RC008 bijl03 Analyserapport Omgevingsprogramma Retail door Rho Adviseurs.pdf

29/85

Het verhaal dat centraal moet komen te staan in de placemaking is dat Tegelen al eeuwenlang het keramische centrum van de regio is. Een duidelijke focus op keramiek zorgt voor een unieke sfeer en een karkater dat duidelijk onderscheidend is ten opzichte van andere centra. Met de inrichting van de openbare ruimte in Tegelen kan dit stukje ‘DNA’ sterker ‘beleefbaar’ worden gemaakt in het centrum.

3.8 VISIERAPPORT: ONTWIKKELRICHTING CENTRUM BLERICK (2021, NIET VASTGESTELD DOOR GEMEENTE) De Taskforce Winkelhart Blerick met daarin een vertegenwoordiging van ondernemers, vastgoed en het culturele-maatschappelijke veld heeft de wens tot een integrale herijking van het centrum van Blerick, nadrukkelijk in co-creatie met stakeholders zoals de gemeente Venlo. In het visiedocument dat hieruit is voortgekomen zijn acht hoofdambities geformuleerd: ● Eigen krachten versterken: Het Blerickse verleden, De ligging aan de Maas, de dorpse identiteit en het winkelaanbod maken het een centrum met potentie. ● Een plek om te verblijven: Het centrum van Blerick mist een hart en een centrale verblijfsplek. De Carleysplaats is de aangewezen plek om ‘huiskamer’ van het centrum te worden. Op deze locatie moet de openbare ruimte uitnodigen om te verblijven, met meer groen, minder blik/auto’s en minder stenen, fijne plekken om te zitten en te spelen en grotere terrassen en ruimte voor kleinschalige evenementen. Daarnaast is het doel om de ligging van Blerick aan de Maas te versterken. ● Compact centrum en transformeren winkelvastgoed: De winkelfunctie van het centrum zal verder inkrimpen.

De kern van het centrum zal gevormd blijven door het Laurentiusplein, Carleysplaats/Carleyspassage, Kloosterstraat inclusief Antoniusplein (focus op recreatieve winkelfunctie) en winkelcentrum de Wieën (focus op boodschappenfunctie). In andere straten is een terugloop van de winkelfunctie te verwachten en wordt ruimte geboden voor verkleuring naar andere commerciële functies en wonen. ● Optimaliseren boodschappenaanbod: Modernisering van het dagelijkse boodschappenaanbod is noodzakelijk. De ontwikkeling op het Laurentiusplein zal hieraan bijdragen. ● Verschillende accenten: Doelstelling is om in het toekomstige centrum twee duidelijke sfeergebieden te definiëren naar bezoekmotief. De Carleysplaats zal in combinatie met het Laurentiusplein worden getransformeerd naar verblijfsplek. Hierdoor neemt het recreatieve belang in dit deel van het centrum toe. Aan de andere kant krijgt winkelcentrum De Wieën meer een functie voor alles rondom dagelijkse voorzieningen. ● Vergroening en klimaatadaptatie: Vergroenen en het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van het centrum is een belangrijk uitgangspunt om van het centrum van Blerick een prettige verblijfsplek te maken. ● Centrum goed bereikbaar en eenvoudig parkeren: Parkeren blijft gratis en de parkeergelegenheid wordt waar mogelijk geoptimaliseerd.

Speerpunt is het verbeteren van de bereikbaarheid en parkeervoorzieningen voor fietsers. ● Samenwerking is een werkwoord: Ongeacht de verdere ambities in het centrum vormt de samenwerking tussen stakeholders altijd de basis. De keuzes in de centrumvisie moet elan brengen in de samenwerking.

30/85

Bijlage 4 Analyse commercieel voorzieningenaanbod gemeente Venlo 4.1 COMMERCIEEL VOORZIENINGENAANBOD GEMEENTE VENLO 2023 PER WINKELGEBIED Aantal verkooppunten gemeente Venlo

Figuur 4.1.1 Aantal verkooppunten per kern in de gemeente Venlo (2023)

31/85

Winkelvloeroppervlak (m2) gemeente Venlo

Figuur 4.1.2 Winkelvloeroppervlak (m2 wvo) per kern in de gemeente Venlo (2023)

32/85

4.2 ONTWIKKELING DETAILHANDEL – GEMEENTE VENLO

Aantal verkooppunten Gemeente Venlo (2010-2023) 160 140 120 100 80 60 40 20 0

2010

2015

2020

2023

Figuur 4.2.1 Aantal verkooppunten in de gemeente Venlo per hoofdbranche (2010, 2015, 2020 en 2023).

Omvang (m2 wvo) Gemeente Venlo (2010-2023) 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0

2010

2015

2020

2023

Figuur 4.2.2 Winkelvloeroppervlak (m2 wvo) in de gemeente Venlo per hoofdbranche (2010, 2015, 2020 en 2023).

33/85

4.3 ONTWIKKELING OVERIGE COMMERCIËLE FUNCTIES (GEEN DETAILHANDEL) – GEMEENTE VENLO

Aantal overige commerciële functies Gemeente Venlo (2010-2023) 400 343 343

350

328

345

300 250 200 150 100

114 121

99 102 94 91

140 141 77 41

28 29 27 27

50

61 61 63

29 22 20

0 Automotive

Brandstoffen

Horeca 2010

Ambacht

2015

2020

Financiële Instelling

Particuliere Dienstverlening

2023

Figuur 4.3.1 Aantal verkooppunten overige commerciële functies gemeente Venlo (2010, 2015, 2020 en 2023).

4.4 ONTWIKKELING LEEGSTAND – GEMEENTE VENLO

Leegstandspercentages Gemeente Venlo (2010-2023) 16% 14%

14% 11%

12%

11% 11%

10%

10%

9%

9%

8% 6%

6% 4% 2% 0% Aantal verkooppunten

Winkelvloeroppervlak 2010

2015

2020

2023

Figuur 4.4.1 Ontwikkeling leegstand gemeente Venlo (2010, 2015, 2020 en 2023).

34/85

4.5 ONTWIKKELING TOP-50 WINKELFORMULES GEMEENTE VENLO Onderstaande tabellen geven de top-50 winkelformules (gemeten naar totaal m2 winkelvloeroppervlak) weer in de gemeente Venlo in 2010 en in 2022 (bron: Locatus1)

2010 FORMULE Intratuin Praxis Albert Heijn Albert Heijn XL Boerenbond Life & Garden C&A Leen Bakker Jan Linders V&D warenhuis Kwantum Plus Gamma Tapijtcentrm Superdeboer ALDI Trendhopper Blokker C1000 Kruidvat Spar Action Lidl Xenos Schaijik vloeren Hema Its Coolcat Formido Beter bed Bristol C vogele Swiss sense Keukenconcurrent Carpetright Bever Intertoys Rofra Beddenreus The Sting Schoenenreus Kringloopcentrum Scapino Intersport Zeeman Fietsplus Brugman keukens Faunaland Expert

1

2023 wvo 6.819 5.572 4.032 3.814 3.400 3.350 3.339 3.200 3.108 2.784 2.430 2.342 2.300 2.290 2.121 2.093 2.050 1.900 1.891 1.671 1.614 1.588 1.561 1.471 1.400 1.348 1.340 1.326 1.293 1.270 1.150 1.103 1.050 1.031 1.025 972 970 970 965 960 931 920 850 817 799 782 767 733 725

vkp 1 1 4 1 3 1 2 1 3 1 1 2 1 2 2 3 1 3 2 5 4 2 2 2 1 2 2 2 1 1 1 2 1 1 1 1 2 1 1 1 3 1 1 1 3 2 1 2 1

FORMULE Bauhaus Jumbo Albert Heijn Berden Karwei Pets Place-Boerenbond Jan Linders Primark C&A Lidl Leen Bakker MediaMarkt PLUS So Low ALDI JYSK Gamma Kwantum HEMA Basic-Fit Action The Sting Het Goed Kruidvat Tapijtcentrum H&M Blokker Big Bazar BuitenHof De Verfzaak Easy Active Prénatal Brugman Bristol Welkoop Bever Rofra Home Polo Smak Scapino NEW YORKER Swiss Sense Zeeman Die Grenze Jumper badkamervoordeel Fietsplus Heuts KeukenConcurrent Sport 2000

wvo 17.800 7.506 6.847 5.968 5.748 3.453 3.409 3.404 3.339 3.136 3.096 2.900 2.774 2.760 2.539 2.425 2.194 2.120 2.068 2.060 1.988 1.900 1.761 1.732 1.630 1.600 1.561 1.526 1.450 1.398 1.389 1.233 1.183 1.100 1.063 972 970 930 905 900 850 830 796 780 780 778 752 712 699

vkp 1 6 4 1 1 2 3 1 2 3 1 1 3 1 3 1 1 1 3 3 2 1 1 5 1 1 3 3 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 1 1 1 2 1 1 1

Locatus registreert een verkooppunt als formule indien er wereldwijd zeven of meer vestigingen zijn, óf indien een onderneming meer dan 100 werknemers in dienst heeft, en toch minder dan 7 vestigingen.

35/85

4.6 BENCHMARK (PER KERN) Benchmark Arcen

Benchmarkvergelijking Arcen Aantal verkooppunten 2023 25 20 15 10 5 0

Arcen

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 2.500-3.500 inwoners

Benchmarkvergelijking Arcen Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0

Arcen

36/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 2.500-3.500 inwoners

Benchmark Belfeld

Benchmarkvergelijking Belfeld Aantal verkooppunten 2023 12 10 8 6 4 2 0

Belfeld

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 5.000-7.500 inwoners

Benchmarkvergelijking Belfeld Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0

Belfeld

37/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 5.000-7.500 inwoners

Benchmark Lomm

Benchmarkvergelijking Lomm Aantal verkooppunten 2023 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0

Lomm

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 1.000-1.500 inwoners

Benchmarkvergelijking Lomm Wnikelvloeroppervlak (m 2) 2023 1.400 1.200 1.000 800 600 400

200 0

Lomm

38/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 1.000-1.500 inwoners

Benchmark Steyl

Benchmarkvergelijking Steyl Aantal verkooppunten 2023 9 8 7 6 5 4 3 2 1

0

Steyl

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 3.500-5.000 inwoners

Benchmarkvergelijking Steyl Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 2.500

2.000

1.500

1.000

500

0

Steyl

39/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 3.500-5.000 inwoners

Benchmark Tegelen

Benchmarkvergelijking Tegelen Aantal verkooppunten 2023 45

40 35 30 25 20 15 10 5 0

Tegelen

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 15.000-20.000 inwoners

Benchmarkvergelijking Tegelen Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 14.000 12.000 10.000 8.000

6.000 4.000 2.000 0

Tegelen

40/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 15.000-20.000 inwoners

Benchmark Velden

Benchmarkvergelijking Velden Aantal verkooppunten 2023 12 10 8 6 4 2 0

Velden

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 5.000-7.500 inwoners

Benchmarkvergelijking Velden Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 12.000

10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

Velden

41/85

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 5.000-7.500 inwoners

Benchmark Blerick2

Benchmarkvergelijking Blerick (kern) Aantal verkooppunten 2023 60 50 40 30 20 10

0

Blerick

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 20.000-30.000 inwoners

Benchmarkvergelijking Blerick (kern) Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 30.000 25.000 20.000

15.000 10.000 5.000 0

Blerick

2

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 20.000-30.000 inwoners

In Locatus wordt Blerick niet apart als een woonplaats onderscheiden, maar als onderdeel van de woonplaats Venlo. Voor deze analyse is de kern Blerick apart berekend door de gebieden: Blerick, Hout-Blerick, Boekend en Trade Port uit te filteren.

42/85

Benchmark Venlo (kern)3

Benchmarkvergelijking Venlo (kern) Aantal verkooppunten 2023 250 200 150 100 50 0

Kern Venlo

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 30.000-50.000 inwoners

Benchmarkvergelijking Venlo (kern) Winkelvloeroppervlak (m 2) 2023 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0

Kern Venlo

Te verwachten aanbod op basis van het gemiddelde in kernen met 30.000-50.000 inwoners

3 In Locatus is Blerick onderdeel van de kern Venlo. Voor deze analyse is Blerick als aparte kern naast Venlo beschouwd. De aanbodcijfers zijn hierop aangepast.

43/85

4.7 UITGEBREIDE BENCHMARKANALYSE Selectie van steden voor uitgebreide benchmarkanalyse Tabel 4.7.1 Aantal inwoners geselecteerde gemeenten voor benchmarkanalyse voorzieningenaanbod Venlo (bron: BRO) Gemeente Aantal inwoners gemeente in 2022 Alkmaar 110.810 Delft 104.540 Heerlen 86.880 Hengelo 81.440 Sittard-Geleen 91.760 Roermond 59.140 Venlo 103.200

Vergelijking Venlo en uitgebreide benchmark Tabel 4.7.2 Aantal verkooppunten en winkelvloeroppervlak per branche in de gemeente Venlo, het gemiddelde in de benchmarkgroep van zes vergelijkbare gemeenten en het procentuele verschil tussen de gemeente Venlo en het gemiddelde in de benchmark (onderzoeksjaar: 2023).

2023 Levensmiddelen Persoonlijke Verzorging Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Detailhandel Overig Niet-dagelijks Cultuur & Ontspanning Horeca Dienstverlening Leegstand

44/85

Gemeente Venlo Benchmark % Venlo t.o.v. benchmark 2 2 Aantal vkp m wvo Aantal vkp m wvo Aantal vkp m2 wvo 141 44.371 109 31.162 29% 42% 35 5.808 32 4.875 9% 19% 176 50.179 141 36.036 25% 39% 195 49.394 179 39.753 9% 24% 37 8.191 41 11.807 -10% -31% 146 119.877 132 106.243 10% 13% 47 8.918 37 9.235 28% -3% 425 186.380 389 167.038 9% 12% 64 23.047 55 17.148 17% 34% 345 38.852 270 27.576 28% 41% 229 12.165 233 14.096 -2% -14% 152 19.331 143 27.905 7% -31%

Tabel 4.7.3 Aantal verkooppunten en winkelvloeroppervlak per branche in het centrum van Venlo, het gemiddelde in de benchmarkgroep van zes vergelijkbare centrumgebieden en het procentuele verschil tussen het centrum van Venlo en het gemiddelde in de benchmark (jaar: 2023). 2023 Centrum Venlo Benchmark % Venlo t.o.v. benchmark 2 2 Aantal vkp m wvo Aantal vkp m wvo Aantal vkp m2 wvo Levensmiddelen 45 10.349 35 6.022 29% 72% Persoonlijke Verzorging 12 2.671 10 1.900 20% 41% Dagelijks 57 13.020 45 7.922 26% 64% Mode & Luxe 134 31.610 109 25.556 23% 24% Vrije Tijd 18 4.060 21 3.515 -13% 16% In/Om Huis 28 12.616 31 6.642 -11% 90% Detailhandel Overig 15 3.957 17 2.064 -11% 92% Niet-dagelijks 195 52.243 178 37.777 10% 38% Cultuur & Ontspanning 16 3.370 16 4.507 -1% -25% Horeca 153 17.985 137 13.583 12% 32% Dienstverlening 64 3.752 97 5.926 -34% -37% Leegstand 79 9.833 80 15.120 -1% -35%

Ontwikkeling aantal verkooppunten actieve detailhandel (2010-2023; index: 2010 = 100) Centrum Venlo en centrumgebieden Benchmark 120

100

80

60

40

20

0 2010

2015

2020

2023

Alkmaar

Delft

Heerlen

Hengelo Ov

Roermond

Sittard

Venlo

Gemiddelde Benchmark

Figuur 4.7.1: Ontwikkeling aantal verkooppunten actieve detailhandel in het centrum van Venlo tussen 2010-2023 vergeleken met de centrumgebieden van zes benchmarkgemeenten (index, 2010 = 100).

45/85

Ontwikkeling omvang (m2 wvo) actieve detailhandel (2010-2023; index: 2010 = 100) Centrum Venlo en centrumgebieden Benchmark 140 120 100 80 60 40 20 0

2010

2015

2020

2023

Alkmaar

Delft

Heerlen

Hengelo Ov

Roermond

Sittard

Venlo

Gemiddelde Benchmark

Figuur 4.7.2: Ontwikkeling omvang (m2 wvo) van actieve detailhandel in het centrum van Venlo tussen 2010-2023 vergeleken met de centrumgebieden van zes benchmarkgemeenten (index, 2010 = 100).

46/85

4.8 DEMOGRAFISCHE DATA VENLO AANTAL INWONERS De bevolkingsopbouw per wijk in de gemeente Venlo in 2022 is weergegeven in tabel 4.8.1. Tabel 4.8.1: Inwonertallen per kern gemeente Venlo (CBS, 2022) Wijk gemeente Venlo Aantal inwoners (2022) Venlo-Centrum 5.000 Venlo-Zuid 10.095 Venlo-Oost-Noord 9.820 Venlo-Noord 7.605 Venlo-Oost-Zuid 5.920 Het Ven 2.505 Blerick-Midden 6.720 Blerick-Noord 5.960 Blerick-Zuid 3.045 Vossener 3.700 Klingerberg 3.820 Hout-Blerick 2.865 Boekend 880 Trade-Port 745 Tegelen-Centrum 9.685 Op de Hei 5.440 Steyl 3.635 Velden 5.415 Lomm 1.040 Arcen 2.760 Belfeld 5.475 Gemeente Venlo 102.130

BEVOLKINGSPROGNOSE Elke drie jaar maakt het CBS een demografische prognose voor alle gemeenten in Nederland. In de prognoses zijn steeds drie bandbreedtes opgenomen (laag, midden en boven). In het Omgevingsprogramma Retail Venlo is steeds uitgegaan van het scenario ‘boven’. Tabel 4.8.2: Bevolkingsprognose (CBS 3-jaarlijkse demografische prognoses) Venlo bandbreedte/scenario 2023 2025 2030 2035 onder 102,2 102,3 101,2 99,9 x 1.000 midden 102,7 103,4 103,5 103,4 boven 103,2 104,4 105,8 107

47/85

2040 98,2 102,8 107,7

2045 95,9 101,8 108

2050 93,6 100,6 108,1

INWONERS NAAR LEEFTIJDSGROEP – GEMEENTE VENLO

Figuur 4.8.1 Inwoners naar leeftijdsgroep gemeente Venlo (CBS, 2022)

48/85

Bijlage 5 Huidige stand van zaken retailstructuur gemeente Venlo Retail is de verzamelnaam voor bedrijven die goederen en diensten direct aan consumenten verkopen (inclusief diensten). Het gaat hier dus om zowel detailhandel, horeca als in het verlengde hiervan ook dienstverlening, ambachten en leisure in de betreffende winkel- en horecagebieden.

GEMEENTE VENLO De retailstructuur van de gemeente Venlo heeft een hiërarchische opbouw: ● De stad Venlo is de hoofdkern van de gemeente met het grootste detailhandel- en horeca aanbod en een bovenlokale, en voor een aantal functies zelfs bovenregionale verzorgingsfunctie. Dit wil zeggen, niet alleen voor de kern Venlo, maar voor de gehele gemeente Venlo. En voor een deel dus ook voor de omliggende regio, zoals Horst, Maasbree, Baarlo en Duitse consumenten. ● De overige stadsdelen in de gemeente hebben een beperkt detailhandels- en horeca aanbod met voornamelijk een verzorgingsfunctie voor de eigen inwoners. Het betreft de kernen: Blerick, Hout-Blerick, de Boekend, Tegelen, Steyl, Belfeld, Arcen Velden en Lomm. ● Een aantal gebieden heeft vanwege de toeristische trekkers een bijzondere positie: kloosterdorp Steyl, pittoresk Arcen (o.a. Kasteeltuinen) en Nationaal Park de Maasduinen. Hier is een voorzieningenaanbod te vinden dat is afgestemd op deze toeristische functie. Het detailhandelsaanbod in de gemeente Venlo is in 2023 aardig in lijn met het aanbod in referentiegemeenten met een vergelijkbaar toeristisch profiel (Alkmaar, Delft, Heerlen, Hengelo, Roermond en Sittard-Geleen), zie bijlage 4.7.

Het winkelaanbod in de gemeente Venlo is vergelijkbaar met het aanbod in de gemeente Alkmaar, Delft, Hengelo en Sittard-Geleen, zowel als gekeken wordt naar het aantal verkooppunten als de omvang van het aanbod. De omvang van het winkelaanbod in Heerlen en Roermond is ongeveer een kwart groter dan in de gemeente Venlo, wat te verklaren is door de aanwezigheid van de Woonboulevard in Heerlen en de Designer Outlet in Roermond. In het navolgende wordt een analyse gemaakt van de verschillende winkel-/retailgebieden binnen de gemeente Venlo en worden vervolgens de opgaven geformuleerd die van belang zijn voor deze Retailvisie.

5.1

Kern Venlo

De stad Venlo heeft een groter detailhandelsaanbod heeft dan verwacht zou worden op basis van het aantal inwoners (ca. 40.000, exclusief Blerick). Dit geldt voor alle detailhandelsbranches. Hieruit blijkt duidelijk dat Venlo een belangrijke verzorgingsfunctie heeft voor de hele gemeente; in totaal wonen in de gemeente 100.000 mensen. Het voorzieningenaanbod heeft deels ook een (boven)regionale verzorgingsfunctie. Het centrum van Venlo heeft een ruim winkelaanbod ‘mode & luxe’ en hiermee een belangrijke aantrekkingskracht op consumenten die de stad willen bezoeken voor een dagje shoppen. Daarnaast valt het grote horeca-aanbod in de kern Venlo op. De kern Venlo heeft blijkbaar een belangrijke horecafunctie: consumenten combineren een winkelbezoek aan de stad met een hapje en drankje. Ook valt het grote aanbod in de hoofdbranche ‘In/Om Huis’ in Venlo op (woonwinkels, tuincentra, doe-het-zelfwinkels). Dit is voornamelijk toe te schrijven aan de aanwezigheid van het Trefcenter in de kern, waar meerdere grootschalige meubelwinkels te vinden zijn. Deze belangrijke regionale verzorgingsfunctie van de kern Venlo wordt bevestigd door de uitkomsten van het Koopstromenonderzoek Limburg 2019.

Ongeveer een derde van de consumentenomzet in de dagelijkse goederensector in de kern Venlo is afkomstig van Duitse consumenten en ongeveer de helft van de consumentenomzet in de niet-dagelijkse goederensector is afkomstig van de Duitse consument. Deze regionale verzorgingsfunctie van Venlo staat onder druk door de toenemende mobiliteit van consumenten en vooral door de opkomst van internetverkoop. Voor een dagje winkelen wordt bijvoorbeeld uitgeweken naar grotere steden zoals Eindhoven.

49/85

De verschillende winkelgebieden in de kern Venlo worden navolgend apart geanalyseerd. In de kern Venlo worden de volgende winkelgebieden onderscheiden, zie ook figuur 5.1:

Figuur 5.1 Winkelgebieden kern Venlo en Blerick (ondergrond: Locatus, 2023)

50/85

5.1.1

Centrum Venlo

Links: Maasboulevard; Midden: 2 Brüder; Rechts; Parade (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) De binnenstad van Venlo is het hoofdwinkelgebied van de gemeente Venlo. Het trekt niet alleen bezoekers uit de gemeente en de regio, maar is ook sterk afhankelijk van de Duitse consument. Uit het Koopstromenonderzoek Limburg 2019 blijkt tweederde van de consumentenomzet in de dagelijkse goederensector en de helft van de consumentenomzet in de niet-dagelijkse goederensector in het centrum van Venlo afkomstig van Duitse consumenten. Van groot belang is de herontwikkeling van de Maasboulevard geweest (opening 2012). Tussen 2010 en 2015 (de periode waarin de Maasboulevard is geopend) is de omvang van het aanbod ‘Mode & Luxe’ in het centrum van Venlo met meer dan 40% toegenomen. In 2023 is de omvang van het aanbod ‘Mode & Luxe’ voor het eerst weer onder het niveau van 2010 gedaald. Venlo beschikt over een historische binnenstad met kronkelige straatjes en pleinen die ook als verblijfsplaatsen fungeren. Ruimtelijk-functioneel kunnen er verschillende onderdelen van het centrum worden onderscheiden: ● De Vleesstraat is van oudsher de centrale winkelstraat met veel (inter)nationaal filiaalbedrijf in de branchegroep mode & luxe. Gemiddeld genomen gaat het hier om winkels van kleinere of middelgrote omvang; De echte grootschaligheid is elders gevestigd.

De passantenaantallen liggen hier het hoogst. ● De zuidwestelijke hoek van de binnenstad van Venlo is herontwikkeld tot de Maasboulevard. Het gebied is in 2012 opgeleverd. De Maasboulevard is een recreatie- en winkelgebied met moderne bebouwing langs de oever van de Maas. De moderne gebouwen bieden ruimte aan 155 appartementen, met in de plinten commerciële ruimten. Langs de Havenkade bevinden zich enkele horecapunten met uitzicht over de Stadshaven en de Maas. Rondom de Maasstraat bevinden zich verschillende winkels van vooral landelijke ketens. De gemiddelde omvang ligt, zoals gebruikelijk in planmatige winkeldelen, hoger. Kledingwinkels overheersen, maar er is bijvoorbeeld ook een Blokker en een MediaMarkt te vinden in het gebied. Aan de zuidzijde van de Maasstraat bevindt zich een vestiging van Jumbo met een winkelvloeroppervlak van 1.176 m2; dit is een moderne maat voor een full-service supermarkt maar de ligging in de kelder is niet ideaal. Aan de Noordzijde komt de Maasstraat uit op de Oude Markt, waar veel horeca met terrassen gevestigd is. Ook is hier het iconische theater De Maaspoort gevestigd. Door de functiemix van winkels, horeca en cultuur maakt het gebied een levendige indruk. Daarnaast is er weinig leegstand in het gebied. ● In het noordelijke deel van het centrum is het aanbod sterk gericht op de Duitse consument.

Grote trekker in dit gebied is de winkel 2 Brüder, met een winkelvloeroppervlak van 4.565 m2, nabij het Nolensplein. De Lomstraat fungeert als belangrijke toegangspoort voor deze Duitse gasten tot het centrum van Venlo. Deze straat wordt gedomineerd door prijsvriendelijke modewinkels en fastservice horeca (frites en kibbeling). Het geheel heeft een zwakke ruimtelijke

51/85

● ●

uitstraling. Ten noorden van het Nolensplein bevindt zich het supermarktconcept Beej Benders, waar een supermarkt gericht zich op lokale en ambachtelijke producten wordt gecombineerd met een foodcafé. Tussen deze belangrijke A-straten in de binnenstad bevinden zich kleinere, smallere winkelstraten, met specialistischer aanbod. De kwaliteit en uitstraling zijn sterk wisselend. De entree van de binnenstad vanaf het station Venlo wordt gevormd door de Keulsepoort, waar onlangs het oude postkantoor is gerenoveerd en nu geopend is als het Museum van Bommel van Dam. Samen met het Limburgs Museum is dit het Museumkwartier van de stad. Vanaf hier loopt de Parade de binnenstad in. Langs de Parade, op de Markt en de Oude Markt kan de bezoeker een terrasje pakken en recreëren. Zo kan bij een bezoek aan de binnenstad winkelen worden gecombineerd met een horecabezoek en levert de binnenstad een volledige ervaring aan de bezoeker.

Tabel 5.1 Aanbod detailhandel en horeca centrum Venlo (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

57 13.020

134 31.610

18 4.060

28 12.616

Overige Detailhandel 15 3.957

Horeca

153 17.985

De omvang van het winkelaanbod in het centrum in Venlo is vergelijkbaar met de omvang van het aanbod in de binnensteden van referentiesteden zoals Heerlen, Roermond en Sittard-Geleen (zie paragraaf 4.7). Vergeleken met de binnensteden van Alkmaar, Delft en Hengelo is de omvang van het detailhandelsaanbod in het centrum van Venlo groot. Waar de omvang van het winkelaanbod in de centra van deze steden gemiddeld met 25% is gedaald, is de omvang in het centrum van Venlo met de ontwikkeling van de Maasboulevard juist zo’n 20% toegenomen. Tussen 2010 en 2023 is een blijvende groei te zien in de hoofdbranches ‘Dagelijks, In/Om Huis, Overige Detailhandel en Horeca’ in het centrum van Venlo. De omvang van het aanbod ‘Mode & Luxe’ in het centrum van Venlo nam tussen 2010 en 2015 fors toe, maar neemt sinds 2015 alweer even snel af en is intussen kleiner dan het niveau van 2010. De omvang van het aanbod ‘Vrije Tijd’ is als enige sinds 2010 steevast gedaald, in 2023 bijvoorbeeld met 25% gedaald ten opzichte van 2010. 5.1.2

Gelreplein

Links: Jumbo Benders (links), Winkelplinten Gelreplein (rechts) (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Het winkelgebied Gelreplein heeft een boodschappenfunctie voor de eigen buurt. Aan het Gelreplein is Jumbo Benders (voorheen PLUS Benders) met een winkelvloeroppervlak van 1.321 m2 gevestigd. Deze full-service supermarkt heeft een moderne winkelmaat en hiermee een grote publiekstrekker. Naastgelegen aan het Gelreplein staat een modern woon/winkelcomplex met verschillende winkels in de dagelijkse goederensector, waaronder de Etos en Gall & Gall. Het Gelreplein zelf is ingericht als parkeerterrein.

52/85

Tabel 5.2 Aanbod detailhandel en horeca Gelreplein (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

5 1.748

-

-

-

Overige Detailhandel -

Horeca

-

Naar de toekomst is bestendiging van de supermarkt en optimalisatie van het winkelgebied wenselijk, met name in de openbare ruimte. 5.1.3

Straelseweg

Links: Ingang Poolse supermarkt; Rechts: Winkelplinten Straelseweg (bron: Google Maps, mei 2022) De Straelseweg is een noordelijke uitloper van het centrum van Venlo. Hier zijn verspreid over een grotere afstand nog verschillende winkels gevestigd die voornamelijk een functie voor de eigen buurt hebben. Grotere vestigingen zijn van de Poolse supermarkt Polo Smak (930 m2 wvo) en een fietsenwinkel. De samenhang in dit winkelgebied en de uitstraling zijn beperkt. Parkeren is mogelijk aan de rand van de weg. De Poolse supermarkt heeft een eigen, overdekte parkeergarage. Tabel 5.3 Aanbod detailhandel en horeca Straelseweg (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo) 5.1.4

3 1.178

1 30

4 377

Overige Detailhandel

Horeca

3 774

Van Postelstraat

Links: Winkels Wolweversstraat; Rechts: Aldi Van Postelsstraat (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022)

53/85

1 56

Aan de Van Postelstraat in het noorden van Venlo is een klein boodschappencentrum te vinden. Centraal in dit winkelgebied ligt de Aldi met een winkelvloeroppervlak van 840 m2. Dit is wat aan de kleine kant voor een moderne (hard)discountsupermarkt; optimalisering is daarom te verwachten. Parkeren is mogelijk op het naastgelegen parkeerterrein. Naast de Aldi bevinden zich een slager, een Turkse supermarkt en een snackbar in de Wolweversstraat. Deze functies bevinden zich in de plinten van de gebouwen naast de Aldi. De uitstraling van de winkelpanden in het gebied is niet overal op orde. Tabel 5.4 Aanbod detailhandel en horeca Van Postelstraat (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo) 5.1.5

3 930

-

-

-

Overige Detailhandel -

Horeca

1 20

Van Nijvenheimstraat

Links: Jan Linders en parkeerterrein; Rechts: Albert Heijn (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Aan de Van Nijvenheimstraat is een wijkcentrum te vinden. Het centrum bestaat uit twee appartementengebouwen met winkels en horeca in de plinten. Er is ligt een groot parkeerterrein in het midden van het centrum, waardoor het geheel stenig aanvoelt. Het centrum heeft een belangrijke boodschappenfunctie voor de omliggende wijk. In het winkelgebied ligt de nadruk op winkels die dagelijkse goederen verkopen, zoals een bakker en de Primera. Er zijn twee full-service supermarkten tegenover elkaar gevestigd: Albert Heijn (1.120 m2 wvo) en Jan Linders (1.212 m2 wvo). Met de aangekondigde samenwerking tussen Jan Linders en Albert Heijn, is bekend geworden dat Aldi een vestiging overneemt. Dit maakt het supermarktaanbod complementair en biedt mogelijk ook aanleiding tot uitbreiding van de supermarkt(en). Bereikbaarheid en parkeren zijn van blijvende aandacht. Tabel 5.5 Aanbod detailhandel en horeca Van Nijvenheimstraat (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

54/85

6 2.792

1 60

-

-

Overige Detailhandel -

Horeca

1 62

5.1.6

Vinckenhofstraat

Links: Jumbo Vinckenhofstraat (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Aan de Vinckenhofstraat in het oosten van Venlo is een supermarktcentrum gevestigd met een functie voor de omliggende wijk. Het centrum bestaat uit een pand met appartementen met winkels in de plinten. Jumbo heeft er een vestiging met een winkelvloeroppervlak van 1.047 m2. Naast de Jumbo zijn een bloemenwinkel, een poelier, een kapper, een kledingwinkel en een patisserie gevestigd. Parkeren is mogelijk aan de voorkant of op het parkeerterrein achter het complex. Het vastgoed oogt gedateerd en gesloten; de verblijfskwaliteit is beperkt. De bereikbaarheid van het winkelgebied is matig. Het heeft met name een functie voor omliggende buurt. Optimalisatie is wenselijk, maar dit lijkt niet mogelijk op de huidige plek. Onderzocht moet worden of en waar optimalisatie mogelijk is. Dit gebeurt dan bij voorkeur in een gecombineerd wijkcentrum. Tabel 5.6 Aanbod detailhandel en horeca Vinckenhofstraat (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

3 1.167

1 80

-

1 65

Overige Detailhandel -

Horeca

-

5.1.7 Ziekenhuis Venlo In het VieCuri Medisch Centrum in het zuiden van Venlo zijn ook enkele winkels gevestigd. Het verkooppuntenbestand van Locatus onderscheidt deze winkels als een apart winkelgebied in Venlo. In het ziekenhuis zijn vooral winkels gevestigd waar cadeaus te kopen zijn voor mensen die in het ziekenhuis zijn opgenomen en winkels die te maken hebben met zorg, zoals een opticien, een thuiszorgwinkel, een hoortoestellenwinkel en voetzorg (thematische retail). Tabel 5.7 Aanbod detailhandel en horeca Ziekenhuis Venlo (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

55/85

1 65

3 176

-

-

Overige Detailhandel 3 166

Horeca

2 166

5.1.8

Trefcenter

Links: Lidl Trefcenter; Midden: winkelplinten; Rechts: Binnenkant Trefcenter (Bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) In het noorden van Venlo, aan de Nijmeegseweg, ligt de grootschalige winkellocatie Trefcenter. Het Trefcenter vervult een dubbelrol, die van boodschappengebied en perifere detailhandelslocatie. De nadruk ligt op de branchegroep in/om huis: elektronica, bouwmaterialen, tuin en woninginrichting. Maar bijvoorbeeld ook (outdoor)sport en dierbenodigdheden. Het gebied heeft de naam overgenomen van de hypermarkt die zich hier in de jaren ’70 vestigde. Na enkele overnames (o.a. Maxis) is de hypermarkt opgeknipt in kleinere winkels, waaronder een supermarkt van Albert Heijn XL, (vers)speciaalzaken als een slijter en een drogisterij, huishoudelijke artikelen en mode. De verschillende winkeldelen, met een totale lengte van een kilometer, liggen aaneengeschakeld en gegroepeerd rondom grote parkeerterreinen. Het diverse winkelaanbod gecombineerd met ruime parkeervoorzieningen en uitstekende bereikbaarheid maakt het Trefcenter een sterke trekker voor zowel Nederlandse als Duitse consument: uit het Koopstromenonderzoek Limburg 2019 blijkt dat een derde van de totale consumentenomzet in het Trefcenter van Duitse consumenten komt. Met de vorige detailhandelsvisie is vernieuwing in gang gezet om deze positie stand te houden dan wel te versterken.

Op dit moment wordt het complex op vele fronten gerevitaliseerd. Onderdeel van deze plannen is versterking van bestaande supermarkten (Albert Heijn XL met 3.534 m2 en Lidl met 722 m2 wvo) en een mogelijke toevoeging van Aldi (verplaatsing). Het Trefcenter is primair een detailhandelslocatie, dat betekent dat andere retailfuncties (zoals dienstverlening, kantoren, etc.) hier niet gewenst zijn. Ondersteunende horeca aan de hoofdfunctie is wel toegestaan. Dit draagt ook bij aan de verblijfskwaliteit in het gebied. Tabel 5.8 Aanbod detailhandel en horeca Trefcenter (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

4 4.828

3 2.519

1 972

22 30.586

Overige Detailhandel -

Horeca

3 385

5.1.9 Overige (supermarkt)centra in Venlo Verspreid over Venlo bevinden zich ten slotte nog een aantal kleine winkelgebieden, die vaak bestaan uit enkel een solitaire supermarkt, soms aangevuld met kleinschalige ondersteunende detailhandel of horeca. In Venlo gaat het om de supermarkten aan de Kraanvogelstraat (Lidl, 934 m2 wvo) en Maagdenberg (Albert Heijn, 948 m2 wvo) met een buurtverzorgende functie. Daarnaast bevinden zich nog enkele winkels langs de Leutherweg. In Maagdenberg is sprake van een niet samenhangend winkelgebied (supermarkt + horecavoorziening). De aanwezige, solitaire Albert Heijn is met een wvo van nog geen 1.000 m² wvo beperkt in omvang. Aanvullend winkelaanbod ontbreekt. Met de voorgenomen verplaatsing van Lidl Kraanvogelstraat ontstaat een supermarktcluster. Met het oog op het wegvallen van voorzieningen aan de Leutherweg op de berg wordt dit aanbod bij voorkeur aangevuld met andere voorzieningen om te komen tot een modern wijkwinkelcentrum.

56/85

5.1.10 Grenswinkels Herungerberg Aan de Herungerberg bij de Duitse grens bevinden zich enkele grenswinkels. Prominent is de supermarkt van Backus (1.045 m2 wvo) met een visspeciaalzaak. Het familiebedrijf Backus richt zicht voornamelijk op Duitse consumenten. Naast Backus bevinden zich nog een tuincentrum en groentetuin aan de grens.

5.2

Stadsdeel Blerick (inclusief Hout-Blerick en Boekend)

Tegenover Venlo, aan de westoever van de Maas, ligt het stadsdeel Blerick. Hiertoe behoren ook de kerkdorpen Hout-Blerick en Boekend. Met 27.735 inwoners is Blerick, na de kern Venlo, het grootste stadsdeel van de gemeente. Blerick heeft een klein historisch centrum en een eigen treinstation. Er worden vier winkelgebieden onderscheiden in Blerick. Het voorzieningenaanbod in de kerkdorpen: Hout-Blerick en Boekend is danig teruggelopen dat ze geen onderdeel meer uitmaken van de hoofdstructuur. 5.2.1 Centrum Blerick Tussen 2010 en 2023 is het winkelaanbod in de niet-dagelijkse artikelensector in het centrum van Blerick afgenomen. Er is sprake van verschraling: het winkelaanbod in de branchegroepen ‘Vrije Tijd’, ‘In/Om Huis’ en ‘Overige Detailhandel’ is met meer dan 80% gedaald. Het aanbod ‘Mode en Luxe’ is in de periode 2010-2015, voornamelijk door de realisatie van La Plaza, fors toegenomen. Dit loopt de laatste jaren geleidelijk terug, maar is per saldo nog steeds groter dan in 2010. De omvang van het dagelijks winkelaanbod in Blerick is tussen 2010 en 2023 stabiel gebleven.

Links: Kloosterstraat; Midden: Carleyspassage; Rechts: Wieënpassage (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Het winkelgebied in het centrum van Blerick is gecentreerd rondom de Kloosterstraat, een autoluwe winkelstraat, met het Carleysplein en Wieënpassage als trekkers op de koppen. Dit zogenaamde ‘haltermodel’ staat centraal in het document Ontwikkelrichting Centrum Blerick (2021), dat vanuit de ondernemers is opgesteld. Het gebied rondom het Carleysplein moet een nieuwe verblijfslocatie worden in Blerick met de gezamenlijke ontwikkeling van Jumbo Benders en Berden. Dit gebied moet in het teken komen te staan van verblijven, horeca en recreatief winkelen. In de Wieënpassage blijft de nadruk liggen op dagelijkse aankopen. In de Kloosterstraat zijn voornamelijk meubel- en modewinkels en verschillende horecapunten met terrassen gevestigd. Het lokale ondernemerschap maakt het centrum onderscheidend. Vanaf 2015 is een terugloop te zien van het winkelaanbod in het centrum van Blerick. Dit is op een aantal plekken in de Kloosterstraat ook duidelijk zichtbaar met leegstand en functiewijziging. De uitstraling en beleving van de straat is een blijvend aandachtspunt.

57/85

Vanuit de Kloosterstraat kan het Laurentiusplein worden bereikt via de Carleyspassage. In deze passage is een aantal prijsvechters gevestigd. Tussen het Laurentiusplein en de Pontanusstraaat is het winkelcomplex La Plaza gelegen, met een aantal kleding- en meubelwinkels, waarvan de winkel van Berden met een winkelvloeroppervlak van bijna 6.000 m2 de grote publiekstrekker is. In dit deel van het centrum van Blerick is tussen 2010 en 2015 nog een fors aantal detailhandelsvestigingen toegevoegd. Op dit moment wordt gewerkt aan de realisatie van een nieuw woon-/winkelcomplex aan het Laurentiusplein, dat ruimte bied aan het nieuwe food- en fashionconcept van Jumbo Benders en Berden. Het Laurentiusplein zelf wordt ook opnieuw ingericht. De Kloosterstraat mondt aan de noordkant uit in de Wieënpassage, een overdekt winkelcentrum. In totaal zijn er 22 winkels in dit centrum te vinden, waaronder verschillende landelijke ketens, zoals de HEMA, Zeeman en Blokker. De huidige supermarkt van Jumbo heeft een winkelvloeroppervlak van 1.607 m2; een moderne maat voor een full-service supermarkt. Met de komst van de nieuwe Jumbo zou deze winkel omgebouwd worden naar Jan Linders, dat nu dus een samenwerking aangaat met Albert Heijn. Op het Wieënplein is een groot aantal parkeerplaatsen aanwezig. Ten slotte is kleinschalige horeca vooral gevestigd rondom de Pepijnstraat.

Er zijn verschillende restaurants en kroegen te vinden, sommige met een eigen terras. Tabel 5.9 Aanbod detailhandel en horeca centrum Blerick (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

5.2.2

13 3.262

27 10.406

1 265

5 1.839

Overige Detailhandel 2 130

Horeca

20 1.740

Alberdingk Thijmstraat/Hazenkamp

Links: Turkse supermarkt; Rechts: Leegstaande panden (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) De Alberdingk Thijmstraat, een uitloper van het centrum van Blerick in de wijk Hazenkamp, wordt getypeerd als een klein wijkcentrum. In de straat zijn twee kleine buitenlandse supermarkten gevestigd en verspreid over de straat is kleinschalige detailhandel en horeca aanwezig. De horeca bestaat vooral uit fastservice. Parkeren kan langs de weg of op het Sint Hubertusplein. De uitstraling van de winkels in de straat, en het winkelgebied als geheel, is gedateerd. In het gebied is de nodige leegstand. De inrichting van de openbare ruimte, stenig en met veel auto’s, en de grote afstand tussen de verschillende voorzieningen zorgen voor een onsamenhangend geheeld. Er is sprake van een matig winkelklimaat.

58/85

Tabel 5.10 Aanbod detailhandel en horeca Alberdingk Thijmstraat (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Overige Detailhandel 2 1 2 1 Aantal winkels 256 85 278 78 Omvang (m2 wvo) 5.2.3

Horeca

8 532

Vastenavondkampstraat

Links: PLUS; Midden: Leegstaand pand; Rechts: ALDI (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Aan de Vastenavondkampstraat is een wijkcentrum gevestigd met een belangrijke boodschappenfunctie voor de omliggende wijk. Het winkelcentrum heeft een rechthoekige opzet met winkels op de begane grond en een tot twee lagen woningen er boven. Parkeren vindt rondom plaats. Het complex, in wederopbouwarchitectuur, maakt een stenige en verouderde indruk. De verblijfskwaliteit is beperkt. In het complex zijn complementaire supermarkten van Aldi (799 m2 wvo) en PLUS (872 m2 wvo) te vinden. Beide supermarkten hebben een klein winkelvloeroppervlak als gekeken wordt wat courant is voor moderne supermarkten. Een uitbreiding van Aldi is reeds in procedure; een dergelijke kwaliteitsslag zal naar verwachting ook voor het functioneren van Plus gewenst zijn in de komende jaren. Naast de supermarkten bevindt zich kleinschalige detailhandel in het centrum, zoals een dierenwinkel en een elektrische fietsenwinkel. Het horeca-aanbod bestaat uit fastfood. Tabel 5.11 Aanbod detailhandel en horeca Vastenavondkampstraat (bron: Locatus, 2022) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Overige Detailhandel 5 4 Aantal winkels 2 2.014 505 Omvang (m wvo)

Horeca

4 199

5.2.4 Overige (supermarkt)centra in Blerick Ten slotte bevinden zich nog twee solitaire supermarkten in Blerick. Het gaat om de supermarkten in Sint Annakamp (Lidl, 1.480 m2 wvo) en Vossener (Jumbo, 1.370 m2 wvo). De Lidl heeft een belangrijke functie voor de eigen buurt, maar vanwege formule, opzet en bereikbaarheid ook voor andere delen van Blerick. Jumbo heeft een belangrijke functie voor de eigen buurt en Hout-Blerick en Boekend. Ook hier ontbreekt ondersteunend Retailaanbod. Gezien de huidige omvang ligt verdere uitbreiding van beide supermarkten niet voor de hand; toevoeging van ondersteunende voorzieningen tot een compleet buurtwinkelcentrum wel (concentratie).

59/85

In Klingerberg bevond zich tot enkele jaren geleden nog een SPAR. Dit pand is intussen gevuld met een andere kleine supermarkt. Verder kent Klingerberg op dit moment geen detailhandelsaanbod meer.

5.3

Overige stadsdelen Venlo

De gemeente Venlo kent nog twee stadsdelen: Tegelen, inclusief Steyl, en Belfeld, Arcen Velden en Lomm. Het winkelaanbod in deze kernen wordt nu besproken, te beginnen bij de kern met het grootste actieve detailhandelsaanbod naar winkelvloeroppervlak.

Figuur 5.2: Kernen in de gemeente Venlo (ondergrond: Locatus, 2023)

60/85

5.3.1

Tegelen

Links: Entree; Midden: Leegstand Kerkstraat; Rechts: Centrumpassage (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Ten zuiden van de kern Venlo ligt het dorp Tegelen. Het langgerekte centrum ligt rondom de autovrije Kerkstraat. De nadruk ligt sterk op dagelijkse artikelen, in/om huis en horeca. Het winkelaanbod in de niet-dagelijkse artikelensector is de afgelopen jaren flink afgenomen en een stuk kleiner dan te verwachten op basis van het aantal inwoners. Ook het aanwezige aanbod mode & luxe is met 2.500 m² wvo beperkt. Het aanbod bestaat voor een groot deel uit landelijke formules, veelal in het prijsvriendelijke segment. Het centrum van Tegelen heeft een belangrijke boodschappenfunctie, zoals blijkt uit het Koopstromenonderzoek Limburg 2019. Dit aanbod is met de komst van Aldi ook flink uitgebreid. Alle drie de supermarkten bevinden zich aan de zuidkant van het centrum: Albert Heijn (1.245 m2 wvo), tijdelijke Aldi (900 m2 wvo) en Jan Linders (1.198 m2). Het plan om op het voormalige terrein van Martinushof een definitieve Aldi en een full-service supermarkt te realiseren is in procedure. Met uitzondering van enkele, overgebleven historische panden is het vastgoed en de inrichting van de openbare ruimte behoorlijk monotoon. Verspreid over de straat is een aantal eettentjes gevestigd, vaak met eigen terras, die met name functioneel zorgen voor een rustpunt.

De straat heeft te maken met een toenemende leegstand, waardoor met name aan de noordzijde gaten in de winkelplint ontstaan. Hierdoor raakt de aansluiting op het Wilhelminaplein, met de karakteristieke Sint Martinuskerk, horeca en flankerende nieuwe appartementsgebouwen, kwijt. De aansluitende Grotestraat, bestaat vooral uit fast-service eettentjes. Er is in 2022 budget gereserveerd om het centrum van Tegelen te revitaliseren. Hierbij moet gebruik worden gemaakt van ‘placemaking’ rondom de keramische geschiedenis van Tegelen. Vanaf het oude Raadshuis tot aan de Sint Martinuskerk zal een herinrichting van de openbare ruimte plaatsvinden, waarbij het productieproces van keramiek centraal zal staan. Glazenapplein De wijk Op de Heide ligt door de ligging tussen A73 en A74 enigszins afzijdig van de rest van Tegelen. In deze wijk is een moderne supermarkt gevestigd van PLUS aan het Glazenapplein, met een wvo van 1.076 m2. Parkeren vindt rondom plaats. Naastgelegen zijn een ontmoetings- en jongerencentrum, maar ondersteunend Retailaanbod ontbreekt. De supermarkt heeft een belangrijke functie voor de eigen buurt. Verplaatsing van ondersteunende voorzieningen tot een compleet buurtwinkelcentrum is wenselijk (concentratie). Zuiderbrug In het winkelgebied Zuiderbrug in Tegelen is een aantal grootschalige winkels gevestigd.

Het gaat dan om bouwmarkten, een fietswinkel en winkel in tuinmeubelen. Daarnaast heeft McDonald's hier een vestiging. Ondanks dat een aantal winkels een bovenlokale verzorgingsfunctie heeft, wordt Zuiderbrug als lokaal perifere detailhandelslocatie gepositioneerd. Het is de plek voor perifere detailhandel in Tegelen, die elders in de retailstructuur ruimtelijk niet passend is. De mogelijkheden worden hier beperkt tot de perifere detailhandelsbranches, zoals dat nu ook al het geval is, en horeca.

61/85

Tabel 5.12 Aanbod detailhandel en horeca Tegelen (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo) 5.3.2

26 6.734

14 2.387

5 615

22 4.232

Overige Detailhandel 6 1.312

Horeca

39 3.860

Steyl

Links: PLUS Steyl (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022); Rechts: Kloosterdorp Steyl (bron: 1Limburg, 2016) Kloosterdorp Steyl trekt vanwege het aanwezige religieuze erfgoed, een botanische tuin en musea een groot aantal toeristen. Enkele horecapunten bij het Missiemuseum richten zich op deze recreatieve bezoekers. Het detailhandelsaanbod is zeer beperkt met een supermarkt en enkele (vers)speciaalzaken. De supermarkt van PLUS is gevestigd in een modern winkelpand. De omvang van 826 m2 wvo is passend bij het aantal inwoners van Steyl, maar beperkt voor een moderne full-service supermarkt. Daarom is enige uitbreidingsruimte passend. Een tweede supermarkt is niet reëel, zal direct ten koste gaan van bestaande supermarktondernemer en is hiermee niet wenselijk. Tabel 5.13 Aanbod detailhandel en horeca Steyl (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd Aantal winkels Omvang (m2 wvo) 5.3.3

4 919

-

-

In/Om Huis -

Overige Detailhandel -

Horeca

7 532

Belfeld

Links: Parkeerplaats Muldersplein en Jumbo; Rechts: Fietsenwinkel Koninginneplein (bron: Google Maps, oktober 2021)

62/85

In het uiterste zuiden van de gemeente Venlo ligt het dorp Belfeld. Het detailhandels- en horeca-aanbod is hier al jaren beperkt en afgelopen jaren stabiel gebleven. Het aanbod is geconcentreerd rondom twee pleinen: het planmatig ontwikkelde Koninginneplein en het Muldersplein. Op beide pleinen kan geparkeerd worden. ● Rondom het Koninginneplein is ook enige, voornamelijk kleinschalige detailhandel gevestigd in uiteenlopende branches. ● Het verdient de voorkeur om naar de toekomst in te zetten op een modern boodschappencluster aan het Muldersplein. Hierbij wordt huidige supermarkt nog enige ruimte geboden om te groeien in omvang; een tweede supermarkt is niet wenselijk. Het boodschappenaanbod wordt aangevuld met een bakker en een slijterij. Punt van aandacht is een passende invulling voor de onlangs gesloten huishoud- en speelgoedwinkel (Hoezen) en het ontbreken van (dag-)horeca/een drankverstrekker in het dorp. Tabel 5.14 Aanbod detailhandel en horeca Belfeld (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

5 1.239

2 658

1 212

3 580

Overige Detailhandel 1 50

Horeca

6 515

5.3.4 Lomm Het dorp Lomm ligt langs de N271, ten noorden van de kern Venlo. Verspreid over de kern zijn drie winkels gevestigd, waaronder een tuincentrum. Er is geen supermarkt gevestigd in het dorp Lomm en er is ook geen duidelijk centrumgebied te onderscheiden. De kern maakt geen onderdeel uit van de gemeentelijke hoofdwinkelstructuur. Tabel 5.15 Aanbod detailhandel en horeca Lomm (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo) 5.3.5

-

-

-

3 1.165

Overige Detailhandel -

Horeca

-

Velden

Links: Markt Velden met Jan Linders; Rechts: N271 en horeca (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) In het noorden van de gemeente Venlo, langs de N271 ligt het dorp Velden. De meeste winkels en horeca in Velden zijn gesitueerd in het centrum van Velden, rondom de Markt, waaronder een supermarkt van Jan Linders (naar de toekomst Albert Heijn) met een winkelvloeroppervlak van 999 m2. Rondom de Jan Linders bevindt zich enkele detailhandel, zoals een fietsenwinkel en een Kruidvat. Daarnaast is er een aantal eetcafés gevestigd tegenover de kerk. De detailhandel en horeca in Velden hebben een kernverzorgende functie. Naar de toekomst is verdere versterking van het centrumgebied wenselijk, door de supermarkt enige uitbreidingsruimte te bieden en mogelijke verplaatsingen naar het centrum te faciliteren. Hierbij is het ook wenselijk om de zichtbaarheid vanaf de N271 te verbeteren.

63/85

Een bijzondere winkel is Plantencentrum Velden, ten zuidwesten van het dorp. Dit plantencentrum heeft een winkelvloeroppervlak van 10.850 m2, waardoor de omvang van de hoofdbranche ‘In/Om Huis’ in Velden opvallend groot is. Naast dit plantencentrum is het niet-dagelijks winkelaanbod in Velden klein in vergelijking met de benchmark, te verklaren door de ligging nabij Venlo. Tabel 5.16 Aanbod detailhandel en horeca Velden (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd In/Om Huis Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

5 1.319

1 85

-

5 11.243

Overige Detailhandel 1 60

Horeca

9 1.484

Historisch gezien neemt het detailhandelsaanbod in het dorp Velden licht af, met name op het gebied van mode & luxe. 5.3.6

Arcen

Links: Raadhuisplein Arcen (links), SPAR Arcen (rechts) (bron: Rho Adviseurs, 27 september 2022) Van oudsher trekt Arcen veel toeristen met de Kasteeltuinen en het Landgoed Arcen. Dit is terug te zien in het grote aantal horecapunten in het dorp: verschillende restaurants, hotels en een pannenkoekenhuis zijn gericht op de recreatieve gast in het dorp. Dit is de afgelopen jaren stabiel gebleven. Het detailhandelsaanbod is sterk teruggelopen. De meeste overige horeca en detailhandel in het dorp is gesitueerd rondom het pittoreske Raadhuisplein. Ten noorden van het centrum van Arcen is aan de Maasstraat een buurtsupermarkt gevestigd (SPAR 520 m2 wvo), die niet in het historische centrum te realiseren is. Dit is vanuit de bereikbaarheid ook niet wenselijk. Een forse uitbreiding van deze supermarkt is gezien het aantal inwoners van Arcen niet direct voor de hand liggend, maar enige groei wordt wel geboden vanuit de gewenste leefbaarheid. Ook valt de relatief grote omvang van de detailhandelsbranche ‘In/Om Huis’ op, vanwege Tuincentrum Arcen. Grenswinkels Arcen Aan de grens met Duitsland ligt de grenssupermarkt Peeters Arcen met een winkelvloeroppervlak van 272 m2 (wvo). Deze supermarkt richt zich voornamelijk op de Duitse consument. Tabel 5.17 Aanbod detailhandel en horeca Arcen (bron: Locatus, 2023) Dagelijks Mode & Luxe Vrije Tijd Aantal winkels Omvang (m2 wvo)

5 1.022

4 223

-

In/Om Huis

6 4.880

Overige Detailhandel -

Horeca

23 3.427

Tussen 2010 en 2023 is het horeca- en detailhandelsaanbod in Arcen redelijk stabiel gebleven. De enige uitzondering is de omvang van het aanbod in de hoofdbranche ‘Mode & Luxe’. Deze is tussen 2010 en 2022 afgenomen met twee derde.

64/85

Bijlage 6 Onderbouwing dienstenrichtlijn 6.1 DPO DAGELIJKS Om de ruimte in de gemeente Venlo voor marktontwikkelingen in de dagelijkse goederensector te kunnen beoordelen is een actueel distributieplanologisch marktonderzoek (dpo) benodigd. Hieronder zijn de uitgangspunten van het dpo nader toegelicht. Het onderzoek is op gemeenteniveau uitgevoerd.

AANTAL INWONERS De gemeente Venlo heeft 103.200 inwoners (CBS, 2022). Elke drie jaar maakt het CBS een demografische prognose voor alle gemeenten in Nederland. Als uitgegaan wordt van de bovenste bandbreedte in deze prognose, dan wordt aangenomen dat de gemeente Venlo in 2030 105.800 inwoners heeft.

GEMIDDELDE BESTEDING DAGELIJKSE GOEDEREN De gemiddelde winkelomzet in dagelijkse goederen bedraagt in Nederland over 2017-2021 €2.654,- per persoon (Notitie Omzetkengetallen 2022, gegevens over 2017-2021). Deze landelijke gemiddelden moeten worden gecorrigeerd op inkomen. Voor de dagelijkse goederensector geldt een inkomenselasticiteit van 0,4. Het gemiddeld inkomen in de gemeente Venlo ligt ongeveer 11% lager dan het Nederlands gemiddelde (CBS, 2023; gegevens over 2021). De gemiddelde besteding aan dagelijkse goederen ligt daarmee circa 4,4% lager dan het Nederlands gemiddelde en bedraagt € 2.538,-. Tabel 6.1.1 Correctie op inkomenselasticiteit bron 29,2 CBS, 2023; gegevens over 2021

Nederland Gemeente Venlo verschil (%)

26 CBS, 2023; gegevens over 2021 -10,96%

inkomenselasticiteit correctiefactor gemiddelde besteding per persoon per jaar NL ‘dagelijks’ gem. besteding per inwoner Gemeente Venlo ‘dagelijks’

0,4 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2021 -4,38% € 2.654 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2017-2021 € 2.538

GEMIDDELDE OMZET PER M2 DAGELIJKSE GOEDEREN De gemiddelde omzet per m2 (vloerproductiviteit) van winkels in dagelijkse goederen in de gemeente Venlo is in tabel 6.1.2 berekend op basis van het huidige dagelijks winkelaanbod in de gemeente en kengetallen van de Omzetkengetallen 2022. De vloerproductiviteit in de dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo wordt berekend op € 7.749 (excl. btw). Tabel 6.1.2: Berekening vloerproductiviteit dagelijkse goederensector gemeente Venlo Aanbod in m2 wvo Gem. omzet per m2 wvo Supermarkt 35.443 € 8.381 Levensmiddelen Speciaalzaak Persoonlijke Verzorging

8.928 5.808

€ 6.643 € 5.591

Totaal aanwezig aanbod

50.179

€ 7.749

Omzet € 297.047.783 € 59.308.704 € 32.472.528 € 388.829.015

KOOPSTROMEN Voor de provincie Limburg is in 2019 een Koopstroomonderzoek uitgevoerd (KSO Limburg, 2019). De koopstromen in de gemeente Venlo zijn ook onderzocht. De koopkrachtbinding in de dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo is bepaald op 86%. 4% van de binding vindt plaats in de vorm van online bestedingen. Voor de berekeningen in het dpo wordt gebruik gemaakt van puur fysieke bestedingen, waardoor de fysieke koopkrachtbinding wordt berekend als (86%/(100%4%) =) 89%. De koopkrachttoevloeiing in de dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo wordt bepaald op 36%.

65/85

Tabel 6.1.3 Basisgegevens inwonertal primair marktgebied gem. besteding per persoon per jaar ‘dagelijks’ gem. vloerproductiviteit (per m² wvo) ‘dagelijks’ Detailhandel ‘dagelijks’ primair marktgebied (in m² wvo) koopkrachtbinding (%)* koopkrachttoevloeiing (%)

103.200 € 2.538 € 7.749 50.179 89% 36%

bron CBS, 2022 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2017-2021 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2017-2021 Locatus, 2022 KSO Limburg, 2019 KSO Limburg, 2019

*NOTE: Koopkrachtbinding is berekend voor enkel fysieke bestedingen. Berekend als volgt: (86%/(100-4%) = 89%.

CONCLUSIE DPO In het distributieplanologisch marktonderzoek wordt een negatieve marktruimte in de Venlose dagelijkse goederensector berekend van ongeveer -3.180 m2. Door de bevolkingsgroei in de gemeente Venlo zal de ruimte voor ontwikkeling iets toenemen tot 2030, maar nog steeds negatief blijven (-2.000 m2). Tabel 6.1.4 Distributieplanologische analyse dagelijkse goederensector - huidige en toekomstige situatie 2023

2030 bron

inwonertal marktgebied

103.200

105.800 CBS, 2022; CBS 3-jaarlijkse Prognose

gemiddelde winkelomzet per persoon (excl. BTW)

€ 2.538

€ 2.538 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2017-2021

bestedingspotentieel

€ 261.890.000

koopkrachtbinding (%)

89%

gebonden bestedingen €

€ 233.080.000

koopkrachttoevloeiing (%)

36%

€ 268.480.000 89% KSO Limburg, 2019 € 238.950.000 36% KSO Limburg, 2019

koopkrachttoevloeiing €

€ 131.110.000

€ 134.410.000

totale omzet in marktgebied

€ 364.190.000

€ 373.360.000

gemiddelde vloerproductiviteit per m² wvo (excl. BTW)

€ 7.749

€ 7.749 Omzetkengetallen, 2022; gegevens over 2017-2021

te verwachten omvang winkelaanbod (m² wvo)

47.000

48.180

omvang winkelaanbod (m² wvo)

50.179

50.179 Locatus, 2023

berekende vloerproductiviteit (excl. BTW)

€ 7.260

€ 7.440

€ 388.830.000

€ 388.830.000

-6%

-4%

€ -24.640.000

€ -15.470.000

-3.180

-2.000

omzetclaim marktgebied omzet ten opzichte van het gemiddelde ruimte voor ontwikkeling in € ruimte voor ontwikkeling (m² wvo)

66/85

6.2 SUPERMARKTKAARTEN VENLO

Figuur 6.2.1 Supermarktaanbod kernen Venlo en Blerick (bron: Locatus, 2023).

67/85

Figuur 6.2.2 Supermarktaanbod buiten de kernen Venlo en Blerick (bron: Locatus, 2023)

68/85

6.3 SAMENVATTING KOOPSTROMENONDERZOEK VENLO (KSO LIMBURG, 2019) In 2019 is in de provincie Limburg een koopstromenonderzoek uitgevoerd (Koopstromenonderzoek Limburg 2019). De resultaten van dit onderzoek geven inzicht in de herkomst en bestemming van consumentenbestedingen in alle Limburgse gemeenten. Daarnaast is informatie verzameld over de waardering van winkelgebieden en de kenmerken van bezoekers van winkelgebieden. Hieronder wordt de beschikbare informatie uit het KSO Limburg voor (de verschillende winkelgebieden in) de gemeente Venlo samengevat. 6.3.1

KSO: Gemeente Venlo

Dagelijkse artikelen Herkomst consumentenomzet

Bestemming consumentenbestedingen

Van alle bestedingen aan dagelijkse artikelen in de gemeente Venlo is 64% afkomstig van inwoners uit de eigen gemeente. De gemeente Venlo heeft een belangrijke regionale verzorgingsfunctie. De toevloeiing is 36%. Hierbij valt op dat een groot deel van deze toevloeiing afkomstig is van consumenten uit Duitsland. Zo’n 29% van de totale consumentenomzet in de dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo is afkomstig van de Duitse consument. Dit toont het belang van de Duitse consument aan voor de dagelijkse detailhandel in Venlo. De toevloeiing in de dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo is hoger dan wat verwacht zou worden op basis van de benchmark (benchmark: 30%). Van alle bestedingen aan dagelijkse artikelen door inwoners van de gemeente Venlo wordt 86% binnen de eigen gemeente gedaan. De online afvloeiing is 4% (iets hoger dan de benchmark, benchmark: 2%) en de fysieke afvloeiing is 11% (ongeveer gelijk aan de benchmark). Deze afvloeiing vindt voor de helft plaats naar Duitsland. Niet-dagelijkse artikelen Herkomst consumentenomzet

69/85

Bestemming consumentenbestedingen

In de niet-dagelijkse goederensector is zo’n 39% van de bestedingen afkomstig van inwoners uit de eigen gemeente. De toevloeiing in deze sector is 61%. Ook hier valt op dat bijna de helft (45%) van de totale consumentenomzet in de niet-dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo afkomstig is van Duitse consumenten. De afvloeiiing in de niet-dagelijkse goederensector in de gemeente Venlo is 41% (19% fysiek, 22% online). De fysieke afvloeiing is iets kleiner dan verwacht zou worden op basis van de benchmark. De online afvloeiing is gelijk aan de benchmark. Waardering winkelen in de gemeente Venlo In het Koopstromenonderzoek Limburg 2019 is ook onderzocht hoe winkelgebieden in Venlo gewaardeerd worden. De gemeente Venlo krijgt in het geheel het rapportcijfer 7,6. Bereikbaarheid per auto en fiets wordt hoog gewaardeerd. De gemeente Venlo krijgt lagere scores voor de aanwezgheid van groen en faciliteiten (wc’s, wifi, bankjes). 6.3.2 KSO: Venlo (kern) De kern Venlo is de belangrijkste locatie om te winkelen in de gemeente. Uit het koopstromenonderzoek blijkt een duidelijke regionale verzorgingsfunctie voor de kern Venlo. Zowel in de dagelijkse als niet-dagelijkse goederensectoren is een grote toevloeiing te zien (dagelijks: 45%, niet-dagelijks: 70%). Het overgrote deel van deze toevloeiing is afkomstig van Duitse consumenten.

De afvloeiing in de kern Venlo is in beide sectoren kleiner dan verwacht zou worden op basis van de benchmark. Blijkbaar is er voor veel bewoners van de kern Venlo genoeg winkelaanbod in eigen kern. De kern Venlo wordt door het winkelend publiek beoordeeld met een 7,7. De kern Venlo scoort hoog op punten als de bereikbaarheid per fiets of auto. Ook de omvang en kwaliteit van het winkelaanbod krijgen een 7,7. Factoren waar laag op wordt gescoord zijn de aanwezigheid van groen en faciliteiten. Hier is eenzelfde beeld te zien als bij de gemeente Venlo. 6.3.3 KSO: Centrum Venlo In het centrum van Venlo is het belang van de Duitse consument nog sterker zichtbaar. In de dagelijkse goederensector is 22% van de bestedingen afkomstig van inwoners uit de eigen gemeente. 78% van de totale consumentenomzet komt van consumenten van buiten de gemeente. Maar liefst 71% van de totale consumentenomzet in de dagelijkse goederensector is afkomstig van de Duitse consument. De dagelijkse winkels in het centrum van Venlo zijn dus sterk afhankelijk van de Duitse consument. De toevloeiing in de dagelijkse goederensector in het centrum van Venlo is bijna twee keer zo groot dan verwacht zou worden op basis van de benchmark. In de niet-dagelijkse sector is een soortgelijk beeld zichtbaar.

34% van de bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen in het centrum van Venlo is afkomstig van bewoners van de gemeente Venlo. De toevloeiing is 66%. In totaal komt 47% van de totale consumentenomzet in deze sector van de Duitse consument. Ook hier is weer een sterke (Duitse) toevloeiing zichtbaar. De regionale verzorgingsfunctie van het centrum van Venlo is duidelijk zichtbaar. De beoordeling van het centrum van Venlo is vergelijkbaar met de beoordeling van de kern Venlo. Ook het centrum scoort een 7,7. Hoge beoordelingen worden gegeven aan de bereikbaarheid met de fiets, maar ook het aanbod van horeca. Een lage beoordeling wordt gegeven aan de aanwezigheid van groen en faciliteiten. Bezoekers geven vaak aan het centrum van Venlo te bezoeken vanwege de omvang van het winkelaanbod, de horeca en de aanwezigheid van bepaalde winkels. 6.3.4 KSO: Trefcenter Het Trefcenter is de grootste perifere detailhandelslocatie in de gemeente Venlo. De locatie heeft ook een belangrijke regionale verzorgingsfunctie. De toevloeiing in de dagelijkse goederensector is 42% en in de niet-dagelijkse goederensector 49%. Hierbij valt op dat het overgrote deel van deze toevloeiing opnieuw afkomstig is van de Duitse consument.