650246 Bijl01 Kadernota 2027.pdf

Kadernota 2027

Voorwoord. Voor u ligt de kadernota 2027. Dit is de eerste stap op weg naar de begroting 2027-2030. Met de kadernota kunt u voor de begrotingsvoorbereiding uw verwachtingen en kaders met ons delen voor de conceptbegroting 2027-2030. U kunt daarbij aangeven wat, gezien de maatschappelijke context en opgaven, uw wensen zijn ten aanzien van de (bijstelling) van stedelijke ambities, om preciezer te zijn ten aanzien van de eerste W-vraag (wat willen we bereiken?) en met welke inhoudelijke en fnanciële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de strategische koers van de stad en de organisatie voor de komende jaren. Het document is dit jaar anders dan eerdere jaren. Dat komt door de gemeenteraadsverkiezingen. Als onderdeel van uw inwerkprogramma kreeg u van de organisatie een staat van de stad. Hierin staat een actueel beeld van de organisatie en omgeving. Dit document vervangt de omgevingsanalyse die normaal gesproken onderdeel van de kadernota is. Op 30 januari 2026 publiceerden CDA, D66 en VVD het coalitieakkoord ‘Aan de slag’. In dit akkoord staan keuzes die invloed hebben op onze opgaven en op onze begroting. Over de relevantie van het landelijk coalitie-akkoord bent u geïnformeerd door middel van een raadsinformatiebrief. De uitwerking van het kabinet nemen we mee in de begrotingsvoorbereiding, voor zover die al beschikbaar is.

Een kadernota hoef fnancieel nog niet meerjarig sluitend te zijn. Dat geldt wel voor de begroting. We stellen nu al een reëel inhoudelijk en fnancieel perspectief vast. Daarmee kunnen wij u in het najaar immers een sluitende begroting presenteren. Wij nodigen u uit om uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken.

2

Gemeente Venlo

In deze kadernota staan per programma de belangrijkste kaders. Deze kaders hangen samen met de ambities in de strategische visie en het stedelijk beleid. Deze verbinden we aan de indicatoren in de programma’s. Zo ziet u wat elk kader betekent voor de strategische koers van Venlo. Werken met programma’s betekent focussen op wat bijdraagt aan de realisatie van de gemeentelijke ambities uit Venlo 2040. Het gaat gemiddeld genomen goed met onze gemeente en onze inwoners. Veel indicatoren laten een gunstige ontwikkeling zien. Er zijn ook opgaven en uitdagingen die onze aandacht en onze inzet verlangen. Welke dat zijn en hoe we die aanpakken, is onderwerp van het debat in ons college en in uw raad. Deze kadernota bevat weinig nieuw beleid. Dat komt door de recente raadsverkiezingen en de coalitie-onderhandelingen. Beleid dat al liep, gaat gewoon door en met weinig nieuwe initiatieven. Koerswijzigingen worden niet voorgesteld, tenzij de wet dat ons verplicht. Wij zien uit naar die gedachtewisseling en wensen u veel leesplezier toe. Het college van burgemeester en wethouders

Kadernota 2027

3

Inhoudsopgave:

4

Voorwoord.

2

Inleiding.

5

Inhoudelijke en fnanciële kaders.

9

Programma 1 Gezond en actief Venlo.

26

Programma 2 Leefbaar Venlo.

32

Programma 3 Grenzeloos Venlo.

40

Programma 4 Welvarend Venlo.

44

Programma 5 Centrumstad Venlo.

48

Programma 6 Circulaire en duurzame hoofdstad.

52

Bedrijfsvoering.

57

Gemeente Venlo

Inleiding. De afgelopen jaren hebben we samen met u kunnen investeren in die activiteiten en projecten die ons dichter bij de ambities uit Venlo 2040 brengen. Het gaat -zoals we al vaker hebben opgemerkt- gemiddeld genomen goed met Venlo en haar groeiend aantal inwoners. Tegelijkertijd zien we wat er om ons heen in de wijken gebeurt en wat inwoners in de praktijk ervaren. De kadernota staat in het teken van de verdere ontwikkeling van Venlo richting 2040. De ambities zijn helder. Een stad die groter, welvarender, gezonder en slimmer is dan vandaag. Maar dat niet alles kan tegelijk. Daarvoor ontbreken de middelen en de randvoorwaarden. De komende jaren vragen om scherpe keuzes, een logische fasering en een goede afstemming tussen de verschillende opgaven. En het lef om te kiezen.

De regio speelt daarbij een steeds belangrijkere rol. Venlo ontwikkelt zich niet op zichzelf, maar als onderdeel van een bredere regionale dynamiek. De samenwerking binnen Noord-Limburg vormt daarbij de rode draad, met steeds meer verbindingen richting Midden-Limburg en over de grens met Duitsland. De ontwikkeling naar de gezondste regio is de ambitie zoals die is vastgelegd in de recent vastgestelde regionale visie. Gezond samenleven, wonen en werken in Noord-Limburg.

Kadernota 2027

5

De maatschappelijke en economische context blijf onzeker. Internationale ontwikkelingen, zoals de situatie in Oekraïne en het Midden-Oosten, hebben direct invloed op energieprijzen, inflatie en economische groei. We houden daar bij de begrotingsvoorbereiding rekening mee. Tegelijkertijd bieden ontwikkelingen in Zuidoost-Brabant kansen voor Venlo. De omgevingsvisie laat dit zien. De projecten en activiteiten die hieraan verbonden zijn komen terug in alle raadsprogramma’s. Samen vormen ze het antwoord op deze uitdaging. Onze organisatie is fnancieel gezond en goed gepositioneerd om hier actief op in te spelen. Dat wil overigens niet zeggen ‘zonder uitdagingen’. De Venlose Ontwikkelingsstrategie is een bouwsteen uit de Omgevingsvisie 2040. Deze strategie is ons kompas voor de lange termijn. Belangrijk uitgangspunt daarbij is een geregisseerde en evenwichtige groei naar circa 125.000 inwoners. Niet als ambitie op zichzelf, maar als de uitkomst van de ontwikkelingen in de Brainportregio en het vermogen van Venlo om deze te accommoderen. Met deze groei maakt Venlo een schaalsprong. Dit vraagt om een strategische aanpak door ruimtelijke ontwikkelingen in samenhang te programmeren en te sturen. Binnen het stedelijk gebied gebeurt dit aan de hand van 10 majeure opgaven. Een belangrijk deel daarvan heef betrekking op de fysieke leefomgeving.

Tegelijkertijd raakt deze ontwikkeling aan de maatschappelijke ontwikkeling van Venlo. Het gaat immers niet alleen om woningen, maar ook om de relatie met maatschappelijke voorzieningen, bereikbaarheid en de kwaliteit van de leefomgeving. Dat vraagt om een meerjarige, gefaseerde aanpak, samen met onze partners. Ook op economisch gebied liggen belangrijke keuzes. De verdere ontwikkeling van bedrijventerreinen, de positie van de Brightlands Campus Greenport Venlo en de samenwerking binnen één economic board moeten bijdragen aan een sterke regionale economie. Ruimtelijke beperking vragen daarbij om slimme oplossingen en een zorgvuldig gebruik van de beschikbare ruimte. Venlo staat ook voor een aantal grote gebiedsontwikkelingen.

6

Gemeente Venlo

Ontwikkelingen in het stationsgebied, het Kazerneterrein en het Middengebied vragen om een lange adem en een integrale aanpak waarin wonen, economie, mobiliteit en stedelijke kwaliteit samenkomen. Ook in het stedelijk centrum liggen een aantal belangrijke uitdagingen, namelijk leegstand voorkomen, de openbare ruimte herinrichten en daarmee een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving creëren en onze centrumvoorzieningen versterken. Het maatschappelijk domein blijf een groot en complex terrein. Nieuwe wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen volgen elkaar snel op. We zeten steeds meer in op preventie en het versterken van de sociale basis. Dat gebeurt onder meer via Kansrijk Venlo en Fier Verdiept. Tegelijkertijd vragen vraagstukken rond migratie, wonen en kwetsbare doelgroepen, zoals mensen met verward gedrag of een verslaving, om structurele oplossingen die wonen, zorg en begeleiding beter met elkaar verbinden. Ook veiligheid, dienstverlening en burgerparticipatie blijven belangrijke aandachtspunten. Ten slote vraagt de fnanciële kant om duidelijke keuzes. In de kadernota staan we stil bij de schaalsprong waar Venlo voor staat. De groei van de stad, de economische ontwikkeling en de regionale positie vragen om een bestuurlijke en fnanciële aanpak die past bij deze ambitie.

Kadernota 2027

7

De kern van de kadernota is daarmee helder: Venlo staat voor een brede en samenhangende ontwikkelopgave. Door regionaal samen te werken, integrale keuzes te maken en een duidelijke fasering, werken we stap voor stap aan een stad en regio die ook op de langere termijn gezond, welvarend en leefbaar blijven. De inhoudelijke en fnanciële kaders in deze kadernota geven u en ons houvast bij de voorbereiding van en de afwegingen rondom de programmabegroting. De kaders sluiten aan bij onze strategische koers en zijn uitgewerkt in de afzonderlijke programma’s. Wij kijken uit naar de behandeling van deze kadernota in uw raad.

8

Gemeente Venlo

Inhoudelijke en fnanciële kaders. Inhoudelijk kader. Allereerst blijf Venlo investeren in de ingezete lange termijn ontwikkeling zoals geformuleerd in Venlo 2040. Strategische kansen, bijvoorbeeld op het gebied van economie, mobiliteit of stedelijke ontwikkeling, moeten benut kunnen worden. Uitgangspunt daarbij zijn de ambities uit de strategische visie en de vertaling daarvan in de afzonderlijke deelvisies, de programma’s en het stedelijk beleid. De opbouw hiervan is zichtbaar in de Venlose beleidspiramide die binnen de organisatie wordt gehanteerd als kapstok. Instrumenten zoals een strategisch investeringsfonds kunnen ondersteunend zijn om tijdig te kunnen handelen wanneer er kansen zijn die bijdragen aan de structurele versterking van de stad.

Kadernota 2027

9

Tegelijkertijd staat Venlo voor een schaalsprong in stedelijke ontwikkeling. De groei van de stad vraagt om prioriteit voor woningbouw, stedelijke voorzieningen en een kwalitatieve inrichting van de leefomgeving. Investeringen die bijdragen aan deze schaalsprong hebben daarom een duidelijke plek binnen de afweging van nieuwe voorstellen. Voor deze ontwikkeling is een sterke arbeidsmarkt nodig. Venlo kan zich verder ontwikkelen als onderwijs- en studentenstad. Investeringen die bijdragen aan onderwijsvoorzieningen, talentontwikkeling en het aantrekken en behouden van studenten versterken de arbeidsmarkt én de vitaliteit van de stad. Tegelijkertijd blijf het uitgangspunt dat de basis van Venlo bestaat uit vitale, leefbare wijken en dorpen. De betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving is van groot belang. Initiatieven die participatie en eigen initiatief van inwoners versterken, verdienen daarom nadrukkelijk aandacht.

10

Gemeente Venlo

Venlo vervult daarnaast een belangrijke rol als centrumstad in NoordLimburg. Daarom blijf versterking van de regionale samenwerking een belangrijk uitgangspunt. Veel maatschappelijke opgaven kunnen we als gemeente niet alleen realiseren. Samenwerking met maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, bedrijven en inwoners is daarom een essentieel onderdeel van de aanpak. De komende periode ligt de focus nadrukkelijk op de uitvoering van bestaande plannen. In de afgelopen jaren zijn veel plannen vastgesteld. De prioriteit ligt nu bij het daadwerkelijk realiseren daarvan. Er blijf ook ruimte om kansen te benuten wanneer die zich voordoen. De waardering van onze dienstverlening is inmiddels een ruim voldoende. Bij de dienstverlening staat de menselijke maat centraal, het inwonersperspectief. De gemeente is er voor haar inwoners en ondernemers. Dat vraagt om toegankelijkheid, duidelijkheid en oog voor individuele situaties. Tot slot geldt dat nieuw beleid en nieuwe investeringen altijd moeten passen binnen een doelmatige en kritische inzet van middelen. Publieke middelen zijn schaars en vragen om zorgvuldige afwegingen. Voorstellen moeten aantoonbaar bijdragen aan de strategische doelen van de stad en van de regio.

Financiële verordening. In de fnanciële verordening staat dat uw gemeenteraad bij aanvang van iedere raadsperiode bepaalt over welke onderwerpen u in de begroting en de jaarstukken via aanvullende paragrafen geïnformeerd wil worden, naast de wetelijk verplichte paragrafen. Deze bepaling kunnen we betrekken bij het debat over de kaders die door uw raad bij de behandeling van deze kadernota worden gesteld.

Kadernota 2027

11

Financieel kader. Om de realisatie van de strategische opgaven en ambities in de Strategische Visie Venlo 2040 mogelijk te maken, is een solide en toekomstbestendig fnancieel beleid nodig. De fnanciële positie speelt een belangrijke rol bij de integrale afwegingen die gemaakt worden voor de te volgen koers, op de korte en vooral op de (middel)lange termijn. De fnanciële positie is geen doel op zich. Deze moet worden bezien in samenhang met de maatschappelijke opgaven waarvoor de stad staat. Het gaat om het te realiseren maatschappelijk rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen.

Ontwikkelingen fnanciële verhoudingen. De raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).

De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heef rapporten uitgebracht ‘Afrekenen met disbalans’ en ‘Meters maken met medebewind’. De kern voor gemeenten is dat de huidige verhouding tussen taken, middelen en verantwoordelijkheden uit balans is geraakt: Het Rijk legt ambities en taken op zonder structureel voldoende fnanciering en beleidsruimte. Hierdoor blijven uitvoerbaarheid en lokale autonomie onder druk staan. De ROB pleit daarom voor duidelijke keuzes, stabiele en toereikende bekostiging, eenvoudiger en minder gedetailleerd medebewind en meer vertrouwen in gemeenten. Dan kan beleid realistischer worden uitgevoerd en daadwerkelijk tot resultaten leiden.

VNG ‘Stand van de Uitvoering 2025: Slim sturen met geld’. De VNG brengt periodiek de Stand van de Uitvoering uit. Dit onderzoek geef inzicht in hoe het er in de gemeentelijke uitvoering voor staat: wat gaat goed, waar knelt het en wat hebben gemeenten nodig? De rapportage wordt besproken binnen de VNG en tussen het Rijk en de VNG en met onder andere de netwerken en koepels. Hiermee willen zij de uitvoering een steviger stem geven.

12

Gemeente Venlo

Onderdeel van dit rapport is de paragraaf ‘Slim sturen met geld’. De VNG stelt dat gemeenten structureel genoeg vrij inzetbare fnanciële middelen nodig hebben om hun taken goed uit te voeren. Meerjarige begrotingen zijn zelden houdbaar. Integrale beleidsvoering wordt moeilijker door verkokerde en tijdelijke geldstromen zoals Specifeke Uitkeringen (SPUK’s). Voor duurzame uitvoeringskracht zijn een transparant en evenwichtig gemeentefonds, meer beleidsvrijheid en heldere afspraken over taken en risico’s cruciaal. Lopende initiatieven zoals de nieuwe bekostigingsvorm (BredeFondsUitkering) en de interbestuurlijke studiegroep bieden kansen. Dan moeten ze voortvarend worden uitgewerkt.

Kabinetsformatie: Coalitieakkoord 2026-2030 ‘Aan de slag’. Het coalitieakkoord van 30 januari 2026 zet in op betere interbestuurlijke verhoudingen. Medeoverheden, waaronder gemeenten, krijgen daarin een sterkere rol. Het coalitieakkoord biedt nog geen zichtbare oplossingen voor de balans tussen taken en middelen. We verwachten niet dat het coalitieakkoord leidt tot compensatie van middelen of groei van het gemeentefonds.

Opgaves. Door deze ontwikkelingen is de verwachting dat de huidige fnanciële verhoudingen, de realisatie en invulling van structurele (strategische) opgaven op de korte en (middel)lange termijn, op basis van de begroting, onder druk blijven staan. Autonome ontwikkelingen, invulling van ambities en intensivering van bestaand beleid gaan hand in hand met concrete (beleids)keuzes, prioritering en stopzeten van bestaande activiteiten.

Herijking gemeentefonds. In 2027 wordt het aangepaste verdeelmodel van het gemeentefonds waarschijnlijk ingevoerd. Dan zeten we een volgende stap in het ingroeipad van de herverdeelefecten naar de nieuwe verdeling. Als dit wordt besloten, wordt dit in de meicirculaire 2026 verwerkt.

Kadernota 2027

13

Afwegingskader. Voor het opstellen van de begroting 2027-2030 hanteren we kaders. Deze kaders geven richting aan de keuzes die gemaakt worden bij het opstellen van de meerjarenbegroting. Dit draagt bij aan het behouden van een fnancieel gezonde en realistische huishouding. De kaders zijn gericht op het realiseren van de maatschappelijke opgaven, zorgvuldige inzet van publieke middelen en het behouden van een solide fnanciële positie. • Scenarioplanning: De actuele geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor onzekerheden. We gaan daarom werken met verschillende ‘wat-als’-scenario’s om mogelijke efecten voor onze gemeente tijdig te kunnen duiden en passende handelingsperspectieven te verkennen. • Wij werken opgavegericht: De strategische opgaven zijn het uitgangspunt voor de begroting. De programmatische opgaven die hieruit voortkomen, bepalen de prioriteiten bij de inzet van middelen. • Focus op uitvoering: De nadruk ligt op de uitvoering van vastgesteld beleid. Vastgestelde plannen worden uitgevoerd met de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. • Impactgericht beleid / Informatie gestuurd handelen: (Beleids)voorstellen worden beoordeeld en onderbouwd met beleidsinhoudelijke data en analyses en fnanciële onderbouwing. Daarbij staan de volgende drie uitgangspunten centraal: • Doeltrefendheid; • Doelmatigheid; • Rechtmatigheid.

14

Gemeente Venlo

• Anticyclisch investeren: Wij hanteren het principe van anticyclisch investeren wanneer dit maatschappelijk verantwoord is. In economisch gunstige tijden kunnen we sparen. In minder gunstige tijden kunnen we juist investeren. • Maatschappelijk en fnancieel rendement: Beschikbare (incidentele) begrotingsruimte zeten we bij voorkeur in voor activiteiten die (op termijn) aantoonbaar maatschappelijk en/of fnancieel rendement opleveren. Dit kunnen ook maatregelen zijn die toekomstige kostenstijgingen voorkomen. • Wendbare fnanciële huishouding: Wij streven naar een fnanciële huishouding die voldoende wendbaar is om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Daarbij zoeken we naar resultaatgerichte en waar nodig creatieve oplossingen. • Positief fnancieel vertrekpunt: Budgetering en investeringen benaderen we zoveel mogelijk vanuit een positief fnancieel kader in plaats vanuit een bezuinigingsperspectief. • Positief rekeningsresultaat: Sinds de jaarrekening 2022 is de bestemming van een positief rekeningsresultaat onderdeel van de integrale afweging bij de begroting. Het rekeningsresultaat wordt betrokken bij het richtinggevende debat tijdens de kadernota. We houden rekening met een voeding van het strategisch investeringsfonds (75%).

Kadernota 2027

15

Begrotingsregels:

• Concrete maatregelen: Bij de keuzes werken we met concrete maatregelen. We werken niet met algemene taakstellingen. • Uitvoeringstoets: (nieuwe) voorstellen en initiatieven beoordelen we op: • Inhoudelijke onderbouwing; • Financiële haalbaarheid; • Uitvoerbaarheid (zowel binnen de organisatie als buiten de organisatie). Voorstellen worden waar mogelijk uitgewerkt in realistische businesscases. • Tijdig bijsturen: Wij sturen tijdig bij wanneer fnanciële ontwikkelingen daarom vragen. Tegenvallers lossen we in principe eerst binnen het eigen budget, programmalijn of programma op. Alleen als dit niet mogelijk is, maken we op concernniveau een integrale afweging. • Prioritering voordelige afwijkingen: Financiële voordelen door autonome ontwikkelingen of bestaand beleid worden in eerste instantie ingezet om structurele nadelen binnen bestaand beleid op te lossen. • Nieuw beleid en intensivering van bestaand beleid: Nieuw beleid of intensivering van bestaand beleid gebeurt alleen plaats tijdens integrale afwegingsmomenten in de planning- en controlcyclus. Intensivering van beleid of nieuw beleid kan gebeuren door bestaand beleid te vervangen. Hierbij worden de vrijvallende middelen ingezet voor de nieuwe of versterkte activiteiten. We kijken nadrukkelijk naar de efectiviteit van bestaande activiteiten.

16

Gemeente Venlo

• (Verwerving) derde geldstromen: We willen externe middelen verwerken. Het gaat om subsidies en andere derde geldstromen inclusief Specifeke Uitkeringen. Deze middelen zeten we in eerste instantie in voor projecten en activiteiten die al in de begroting zijn opgenomen. De middelen die daardoor vrijkomen vloeien terug naar de algemene middelen (substitutie). Alleen wanneer dit niet mogelijk is, kunnen externe middelen worden ingezet voor nieuwe ambities. • (Strategisch) risicomanagement: We zeten maximaal in op het benuten van kansen en het beheersen van bedreigingen in relatie tot de te realiseren doelstellingen. We sturen actief op het risicoprofel van de gemeente.

Gemeentefonds. Voor de begroting gelden de volgende uitgangspunten: • De meicirculaire 2026 is het uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2027-2030; • De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn algemeen dekkingsmiddel; • Specifeke (beleidsmatige) taakmutaties binnen het gemeentefonds worden in eerste aanleg voorbereid voor de integrale afweging. • Structureel sluitende begroting: Wij streven naar een meerjarig realistisch sluitende begroting. Hierbij worden structurele lasten minimaal gedekt door structurele baten. • Provinciaal toezicht: De meerjarenbegroting 2027-2030 moet voldoen aan de eisen van het provinciaal fnancieel toezicht.

Kadernota 2027

17

Budgetaire context. In deze paragraaf staat de budgetaire context, voor de begrotingsvoorbereiding 2027-2030. Allereerst lichten we het fnancieel meerjarenperspectief toe. In de programma’s worden de belangrijkste ontwikkelingen genoemd die invloed kunnen hebben op de begroting 2027-2030.

Financieel meerjarenperspectief. Tegelijk met deze kadernota ligt er een (concept)boekwerk jaarstukken 2025. In het jaarverslag staat de beleidsmatige verantwoording, de programmaverantwoording en paragrafen. Met de jaarrekening (programmarekening en balans inclusief toelichting) leggen we fnancieel verantwoording af. Het gepresenteerde fnancieel perspectief in dit hoofdstuk is bedoeld als richtinggevend kader. De vastgestelde programmabegroting 2026 - 2029 is het uitgangspunt voor het fnancieel meerjarenperspectief. Het fnancieel kader uit de Programmabegroting 2026 - 2029 is aangevuld met: • Verwachte inflatie loon- en prijsstijgingen; • Ontwikkelingen in het gemeentefonds; • De jaarschijf 2030;

18

Gemeente Venlo

Dit resulteert in de volgende tabel:

Kadernota 2027

19

Loon-, prijs- en volumeontwikkelingen (‘groei’ van de stad). Bij het opstellen van de begroting 2025 hebben we u medegedeeld dat de nieuwe fnancieringssystematiek die door het Rijk voor het gemeentefonds is geïntroduceerd te weinig loon- prijscompensatie geef om -bij gelijkblijvende omstandigheden- de loon- prijsontwikkelingen op te kunnen vangen. Voor de begroting 2027 bedraagt het tekort op de loon- en prijsontwikkelingen alleen al ruim € 3 miljoen. Dit lijkt een jaarlijks terugkerend vraagstuk. Daarnaast is de volumecompensatie (‘groei’ van de stad) meerjarig volledig opgenomen in het fnancieel meerjarenperspectief. Het gaat hierbij onder andere om de compensatie van de groei van de bevolking, vergrijzing, toename infrastructuur etc. Dit betekent dat er vanuit het gemeentefonds bij gelijke omstandigheden geen fnanciële ruimte is om verdere (cumulatieve) groei van de stad te bekostigen. Voor het opvangen van deze verwachte tekorten van loon- prijs- en volumeontwikkelingen heef uw gemeenteraad bij de introductie van de nieuwe fnancieringssystematiek de volgende reserveringen in het meerjarenperspectief opgenomen:

Wij hebben de organisatie opdracht gegeven te komen tot een systematiek voor bepaling van de autonome-/volume ontwikkelingen aan de lastenkant van de meerjarenbegroting 2027-2030 (op basis van bestand beleid). Als we deze lasten in beeld hebben kan bij het opstellen van de begroting 2027-2030 de gereserveerde tranche 2027 ad € 4,2 miljoen als voordeel vrijvallen ten gunste van het gepresenteerde fnancieel meerjarenperspectief. Hierna gaan we in op de diverse onderdelen uit de tabel ‘ Budgetair kader’:

20

Gemeente Venlo

A. Begroting vóór kadernota.

A1 Stand vastgestelde begroting 2026-2029. De programmabegroting 2026-2029 is sluitend met een onbestemd begrotingssaldo van € 0,9 miljoen structureel vanaf 2029.

A2 Autonome ontwikkelingen 2030 ten opzichte van 2029. In deze kadernota verschijnt voor het eerst de jaarschijf 2030. Dit leidt tot een autonome aanpassing van het perspectief op basis van eerder genomen besluiten (op basis van bestaand beleid). In de kadernota werkt dit voordelig uit tot € 1,6 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door een bijstelling van het gemeentefonds. Op basis van de circulaires van het Rijk levert het gemeentefonds een voordeel op van € 3,5 miljoen op. Dit voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de compensatie van de volume - ontwikkelingen van € 3,7 miljoen.

Kapitaallasten. Op basis van het in de programmabegroting 2026–2029 vastgestelde investeringsplan, zijn de kapitaallasten in 2030 € 1,5 miljoen hoger en hebben een negatief efect op het fnancieel meerjarenperspectief. Het kapitaallastenplafond bedraagt op basis van de programmabegroting 2026-2029 € 41,6 miljoen. Op basis van het vastgestelde investeringsplan is er nog een ruimte van € 0,5 miljoen onder het plafond, exclusief de voorziene investeringen 2030. Nieuwe (Uitbreidings)investeringen hebben tot gevolgdat we door het kapitaallastenplafond gaan. Dit betekent dat we of investeringen moeten temporiseren of, (kaderstellende) keuzes moeten maken.

Overig Voor de jaren 2028 en 2029 zijn een tweetal kostenbesparingen van alles bij elkaar € 275.000 in de begroting verwerkt. Dit betref de incidenteel voor 2026 beschikbaar gestelde middelen voor het transitiebudget Re-integratie van € 300.000 en Sterke Lokale Teams van € 250.000. Vanaf 2030 heef dit een nadelig efect van € 275.000.

Kadernota 2027

21

De gemeentelijk bijdrage aan de Omgevingsdienst Noord- en Midden Limburg neemt in 2030 met € 75.000 toe. Overige posten zorgen gezamenlijk voor een structureel nadelig efect van € 71.000.

B. Ontwikkelingen kadernota.

B1a en b Loon- en prijsontwikkelingen. De inflatiepercentages voor de begroting 2027-2030 zijn gebaseerd op de ramingen van het Centraal Plan Bureau van 12 maart 2026: • Prijsindex, prijs overheidsconsumptie neto materieel (IMOC):

2,1%

• Prijsindex, prijs bruto overheidsinvesteringen (IBOI):

2,3%

• Prijsindex, prijs nationale consumentenprijsindex (CPI):

2,1%

• Loonindex: prijs overheidsconsumptie beloning werknemers:

4,1%

• Index belastingen (exclusief onroerendezaakbelasting): gewogen gemiddelde van de prijsindex (40%) en de loonindex (60%): 3,3% (bijvoorbeeld Parkeergelden en verblijfsbelasting). Het kapitaallastenplafond bedraagt na bijstelling van de prijsindex op overheidsinvesteringen (IBOI) op basis van het vastgestelde investeringsbeleid afgerond € 42,6 miljoen. Het benodigd budget op basis van de CPB indexering 2027 beloning werknemers overheid (4,1%) bedraagt € 2,4 miljoen in 2027, aflopend naar € 2,1 miljoen in 2031. Het uitgangspunt is de vastgestelde formatie. In deze raming is rekening gehouden met de reeds beschikbaar gestelde structurele middelen voor CAO afspraken (2,3%). Voor de budgeten jeugd en WMO passen we de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling index (OVA) toe. Deze is 4,03%. De Nederlandse Zorg autoriteit (NZa) leidt de voorlopig OVA index af van de cijfers van het CPB. Deze indexeringen zijn verwerkt in deze kadernota.

22

Gemeente Venlo

Nacalculatie indexering jaarschijf 2026. Als de indexpercentages buiten de bandbreedte van -0,5% tot +0,5% vallen, worden de beschikbare middelen automatisch aangepast. In de kadernota 2027 voerden we een nacalculatie uit voor de ontwikkeling van de indexpercentages in 2026. Vanaf 2027 wordt deze, met uitzondering van de OVA en belastingen, niet toegepast. Dan vallen de aanpassingen van de indexpercentages binnen de bovengenoemde bandbreedte. De nacalculatie voor de OVA is 1,1% en voor belastingen 0,9%. Het onderdeel prijsinflatie bestaat daarmee uit zeven componenten. Samengevat:

B1c Loon- en prijscompensatie gemeentefonds. Het bedrag aan loon- en prijscompensatie vanuit het gemeentefonds bedraagt € 7,0 miljoen voordelig in 2027 en € 6,8 miljoen structureel voordelig vanaf 2028. Zoals in de raadsinformatiebrief 2024-163 “Gemeentefonds / septembercirculaire 2024” en de kadernota 2026 aangekondigd, levert de nieuwe fnancieringssystematiek die door het Rijk voor het gemeentefonds is geïntroduceerd te weinig compensatie op om de loonprijsontwikkelingen voor de begroting op te vangen.

Kadernota 2027

23

B1d loon- prijscompensatie tranche 2026. In de nieuwe fnancieringssystematiek is de loon- prijscompensatie gekoppeld aan de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Omdat het BBP zich nadelig heef ontwikkeld, valt de tranche loonprijscompensatie 2026 circa € 0,6 miljoen structureel lager uit.

B2 Gemeentefonds. De gemeente Venlo ontvangt een groot deel van haar inkomsten uit het gemeentefonds. Het Rijk informeert gemeenten meerdere keren per jaar over veranderingen in deze uitkeringen. Dit gebeurt via de circulaires van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De drie belangrijkste circulaires hebben elk hun eigen functie: Meicirculaire: vormt de basis voor het opstellen van de (programma) begroting. Septembercirculaire: wordt gebruikt als uitgangspunt voor de kadernota. Decembercirculaire: maakt onderdeel uit van de jaarstukken (waarbij eventuele structurele neto resultaten meelopen in de kadernota). Op basis van de september- en decembercirculaire 2025 bedraagt het resultaat van het gemeentefonds, gecorrigeerd voor de reeds in de budgetaire context verwerkte loon- en prijscompensatie in 2027 € 1 miljoen incidenteel voordelig, aflopend naar nihil in 2030.

B3 Reservering loon-, prijs- en volumeontwikkelingen gemeentefonds mei circulaire. De volumecompensatie 2030 vanuit het gemeentefonds wordt gereserveerd voor het opvangen van de ‘groei van de stad’ jaarschijf 2030 aan de lastenkant. Zoals eerder verwoord hebben wij de organisatie opdracht gegeven te komen tot een systematiek voor bepaling van de autonome-/volume ontwikkelingen aan de lastenkant van de meerjarenbegroting (op basis van bestand beleid). Hiervoor wordt een reservering gedaan van € 3,7 miljoen.

24

Gemeente Venlo

Uitvoering kaders programma’s Programmabegroting 2027-2030. Algemeen. De budgetaire context is gebaseerd op de eerder genoemde ontwikkelingen. Er is geen rekening gehouden met gewijzigd beleid en voorstellen, het is een kadernota. Bestellingen van uw raad die worden voorgelegd ná deze kadernota kunnen, afhankelijk van de besluitvorming, het fnancieel meerjarenperspectief beïnvloeden. Het fnanciële kader en de begrotingsregels uit het hoofdstuk ‘Inhoudelijke en fnanciële kaders’ zijn de leidraad voor de verdere uitwerking in de begroting 2027-2030.

Ontwikkelingen buiten fnancieel perspectief (2031-2032). In 2030 zijn gemeentelijke verkiezingen gepland. Uw raad heef bij vaststelling van de programmabegroting 2022-2025 hiervoor € 40.000 aan de grife beschikbaar gesteld. Dit budget is incidenteel beschikbaar. Daarnaast is in de begroting verwerkt dat de voorfnanciering van de waterkering en de openbare ruimte Maaskade afneemt met € 51.000 voor de jaarschijf 2032.

Omslagrente, bespaarde rente en de disconteringsvoet grondexploitaties: Volgens het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet de omslagrente worden gebruikt voor de toerekening van rentelasten over investeringen en grondexploitaties. De hoogte van de omslagrente hangt af van enkele parameters, zoals de begrote rentelasten en -inkomsten en de inschating van enkele balansstanden per 1 januari 2027. Voor een nauwkeurige inschating berekenen we dit percentage defnitief op basis van input gedurende het begrotingsproces. In de kadernota hanteren we voorlopig onderstaande bandbreedte. De disconteringsvoet voor de berekening van de contante waarde voor een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is voor alle gemeenten bepaald op 2%. Dit percentage is gelijk aan het maximale meerjarige streefpercentage van de Europese Centrale Bank (ECB) voor inflatie binnen de Eurozone. Hetzelfde uitgangspunt geldt voor de bespaarde rente. Omslagrente:

1,75% - 2,25%;

Bespaarde rente:

2,00%;

Disconteringsvoet grondexploitaties:

2,00%.

Kadernota 2027

25

Kaders per programma.

Programma 1

Gezond en actief Venlo. Algemeen. Programma 1 is gebaseerd op twee beleidskaders. Fier op Venlo en de strategische visie Venlo 2040. De Venlo.ft sportvisie, het kader gemeenschapsaccommodaties en de sportaccommodatievisie zijn nadere invullingen hiervan. De ambitie is dat onze inwoners (zoveel mogelijk) vitaal, gezond en zelfredzaam zijn. Er komt landelijk veel nieuwe en aangepaste wet- en regelgeving aan. Met Fier Verdiept hebben we een aantal zaken hoger op de agenda geplaatst. De opgave is te groot om deze in één jaar te implementeren. Preventie blijf een speerpunt binnen het programma. De sociale basis is het ankerpunt van deze aanpak. Met Fier Verdiept werken we aan een fundamentele verandering in het maatschappelijk domein. De inwoner staat centraal en werken vanuit de leefwereld van inwoners. Dit vraagt om een meerjarige inzet, organisatorische aanpassingen en een andere manier van denken en handelen, binnen de gemeentelijke organisatie en bij onze partners. Een sterke sociale basis is een randvoorwaarde voor de transformatie in het sociaal en het zorgdomein. Inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties dragen samen bij aan leefbare wijken. Dit werken we uit in

26

Gemeente Venlo

bijvoorbeeld ‘stevige lokale teams’, die gezinsgericht en integraal werken en zelf (lichte) hulpverlening bieden. Ook ondersteunen we initiatieven uit de wijken. We hebben de verwachting dat investeringen in preventie, sociale basis, vrijwilligers en gemeenschapsinitiatieven ertoe kunnen leiden dat de vraag naar formele zorg- en ondersteuning minder hard zal toenemen. Integraal werken zal meer efectiviteit opleveren. De invoering van de Participatiewet in Balans betekent dat we met alle inwoners met een participatiewet-uitkering een persoonlijk plan opstellen gericht op meedoen, ook wanneer zij ver van participatie staan. Zo stimuleren we samen- en zelfredzaamheid van inwoners. Verder heef de landelijke dynamiek rondom migratie en opvang ook lokaal impact. De opvang en huisvesting van statushouders, internationale werknemers en ontheemden raakt meerdere beleidsterreinen. Denk aan wonen, werk en inkomen, ondersteuning en zorg en onderwijs. Dit vraagt om integrale afstemming binnen de programma’s en programmalijnen.

Gezondheid. In 2027 ontwikkelen we een nieuw lokaal gezondheidsbeleid. We baseren dat op de Wet publieke gezondheid en het landelijke gezondheidsbeleid. Daarbij is ook aandacht voor het voorkomen van middelengebruik. We bouwen voort op bestaande initiatieven, zoals de pilot Positieve Gezondheid in de wijk. Deze willen we uitbreiden en structureel borgen onder Fier Verdiept. Samen met de GGD werken we aan lokale uitvoeringsplannen die aansluiten bij regionale wetelijke taken en lokale maatschappelijke opgaven. Voor de implementatie van de sportaccommodatievisie zeten we vooral in op het uitvoeren en afronden van de gestarte projecten. Zo doen we verder onderzoek naar de toekomst van sportpark Merelweg in verbinding met de Keulse Barrière. De toekomstige invulling van landelijke programma’s zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is nog onzeker. Als de beschikbare middelen veranderen, kan dit gevolgen hebben voor de uitvoering van ambities binnen deze programmalijn.

Kadernota 2027

27

Gelijke kansen. Met het programma Gelijke Kansen door duurzame samenwerking werken we samen met onderwijs en maatschappelijke partners aan vier kernthema’s: taal, gezondheid, leefbaarheid en onderwijsontwikkeling. We verbinden hiermee school en leefomgeving. Dit draagt bij aan betere ontwikkelkansen voor alle Venlose kinderen en jongeren. Taal, rekenen-wiskunde en burgerschap zijn basisvaardigheden die nodig zijn om mee te kunnen doen in onze maatschappij. Wij blijven inzeten op het verbeteren van die basisvaardigheden, zowel bij inwoners met Nederlands als tweede taal (NT2) als bij Nederlands als eerste taal (NT1). De uitvoering wordt mede gefnancierd vanuit het Onderwijs Achterstanden Budget (OAB). Daarmee bekostigen we onder meer voor- en vroegschoolse educatie (VVE), taalklassen en activiteiten binnen het programma Gelijke Kansen. Het OAB-budget is structureel gekort met 10%. Daardoor staat de fnanciering van aanvullende activiteiten onder druk.

28

Gemeente Venlo

Op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2038 werken we verder aan betere en vernieuwde schoolgebouwen. We leten daarbij op inclusief onderwijs, het ontwikkelen van integrale kindcentra en groeiende leerlingenaantallen. Ook netcongestie is een aandachtspunt. Dat vraagt om een integrale aanpak en leidt tot een steeds langere voorbereidingstijd.

Meedoen. De landelijke ontwikkelingen in de sociale zekerheid kunnen gevolgen hebben voor het aantal inwoners dat een beroep doet op de Participatiewet. Mogelijke wijzigingen in regelingen zoals de WIA, WW en het eigen risico in de zorg kunnen leiden tot een grotere druk op gemeentelijke voorzieningen en daarmee ook tot de hogere kosten. De Participatiewet in Balans zal gefaseerd in werking treden en wordt beleidsmatig in de uitwerking van Fier Verdiept verankerd. Vanaf 2027 treedt de Wet versterking arbeidsmarktinfrastructuur in werking. Het Werkcentrum Noord-Limburg wordt daarmee de centrale toegangspoort voor werk, scholing en loopbaanontwikkeling. We zien een groeiende behoefe aan gesubsidieerd werk en ontwikkelwerkplekken. Deze behoefe past niet binnen de huidige gemeentelijke beleid en de huidige fnanciële kaders. We onderzoeken of en hoe we deze behoefe het meest passend kunnen invullen. We gaan door met het versterken van de aanpak van armoede en schulden. Hier betrekken we de motie Vreemd Minimale Meedoenbudget bij. De schuldhulpverlening ontwikkelen we verder. Dit doen we door onder andere meer aandacht voor ondernemers en het organiseren van budgetbeheer binnen de eigen organisatie.

Nieuwkomers en 9-sporen aanpak Internationale werknemers. We bekijken hoe we vanaf 2027 door kunnen gaan met de integrale 9-sporen aanpak internationale werknemers. We zorgen voor een goede borging van deze aanpak. De focus ligt op taal, integratie en het faciliteren van kwalitatief goede huisvestingslocaties. We zoeken daarnaast naar structurele locaties voor daklozen of andere groepen die tijdelijk een huisvestingsvraag hebben.

Kadernota 2027

29

We voeren de Spreidingswet uit. Er ligt een bestuursovereenkomst voor de opvang van 600 asielzoekers. Op basis van de aanvraag van het COA werken we verder aan de ontwikkeling van het asielzoekerscentrum.

(Langer) thuis in de wijk. Door de vergrijzing, krapte op de woningmarkt en complexere zorgvraag wordt de samenwerking binnen het thema wonen, zorg en ouderen verder versterkt. We sluiten aan bij de ambitie van ‘Programma Leefbaar Venlo’ om passende woonvormen en structurele voorzieningen voor (tijdelijke) doelgroepen te realiseren. Denk aan levensloopbestendige woningen, hofjeswonen en intergenerationeel wonen. Ook voor andere kwetsbare inwoners, waaronder dak- en thuislozen, blijven we inzeten op passende ondersteuning en structurele huisvesting. We werken aan een samenhangende aanpak waarin opvang, begeleiding en huisvesting met elkaar verbonden zijn. In 2026 bereiden we onder meer een regionale ETHOS-telling (dak- en thuisloosheid) voor om beter inzicht te krijgen in de omvang en samenstelling van de doelgroep. Op basis van deze uitkomsten gaan we gericht in samenspraak met onder andere veiligheid met een passende aanpak aan de slag waar preventie een belangrijke pijler in is. Het bewaken van de kwalitatieve dienstverlening van de voorzieningen in onze gemeente, waaronder de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, blijf een prioriteit. We bouwen verder aan een woonladder voor kwetsbare inwoners. Dit doen we door te investeren in passende woonvormen en deze structureel in te bedden in het woon- en/of zorgaanbod.

Jong in Venlo. Wij zeten ons ervoor in dat jongeren veilig kunnen opgroeien in Venlo. We geven daarbij extra aandacht aan bestaanszekerheid en gerichte ondersteuning voor gezinnen met meervoudige problematiek. Dat begint al in de allereerste fasen van het leven. Daarom ontwikkelen we Kansrijke Start verder. Jongeren ondersteunen we laagdrempelig in de sociale basis en op scholen. Jeugdaccommodaties spelen daarbij een belangrijke rol. Hierover komen we in het najaar bij u terug. We versterken de samenwerking tussen onderwijs en zorg onder het Gelijke Kansenprogramma. Dit gebeurt onder andere via onderwijs-zorgarrangementen en collectieve zorg in onderwijstijd.

30

Gemeente Venlo

De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd staat centraal. We werken regionaal samen aan de ontwikkeling van een toekomstbestendig jeugdzorglandschap, gekoppeld aan de regiovisie die eind 2026 klaar is. Regionaal werken we ook aan een kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar jeugdzorglandschap en aan alternatieven voor residentiële jeugdzorg en gesloten jeugdhulp. De veiligheid rondom het gezin vraagt daarbij extra aandacht. Ook sluiten we aan bij preventie met gezag. De transformatie binnen de jeugdhulp vraagt veel. Vooral het tempo waarin de ambities gerealiseerd moeten worden is een uitdaging. We moeten snel genoeg alternatieven ontwikkelen voor jeugdhulp in verblijf en voor gesloten jeugdzorg. Ook moeten we een passend en dekkend zorglandschap voor ambulante jeugdhulp ontwikkelen.

Kadernota 2027

31

Programma 2

Leefbaar Venlo. Dienstverlening. Als gemeente zijn we de overheid die het dichtst bij mensen staat. Juist daarom zorgen we dat onze dienstverlening goed werkt én vertrouwen geef. Om die reden zeten we in 2027 verder in op Klantgerichtheid. Door te leren van ervaringen van onze inwoners verbeteren we onze dienstverlening op een integrale manier. Daarnaast bouwen we verder aan een persoonlijke MijnVenlo-omgeving. Deze geef inwoners grip op hun zaken. We doen dit altijd met respect voor privacy en de menselijke maat. Tot slot investeren we in houding en gedrag van iedereen in onze organisatie. We zorgen voor duidelijke servicenormen en vergroten de bewustwording over goede dienstverlening. Op basis van het nieuwe Archiefbeleidsplan verbeteren we het beheer van de analoge en digitale archieven, de dienstverlening en de zichtbaarheid van ons gemeentearchief.

Openbare orde en veiligheid. Het huidige Integraal veiligheidsbeleid (IVB) Aanpakken, loopt van 2023 tot en met 2026. In 2026 herijken we dit beleid. De prioriteiten voor de huidige periode zijn maatschappelijke onrust en overlast, ondermijnende criminaliteit, en cybercrime. Voor informatie gestuurd werken namen we in 2026 privacy afwegingen in onze werkprocessen op. Ook zijn de privacy risico’s in beeld en kunnen we maatregelen nemen om tot een acceptabel niveau te komen. Een applicatie gericht op veiligheidscasuïstiek ondersteunt de werkprocessen. Dit helpt onder andere bij het gerichter inzeten van capaciteit. De overlast in de binnenstad en andere Venlose wijken van met name daklozen, waaronder (ex-) internationale werknemers heef blijvende aandacht. Preventieve en repressieve maatregelen en aansluiting op zorg en hulpverlening blijven nodig om de problematiek beheersbaar te krijgen en te houden. Voor internationale werknemers sluiten we aan bij de 9-sporen aanpak.

32

Gemeente Venlo

Voor maatschappelijke opvang- of woonlocaties zoeken we een juiste balans tussen preventie en repressie met oog voor impact op de omgeving. We staan voor een integrale aanpak op gebied van leefbaarheid en veiligheid. We zoeken hierbij aansluiting bij zorg en hulpverlening.

We doen mee aan Preventie met Gezag. Hiermee willen we voorkomen en terugdringen dat jongeren in de jeugdcriminaliteit komen. Het is een ingrijpend programma dat de gelijke kansen voor de jeugd in Venlo vergroot en versterkt. Voor de aanpak van jeugdcriminaliteit werken we intensief en integraal samen met interne en externe professionals uit zorg, veiligheid en onderwijs. We werken hierin ook samen met het Gelijke Kansen programma. Het doel van de Wet Goed Verhuurderschap is het beschermen van huurders, waaronder internationale werknemers, tegen uitbuiting en het voorkomen van ongewenste verhuursituaties. Hier vallen ook internationale werknemers onder. We voeren de vastgestelde verhuurverordening verblijfsruimte arbeidsmigranten gefaseerd in per gebied. Vergunningverlening en handhaving schalen we op in lijn met de fasering. Het doel is dat iedere verhuurder per 21 april 2027 beschikt over een vergunning.

Kadernota 2027

33

Ons huidige cofeeshop- en drugsbeleid wordt geactualiseerd. We zorgen samen met onze partners uit de veiligheidsketen voor een modern en integraal gedragen drugs (gerelateerd) beleid. Dit helpt ons om opgewassen te zijn tegen de uitdagingen van overlast en criminaliteit. Wijken als Vastenavondkamp, Venlo Oost-Zuid en Venlo Zuid hebben een intensievere integrale aanpak nodig dan andere wijken. In die wijken zeten we een tandje bij met proactieve, preventieve en repressieve maatregelen. Ook nemen we deel aan overleggen met professionals en bewoners. De resultaten van de tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor geven direct input voor onze werkzaamheden en plannen op gebied van veiligheid en leefbaarheid. Gemeente breed en op wijkniveau. Dit geven we vorm samen met onze veiligheidspartners en collega’s van andere domeinen. We hebben aandacht voor sociale veiligheid in de openbare ruimte. We borduren voort op initiatieven en ontwikkelingen die de sociale veiligheid bevorderen. Op regionaal niveau doen we op het gebied van veiligheid mee aan verschillende samenwerkingsverbanden. Hier leveren we afhankelijk van het onderwerp, inzet en/of advies. Gezien het huidige geopolitieke klimaat anticiperen we steeds meer op militaire dreiging en het vergroten van onze (maatschappelijke) weerbaarheid.

De gemeente staat voor de opgave om inwoners, ondernemers en partners structureel en vroegtijdig te betrekken bij beleid, uitvoering en evaluatie. De afgelopen jaren is de vraag naar transparantie, invloed en samenwerking toegenomen. Dit vraagt om een meer samenhangende en professionele benadering van overheids- en burgerparticipatie binnen de gehele organisatie. Participatie gaat over de mate waarin inwoners betrokken worden bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van beleid, plannen en projecten (burgerparticipatie) en over de ondersteuning van initiatieven vanuit de samenleving zelf (overheidsparticipatie). De procesaanpak ten aanzien van wijk- en dorpsontwikkelingsplannen draagt hier ook aan bij. Komende periode zeten we in op drie pijlers: het professionaliseren van participatie, versterken van de organisatie en de start van een participatieteam.

34

Gemeente Venlo

Wonen. De Wet Versterking Regie Volkshuisvesting wordt naar verwachting per 1 juli 2026 vastgesteld. Dit biedt meer ruimte om de woningbouwopgave op regionaal niveau te bezien. De landelijke bouwopgave ligt inmiddels ruim boven de 900.000 woningen. Hierdoor neemt de noodzaak voor een integrale en regionale aanpak verder toe. De herijking van de Woondeal Limburg 2025-2030 speelt daarin een belangrijke rol. Hierbij betrekken we de recente demografsche cijfers over binnen- en buitenlandse migratie. We pakken meer regie op de realisatie van de woningbouwopgave. Dit gebeurt door aan de voorkant heldere uitgangspunten te formuleren. Deze dienen als leidraad voor scherpere en doelgerichtere gesprekken met woningcorporaties en ontwikkelaars. Meer integrale sturing op alle doelgroepen en randvoorwaarden helpt ons om tot een gedegen programmering te komen. Dit wordt door vertaald in het wetelijk verplicht Volkshuisvestingsprogramma. Met behulp van actief grondbeleid kunnen we kansen benuten en knelpunten oplossen om de ruimtelijke kwaliteit van de stad te verbeteren, het economische vestigingsklimaat te versterken en de huisvestingsopgave voor diverse (tijdelijke) doelgroepen een impuls te geven. We onderzoeken ook of we fnanciële bijdragen kunnen vragen voor een fonds voor de verbetering van de fysieke leefomgeving. Hierbij laten we de markt meebetalen aan de ambities en opgaven.

Gemeenten moeten zorgen voor passende woonruimte voor statushouders en Oekraïense ontheemden. Elk half jaar bepaalt de Rijksoverheid hoeveel statushouders een gemeente moet huisvesten. De richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense ontheemden wordt met een jaar verlengd geldt tot 4 maart 2028. De opgave voor 2027 pakken we daarbinnen passend op.

Kadernota 2027

35

Omgeving. We voeren de Omgevingsvisie Venlo 2040 uit met verschillende instrumenten. Dat zijn beleidsinstrumenten uit de Omgevingswet zelf (omgevingsprogramma’s, omgevingsplan en omgevingsvergunningen) en thematische en/of gebiedsgerichte uitwerkingen met de nadruk op de tien majeure gebiedsgerichte opgaven. De omgevingsprogramma’s ‘Bedrijventerreinen’, ‘Perspectief Glastuinbouwsector’, ‘Volkshuisvestingsprogramma’ en ‘Stedelijke Verdichtingsprincipes’ werken we als eerste uit. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 hebben we een Omgevingsplan dat bestaat uit een tijdelijk deel en een nieuw deel. Tot eind 2031 hebben we de tijd om de inhoud van het tijdelijke deel van het Omgevingsplan (de regels uit de voormalige bestemmingsplannen) om te zeten naar regels in het nieuwe deel. In 2027 leggen we de eerste wijziging het Omgevingsplan (voor de dorpskernen Arcen, Velden, Lomm en Belfeld) voor aan de raad. De majeure opgave ‘integrale wijkaanpak voor Vastenavondkamp’ gaat een nieuwe fase in. Het samenwerkingsconvenant is ondertekent door de woningcorporaties, onderwijskoepels, kinderopvang, welzijns- en jongerenwerk, politie en provincie. Hiermee is een brede wijkalliantie gecreëerd om Vastenavondkamp te transformeren tot een veerkrachtige wijk.

De partners werken vanuit meerdere programmalijnen (zoals Preventie met Gezag, Gelijke Kansen en IZA) aan een efectieve wijkgerichte aanpak. Vastenavondkamp is één van de 8 belangrijkste wijken binnen de gebiedsgerichte aanpak. We geven een stevige impuls aan de woningbouwopgave en -diferentiatie. Dit doen we samen met de woningcorporaties in de herstructurering van het gebied Geresstraat en omstreken.

36

Gemeente Venlo

De majeure opgave ‘Van station tot station’ krijgt samen met de majeure opgave Middengebied vorm en inhoud in Limburg Centraal. Hiervoor werken we samen met de 5 andere grote steden en de provincie Limburg. De verdichting van de stationsomgeving levert een bijdrage aan de woningbouw- én de economische opgave van stad en regio. We ontwikkelen nieuwe stedelijke woonmilieus aan beide zijden van de Maas, versterken de stationsomgevingen Venlo Centraal en Blerick, verbinden via een oeververbinding de stad met de Brightlands Campus en via een passerelle over het spoor de stad met de innovatieve werk- en studielandschappen van het middengebied. De majeure opgave ‘Keulse Barrière’ heef een strategische en centrale ligging in de stedelijke structuur. Het biedt ruimte voor (hoog)stedelijke programma’s binnen een natuurlijke en landschappelijke context. We zeten in op een veerkrachtige woonwijk Venlo Oost-Zuid, het versterken van de economische functie, hergebruik en herbestemming van oude kloostercomplexen, nieuwe vormen van wonen in de vorm van moderne landgoederen, een (top)sport en leisure zone met stedelijke voorzieningen op het gebied van P&R en evenementen en een stevige ecologische stadsparkzone. Met de majeure opgave ‘Maasopgaven’ blijven we inwoners en bedrijven beschermen tegen hoogwater.

Samen met het Waterschap prioriteren we de Trajectaanpak Maas 2050 binnen het landelijk Hoogwaterbeschermingsprogramma. We volgen de ontwikkelingen op rijksniveau. Denk aan het aanscherpen van de Beleidslijn grote rivieren, de herijking van de normen voor hoogwaterveiligheid en de onderzoeken in kader van (Ruimte voor de Rivier 2.0). Zo kunnen we tijdig inspelen op de gevolgen hiervan voor onze gemeente. De wateropgave raakt ons op meer fronten dan alleen waterveiligheidsrisico’s en -overlast. Ook droogte en de beschikbaarheid van schoon en voldoende (drink)water zijn een risico. Hiervoor zijn aanpassingen in de inrichting van de openbare ruimte (vergroening/ontstening) en het rioolstelsel nodig.

Kadernota 2027

37

De kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruimte is de basis voor een leefbare, groene en toekomstbestendige stad. De technische staat en veroudering van bijvoorbeeld riolering en wegenverhardingen en meer druk op groen en water vragen om gerichte keuzes. Binnen Venlo maken we daarbij steeds meer de beweging naar Ontwikkelend Beheer. Door integraal te kijken naar beheer, vervangingsopgaven en gebiedsambities kunnen we publieke middelen slimmer inzeten, hinder beperken en meer maatschappelijke waarde creëren. Zo werken we aan de ambities uit de Omgevingsvisie op het gebied van biodiversiteit, klimaatbestendigheid, energietransitie, mobiliteit en gezondheid. Dit gebeurt met een heldere programmering en intensieve samenwerking met partners zoals het waterschap, nutsbedrijven, bewoners(collectieven) en ontwikkelende partijen. We voeren het Grondstofenplan 2030 uit. Dit stuurt ons naar een duurzame en circulaire benadering van (huishoudelijke) reststromen. Dit betekent dat we afval allereerst proberen te voorkomen en vrijkomende afvalstromen optimaal scheiden en verwerken. Zodat rechtstreeks hergebruik of hergebruik als grondstof maximaal benut kan worden. Ook voor onze inwoners ligt er een rol. Daarom stimuleren we gedragsverandering bij inwoners met gerichte communicatie en participatie.

Uitgangspunten hiervoor zijn: kennis vergroten, gemak vergroten en weerstand verkleinen. De huis-aan-huis inzameling staat inmiddels. De volgende stap is een toekomstbestendige structuur van afval-inleverpunten in wijken, bij winkel(concentratie)s, en op stadsdeelniveau.

38

Gemeente Venlo

Bereikbaarheid. Het Rijk rolde het Strategisch Plan Verkeersveiligheid uit. Doel is om oplopende ongevalscijfers een halt toe te roepen. Het Rijk stuurt op een risico gestuurde aanpak. Dat betekent investeren daar waar de risico’s het grootste zijn. Ook in Venlo willen we de verkeersveiligheid op deze manier vergroten. De output van de risicoanalyse en de input van de betrokken partners en inwoners leveren projecten en maatregelen op voor de verbetering van de verkeersveiligheid. Begin 2025 is het Mobiliteitsplan Venlo vastgesteld. Daarin staat welke ingrepen nodig zijn om het mobiliteitssysteem toekomstbestendig te maken. Het Mobiliteitsplan wordt vertaald in een jaarlijkse uitvoeringscyclus. We werken in 2027 verder aan de centrumbereikbaarheid, de uitrol van 30 kilometerzones en het versterken van de positie van fets en loopvoorzieningen.. Met het parkeerbeleid en de Parkeerregulering willen we de groeiende druk op het mobiliteitssysteem en de leefbaarheid in onze dorpen en wijken in goede banen leiden. In 2027 gaan we aan de slag met mobiliteitshubs in Venlo, onder andere bij het station.

Kadernota 2027

39

Programma 3

Grenzeloos Venlo. Regionale samenwerking. Door regionaal samen te werken kunnen we meer massa maken en meer invloed uitoefenen bij partijen zoals de Provincie Limburg, het Rijk en Europa. Het afgelopen jaar hebben de acht aangesloten gemeenten zich laten adviseren over de best passende samenwerkingsvorm. Daaruit ontstond het traject voor de oprichting van een openbaar lichaam vanaf 2026. Inmiddels is dit gebeurd. Ook is de regionale strategische visie geactualiseerd. Deze is in het voorjaar van 2026 door de gemeenteraden vastgesteld. Dit is van belang voor de doorontwikkeling van de regionale programmering en voor de invulling van complexe opgaven. Dat is ook belangrijk omdat we willen aanhaken op het Nationaal Programma Vitale Regio’s. Naast de samenwerking op de schaal van Noord-Limburg zien we dat er steeds meer samenwerking is op de schaal van Noord- en MiddenLimburg. Bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid (veiligheidsregio), milieutaken (de omgevingsdienst), werk (arbeidsmarktregio), klimaatadaptatie (Waterpanel Noord) en cultuur (Cultuurregio).

40

Gemeente Venlo

Regionale strategische visie en uitvoeringsprogramma. De regionale strategische visie is de lange termijn ambitie voor de regio Noord-Limburg. Voor de uitvoering is een uitvoeringsprogramma (2024-2027) vastgesteld. Het bestaat uit zeven programma’s. De uitvoering van dit programma hangt mede af van de middelen die regiogemeenten beschikbaar stellen voor onze regionale ambities en de bijdragen die onze collega overheden en partners aan onze doelstellingen leveren.

Regiodeals. De Regio Noord-Limburg legt samen met de Provincie Limburg verantwoording af aan het Rijk over de middelen die in de Regio Deal Ibesteed zijn. Regiodeal II is gestart in 2025. Dit loopt nog door tot en met 2028. De regio daarvoor nog een aantal initiatieven te kunnen ondersteunen. Het accent binnen deze Regiodeal ligt vooral op de transitie naar een circulaire voedselproductie, het aantrekken en behouden van talent, het versterken van de gemeenschappen en het tegengaan van ondermijning. Daarvoor stelde het Rijk € 10 miljoen beschikbaar. Ook de (gemeenten in de) Regio Noord-Limburg en de Provincie Limburg dragen samen € 10 miljoen bij.

Public afairs. In deze programmalijn richten we ons op belangenbehartiging als instrument om de ambities en opgaven van Venlo te verwezenlijken. Dit doen we bij de Rijksoverheid, de provincie, in Europa en in NordrheinWestfalen op ambtelijk en politiek niveau en op diverse manieren. Hiermee willen we onder meer bereiken: beïnvloeding van wet- en regelgeving, fondsenwerving en positieve beeldvorming over Venlo. Dit ondersteunt de opgaven uit alle andere programma’s.

Public afairs en lobby. We lobbyen verder op de thema’s in de Venlose lobbyagenda. We richten ons met name op de schaalsprong die Venlo wil maken en de deelthema’s die daarbinnen vallen. Denk aan wonen, economie, kennisinfrastructuur en energie. In het verlengde daarvan blijven we samenwerken met de Metropool Regio Eindhoven (op thema’s economie en talent, wonen en mobiliteit), Weert en andere relevante partners. Ook acteren we op actuele belangrijke thema’s die Venlo zoals arbeidsmigratie. We werken ook verder met mede-overheden

Kadernota 2027

41

aan invulling van het Nationaal Plan Vitale Regio’s. We investeren opnieuw in de interne organisatie van lobby, bouwen aan lokale samenwerkingsverbanden om lobbyresultaten te bevorderen en blijven kennis en vaardigheden trainen. Verder willen we zichtbaarder zijn en onze rol intensiveren. Dit doen we bestuurlijk en ambtelijk en in diverse landelijke en Europese netwerken.

Citybranding. Het nieuwe merk is eind 2025 gelanceerd. De gemeentelijke organisatie en de stad Venlo hanteren éénzelfde merk. We zijn gestart met de implementatie van de citybranding met een visie op de organisatiestructuur, fnanciering en opdracht voor citymarketingactiviteiten. De stichting Brand Management (werknaam Merkhuis Venlo) is opgericht. Deze gaat in 2026 aan de slag met de strategische opgave op het gebied van Citymarketing. De focus ligt in 2027 op merkbeheer en merkontwikkeling, uitvoeringsprogramma’s merk- en marketingstrategie, strategische netwerken, monitoring en rapportage over efect van proflering, branding en citymarketing. Ook zijn we gestart met de vervanging van ons oude gemeentelijke beeldmerk naar het nieuwe beeldmerk. Deze transitie ronden we af in 2028.

Derde geldstromen. De professionalisering van Lobby en Derde Geldstromen, hangen nauw samen. Hierdoor kunnen we steeds beter beleidsbeïnvloeding omzeten naar fnanciële bijdragen. Daar gaan we in 2027 mee door. Voor Venlo is belangrijk om de uitwerking te monitoren van Europees, nationaal en provinciaal beleid en subsidiekansen die daaruit voortkomen. Ook in 2027 kijken we naar kansen om vervolgens als het past, erop in te schrijven.

42

Gemeente Venlo

Grensoverschrijdende samenwerking. Deze programmalijn gaat over het onderhouden en benuten van de grensoverschrijdende relaties met andere overheden en strategische partners Hiermee willen we de doelstellingen van de overige programma’s via gestructureerde inzet uit voeren en goed nabuurschap te tonen. Verder willen we met deze programmalijn kansen en uitdagingen van de grensligging van Venlo onder de aandacht brengen bij relevante stakeholders.

Grensoverschrijdend netwerk. We investeren in ons netwerk over de grens en in de VNG en BZK en andere relevante ministeries. Dit doen we om de positie van gemeente aan de grens te duiden. We doen actief mee aan de VNG-grensgemeenten Commissie. Ook onderhouden we contacten met (buur)gemeenten in de euregio en de Euregio Rijn Maas Noord op bestuurlijk, ambtelijk en politiek vlak. We doen als grensgemeente bestuurlijk mee aan de VNG Commissie Internationaal.