2022 niet meer zou worden aangepast voor loon- en prijsstijgingen. Gemeenten zouden hierdoor geen compensatie krijgen voor de gestegen loon- en prijsindex na de voorjaarsnota van het rijk. In de najaarsnota 2022, van november 2022, heeft het Rijk alsnog aangekondigd dat het van plan is om in de voorjaarsnota 2023 extra loon- en prijscompensatie uit te keren voor de prijsstijgingen in het jaar 2022. De verwachte ontwikkeling van het gemeentefonds voor 2023-2027 wordt hieronder verder uitgewerkt en toegelicht. Verwachte ontwikkelingen gemeentefonds (x €1.000) 2023 2024

2025

2026

2027

Extra groei LPO vanaf 2023

175

550

1.050

1.150

1.225

Extra groei LPO - compensatie prijsstijgingen 2022

300

290

280

Nieuwe financieringssystematiek Totaal

2.000 475

850 1.350 1.440 3.505

De onderwerpen en de bijbehorende inschatting van de financiële ontwikkelingen voor de gemeentefondsuitkering zijn onderstaand toegelicht. Extra groei LPO Het Centraal Planbureau (CPB) heeft op 9 maart 2023 het Centraal Economisch Plan (CEP) 2023 gepubliceerd. Het CPB raamt in het CEP 2023 een hogere loonstijging en een hogere prijsstijging voor consumptie en investeringen. Dit betreft een raming, mocht de inflatie straks lager uitvallen, dan zal ook dit evenredig worden verlaagd. Vanwege deze onzekerheid kiest het college ervoor om voor gemeente Venray 50% van deze verwachte groei te ramen voor de stijging van de gemeentefondsuitkering. Deze bedragen zijn weergegeven in bovenstaande tabel op de regel 'Extra groei LPO vanaf 2023'. Het betreft een inschatting, de definitieve cijfers volgen bij de aankomende Meicirculaire. In de Najaarsnota 2022 heeft het kabinet aangekondigd een extra prijsbijstelling vanwege de uitzonderlijk hoge prijsstijgingen in 2022 uit te keren. In de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is bekend gemaakt dat deze compensatie 127 miljoen bedraagt. Volgens voorlopige berekeningen komt dit voor Venray neer op een compensatie van ongeveer 300.000 euro. Ook hiervan wordt de exacte verdeling in de Meicirculaire 2023 bekend gemaakt.

Nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 Via de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire 2022 hebben wij u geïnformeerd over de stand van zaken rondom de nieuwe financieringssystematiek en de bijbehorende teruggang van de gemeentefondsuitkering voor het jaar 2026. Ook hebben wij u daarbij geïnformeerd over de eenmalige bijdrage van € 1 miljard die in 2026 beschikbaar is gesteld (voor Venray ruim € 2.2 mln.). Het Rijk schrijft in de Voorjaarsnota 2023 dat deze € 1 miljard vanaf 2027 structureel doorgeraamd wordt. De gevolgen hiervan voor Venray volgen in de aankomende Meicirculaire. In de 2026 is systematiek van 'samen de trap op-trap af' verlaten met de keuze van het Rijk om gemeenten een miljard extra compensatie toe te voegen in het gemeentefonds. Daarnaast schrijft het Rijk in de Voorjaarsnota 2023 dat de groei (accres) van het gemeentefonds vanaf 2027 gelijk wordt aan de groei van het bruto binnenlands product. Voor deze nieuwe systematiek is gekozen omdat de groei van het BBP een sterkere koppeling heeft met de brede uitgavenontwikkeling bij gemeenten en provincies. Het Rijk is ervan overtuigd dat gemeenten en provincies hiermee een stabiele, solide en duurzame financiële basis wordt geboden. De voorjaarsnota van het Rijk bevat geen nieuwe informatie over de mogelijke uitbreiding van het lokale belastinggebied.

Opschalingskorting De Voorjaarsnota 2023 van het Rijk biedt geen nieuwe informatie over de opschalingskorting. Ondanks de extra middelen vanaf 2027 blijven voor gemeenten in de jaren vanaf 2026 grote kortingen in de boeken staan: in 2026 een daling van circa € 2 miljard ten opzichte van 2025. Onderdeel daarvan is de opschalingskorting (ongeveer € 700 miljoen). Het grote gat dat hierdoor ontstaat van 2025 naar 2026 (ravijnjaar) blijft daarmee in stand. 13

De VNG heeft hier recent op gereageerd dat ze in overleg willen. Zij stellen dat als alle opgaven en wettelijke verantwoordelijkheden in stand blijven én er sprake is van een forse vermindering van middelen, dit consequenties zal hebben voor inwoners die desastreus kunnen uitpakken. Overige ontwikkelingen 2023-2027 Begroting 2024 van de Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) De concept ontwerp begroting 2024 van de VRLN laat een kostenstijging zien, die een hogere bijdrage van de aangesloten gemeenten tot gevolg heeft. Deze voorliggende begroting heeft als gevolg voor de gemeente Venray een verhoging van de inwonersbijdrage. Dit betreft een verhoging van de loonkostenstijging CAO van 3,3%, conform de nieuwe CAO. Daarnaast zit er ook een stijging in de materiële kosten van 5,9%. Vermoedelijk wordt de kostenstijging gecompenseerd via de gemeentefondsuitkering. Noord Limburg West (NLW) Voor 2023 ontstaan er wederom tekorten bij de NLW. De verwachtingen zijn dat dit de komende jaren zo zal blijven en dat deze mogelijk hoger zijn dan de eerder vastgestelde begroting. Als vervolg op de eerder vastgestelde koers worden door de gemeenten twee nieuwe opdrachten geformuleerd. Enerzijds gericht op de lange termijn waarbij de focus ligt op het participatiebeleid van de drie gemeenten en anderzijds de korte termijn waarbij de focus ligt op continuering van de bedrijfsvoering van de NLW.

Dit zal effect gaan hebben op de begroting. Ook de recente forse verhoging van het wettelijk minimumloon heeft meerjarig een negatieve doorwerking aangezien het rijk maar gedeeltelijk compenseert. Totaal nieuwe Meerjarig Uitgaven en Investeringsprogramma (MUIP) 2024-2027 In de Kadernota vinden ontwikkelingen hun plek. Dit zijn ontwikkelingen die nog niet financieel vertaald zijn in de meerjarenbegroting en die via het MUIP worden ingediend. Bij de vaststelling van de programmabegroting 2024 worden de aanvragen die opgenomen staan voor de jaarschijf 2024 definitief. Indien er in de periode van nu tot aan de vaststelling van de programmabegroting 2024 andere inzichten ontstaan, kan dit aanleiding zijn tot herprioritering. In de programma’s van deze kadernota 2024 wordt inzicht gegeven op hoofdlijnen van de MUIPaanvragen. In bijlage 1 is een totaaloverzicht MUIP-aanvragen opgenomen waarbij de afzonderlijke MUIP-aanvragen financieel inzichtelijk zijn gemaakt en toegelicht. In voorgaande jaren zijn de incidentele lasten ten laste van de vrije ruimte in de algemene reserve gebracht. In deze kadernota wordt dit ook nu weer voorgesteld. Het doel van de algemene reserve is onder meer deze in te zetten ter dekking van incidentele lasten.

2. Reservepositie en weerstandsvermogen

Inleiding In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op het weerstandsvermogen: het vermogen van de gemeente om substantiële tegenvallers op te vangen zonder dat het bestaande beleid daarvoor moet worden aangepast. Hiervoor is inzicht vereist in de omvang van de aanwezige reserves (weerstandscapaciteit) en in de risico's. Bij de berekening van risico’s hanteren we een bestendige gedragslijn: de concreet aanwijsbare en kwantificeerbare risico’s worden meegenomen. Er zijn dus diverse risico’s die we wel kunnen benoemen, maar waarvan de omvang niet bekend is en/of de kans op manifesteren zeer ongewis is. Derhalve moeten de uitkomsten als richtinggevend worden geïnterpreteerd.

2.1 Weerstandsvermogen

In het huidige risicobeleid is de minimumwaarde van het weerstandsvermogen op 1,0 gesteld. Dat wil zeggen dat de berekende risico’s in ieder geval zijn afgedekt door de aanwezige weerstandscapaciteit. Hiermee sluiten we aan bij de adviezen van de provinciaal toezichthouder. Daarnaast streven we een minimale omvang van de weerstandscapaciteit na van € 12 mln. Op basis van de uitgangspunten in deze Kadernota 2024 verwachten we onderstaande ontwikkeling van de weerstandscapaciteit. Momenteel wordt gewerkt aan de actualisering van het risicobeleid. Daarbij wordt naast enkele wenselijke aanpassingen ook gekeken naar de norm voor het weerstandsvermogen en de minimale omvang van de weerstandscapaciteit. Verwachting is het geactualiseerde risicobeleid in het najaar 2023 te bespreken en vast te stellen. Daarbij gaan we uit van de huidige norm van 10% van de jaarexploitatie. Stand ultimo (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve

21.722

11.256

Risicoreserve grondbedrijf

7.664

7.429

7.028

6.615

6.190

nvt

Weerstandscapaciteit

29.386

18.685

18.283

17.870

17.446

Algemene risico's

2.368

2.886

4.724

6.845

6.874

569

575

582

589

2.937

3.462

5.306

7.434

7.462

Vrije ruimte

26.450

15.223

12.978

10.436

9.983

- Algemeen

19.355

8.370

6.532

4.410

4.382

- Grondbedrijf

7.095

6.853

6.445

6.026

5.601

Weerstandsvermogen

10,01

5,40

3,45

2,40

2,34

Niet benutte deel belastingcapaciteit

Risico's grondbedrijf Risico's

Tabel 2.1. opbouw weerstandsvermogen Definitie weerstandsvermogen: bedrag weerstandscapaciteit delen door bedrag risico’s Het totale weerstandsvermogen neemt in de planperiode af van 10,01 naar 2,34. Het weerstandsvermogen blijft nog ruim boven de minimale grens van 1,0. De vrije ruimte neemt in de planperiode af met € 16,5 mln. In de algemene reserve daalt de vrije ruimte met 15,0 mln. In de risicoreserve van het grondbedrijf daalt de vrije ruimte met ca. 1,5 mln. De weerstandscapaciteit daalt in de komende planperiode fors: van € 29,4 mln in 2023 naar € 17,4 mln in 2027. Dit wordt met name veroorzaakt door de (eenmalige) aanwendingen uit de algemene reserve.

2.2 Risico's Stand ultimo (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Sociaal domein

2.688

2.733

2.817

2.894

2.981

566

542

517

493

444

Verbonden partijen

1.481

Pensioen/arbeidsongeschiktheid bestuurders

1.100

Niet gecompenseerde prijsstijgingen/inflatie e.d.

1.300

259

7.394

7.415

7.474

7.527

7.565

-1.849

-1.854

-1.869

-1.882

-1.891

Garanties

Impact COVID-19 Diversen Totaal algemene risico's Correcties cf risicobeleid: Risico's doen zich niet in 1 jaar voor

Niet geïdentificeerde risico's

1.200

Opvangen risico's in exploitatie

-4.378

-3.875

-2.082

Totaal algemene risico's na correctie

2.368

2.886

4.724

6.845

6.874

Risico 's grondbedrijf Totaal risico's

1.200

569

575

582

589

2.937

3.462

5.306

7.434

7.462

De risico’s nemen in de planperiode met € 4,5 mln. toe. De risico’s in het grondbedrijf alsook de algemene risico's blijven nagenoeg gelijk. De toename van de risico's wordt veroorzaakt door de correctiepost “opvang van risico’s in exploitatie”. Deze neemt af omdat we voor toekomstige jaren in principe uitgaan van een sluitende exploitatie. Voor de eerste 3 jaren draagt het gemiddelde rekeningresultaat nog bij aan deze correctiepost.

2.3 Reservepositie De stand van de reserves ontwikkelt zich als volgt: Stand ultimo (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve (vrij)

21.722

11.256

Risicoreserve grondbedrijf

7.511

7.396

7.014

6.628

6.237

T.b.v. bepaling weerstandsvermogen

29.234

18.652

18.270

17.884

17.493

Bestemmingsreserves algemeen

22.289

21.437

20.638

19.855

19.269

Bestemmingsreserve grondbedrijf

4.183

4.360

55.705

44.448

43.268

42.099

41.122

Totaal

De totale waarde van de reserves neemt in de planperiode af met € 14,6 mln. Dit wordt met name veroorzaakt door de afname van de algemene reserve (€ 10,5 mln), de daling van de risicoreserve grondbedrijf (€ 1,2 mln) alsmede de daling binnen de algemene bestemmingsreserves (€ 3,0 mln). Bestemmingsreserves zijn geoormerkt maar kunnen na raadsbesluit anderszins bestemd worden. Voor de beoordeling van de reservepositie worden de bestemmingsreserves aangemerkt als onderdeel van het eigen vermogen. Deze maken echter geen deel uit van de weerstandscapaciteit. Algemene dienst Stand ultimo (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve (adm) stand 31-dec-2022

25.292

21.722

11.256

Raadsbesluiten t/m mei 2023

-6.902

-2.187

Resultaatbestemming 2022 (besluit juli 2023)

17.085

Vrijval overheveling restant expl.budget

807

Budgetoverheveling alg.reserve

-329

reserve ontheemden

-625

1e bijstelling 2023 (besluit juli 2023)

-3.471

Storting in reserve overheveling rest.budgetten

-2.427

Decembercirculaire 2022 spec.bestemming

-1.182

-1.753

MUIP 2024 e.v. (besluit juli 2023)

-6.526

Algemene reserve (vrij)

21.722

11.256

In bovenstaande tabel is uitgegaan van de (administratieve) stand van de algemene reserve op balansdatum 31 december 2022 en zijn vervolgens de reeds genomen besluiten en de nog te nemen besluiten apart vermeld. Door deze mutaties afzonderlijk in beeld te brengen, vooruitlopend op definitieve besluitvorming, wordt een transparant beeld gegeven van de impact van de nog te nemen besluiten. Immers, toekomstige uitgaven uit hoofde van MUIP en andere raadsbesluiten leggen een claim op de (administratieve) algemene reserve. Voor de berekening van het weerstandsvermogen worden deze bedragen in mindering gebracht op de administratieve reserve. We gaan (vooralsnog) uit van een sluitende exploitatie 2024-2027 bij de begroting 2024. Grondbedrijf Stand ultimo (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Saldo per 1-1

7.829

7.664

7.429

7.028

6.615

Winstnemingen

399

151

Onttrekkingen

-563

-386

-401

-413

-425

7.664

7.429

7.028

6.615

6.190

Saldo per 31-12

De winstnemingen en bijdragen zijn gebaseerd op de geactualiseerde exploitatieberekeningen bij de Programmaverantwoording 2022. Er is rekening gehouden met tussentijdse winstnemingen gebaseerd op het principe dat de negatieve boekwaarde groter is dan de gecalculeerde nog te maken kosten. Eventuele toekomstige vertragingen in de uitvoering van exploitaties kunnen grote invloed hebben op de bovenstaande cijfers.

3. Programma's Inleiding programma's In deze kadernota komen de speerpunten van het collegeprogramma 2022-2026 tot uiting. Per programma lichten we onze ambities kort toe en beschrijven we aan welke speerpunten uit het collegeprogramma een bijdrage wordt geleverd. Ook benoemen we per programma eventuele nieuwe ontwikkelingen vanaf 2023 waar we als gemeente mee te maken gaan krijgen. Tot slot worden per programma de MUIP-aanvragen toegelicht en er wordt inzicht gegeven in de hieruit volgende (meerjarige) financiële effecten. Financiële gevolgen Hieronder treft u het totaaloverzicht aan van de financiële gevolgen per programma van de MUIPaanvragen. Voor een nadere inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar de diverse (deel)programma’s. Deze financiële gevolgen zijn verwerkt in het meerjarenperspectief in hoofdstuk 1. Het overzicht toont de toe- of afname van de exploitatielasten ten opzichte van de huidige begroting 2023-2026. Door de actualisering van de bestaande MUIP-aanvragen qua fasering of investeringsbedrag ontstaan mutaties ten opzichte van de exploitatielasten die in de huidige begroting 2023-2026 zijn opgenomen.

Programma Omschrijving Bedragen x € 1

Investering 2024

2025 2027

Exploitatielasten 2024

2025

2026

2027

CP01

Leven

1.866.434

21.074

20.712

20.351

CP02

Wonen

158.956

168.440

173.608

178.288

CP03

Werken

50.000

11.550

20.046

30.572

CP04

Besturen

7.248.839

2.222.418

2.253.074

2.281.252

TCP01

Leven (projecten)

275.784

TCP02

Wonen (projecten)

240.000

TCP03

Werken (projecten)

508.110

Totalen

1.023.894

200.000 200.000 9.324.229 2.423.482 2.467.440 2.510.463

Programma 1 Leven Ambities In het collegeprogramma 2022-2026 is de volgende ambitie voor het programma Leven vastgelegd: “Wij geloven in het uitgangspunt dat voorkomen beter is dan genezen, dus zetten wij vol in op preventie. Wij werken aan een inclusieve Venrayse samenleving waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Wij doen een beroep op onze inwoners, hun omgeving én onze partners zoals (zorg)aanbieders om eigen verantwoordelijkheden te nemen en de eigen krachten in te zetten. Belemmeringen die het meedoen in de weg staan nemen wij zoveel mogelijk weg. Wij bieden ondersteuning aan onze inwoners die dat echt nodig hebben.” Het programma leven draagt bij aan de volgende speerpunten uit ons collegeprogramma: - Kadernota Sociaal domein - Gezondheid (inclusief sport) en Zorg - Onderwijsbeleid - Kunst & Cultuur - Inclusieve samenleving - Preventie - Accommodaties, subsidies en onderwijshuisvesting - Wonen en zorg (bijzondere doelgroepen) - Vangnet Ontwikkelingen De raad is in 2023 middels de raadsinformatiebrieven geïnformeerd over specifieke ontwikkelingen. In bijlage 4 is een overzicht opgenomen van deze raadsinformatiebrieven.

Voor programma Leven zijn voor 2023, naast de raadsinformatiebrieven, de volgende ontwikkelingen belangrijk en relevant om hier te benoemen: Hervormingsagenda Jeugd In de Hervormingsagenda Jeugd staan maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en de kosten te verlagen. Dit proces zou op 1 januari 2022 afgerond zijn, alleen loopt dit al meer dan een jaar uit. De discussie over het financiële kader tussen het Rijk en de gemeenten vertraagt de uitkomst van de Hervormingsagenda Jeugd. Het gaat dan vooral om de vraag wie financieel verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd wanneer de uitvoering niet de verwachte besparingen oplevert. Uiteindelijk op 17 april is er een principeakkoord bereikt met als onderdeel dat de besparingsopgave tot en met 2025 wordt bevroren. Dit betekent dat gemeenten in 2024 € 189 miljoen minder hoeven te bezuinigen op de jeugdzorg en in 2025 € 196 miljoen minder. Samen is dat € 385 miljoen. Daarna zal een deskundigencommissie met terugwerkende kracht een zwaarwegend oordeel geven over de vraag wie verantwoordelijk is voor tekorten. Naast het financieel kader, moeten er nog afspraken gemaakt worden over de inkoop en organisaties van specialistische jeugdzorg op regionaal en landelijk niveau. Dit neemt niet weg dat wij als gemeente al met enkele maatregelen aan de slag zijn gegaan, zoals het afbakenen en normaliseren.

Op 14 juni worden de Hervormingsagenda en het financieel kader tijdens de ALV van de VNG voorgelegd. Economische ontwikkelingen Het Centraal Planbureau heeft in maart 2023 het Centraal Economisch Plan 2023 gepubliceerd. Daarin vallen de volgende zaken op: • De Nederlandse economie groeit in 2023 en 2024 ondanks inflatie, mondiale afkoeling, hogere rente en correctie op de woningmarkt. De energieprijzen dalen inmiddels tot onder het prijsplafond maar de kerninflatie stijgt nog en zal pas in 2024 afzwakken. • De koopkrachtontwikkeling is in 2024 in doorsnee positief, maar compenseert de daling van 2022 niet helemaal; de armoede stijgt. Dit is een gevolg van het wegvallen van de steunmaatregelen (o.a. energietoeslag) die in 2023 nog van toepassing zijn. Het kabinet heeft overigens aangegeven, mede naar aanleiding van deze publicatie, medio 2023 te komen met een aanvullend gericht pakket voor de minima. De armoedeontwikkeling op middellange termijn laat ook zien dat de kabinetsdoelstellingen zonder aanvullend beleid niet gehaald worden. • De overheidsuitgaven zullen de komende jaren stijgen. Een belangrijke component hierin vormen de uitgaven voor AOW en de zorg als gevolg van de vergrijzing. Die vergrijzing zal ook voor ons als gemeenten gevolgen hebben voor de uitgaven in de Wmo. NLW De in 2020 vastgestelde strategische koers is niet uitvoerbaar gebleken.

Voor 2023 worden wij geconfronteerd met aanvullende tekorten voor de NV. De in december 2022 door de aandeelhoudersvergadering vastgestelde begroting gaat uit van een aanvullende tekort van

€ 1.500.000. Deze begroting vormt op dit moment nog steeds het uitgangspunt. In deze begroting is ook de verhoging van het minimumloon meegenomen waarbij het uitgangspunt is dat deze verhoging volledig door het rijk wordt gecompenseerd. Die zekerheid is er nog niet en vormt dus een risico. Bij de vaststelling van de koers is door gemeenten ook een incidenteel transitiebudget beschikbaar gesteld. Dit budget wordt nu primair ingezet ter dekking van het tekort. Als vervolg op de koers worden door de gemeenten twee nieuwe opdrachten geformuleerd. Enerzijds gericht op de lange termijn waarbij de focus ligt op het participatiebeleid van de drie gemeenten en anderzijds de korte termijn waarbij de focus ligt op continuering van de bedrijfsvoering van de NLW in afwachting van de uitkomst van de lange termijn opdracht. Voor deze laatste opdracht zullen nog investeringen noodzakelijk zijn. Het restant transitiebudget wordt dan ingezet ter dekking voor het tekort. Wij verwachten in de meicirculaire meer duidelijkheid te ontvangen over aanvullende financiering vanuit het rijk naar aanleiding van de verhoging wettelijk minimumloon en reguliere indexatie. Daarnaast is ook bij de 2de Berap 2022 rekening gehouden met een aanvullende bijdrage vanuit Venray van € 250.000 voor afdekking van het tekort 2022. Dit is uiteindelijk niet noodzakelijk gebleken. Deze middelen zijn overgeheveld naar 2023.

Gelet op voorgaande ramen we nu geen extra bijdrage voor 2023. Bij de 2de Berap is er een nieuw ijkmoment waarbij we meer zicht hebben op de uitkomsten van de meicirculaire en de ontwikkeling van de bedrijfsvoering. Ook hebben we dan meer zicht op het tekort voor 2024 waarvoor het op dit moment nog te vroeg is om een reële inschatting te maken. Ontheemden Als gemeente hebben wij gekozen voor een duurzame opvang van ontheemden. Bij ontheemden denken wij aan vluchtelingen uit Oekraïne, statushouders, asielzoekers, maar ook daklozen of mensen die uitstromen uit een instelling voor beschermd wonen. Het langdurig huisvesten in tijdelijke woningen heeft ook z'n effect op het sociaal domein. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) In 2022 is gewerkt aan het Gezond en Actief Leven Akkoord en is het Integraal Zorgakkoord vastgesteld. In het GALA hebben de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS gezamenlijk afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Met het GALA wordt ook een substantiële financiële impuls gegeven aan gemeenten om de doelen die in het akkoord gesteld zijn te kunnen behalen. Het financieel arrangement onder het GALA, en ook onder het Hoofdlijnen Sportakkoord II is één nieuwe brede specifieke uitkering (SPUK).

In de SPUK komt er voor gemeenten in deze kabinetsperiode circa € 300 miljoen per jaar beschikbaar en € 195 miljoen per jaar structureel (exclusief IZA middelen). Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dit te bereiken zijn afspraken gemaakt tussen het ministerie van VWS en een groot aantal partijen in de zorg. Ondertekenaars van het IZA zijn onder meer overkoepelende organisaties van ziekenhuizen, de geestelijke gezondheidszorg en de ouderenzorg. In het IZA is afgesproken dat er voor gemeenten jaarlijks maximaal € 150 miljoen structureel beschikbaar wordt gesteld voor concrete plannen om de IZA-doelen – die mede gericht zijn op gezondheidsbevordering – te verwezenlijken. Bibliotheekwerk Via een aanpassing van de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten en provincies in 2025 omgezet in een zorgplicht. De omvang van die zorgplicht moet nog verder worden uitgewerkt. Bibliotheken en POI’s kunnen hierop met hun gemeenten en provincies voorsorteren door gezamenlijk plannen te maken over het herstellen, versterken en het toekomstgericht maken van bibliotheekvoorzieningen. Dorpsondersteuner De pilot inzet dorpsondersteuner in Ysselsteyn is zeer succesvol gebleken en heeft aantoonbaar geleid tot minder inzet van Wmo-voorzieningen.

Dit signaal heeft ook andere dorpen van Venray bereikt en vanuit diverse dorpen wordt nu ook een beroep op een dorpsondersteuner gedaan. De pilot wordt geëvalueerd en onderzocht wordt of en zo ja hoe we hier in 2024 een vervolg aan kunnen geven. Versterking algemeen en gespecialiseerd welzijnswerk Vanwege de toenemende verschuiving van complexe casuïstiek van geïndiceerde voorzieningen naar algemene voorzieningen, de inzet op verschuiving van vragen vanuit huisartsenzorg naar de sociale basis en diverse ontwikkelingen (zoals welzijn op recept, sociale netwerkversterking, nieuwe ontwikkelingen binnen de toegang, inzet ervaringsdeskundigen) is een uitbreiding van inzet van deze voorzieningen vanaf 2024 nodig. Omgekeerde verordening We zijn op dit moment bezig met de voorbereiding om in 2024 te kunnen starten met de omgekeerde verordening. Dit is één verordening voor het hele sociale domein. Deze nieuwe verordening is niet opgebouwd volgens de wetten en regels maar volgens de hulpvraag van de inwoners. Deze verordening wordt in begrijpelijke taal beschreven en is voor onze organisatie een hulpmiddel om nog integraler te kunnen werken. 19

Tekstuele financiële afwijkingen programma Leven Aanpassing inflatie (loon en prijs) Omnibuzz De actualiteit leidt tot forse prijsstijgingen in 2023. De NEA-index die contractueel van toepassing is op de vervoerstarieven valt voor 2023 historisch hoog uit, namelijk 13,7%. Ook bij andere bedrijfsvoeringskosten zien wij forse indexaties en ook de recente cao afspraken resulteren in forse verhogingen. Dit leidt tot structurele kostenstijgingen, zelfs als de dienstverlening en omvang van het vervoer op hetzelfde niveau blijven. Aanpassing inflatie (loon en prijs) Veiligheidsregio Limburg-Noord Op basis van de bestuursbegroting 2024 van de Veiligheidsregio Limburg-Noord, die onlangs ontvangen is, waarin ook het jaar 2023 is opgenomen voor correctie loon- en prijsindex. De correctie wordt ten laste gebracht van de stelpost inflatie, die in de begroting is opgenomen. Dit betreft een bedrag van € 668.000. Aanstelling Wmo Consulent en Participatiecoach ten laste van surplus Beschermd Wonen Per 1 januari 2022 hebben alle lokale gemeenten een grotere verantwoordelijkheid gekregen voor de zorg en de huisvesting van inwoners met complexe problematiek. De centrumgemeentefunctie is komen te vervallen maar we blijven wel verplicht om regionaal samen te werken.

Dit heeft in onze regio (Noord- en Midden Limburg) geleid tot een samenwerkingsovereenkomst met regionale afspraken op hoofdlijnen, visie en beleid (besluitvorming in de colleges) en een samenwerking in de MGR voor de uitvoering (inkoop, contractmanagement, monitoring, financieel beheer, verdeelmodel, coördinatie toegang en beleidsproces). Dit is op 26 oktober 2021 en op 24 mei 2022 door het college besloten. Dekking surplus Beschermd Wonen. Betreft een budgettair neutrale wijziging. Aanvraag bijdrage voor (ver)nieuwbouw Jera Er wordt een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor de (ver) nieuwbouw Jera. De kosten hiervoor worden gedekt uit de reserve Accommodatiefonds. Het betreft een bedrag van € 50.000 en is een budgettair neutrale wijziging. Conform college besluit 24 januari 2023. Actieplan wonen en zorg In februari 2022 is door de gemeenteraad het omgevingsprogramma Wonen “Verder bouwen aan de toekomst van Venray” vastgesteld. Hierin staan vijf inhoudelijke thema’s centraal. Het thema Wonen en zorg is er daar één van. Binnen het thema Wonen en zorg is een uitvoeringsprogramma opgesteld met als resultaat het opstellen van een “actieplan wonen-zorg”. Kosten worden ten laste gebracht van het surplus Bescherm Wonen, zijnde € 115.000. Dit is een budgettair neutrale wijzing conform collegebesluit 21 maart 2023.

Actualiseringen investeringen 2023 Actualiseringen investeringen 2023 ten tijde van de jaarrekening 2022. Beleidsplan Evaluatie en herijking aanpak van armoede en schulden 2024-2027 Op 17 december 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Beleidsplan De volgende stap in de aanpak van armoede 2020-2022. Dit huidige beleidsplan voor de aanpak van armoede en schulden is geëvalueerd. We hebben de aandachtspunten uit de evaluatie, huidige ontwikkelingen en inzichten meegenomen in onze voorgestelde aanpak van armoede en schulden 2024-2027. Voor het jaar 2023 wordt de wijziging bij deze Berap meegenomen conform collegebesluit van 28 maart 2023. Voor 2024 en verder wordt de wijziging meegenomen bij het raadsvoorstel van 9 mei 2023.

CAO aanpassing Aanpassen van de jaarwedden i.v.m. CAO indexering van 4,12%. Convenant Geopark Peelhorst en Maasvallei Venray ligt geologisch gezien in een gebied met een unieke landschappelijke situatie als gevolg van breuken in de ondergrond. Voorbeelden zijn de Peelrandbreuk en Tegelenbreuk met beiden allerlei aftakkingen. Die situatie is zo uniek dat een Unesco Geopark status voor dit gebied haalbaar is. Dat blijkt uit een gesprek met het Nederlands Forum Unesco Global Geoparks (NFUGG). De Unesco status genereert extra middelen voor het behoud van deze bijzondere natuurlijke waarden en vergroot ook de toeristische aantrekkingskracht van onze regio. Samen met de gemeenten Bernheze, Boekel, Deurne, Gemert-Bakel, Maashorst, Land van Cuijk, Peel en Maas, Horst aan de Maas, Provincie Noord-Brabant, Provincie Limburg, Waterschap Aa en Maas en Waterschap Limburg proberen we die Unesco status uiterlijk in 2025 te bereiken. Op dit moment doen de Limburgse gemeenten Leudal, Roerdalen en Roermond niet mee, maar overwegen Leudal en Roerdalen serieus om ook aan te haken. Uit de aanbevelingen van de NFUGG om de Unesco Geopark status te bereiken, blijkt dat daarvoor nog extra inzet nodig is. Daarom moeten we tot en met 2025 extra investeren om ons gezamenlijk doel te bereiken. Dat betekent dat voor 2024 en 2025 een extra bijdrage van de deelnemende partijen nodig is.

Van de gemeente wordt een extra bijdrage van maximaal € 25.000 gevraagd over de jaren 2024 (€ 7.500) en 2025 (€ 17.500). Diverse onttrekkingen uit de reserve huisvesting primair onderwijs; voorbereidingskrediet Focus-Spectrum, De Keg/Coninxhof en De Wijnberg In overeenstemming met de in 2015 door de raad vastgestelde visie op onderwijshuisvesting dienen budgetten voor onderwijshuisvesting zoveel mogelijk voor dit doel te worden ingezet. De reserve is bestemd voor aanvullende werkzaamheden op het gebied van huisvesting primair onderwijs. Deze wijziging betreft diverse onttrekkingen uit de reserve voor diverse werkzaamheden. Het betreft een budgettair neutrale wijziging. Doorontwikkeling aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties Noord- en Midden-Limburg 2023 Er wordt een bedrag beschikbaar gesteld van € 48.797 uit het surplus Beschermd Wonen aan de gemeente Venlo om het tekort op de Doeluitkering Vrouwenopvang (DUVO) 2023 op te vangen. Conform collegebesluit Doorontwikkeling aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties Noord- en MiddenLimburg 2023 van 6 december 2022. Betreft een budgettair neutrale wijziging. Gemeentelijke Onderwijs Achterstandenbeleid (GOA) Eind 2022 hebben wij een verleningsbeschikking van het rijk ontvangen waarin is opgenomen dat de gemeente Venray in 2023 € 1.089.675 ontvangt.

Gezondheid en versterkte omgeving Sinds de Kadernota Sociaal Domein ‘De volgende stap’ hanteren we een brede definitie van het sociaal domein en maken sport en gezondheid ook onderdeel uit van de kadernota. We richten ons op het versterken van de omgeving, positieve gezondheid, promotie van een gezonde leefstijl en preventie. Deze beweging wordt ook centraal gesteld in het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Sportakkoord waarvoor we het plan van het huidige Leefstijlakkoord gaan actualiseren. Venray Beweegt is bij uitstek actief in de omgeving op het gebied van gezondheid, promotie van een gezonde leefstijl en preventie en de inzet hierop zal de komende jaren door alle ontwikkelingen in het sociaal domein en de (gezondheids)zorg alleen maar toenemen. Betreft een bedrag van € 33.643. Huisvesting primair onderwijs (huur/lease) Bij het opstellen van de begroting 2023 is per abuis het gemuipte budget voor Focus Spectrum voor het jaar 2024 uit de begroting gehaald. De huurperiode loopt echter door tot en met 2024. Het budget is daarom opgehoogd met € 30.702. 21

Huisvesting primair onderwijs (inflatie) De huurkosten van de verschillende schoolgebouwen en gymaccommodaties zijn dit jaar met een hogere index toegenomen dan begroot. Implementatie segment 1 en crisis Jeugd Noord- en Midden-Limburg Bij het vaststellen van de uitwerking van de overeenkomsten en governance structuur van segment 1 vindt indexering plaats via de OVA index. Het verschil van deze OVA index en de indexering in de begroting wordt ten laste gebracht van de stelpost inflatie, betreft € 27.943, die in de begroting is opgenomen. Conform collegebesluit van 24 januari 2023. Jeugd bovenregionale voorzieningen Op basis van de nieuwe berekeningen van de bovenregionale voorzieningen is de begroting meerjarig aangepast zodat deze aansluit op de te betalen bijdrage aan de regio. Het tekort van € 39.000 zal voor het jaar 2023 ten laste worden gebracht van de post onvoorzien en meerjarig met ophoging van de ova-index ten laste van het begrotingsresultaat. Jeugd herinrichten budgetten De budgetten zijn herverdeeld zodat deze aansluiten op de nieuwe taakveldindeling die door het rijk is gepubliceerd. Leerlingenvervoer (inflatie) De vervoerder van het leerlingenvervoer past jaarlijks de NEA-index toe bij het berekenen van de kosten. Dit jaar bedroeg de NEA-index 13,7%. Dit lag veel hoger dan waar rekening mee was gehouden bij het opstellen van de begroting.

Ontwikkelingen nieuwbouw Focus Spectrum in relatie tot raadsbesluit 30 juni 2022 Op 30 juni 2022 heeft de raad ingestemd met de nieuwbouw Focus Spectrum. Ten opzichte van dit besluit vindt er nu een inflatie correctie plaats, een verschuiving van een exploitatielast van 2024 naar 2023 (zijnde € 45.000) en wordt een exploitatielast omgezet in een nieuwe investering voor infrastructurele maatregelen (zijnde € 188.868 voor 2025), dit conform de regels van Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV). Subsidieverlening Venrays Museum 2023 inclusief compensatie huur en inflatie De (museum)activiteiten via subsidieverlening aan het Venrays Museum mogelijk maken, om hiermee de gemeentelijke doelen te realiseren. De kosten voor de huur worden budgettair neutraal verwerkt bij Berap 1, conform collegebesluit 24-1-2023. Vastgoed accommodatiebijdragen (inflatie) Voor 2023 worden de uit te betalen accommodatiebijdragen conform diverse CPI indexatiecijfers berekend. De voorgestelde wijziging voorziet in afdoende budget om de vastgelegde indexaties in de bijdragen te kunnen uitbetalen. Vastgoed energiekosten (inflatie) Voor 2023 zijn er nieuwe energietarieven gecontracteerd voor gas en elektriciteit voor die aansluitingen welke vallen onder collectieve overeenkomst van de gemeente.

Omdat de daadwerkelijke gevolgen van de tariefwijzigingen al in de realisatie van de 1e 2 maanden zichtbaar zijn, wordt er een algemene indexatie op de realisatie van 2022 toegepast. Lopende 2023 zal kritisch moeten worden gekeken hoe de energiekosten zich ontwikkelen.

Volwasseneneducatie De begroting is bijsteld op basis van de beschikking van de specifieke uitkering educatie. 50% van het budget zal door gemeente Venlo beschikbaar gesteld worden en mag lokaal door de gemeentes besteed worden. Gemeente Venray heeft daarom € 95.403 tot hun beschikking. WMO De segmenten 1A1 en 1A2 zijn ondersteuningsproducten die rechtstreeks voortkomen uit de decentralisatie van Beschermd Wonen. Aanvankelijk waren de segmenten voor een groot gedeelte bekostigd uit de reguliere Wmo budgetten terwijl hier het surplus Beschermd Wonen voor bedoeld is. Dit hebben we gecorrigeerd en levert een voordeel op binnen de reguliere Wmo van € 548.418. Dit komt ten gunste van het resultaat. Omdat vanaf 2025 het abonnementstarief verdwijnt is de meerjarige groei uit het budget hulp bij het huishouden gehaald, dit levert een voordeel op ten gunste van het meerjarige begrotingsresultaat vanaf 2025. (x € 1.000) Lasten 2023

Financiële afwijkingen Programma

Baten 2023

Saldo 2023

Lasten 2024

Baten 2024

Saldo 2024

Lasten 2025

Baten 2025

Saldo 2025

Lasten 2026

Baten 2026

Saldo 2026

Aanpassing inflatie (loon en prijs) Omnibuzz

-15

-21

-36

-49

Aanpassing inflatie (loon en prijs) Veiligheidsregio Limburg-Noord

-171

-275

Aanvraag bijdrage voor (ver)nieuwbouw Jera

-50

Actualiseringen investeringen 2023

146

152

-86

CAO aanpassing

-323

-337

-349

-363

Convenant Geopark Peelhorst en Maasvallei

-8

-18

Diverse onttrekkingen uit de reserve huisvesting primair onderwijs; voorbereidingskrediet Focus-Spectrum, De Keg/Coninxhof en De Wijnberg

-129

129

Gemeentelijke Onderwijs Achterstandenbeleid (GOA)

-24

Gezondheid en versterkte omgeving

-34

-31

Huisvesting primair onderwijs (inflatie)

-26

-22

-13

Implementatie segment 1 en crisis Jeugd Noord- en Midden-Limburg

-28

-29

-30

-31

Jeugd bovenregionale voorzieningen

-39

-41

-42

-44

Leerlingenvervoer (inflatie)

-61

-63

-64

-66

Ontwikkelingen nieuwbouw Focus Spectrum in relatie tot raadsbesluit 30 juni 2022

-45

234

-16

Subsidieverlening Venrays Museum 2023 inclusief compensatie huur en inflatie

-32

-6

-26

-27

Vastgoed accommodatiebijdragen (inflatie)

-116

-199

-204

-208

Vastgoed energiekosten (inflatie)

-49

-50

-51

-52

Volwasseneneducatie

-22

WMO

548

555

636

747

-421

202

-219

-326

-303

-353

-328

-515

-490

Huisvesting primair onderwijs (huur/lease)

Totalen Programma

( - is nadeel)

Meerjarig uitgaven en investeringsplan (MUIP) In het kader van het Meerjarig Uitgaven en InvesteringsPlan 2024-2027 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van alle investeringen en exploitatie uitgaven welke voor de komende vier jaar noodzakelijk zijn. Een overzicht met de financiële consequenties voor het programma Leven is hieronder opgenomen in hoofdlijnen. Een uitgebreide financiële uiteenzetting met onderbouwing is opgenomen in bijlage 1. Totaal overzicht MUIP-aanvragen 2024-2027. Lasten MUIP (x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Deelprogramma: Omgeving Vangnet Totaal

-1.866 0 -1.866

-21 0 -21

-20 0 -20

Programma 2 Wonen

Ambities In het collegeprogramma 2022-2026 is de volgende ambitie vastgelegd voor het programma Wonen: “De behoefte aan woningen groeit en daarom zetten wij in op het bouwen van goede en voldoende woningen voor al onze inwoners. Daarnaast werken we de komende jaren aan het minimaal behouden en waar nodig en mogelijk verbeteren van de kwaliteit van onze leefomgeving. Wij zetten stappen vooruit om onze woon- en leefomgeving duurzamer, veiliger en gezonder te maken. Wij bouwen verder op de uitgangspunten die door de gemeenteraad zijn vastgesteld binnen de omgevingsprogramma’s Wonen, Landelijk Gebied en Venray Vergroent.” Het programma Wonen draagt bij aan de volgende speerpunten uit ons collegeprogramma: - Omgevingswet - Omgevingsprogramma "Wonen" - Huisvesting internationale werknemers - Woonomgeving - Vliegbasis de Peel - Veiligheid - Vergunningsverlening, toezicht en handhaving - Omgevingsprogramma "Landelijk gebied" - Omgevingsprogramma "Venray Vergroent" (energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie) Ontwikkelingen De raad is in 2023 middels de raadsinformatiebrieven geïnformeerd over specifieke ontwikkelingen. In bijlage 4 is een overzicht opgenomen van deze raadsinformatiebrieven.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12760987/1