Jaarstukken 2020.pdf

2020

Baten

Baten

Realisatie Begroot Realisatie € 1.703 € 1.792 Resultaat voorgaande jaren Totale baten

€ 170

€ 118

€ 1.873 € 1.792

Voorziening oninbaar Totaal

79

€ 1.135 € 1.253 -€ 5

€ 1.873 € 1.792

€ 1.248

Verschil

-€ 544

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing dient ter bekostiging van de kosten voor het beheer en de verwerking van huishoudelijk afval. Het tarief is conform de beleidsuitgangspunten voorcalculatorisch bepaald uitgaande van 100% kostendekkendheid. Deze kostendekkendheidsberekening omvat meer dan alleen de baten en lasten van het organisatieproduct afval zoals opgenomen in programma 2. Leefbaar Venlo. Op basis van artikel 228a Gemeentewet is het namelijk toegestaan om ook de compensabele BTW en toerekenbare overhead als kostenpost aan de afvalexploitatie toe te rekenen. Deze toerekening gebeurt extracomptabel (buiten de financiële administratie om). Het saldo van de toegerekende BTW en overhead is derhalve een algemeen dekkingsmiddel. Op basis van de daadwerkelijke realisatie in 2020 komt de kostendekkendheid uit op ongeveer 80% Dit wordt echter niet veroorzaakt door de opbrengst afvalstoffenheffing, maar doordat de overige opbrengsten fors minder zijn dan begroot. Daarnaast zijn ook de uitgaven fors hoger dan begroot. Voor een toelichting hierop verwijzen zij u naar de toelichting op de baten en lasten van het product afval in het programma Leefbaar Venlo.

Afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Rek. 2019

2020

Baten

Baten

Realisatie Begroot Realisatie € 8.182 € 9.741 Resultaat voorgaande jaren Totale baten

€ 9.868

€ 61

€ 29

€ 8.243 € 9.741

€ 9.897

Verschil

€ 156

Kostendekkendheid

bedragen x € 1000

Heffing

Lasten Overhead BTW

Afvalstoffenheffing

11.822

Totale Overige lasten inkomsten Heffing

797 1.985 14.604

1.848

Totale Kostendekbaten kendheid

9.897 11.745

80%

Rioolheffing Het tarief is conform de beleidsuitgangspunten voorcalculatorisch bepaald uitgaande van 100% kostendekkendheid. Deze kostendekkendheidsberekening omvat meer dan alleen de baten en lasten van het organisatieproduct riolering zoals opgenomen in programma 2. Leefbaar Venlo. Op basis van artikel 228a Gemeentewet is het namelijk toegestaan om ook de compensabele BTW en toerekenbare overhead als kostenpost aan de rioolexploitatie toe te rekenen. Deze toerekening gebeurt extracomptabel (buiten de financiële administratie om). Het saldo van de toegerekende BTW en overhead is derhalve een algemeen dekkingsmiddel. De gerealiseerde opbrengsten rioolheffing zijn ten opzichte van de totale begroting beperkt hoger uitgevallen. Dit is met name toe te rekenen aan de opbrengst vanuit het variabele tarief voor nietwoningen (grootverbruikers). 80

Er wordt onderscheid gemaakt tussen kleinverbruik en grootverbruik. Voor het kleinverbruik (tot en met 1.000 m³ waterafvoer per kalenderjaar) wordt een vast bedrag per perceel geheven van € 155,30. Indien meer dan 1.000 m³ water is afgevoerd, wordt voor het meerdere een bedrag van € 0,28 per m³ berekend. Rioolheffing Bedragen x € 1.000 Rek. 2019

2020

Baten

Baten

Realisatie Begroot Realisatie Kleingebruik

€ 7.571 € 7.622

Grootverbruik

€ 502

Resultaat voorgaande jaren

€ 90

Totale baten

€ 415

€ 7.563 € 534 € 41

€ 8.163 € 8.037

€ 8.138

Verschil

€ 101

Kostendekkendheid

bedragen x € 1000

Heffing

Lasten Overhead BTW

Totale Overige lasten inkomsten Heffing

Totale Kostendekbaten kendheid

Rioolheffing

6.179

8.522

8.523

1.177 1.166

385

8.138

100%

Leges Titel 1. (algemene dienstverlening)  Burgerlijke stand Het product is als gevolg van landelijk gemaximeerde leges niet volledig kostendekkend. Werkzaamheden voor kosteloze huwelijken (wettelijke plicht) e.d. worden niet toegerekend. Daarnaast is er sprake van lagere inkomsten als gevolg van een afname van het aantal aangevraagde uittreksels. Als gevolg van de Corona pandemie en de maatregelen ter bestrijding ervan, is een substantieel aantal huwelijken uiteindelijk verplaatst dan wel niet doorgegaan. Tegelijk stonden hier voorbereidingskosten tegenover zoals voor huwelijksdossier vormen.  Reisdocumenten Jaarlijks zijn er fluctuaties in het aantal aanvragen. Tot en met februari 2024 is er sprake van een reisdocumentendip als gevolg van de langere geldigheid van reisdocumenten voor volwassenen. Leges zijn inclusief het Rijkslegesdeel, en niet hoger dan de maximum geldende landelijke tarieven.  Rijbewijzen Jaarlijks zijn er fluctuaties in het aantal aanvragen. Dit heeft gevolgen voor baten/inkomsten. In 2019 was sprake de afgifte van een hogere aantal rijbewijzen van diverse categorieën. Daar tegenover staan hogere lasten voor inzet van eigen personeel. Leges zijn inclusief het rijkslegesdeel, en niet hoger dan de maximum geldende landelijke tarieven.

 Persoonsdocumenten en basisregistratie personen Opbrengsten nemen af doordat instanties rechtstreeks inzage hebben in de BRP (Basis 81

Registratie Personen) en via E-herkenning (een soort DigiD voor bedrijven) een VOG kunnen aanvragen. Daarnaast neemt als gevolg van digitalisering en veranderde wetgeving het aantal opgevraagde uittreksels af. Tenslotte is als gevolg van de Corona pandemie en de maatregelen ter bestrijding ervan, het aantal aanvragen voor Verklaring omtrent gedrag sterk teruggelopen. Landelijk nam het aantal vacatures substantieel af. Dat resulteerde in minder VOG aanvragen.  Gemeentearchief De legesinkomsten nemen de laatste jaren af als gevolg van regelgeving en marginale verstrekkingskosten.  Naturalisaties Het aantal naturalisaties en opties ter verkrijging van het Nederlanderschap zijn toegenomen daar staan echter hogere Rijksleges en afdrachten tegenover. Leges zijn inclusief het Rijksdeel, en niet hoger dan de maximum geldende landelijke tarieven.  Kansspelen De leges zijn dermate gering dat er geen specifieke analyse wordt verricht.  Overige leges De overige leges bestaan hoofdzakelijk uit de onderdelen GGD-tarieven, parkeerontheffingen en de aanvragen voor de aanleg van kabels en leidingen. De kosten zijn budgettair neutraal. Titel 2. (dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning)  Omgevingsvergunningen De realisatie van de legesinkomsten 2020 is hoger uitgevallen doordat er meer aanvragen zijn verleend dan verwacht.

De hoeveelheid ingediende aanvragen wordt hoofdzakelijk bepaald door de markt(ontwikkelingen). Titel 3. (dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn) Als gevolg van de Corona pandemie en de maatregelen ter bestrijding ervan, minimaliseerde het aantal vergunningen evenementenvergunningen.  Drank- en horecawet De opbrengst is stabiel. Bij samenloop van legesaanvragen (drank- en horecawet en exploitatie) wordt slecht eenmaal leges (drank- en horecawet) berekend. Venlo hanteert een tariefdifferentiatie voor wijzigingen.  Evenementen De evenementenleges zijn van oudsher niet kostendekkend. Een percentage is voor zover bekend niet vastgelegd. Dit is verbonden aan de gekozen differentiatie. Om de leges kostendekkend te krijgen zou het tarief moeten worden verzesvoudigd. Werkzaamheden voor meldingen worden niet toegerekend.  Seks-inrichtingen/escort De leges zijn dermate gering dat er geen specifieke analyse wordt verricht.  Winkeltijdenwet De leges zijn dermate gering dat er geen specifieke analyse wordt verricht.

82

bedragen x € 1.000 Totale Overige Lasten Overhead BTW lasten inkomsten Heffing

Leges

Totale Kostendekbaten kendheid*

Titel 1: Burgerlijke stand

67

81

3

152

135

135

89%

Reisdocumenten

262

231

2

495

404

404

82%

Rijbewijzen

338

178

516

479

479

93%

Persoonsdocumenten en Basisregistratie personen

77

62

140

120

120

86%

Gemeentearchief

1

1

1

1

1

100%

Naturalisaties

164

45

209

114

114

55%

Kansspelen

3

1

4

2

2

45%

Overige leges

471

471

471

471

100%

Totaal titel 1

1.382

599

7 1.987

0

1.726

1.726

87%

Omgevingsvergunning

2.175

1.628

42 3.845

36

3.905

3.941

102%

Totaal titel 2

2.175

1.628

42 3.845

36

3.905

3.941

102%

Drank en horecawet

28

27

55

38

38

69%

Evenementen

34

30

1

65

8

8

12%

62

57

1

120

46

46

38%

3.619

2.284

5.677

5.713

96%

1

Titel 2:

Titel 3:

Sexinrichtingen/escort Winkeltijdenwet Totaal titel 3 Totaal titel 1 t/m 3

50 5.952

36

* Kostendekkendheid wordt toegelicht in onderstaande tekstpassage Lijkbezorgingsrechten Het werken met mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt op de begraafplaats heeft een maatschappelijk doel maar ook een bijkomstig financieel positief resultaat: minder lasten. Kostendekkendheid Heffing Lijkbezorging

bedragen x € 1.000 Lasten Overhead BTW 383

60

Totale Overige lasten inkomsten Heffing 443

23

374

Totale Kostendekbaten kendheid 397

90%

Haven- opslaggelden Hoogwater in het voorjaar heeft gezorgd voor minder hoge baten dan begroot. Kostendekkendheid Heffing Haven- en opslaggelden

83

bedragen x € 1.000 Lasten Overhead BTW 275

40

Totale Overige lasten inkomsten Heffing 315

278

Totale Kostendekbaten kendheid 278

88%

Marktgelden De baten zijn vanwege corona vrijstelling voor marktgelden veel lager dan begroot. Daarom is de kostendekkendheid heel laag. Kostendekkendheid Heffing Marktgelden

bedragen x € 1.000 Lasten Overhead BTW 114

2

Totale Overige lasten inkomsten Heffing

13

129

56

Totale Kostendekbaten kendheid 56

43%

Bedrijven Investerings Zones (BIZ) Blerick, Tegelen en Venlo Met ingang van 01-01-2015 is de experimentenwet BIZ overgegaan in een definitieve wet. In september 2015 zijn de drie BIZ-verordeningen betreffende deze gebieden reeds geaccordeerd door de raad en vastgesteld voor de periode 2016-2020. Woonlasten Om de ontwikkeling van de belastingdruk binnen onze gemeente te volgen geven wij deze ontwikkeling weer volgens de (landelijk breed erkende) definitie van het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). De gemeentelijke woonlasten worden als volgt gedefinieerd: het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een woning met gemiddelde waarde in een gemeente betaalt aan Onroerende Zaak Belasting (OZB), rioolheffing en afvalstoffenheffing (reinigingsheffing), minus een eventuele heffingskorting. Atlas lokale lasten (Coelo) Sinds 2007 geeft het Coelo jaarlijks de Atlas van de lokale lasten uit. Deze atlas bevat een ranglijst waarin de woonlasten van alle gemeenten zijn gerangschikt van laag naar hoog (nummer 1 heeft de laagste lasten). Venlo is in deze ranglijst in 2020 op positie 202 (totaal aantal gemeenten 372) terecht gekomen, ten opzichte van plek 193 in 2019 (176 in 2018). Vergelijking woonlasten In onderstaande grafiek worden de woonlasten van Venlo weergegeven t.o.v.

het landelijke gemiddelde van alle Nederlandse gemeenten, de grote (100.000+) gemeenten en daarnaast de grote Limburgse gemeenten. Ten opzichte van de Limburgse gemeenten zijn de woonlasten in Venlo nagenoeg gelijk voor wat betreft Heerlen en Maastricht en lager t.o.v. Sittard-Geleen, ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van de grote gemeenten hoger. In Venlo is het aandeel OZB ten opzichte van alle referentiegroepen hoger daar staat tegenover dat het aandeel afvalstoffenheffing en rioolheffing ten opzichte van alle groepen lager is.

84

Kwijtscheldingsbeleid Voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en voor zover van toepassing het tarief van een eerste hond bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding. De kosten (of: gederfde inkomsten) die verband houden met kwijtschelding komen ten laste van de algemene middelen. Op basis van een geautomatiseerde of individuele toets wordt bepaald of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding. Kwijtscheldingen Bedragen x € 1.000 Rek. 2019

2020

Lasten

Lasten

Realisatie Begroot Realisatie Totale lasten

85

€ 1.398 € 1.472

€ 1.486

€ 1.398 € 1.472

€ 1.486

Verschil

€ 14

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen financiële positie In het streven naar meer transparantie, verbetering van het inzicht in de financiële positie en voor de vergelijking met andere gemeenten worden zowel in de begroting als jaarrekening een set van financiële kengetallen opgenomen. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of balans. De kengetallen zijn het uitgangspunt voor de beoordeling van de financiële positie van de gemeente Venlo. Bij de vaststelling van de financiële verordening in 2018 zijn deze kengetallen door uw raad voorzien van streefwaarden waarbij tevens de context is aangegeven. De kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. De kengetallen zullen in samenhang bezien worden, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang.

De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Samenvatting beoordeling onderlinge verhouding tussen de kengetallen (financiële positie) In deze paragraaf wordt verderop uitgebreid ingegaan op de analyse en individuele beoordeling van de financiële kengetallen. In onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van de financiële kengetallen. Financiële kengetallen

Streefwaarde

JRK 2019

BGR 2020 (primitief)

BGR 2020 na wijziging (na actualisatie t.b.v. BGR 2021)

JRK 2020

Netto schuldquote

< 130%

55%

65%

55%

47%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 100%

47%

57%

48%

38%

Solvabiliteitsratio

>=25%

21%

21%

23%

25%

Grondexploitatie

<35%

3%

3%

3%

4%

Structurele exploitatieruimte

>= 0%

3,4%

1,6%

0,0%

4.1%

Belastingcapaciteit

<= 105%

105,2%

108,8%

108,8%

108,4%

Weerstandsvermogen

>=1,4<2,0

1,96

2,09

1,99

2,09

86

Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Deze kengetallen zijn toegelicht in de paragraaf financiering. Solvabiliteitsratio Dit kengetal is toegelicht in de paragraaf financiering. Grondexploitatie Grondexploitaties zijn risicovol en kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor (toekomstige) projecten hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de aangekochte grond kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de waarde van de grond laag is, loopt een gemeente relatief weinig risico maar is er relatief weinig waarde om de schuld te kunnen verlagen uit grondverkopen. Het kengetal grondexploitatie van onze gemeente bedraagt bij jaarrekening 2020 4%. Hoewel grondexploitaties voor elke gemeente risicovol zijn, zou uit de relatief lage boekwaarde van de voorraden grond in verhouding tot de totale baten geconcludeerd kunnen worden dat het risico relatief gering is en dat er relatief weinig waarde is om de schuld te kunnen verlagen uit grondverkopen.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hierbij wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Over het algemeen geldt dus als richtlijn: hoeveel te hoger het kengetal structurele exploitatieruimte, hoeveel te gunstiger dit is voor de gemeente. Als streefwaarde geldt voor gemeente Venlo voor dit kengetal een waarde >=0. De structurele exploitatieruimte laat bij de jaarrekening een positief resultaat zien van 4,1 %. Deze ratio ligt daarmee zowel boven hetgeen bij de Programmabegroting 2020 werd verwacht (1,6%), als ook boven de streefwaarde van >=0%. De verbetering van de ratio ten opzichte van de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door het positieve rekeningresultaat. Bij de berekening van de ratio hebben wij het uitgangspunt genomen dat middelen die incidenteel zijn opgenomen in het gemeentefonds, als incidentele baten gezien worden, ondanks het feit dat de aard van het gemeentefonds structureel is. Wij hebben deze middelen immers ook incidenteel in onze begroting opgenomen. Het gaat hierbij met name om decentralisatie uitkeringen.

Een positieve structurele exploitatieruimte betekent dat onze structurele lasten op basis van de jaarrekening gedekt worden door structurele baten.

87

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zicht verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het geeft weer wat de ruimte is om belastingen te verhogen ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het is de bevoegdheid van uw raad met welke omvang de belastingen worden verhoogd. Om de flexibiliteit van de begroting te duiden ten opzichte van het landelijk gemiddelde heeft u een streefwaarde vastgesteld van <105%. Het kengetal bedraagt 108,4% en bevindt zicht boven de vastgestelde streefwaarde en iets onder het begrote percentage van 108,8%. Geconcludeerd kan worden dat de totale woonlasten voor een gezin met een woning met gemiddelde WOZ-waarde in gemeente Venlo in 2020 hoger is ten opzichte van het landelijk gemiddelde T-1 (het ijkpunt voor het maximaal te heffen belastingtarief). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt verder toegelicht in de volgende paragraaf. In het onderdeel financiële positie uit de samenvatting van dit document is hierop uitgebreid ingegaan en zijn de conclusies verwoord.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. De ratio weerstandscapaciteit is een hulpmiddel om het weerstandsvermogen te kunnen meten en bestaat uit de relatie tussen het risicoprofiel (de benodigde weerstandscapaciteit) en de beschikbare middelen om eventuele tegenvallers op te vangen (beschikbare weerstandscapaciteit). Bij de berekening van de ratio weerstandscapaciteit gelden de volgende beleidsuitgangspunten: 

De gemeenteraad heeft de risicobereidheid als volgt geformuleerd: "De gemeente Venlo moet geen risicomijdende gemeente zijn. Risico's dienen inzichtelijk gemaakt en genomen te worden. Dit houdt in, het voeren van een risicomanagement waarbij ook naar de dekking wordt gekeken en waarin alle soorten risico's worden weergegeven."



De minimale omvang van de algemene reserve is vastgesteld op € 9 miljoen.



De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit:



-

de algemene reserve

-

de post onvoorzien

-

de algemene grondreserve

De (overige) bestemmingsreserves worden niet meegenomen bij de bepaling van het weerstandsvermogen en de berekening van de ratio weerstandscapaciteit.



De streefwaarde van de ratio weerstandscapaciteit ligt tussen 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0). Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft bij deze classificatie 'ruim voldoende'.



De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend door de financiële impact van het risico te vermenigvuldigen met de inschatting van de kans dat het risico zich daadwerkelijk voordoet.

88



De volgende kanspercentages worden gehanteerd bij inschattingen van risico's: 10%, 25%, 50% en 75%.



Risico's zijn geprioriteerd op basis van de benodigde weerstandscapaciteit.

Op basis van bovenstaande beleidsuitgangspunten is de ratio weerstandscapaciteit berekend, zie onderstaande tabel: JRK 2019

BGR 2020

BGR 2020*

JRK 2020

Algemene reserve

61.806

69.369

69.908

72.431

Post onvoorzien

134

539

539

473

Algemene grondreserve

10.000

10.786

8.648

10.000

Beschikbare weerstandscapaciteit (A)

71.940

80.694

79.095

82.904

Benodigde weerstandscapaciteit (B)

36.637

38.532

39.654

39.604

Ratio weerstandscapaciteit (= A / B)

1,96

2,09

1,99

2,09

* Begroting 2020 na wijziging (na actualisatie risico's en reserves t.b.v. BGR 2021).

De waarde van de ratio boven de 1 betekent dat de gemeente over voldoende middelen beschikt om eventuele tegenvallers op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit is ten opzichte van begroot met afgerond € 3,8 miljoen toegenomen. Het risicoprofiel (de benodigde weerstandscapaciteit) is tegelijkertijd licht afwijkend ten opzichte van begroot (- 0,1%/ € -0,1 miljoen). Deze afname wordt per saldo veroorzaakt door een mix van nieuwe-, gewijzigde- en vervallen risico's. Nieuwe risico's, waaronder de risico's "beschermd wonen" en "functioneel leeftijdsontslag (FLO)". Daarnaast zijn bestaande risico's gewijzigd waarbij de risico's ten aanzien van de "gemeenschapsaccommodaties" en "BV campus vastgoed" eruit springen met de toename- en het risico "BUIG uitgaven" met de afname van de benodigde weerstandscapaciteit. Dit is exclusief de risico's met betrekking tot de grondexploitatie, hieronder separaat toegelicht. Bij de vervallen risico's valt met het name het risico "budgettaire ontwikkelingen huishoudelijke hulp" te onderkennen. De niet-grondexploitatie risico's zorgen per saldo voor een toename van € 0,3 miljoen. De afname in het risicoprofiel (- 0,1%/ € -0,1 miljoen) wordt veroorzaakt doordat het risicoprofiel van de grondexploitatierisico's over de gehele linie is afgenomen met € 0,3 miljoen.

De mutatie wordt met name veroorzaakt door het vervallen/ verlaging van enkele risico's met betrekking tot de grondverkoop & verwerving en verhoging ten aanzien van de bijdrage andere overheden & plankosten, per saldo een afname van € 0,3 miljoen.

89

Overzicht risico's In onderstaand overzicht zijn de risico's van de gemeente Venlo in volgorde van belangrijkheid weergegeven. In de tabel is te zien op welke manier het totaal van de benodigde weerstandscapaciteit is opgebouwd. Onderstaande risico's zijn geprioriteerd op basis van de benodigde weerstandscapaciteit welke wordt berekend door de financiële impact van een risico te vermenigvuldigen met de inschatting van de kans dat het risico zich daadwerkelijk voordoet. Een toelichting op onderstaande risico's is te vinden in het "Bijlagenboek toelichting risico's jaarstukken 2020" dat onderdeel vormt van deze jaarstukken. Bedragen x € 1.000 Nr. Risico 1

Grondexploitatie - Grondverkoop *

2

Ondertunneling vierpaardjes

3

Kans

Benodigde Financiële weerstandscapaciteit impact (€) JRK 2020

Diverse percentages

22.471

10.986

50%

10.000

5.000

Grondexploitatie - Bijdragen van andere overheden *

Diverse percentages

15.200

2.950

4

Grondexploitatie - Bouw- en woonrijp maken *

Diverse percentages

8.467

2.867

5

Grondexploitatie - Plankosten *

Diverse percentages

7.250

1.875

6

Herijking sociaal beleid Venlo en gemeentebreed vastgoed

50%

3.500

1.750

7

Jeugd

50%

2.600

1.300

8

Gemeenschapsaccommodaties

50%

1.580

790

9

Juridische risico's *

50%

1.500

775

10 Opheffing bevriezing accres gemeentefonds BGR 2021

50%

1.500

750

11 Afval

75%

1.000

750

12 Veiligheidsregio

75%

948

711

13 Basis op orde Groenvoorzieningen

75%

943

707

14 BV Campus Vastgoed

25%

2.320

580

15

25%

2.175

544

16 Grondexploitatie - Tijdelijk beheer *

75%

700

525

17 BUIG Uitgaven

50%

1.000

500

18 Beschermd wonen

50%

1.000

500

19 Bedrijfsgevolgschade brand

10%

5.000

500

20

50%

800

400

21

50%

800

400

22

50%

750

375

23 Wsw - corona effecten op toegevoegde waarde

75%

400

300

24 Toeristenbelasting

50%

570

285

90

25 Taakstelling WMO

75%

350

263

26 BUIG Budget

50%

500

250

27 Onderhoudsvoorziening vastgoed

50%

500

250

28 Rijbewijzen

75%

330

248

29 Frictiekosten inwerkingtreding Omgevingswet

50%

488

244

30 Openbare verlichting

75%

300

225

31 Uitbreiding bargeterminal

25%

800

200

32 Functioneel leeftijdsontslag (FLO)

50%

400

200

33 BTW sport

50%

350

175

34 Impact niet realiseren planning upgrade CRM

50%

350

175

35 Covid: naheffing parkeerbelastingen

50%

300

150

36 Zwembad de Wisselslag

50%

300

150

37 Meldplicht datalekken

75%

200

150

38 Privacy

75%

200

150

39 Subsidie upgrading Maaspoort

10%

1.500

150

40 Informatieveiligheid

50%

200

100

41 Lagere inkomsten registratie niet-ingezetenen

50%

200

100

42 Vertraging project Herinrichting woonwagenlocaties

25%

345

86

43 Lagere inkomsten leges Omgevings vergunningen door

25%

250

63

44 Rente

10%

570

57

45 Gladheidbestrijding

10%

400

40

46 Extra uitgaven als gevolg van het niet voldoen aan de

10%

200

20

47 Calamiteiten

10%

200

20

48 Grondexploitatie - Verwerving *

10%

200

20

bezwaar en beroep

wettelijke norm

Benodigde weerstandscapaciteit totaal

€ 39.604

* Deze risico's bestaan uit een aantal subrisico's die ieder een afzonderlijk kanspercentage hebben. In de risicomatrix is bij deze risico's uitgegaan van het kanspercentage met de hoogste benodigde weerstandscapaciteit. Uit concurrentie-oogpunt zijn deze subrisico's niet afzonderlijk weergegeven.

Risico's in matrix Op basis van een inschatting van de kans van optreden en de impact zijn de risico's visueel weergegeven in onderstaande matrix. Bij de financiële impact is onderscheid gemaakt tussen "hoog", "middel" en "laag". We spreken van een hoge financiële impact bij een bedrag hoger dan € 1 miljoen en van een middel (hoge) financiële impact bij een bedrag dat gelijk is aan of hoger is dan € 0,5 miljoen en gelijk is aan of lager is dan € 1 miljoen. We spreken van een lage financiële impact bij een bedrag lager dan € 0,5 miljoen.

91

Te zien is dat er één risico zich in de donkerrode zone bevindt (risico 11 "afval"), omdat deze een hoge kans van optreden (75%) heeft in combinatie met een hoge financiële impact (> € 1 miljoen). Daarnaast bevinden zich 12 risico's in de rode zone, omdat deze een mogelijke tot waarschijnlijke kans van optreden (50% of 75%) hebben in combinatie met een middel (€ 0,5 - € 1,0 miljoen) tot hoge financiële impact (>= € 1,0 miljoen). De overige 35 risico's zijn verspreid over de gele- en groene zones waarbij de kans van optreden varieert tussen de 10% en 75% in combinatie met een laag- tot hoge financiële impact afhankelijk van het kanspercentage.

Toelichting afbeelding ten behoeve van website: Op basis van een inschatting van de kans van optreden en de impact zijn de risico's visueel weergegeven in onderstaande matrix. Bij de financiële impact is onderscheid gemaakt tussen hoog, middel en laag. We spreken van een hoge financiële impact bij een bedrag hoger dan € 1 miljoen en van een middel (hoge) financiële impact bij een bedrag dat gelijk is aan of hoger is dan € 0,5 miljoen en gelijk is aan of lager is dan

92

€ 1 miljoen. We spreken van een lage financiële impact bij een bedrag lager dan € 0,5 miljoen.

Eén risico bevindt zich in de donkerrode zone (risico 11 afval), omdat deze een hoge kans van optreden (75%) heeft in combinatie met een hoge financiële impact (> € 1 miljoen). Daarnaast bevinden zich 12 risico's in de rode zone, omdat deze een mogelijke tot waarschijnlijke kans van optreden (50% of 75%) hebben in combinatie met een middel (€ 0,5 - € 1,0 miljoen) tot hoge financiële impact (>= € 1,0 miljoen). De overige 35 risico's zijn verspreidt over de gele- en groene zones waarbij de kans van optreden varieert tussen de 10% en 75% in combinatie met een laag- tot hoge financiële impact afhankelijk van het kanspercentage.

93

Grondbeleid Inleiding Verantwoording In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over het beleid en de plannen uit de paragraaf grondbeleid van de Programmabegroting 2020-2023 die voortkomen uit de Strategische Visie Venlo 2030 en de structuurvisies. Gestart wordt met een algemene visie op het grondbeleid. Dan volgt een korte beschouwing over de belangrijkste ontwikkelingen van het grondbeleid met betrekking tot woningbouw en bedrijvigheid in 2020. Vervolgens wordt ingegaan op de specifieke aanpak en actuele prognose van het te verwachten resultaat van alle lopende en in 2020 afgesloten grondexploitaties. Tot slot wordt ingegaan op eventuele winstneming in 2020, de opgebouwde algemene grondreserve en risico`s van de lopende grondexploitaties.

Visie op het grondbeleid Doel van het grondbeleid Het grondbeleid is overheidsbeleid gericht op de markt waar de grond wordt gekocht, geëxploiteerd, ontwikkeld en weer verkocht. Het omvat zaken als verwerving van grond, vestigen van een voorkeursrecht, onteigening, slopen, bouwrijp maken, aanleg nutsvoorzieningen, inrichting van de openbare ruimte, uitgifte van bouwrijpe grond en het kostenverhaal. Het grondbeleid draagt bij aan:  De realisering van maatschappelijke doelstellingen van de gemeente Venlo via ruimtelijk-fysieke initiatieven.  De verbetering van de kwaliteit van de ruimtelijke inrichting.  Een rechtvaardige verdeling van kosten en baten die ontstaan als gevolg van interventies door de gemeente, en/of particulieren op het terrein van de ruimtelijke inrichting. Risicomijding De gemeente Venlo kan kiezen uit actief en faciliterend (of passief) grondbeleid en diverse tussenvormen daarvan. In de Ruimtelijke Structuur Visie Venlo 2014 is aangegeven dat de gemeente Venlo ter beperking van financiële risico`s het ontwikkelen steeds meer wil over laten aan de markt. Gebouwd wordt vooral op inbreidingslocaties in het stedelijk gebied waarmee tevens bij voorkeur ruimtelijke knelpunten worden opgelost.

Herstructureringsprojecten in het stedelijk gebied vragen een beduidend hoger krediet en gaan gepaard met grotere financiële risico`s dan nieuwe ontwikkelingen in de groene wei. Incidenteel vindt een strategische aankoop plaats indien dat past in een beoogde toekomstige ontwikkeling. Om ontwikkelrisico`s te beperken wordt waar mogelijk gekozen voor faciliterend grondbeleid. Bij faciliterend grondbeleid heeft Venlo via het bestemmingsplan en bij de contractvorming beïnvloedingsmogelijkheden.

94

Dat sluit niet uit dat de gemeente Venlo, in specifieke gevallen, zal kiezen voor actief grondbeleid. Bijvoorbeeld in grondexploitaties waarin de gemeente vanuit haar publieke belang sturing wil uitoefenen op en regie wil voeren over een ontwikkeling. Vaak zijn dat noodzakelijke ontwikkelingen die marktpartijen niet zelf rendabel zullen oppakken. Bij nieuwe initiatieven worden bewoners en maatschappelijke partners, zoals welzijnsorganisaties en woningbouwcorporaties, nauw betrokken. Kostenverhaal De gemeente streeft ernaar om vóór de vaststelling van het bestemmingsplan (“anterieur”) met partijen tot overeenstemming te komen over de ruimtelijke invulling, locatie-eisen, fasering en het verhaal van de kosten. Als de verwachting is dat dit niet lukt, bereidt zij een exploitatieplan voor. Daarin zijn onder andere de te verhalen kosten opgenomen. Een exploitatieplan dient gelijktijdig met het bestemmingsplan te worden vastgesteld.

Ontwikkelingen in het grondbeleid in 2020 Acquisitie Het Grondbedrijf heeft een website laten maken voor de verkoop van vastgoed en bedrijventerreinen: www.venloverkoopt.nl. Tevens hebben we op enkele bedrijfskavels “te koop borden” laten plaatsen om de aandacht hierop te vestigen. We merken dat de economie op niveau blijft. In 2020 zijn bedrijfsgronden verkocht op onder andere bedrijventerrein Veegtes. Verder zijn onderhandelingen gestart die naar verwachting in 2021 leiden tot meer grondtransacties. Onafhankelijke taxatie bij uitgifte Bij verkoop van grond (waarvoor vooraf geen grondprijs is vastgesteld) en vastgoed aan een marktpartij wordt een taxatie verricht door één of meerdere onafhankelijk en gecertificeerde taxateur(s) van onroerend goed. De taxatie wordt vóór de verkooponderhandelingen verricht om de marktwaarde vast te stellen op basis van algemeen aanvaarde marktindicaties en taxatiecriteria. Deze aanpak vergroot transparantie en marktconformiteit en sluit aan bij de richtlijn van de Europese Commissie waardoor ongeoorloofde staatssteun wordt voorkomen. Vennootschapsbelasting (Vpb) bij overheidsondernemingen Per 1 januari 2016 geldt de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen. Overheidsactiviteiten, zoals grondexploitaties, die zich als een onderneming met winstoogmerk kwalificeren worden Vpb-plichtig.

Venlo is Vpb verschuldigd over de winst die per saldo in enig jaar over de gezamenlijke Vpb-plichtige (clusters van) activiteiten wordt gerealiseerd. Samen met Deloitte is het Grondbedrijf voor de vennootschapsbelasting geanalyseerd. Evenals voorgaande jaren is de Vpb-verplichting voor het grondbedrijf voor boekjaar 2020 nihil. Woningbouw en grondprijs De woningmarkt in 2020 blijft op niveau. Dit kan worden toegeschreven aan de economie. De transactieprijzen van woningen blijven stijgen. Een verhoging van de grondprijzen voor woningbouwgronden is gezien de huidige situatie op de woningmarkt reëel. Op basis van het overzicht Grondprijzen 2021 in de Nota Grondbedrijf en Vastgoed 2021 zijn de prijzen met gemiddeld 1,8% verhoogd. 95

De grondprijs voor sociale huurwoningen is sinds 2010 in Venlo niet meer aangepast. Uit onderzoek naar de prijzen in omliggende gemeenten, een landelijke benchmark en een onderzoek van de Provincie Limburg blijkt dat de eerder gehanteerde prijs in Venlo niet meer marktconform is. Met de woningbouwcorporaties vindt overleg plaats over nadere samenwerkingsafspraken waaronder een opwaartse herziening van de grondprijs voor sociale huurwoningen. Risico op extra plankosten Voor de grondexploitaties wordt op basis van de huidige stand van zaken (februari 2021) in de jaarlijkse risico opgave van het Grondbedrijf rekening gehouden met extra plankosten in verband met corona. Plannen kunnen uitlopen in de tijd. Uitgaande van 2000 extra uren in de plannen is sprake van een risico van € 250.000. In de risicoparagraaf bij de jaarrekening nemen we een kans van 50% op; dat wil zeggen een netto risico van € 125.000. De woningvraag in bestaande en geplande grondexploitaties daalt (nog) niet. Ook bij uitgifte van bedrijventerreinen is er nog steeds voldoende belangstelling. Vertraging in de pand/grondverkoop zou op termijn kunnen optreden.

Actuele prognose van toekomstige resultaten van alle grondexploitaties Het aantal lopende grondexploitaties en voorraadposities van het grondbedrijf (37 per 31-12-2020) is in onderstaande tabel zichtbaar: 2017

2018

2019

2020

actueel per 1-1

35

38

35

38

nieuw

6

4

7

4

afgesloten

-3

-7

-4

-5

actueel per 31-12

38

35

38

37

Kazernekwartier In januari 2020 is de stedenbouwkundige visie Kazerne Kwartier vastgesteld door de raad. Begin 2021 wordt de laatste hand gelegd aan de samenwerkingsovereenkomst en het ontwikkelplan waarbij de verwachting is dat dit in Q2 2021 kan worden vastgesteld. Daarna vindt de verdeling van de ontwikkelvelden plaats en kunnen de marktpartijen met planvorming aan de slag. In 2020 hebben er geen werkzaamheden op het terrein en/of verkoop van gronden en vastgoed plaatsgevonden. Noodzakelijk onderhoud is uitgevoerd. In 2021 zal een aanvang worden gemaakt met het bouwrijp maken. Q4 De parkeergarage aan de Noord Buitensingel is in 2020 gebouwd en in gebruik genomen. In afstemming daarop is de tijdelijke parkeervoorziening op de locatie Aan de Stadsmuur (gelegen voor poppodium Grenswerk) eind 2020 verwijderd. De grondverkoop voor woningbouw op de locatie Aan de Stadsmuur zal naar verwachting in het 2e kwartaal van 2021 plaatsvinden. 96

De gemeente draagt onder andere zorg voor de herinrichting van de openbare ruimte van het plangebied Q4. De herinrichting van de Lage Loswal is in de loop van 2021 gereed. De overige openbare ruimte, zal worden ingericht in afstemming met de bouwactiviteiten op de locatie Aan de Stadsmuur. Voor het Bastion Lichtenberg is, samen met betrokken partijen, in 2020 een ontwikkelscenario uitgewerkt en vastgesteld door de raad. Venlo Centrum Zuid / Maaswaard De in 2020 verkochte bouwgrond aan de Veilingstraat is bouwrijp gemaakt, waarna gestart is met de bouw van de grondgebonden en grondontsloten woningen die in 2021 worden opgeleverd. Daarnaast is in 2020 een realisatieovereenkomst gesloten voor de planontwikkeling van de gronden aan de Molensingel. Eind 2020 is begonnen met het bouwrijp maken ervan. Deze gronden zullen begin 2021 worden verkocht ten behoeve van de bouw van 95 wooneenheden aan de Molensingel en 5 grondgebonden woningen aan de Veilingstraat. Aansluitend wordt gestart met de bouw van de woningen. Overtollig Vastgoed Een aandachtspunt vormt het in recente jaren vrijgekomen gemeentelijke vastgoed. Het vinden van een nieuwe functie of verkoop is onder de huidige marktomstandigheden duidelijk verbeterd en heeft tot verkopen geleid. Ook leegstaand vastgoed kost geld.

Immers veel lasten zijn onafhankelijk van het gebruik en een minimaal niveau aan onderhoud is onvermijdelijk. Indien de kwaliteit zodanig is dat hergebruik niet mogelijk is, zal een pand worden gesloopt. In 2015 is afgesproken dat het resultaat jaarlijks in de Algemene Grondreserve te verdisconteren. In 2020 leidde dit, o.a. door verkoop van twee panden, tot een storting in deze reserve (€ 0,8 miljoen). Verkoop binnenstedelijke en buitenstedelijke gronden In de gemeentelijke begroting is opgenomen dat Venlo zoveel mogelijk inzet op het verkopen van vastgoed en gronden. Ook zijn hierover in het kader van het bestuursakkoord met de Provincie afspraken gemaakt. Verkoop van binnenstedelijke en buitenstedelijke gronden kan leiden tot een verbetering van de vermogenspositie van de gemeente Venlo. Besluitvorming om dit voortvarend op te pakken heeft in het begin van 2020 plaatsgevonden. Reserves en voorzieningen. De Algemene Grondreserve (AGR) bedraagt ultimo 2020 € 10,0 miljoen. Dat is gelijk aan de vorige jaarrekening. Uw raad heeft in 2018 besloten de Algemene Grondreserve te laten functioneren als een vereveningsfonds met een bandbreedte tussen € 5 miljoen en € 10 miljoen. De AGR kwam uit op € 12,5 miljoen, waarna een bedrag van € 2,5 miljoen is afgedragen aan de Algemene Reserve.

De Voorziening Nadelige Exploitatieresultaten is gebaseerd op de contante waarden van de grondexploitaties met een nadelig saldo per 31 december 2020. De voorziening is rentedragend, zodat de geprognosticeerde verliezen per einddatum van een grondexploitatie kunnen worden gedekt. Er is in 2020 per saldo € 2,8 miljoen minder nodig in deze voorziening. Alle exploitaties zijn contant gemaakt tegen de voorgeschreven discontovoet van 2%. Per saldo bedraagt de voorziening Nadelige Exploitatieresultaten per 31 december 2020 € 45,0 miljoen. 97

Schematisch ziet het verloop van deze reserve en voorziening er als volgt uit: (bedragen in miljoenen euro’s, stand per ultimo): bedragen x € 1.000.000 2017

2018

2019

2020

Algemene Grondreserve

4,4

6,4

10,0

10,0

Voorziening Nadelige Exploitatieresultaten

37,4

47,5

47,8

45,0

Specificatie van de jaarschijf 2020 van de voorziening geeft het volgende beeld: bedragen x € 1.000.000 2019 toevoeging

2020

Venlo Centrum Zuid

17,4

-0,9

16,5

Centrumplan Blerick

7,9

0,2

8,1

Q4

10,5

1,0

11,5

Masterplan Arcen en Velden

1,8

0,0

1,8

Kazernekwartier

9,5

-4,5

5,0

Bargeterminal

0,0

1,5

1,5

Overigen < 0,5 miljoen

0,7

-0,1

0,6

Totaal Voorziening Nadelige Exploitatieresultaten

47,8

-2,8

45,0

Voor een uitgebreide toelichting van de (majeure) grondexploitaties verwijzen we naar bijlage VIII Grondexploitaties elders in deze jaarrekening.

Winstneming en afgesloten projecten Vervroegde winstneming conform BBV-regels, was in 2020 aan de orde bij grondexploitatie Manresa, ten bedrage van € 0,2 miljoen. Vijf projecten zijn administratief afgesloten met een klein negatief resultaat (< € 0,1 miljoen), verwezen wordt naar bijlage VIII Grondexploitaties.

De risico's van grondzaken Het gewogen risicoprofiel van het grondbedrijf bedraagt per 31-12-2020 € 19,2 miljoen. en is hoger dan vorig jaar (€ 15,5 miljoen). Is overigens gemeentebreed geen verhoging. Binnen het financiële raamwerk van het plan Kazernekwartier hebben verschuivingen plaatsgevonden tussen investeringen in de grondexploitatie en investeringen in werken buiten de grondexploitatie: in het nieuwe raamwerk is een groter deel van de investeringen opgenomen binnen de grondexploitatie. De risico’s die gekoppeld zijn aan de grondexploitatie worden verantwoord binnen het grondbedrijf. Schematisch ziet het risicoprofiel grondbedrijf er als volgt uit:

98

99