473508 Bijl Concept Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo.pdf

• toelichitng op het systeem van de poort met twee torens en de poort • vanhistorische zegel van Venlo; Uitdragen de rijke geschiedenis van Venlo • verschillende gebruiken in de tijd (bijv: als paardenstallen (1703)) Creëren van plekken op menselijke maat en schaal in het oude stadscentrum • historische zegel van Venlo • van verblijfplekken historische stadsplattegrond en of plattegrond van de Creëren Verhalend meubilair • historische stadsplattegrond en of plattegrond van de Vestingwerken Vestingwerken. Maatwerk meubilair bij de poorten geeft informatie over

moment van sloop van de vestingwerken in 1867 - 1872 Julianapark is ontstaan op de locatie waar Fort Keulen gestaan heeft toelichitng op het systeem van de poort met twee torens en de poort verschillende gebruiken in de tijd (bijv: als paardenstallen (1703)) historische zegel van Venlo historische stadsplattegrond en of plattegrond van de Vestingwerken

Voorbeeldbeelduitwerkingen van verhalend meubilair voor Venlo.

Ontwerpverkenning: verbeelding van de stadmuur in Sint Martinus.

116

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Voorbeeld markering van de stadsmuur - Castellum Utrecht; ontwerp: OKRA, fotograaf: Ben ter Mull. Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

117

Van Julianapark naar Maas De as vanuit het Julianapark naar de Maas is een belangrijke en tegelijkertijd vrij onopvallende route in de binnenstad. Het is een as die vandaag de dag vooral betekenis heeft voor mensen die de binnenstad met de fiets bezoeken. In potentie is het een afwisselende en gevarieerde route die opgeladen wordt met een groot scala aan gebruik in een groene setting. Deze as verbindt achtereenvolgens de volgende plekken: • •

• •

•

Het Julianapark: een van de belangrijkste evenementenruimtes. De Jongerenkerk: waar mogelijk een nieuwe publieke functie in komt die aanleiding kan geven tot opwaardering van deze ruimte. De Parade: met het netwerk van (toekomstige) groene terrassenpleintjes. De Jorisstraat: die opnieuw een meer besloten en ook groen karakter kan krijgen met verblijfsruimte en spelprikkels. De Groenmarkt richting de Maas.

Deze sequentie van ruimtes maken deze as tot een afwisselende en boeiende route door de binnenstad, waarbij informele groenplekken aanleiding geven tot nieuwe vormen van gebruik. Een informaliteit die de binnenstad van Venlo nog niet zoveel heeft en daarom een verrijking is voor de stad. Groenblauwe interventies gaan hand in hand met verblijf en recreatie. De omgeving van de Jongerenkerk zou op termijn kunnen transformeren naar een nieuwe culturele HUB. De Jorisstraat kan in deze sequentie een ware metamorfose ondergaan van verharde ruimte dat het karakter heeft van een straat naar een pocketpark dat de contouren van het vroegere stadsblok volgt en helpt bij het koelen van de binnenstad en daarnaast het netwerk van historische assenkruis beter leesbaar maakt.

Impressie van Jorisstraat als verblijfsgebied.

118

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

119

As Monseigneur Boermansstraat naar Bolwaterstraat De as Monseigneur Boermansstraat - Bolwaterstraat is een onderbelichte route in de binnenstadsweefsel die zich kan ontwikkelen tot een aantrekkelijke verkeerluwe route voor voetgangers en fietsers parallel aan de drukkere Goltziusstraat. Dit relatief groene kwadrant van de Venlose binnenstad ademt charme en rust. De aanwezigheid van het Rosarium en het Nolenspark maken het tot een karaktervolle route. Tel de kansen voor verdere vergroening van het Nolenspark en de omgeving van de Basiliek daarbij op, en er ontstaat in potentie het grootste (semi-) openbare groennetwerk van de Venlose binnenstad. Daarbij biedt het profiel van de straat de ruimte om te vergroenen en het aanplanten van bomen. Dat kan op dezelfde manier als in het ontwerp van de Bolwaterstraat. Ter hoogte van het Rosarium en het Nolenspark worden deze groenzones continue. In de Bolwaterstraat ontstaat weer een afwisselend ritme tussen groen en andersoortig programma zoals onder andere terrassen en fietsparkeren.

Impressie Bolwaterstraat; ontwerp en visual: BuroBOL.

120

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

121

Groene zoom De randen van de binnenstad zijn door de eeuwen heen steeds in ontwikkeling geweest: van grens van een oude handelsstad, naar verdedigingswerk van een versterkte stad, naar een verkeersmachine van de autostad.

van de groenblauwe structuren rond de binnenstad. Op kleinere schaal kunnen er verspreid door het park sport- en spelprikkels toegevoegd worden die de aantrekkelijkheid van het park voor kinderen en sporters vergroot.

Om de Venlose binnenstad wordt klaar te stomen voor de 21e eeuw zien we kansen om de randen van de Venlose binnenstad opnieuw een uitgesproken groen karakter te geven!

Aan de Noordzijde van de binnenstad vormt de Goltziusstraat de begrenzing van de oude binnenstad. Deze straat is ruimte-typologisch niet vergelijkbaar met het Julianapark en vraagt daarom een andere benadering. Hier wordt de historische laanstructuur die vroeger langs beide zijden van de straat aanwezig was in ere hersteld. Het opnieuw inrichten van de straat met statige bomenlanen langs beide zijden met daaronder beplantingsmassieven geeft deze straat weer de allure die ze verdient. Door op termijn het Nolenspark verder te vergroenen waarbij ook waterrentie een belangrijke plek kan innemen wordt het groene karakter dat al aanwezig is in dit deel van de binnenstad versterkt.

In potentie kunnen de Verdedigingswerken van de Venlose binnenstad het uithangbord worden van de nieuwe klimaatrobuuste binnenstad. Een netwerk van groene straten, pleinen en parkstructuren omsluiten de van oudsher stenige binnenstad. Veranderende mobiliteit en gebruik van het stedelijk weefsel geven tal van aanleidingen om de stadsrand opnieuw te transformeren naar een groene omarming van de binnenstad. Niet als uniform totaalconcept maar als reeks groene plekken met verschillende verschijningsvormen passend bij de context en het gebruik. Het Julianapark is de meest robuuste groenstructuur waarin het systeem van vestingwerken nog herkenbaar is. Op termijn zien we kansen om het Julianapark nog sterker in te zetten als groenblauwe drager. Daarbij moet op zoek gegaan worden naar een goede balans tussen gebruik en belevingswaarde. Zo behoudt het park haar flexibiliteit om evenementen te organiseren maar kan het ook bijdragen aan de waterbergingsopgave. Dit zou kunnen door de historische waterlopen opnieuw zichtbaar te maken en in te richten als permanent watervoerende structuur of een wadi. In de Noordoosthoek kan Fort Beerendonck een belangrijke rol innemen in de verknoping

Maar ook aan de zuidzijde van de binnenstad, waar mogelijk ook stedenbouwkundige ingrepen zullen plaatsvinden, kan het groene karakter van de voormalige vestingwerken een sterkere vertaling krijgen. Door ruimte terug te nemen van het verkeer op de Koninginnesingel ontstaat er ruimte voor een dubbele bomenlaan aan de zijde van de binnenstad die een dialoog aangaat met de groenstructuur tegen de spoordijk, zo ontstaat een groene stadsentree.

Koninginnesingel Door ruimte terug te nemen van het autoverkeer ontstaat ruimte voor een dubbele bomenlaan aan de binnenstadszijde die zorgen voor beschaduwing van de voet- en fietspaden.

Parkeerhoven In de randen van de binnenstad zitten diverse parkeerhoven van nieuwe ontwikkelingen. Idealiter worden deze volledig vergroend maar een minimale ingreep met een positieve bijdrage in het tegengaan van hittestress is het planten van enkele bomen in alle hoven.

Onder het spoorviaduct van de Roermondse Poort liggen kansen voor een versterking van de groene zoom waarbij er een ruime zone ingericht kan worden voor waterretentie op een van de plekken waar de nood het hoogst is.

Golziusstraat Door de Golziusstraat opnieuw in te richten als straat met statige bomenlanen langs beide zijden van de rijbaan met daaronder beplantingsmassieven krijgt deze straat de allure terug die ze verdient.

Standaard straat met langsparkeren In de Deken van Oppensingel kan het parkeren aan de parkzijde getransformeerd worden naar langsparkeren wat de mogelijkheid biedt tot en verdere vergroening van de straat een de aanplant van bomen.

122

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Julianapark en Roermondsepoort Het Julianapark en de Roermondse poort kunnen een belangrijke rol spelen in de sponswerking van de Venlose binnenstad door, waar mogelijk, zones voor waterretentie en infiltratie te realiseren.

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

123

Van station naar Maas Oorspronkelijke essentie De zuidrand maakt deel uit van een functioneel efficiënte én visueel geënsceneerde ‘verkeersmachine’ die primair gericht was op: • •

•

•

•

•

Het verlenen van vrij baan aan het snelverkeer. Het slechten van de Maas, spoordijk en Köln-Mindener Bahn als ruimtelijke barrières rond de binnenstad door respectievelijk een brug, viaduct en park. Het visueel-ruimtelijk beter op elkaar betrekken van de stadsdelen binnenstad en Blerick door platte plaatbruggen, en de stadsdelen binnenstad en Zuid door een langgerekt en rank uitgevoerd spoorviaduct. Het verbeteren van de route tussen station en binnenstad door een opgeschoven nieuw station met transparant ‘venster op de stad’ en een grote luifel als genereus onthaal. Het nadrukkelijk visueel beleven van het geaccidenteerde landschap, het weidse panorama van de Maas, de skyline van de historische stad (beperkte bouwhoogte) en de motoriek van de route. De betekenis van de bebouwing in de beleving van de route bestond uit een afwisseling van snelheid begeleidende straatwanden met een generieke architectonische uitstraling, verbijzonderde hoekpanden op de kruisingen én zichtlijnen op enkele blikvangers met een specifieke architectonische uitstraling.

Te slechten barrières: rafelranden en achterkanten.

Te slechten barrières: grootschalig fietsparkeren op het maaiveld.

Te slechten barrières: de ruim bemeten ‘verkeersmachine‘.

Harde ontmoeting vloer en plint.

Stenige loper voor de voetganger.

Stenen vlakte met weglopende ruimte zonder pleingevoel.

•

• Actuele fricties •

De oorspronkelijke nadruk op mobiliteit leidde tot een monofunctioneel gebied met een zeer royaal bemeten buitenruimte waarin het snelverkeer dominant is.

Flujasplein.

Fietsenstalling op het Flujasplein.

124

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Groen spoortalud.

•

Dat wringt met de huidige wens om het doorgaande autoverkeer hier terug te dringen ten gunste van een meer aangenamere ruimte voor het langzaam verkeer. Die omkering is al eerder voorzichtig ingezet op het Flujasplein. De oorspronkelijke nadruk op visueel-ruimtelijke relaties leidde tot veel verharding en weinig opgaand groen. Dat wringt met de huidige wens tot vergroening en klimaatadaptieve voorzieningen. Het oorspronkelijke primaat van het snelverkeer leidde in dit deelgebied tot een ruimte- en gevelbeeld waarin de menselijke maat vrijwel ontbreekt. Dat wringt met de huidige trend dat de binnenstad zich ontwikkelt tot een verblijfsplek met hoge omgevingskwaliteit voor de voetganger. De oorspronkelijke doelstelling om de oude barrières

Krachtige hoekoplossingen.

•

•

rond de binnenstad te slechten bracht een nieuwe barrière in de vorm van een drukke en omvangrijke ‘verkeersmachine’. Dat wringt met de doelstelling van optimale en veilige bereikbaarheid van de binnenstad vanuit de omringende woonwijken. De oorspronkelijke keuze om het Brugplan als ontwerpopgave los te knippen van de wederopbouw van de binnenstad heeft geleid tot een harde confrontatie met ongewenste rafelranden en achterkantsituaties. De oorspronkelijke programmering met grote warenhuizen zoals Hema, C&A en Voss maakte van het Flujasplein een hotspot met commerciële trekkers. Dat wringt met de actuele tendens dat het commerciële zwaartepunt van het kernwinkelgebied verschuift in noordelijke richting en steeds compacter wordt.

Vrij baan voor de verschillende verkeersmiddelen met royale zichtrelaties tussen de binnenstad en Zuid. Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

125

Transformatiescenario •

•

•

In de zuidrand van de binnenstad is de urgentie hoog om de geschetste knelpunten op te lossen en nieuwe kwaliteiten toe te voegen door het benutten van kansen en het koesteren van bestaande waarden. Denk en ontwerp in de zuidrand van de binnenstad vanuit het perspectief van het aangrenzende historische stadsweefsel: herstel de aanhechting, versterk de doorwaadbaarheid, maak de ‘middeleeuwse binnenstad’ beter zichtbaar, respecteer daarbij zichtlijnen, skyline en korrelgrootte, visualiseer de stadsmuur en de stadsbeek. Denk en ontwerp in de zuidrand van de binnenstad ook vanuit het perspectief van het Brugplangebied: • koester op stadsniveau de zichtrelaties, • koester op gebiedsniveau de gebouwde blikvangers (monumentaal station), • koester op bouwblokniveau de bijzondere

•

hoekpanden (o.a. het monumentale bankgebouw en C&A). Creëer bij de herprofilering van de singels extra ruimte voor de voetganger, de fietser, het groen en maak daarmee een aangename verbinding tussen Maas, Julianapark en station.

Voorgaande samen met de verschuiving die nu zichtbaar is in op de auto georiënteerde binnensteden naar binnensteden die georiënteerd zijn op de voetgangers en fietsers maken dat het de moeite waard is deze hele binnenstadrand in zijn totaliteit te benaderen. Dan kan er tot een invulling gekomen worden met een optimale balans waarin wensen, eisen en noden van deze tijd samenkomen. Daarvoor kijken we niet alleen naar de toekomst maar ook naar het verleden. Zo kan hier een netwerk verstilde

stadstuinen ontstaan waarbij de nog bestaande stadsmuur in de tuin van Mariaweide als belangrijk structurerende element gebruikt wordt. Dit is een van de weinige behouden delen van Vestingmuur en daarmee bijzonder waardevol! De muur moet daarom bij een herinrichting aanzienlijk meer nadruk krijgen. De tuinen kunnen een semi-publiek karakter krijgen en een aangename variatie bieden binnen de Venlose winkelrondjes en een nieuwe verbinding maken voor voetgangers tussen station en Maas, in de luwte van het drukke stadsverkeer. De aantrekkelijkheid van deze route route wordt versterkt door adressen aan de route te organiseren. Dit impliceert dat er ingrepen op stedenbouwkundig vlak nodig zijn. Binnen het voorgestelde model worden de gebouwen met erfgoedwaarde behouden. De overige bebouwing wordt afgebroken en vervangen door nieuwbouw. Eventueel

zou er ook gekozen kunnen worden om het overgrote deel van de bebouwing aan de Koninginnesingel te behouden worden en nieuwe volumes toe te voegen in de tweede lijn. Een bijzondere kans ligt hier in het opnieuw openen van de beekstructuur en deze op te vatten voor een duurzame waterhuishouding door deze bijvoorbeeld in te zetten als wadi of retentievlak. De Roermondse Poort kan hiermee op termijn transformeren naar een groen plein met een stedelijke vertaling van de historische waterstructuren waarmee er meer maat en schaal gegeven wordt aan het plein dat zo dicht bij de binnenstadring gelegen is en daarmee veel kwaliteitswinst kan behalen. Op de volgende pagina’s zijn de voorgestelde stedenbouwkundige ontwerpprincipes voor de herontwikkelingszone thematisch uiteengezet.

Impressie van het Flujasplein.

126

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

127

Accentuering van de plintlaag.

Verticale geleding van de bouwblokken.

Verlengen van het groene karakter van de binnentuinen tot aan de straten.

Hoogteaccenten op de hoekpunten van bouwblokken.

Actieve plinten met duidelijke entrees en adressering.

Creeren van zichtrelaties met de binnentuinen.

Groenbuffers tussen woonfuncties en en rijbaan.

Setbacks zorgen voor geleding in de lange gevelwanden.

128

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

129

UITVOERINGSAGENDA BOUWEN AAN EEN TOEKOMSTBESTENDIG VENLO

Dit Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo (IKBV) biedt in de volle breedte zicht op de onderscheidende kwaliteiten en de bestaande knelpunten, de verzilverde kansen en de actuele opgaven, de sectorale speerpunten en de integrale benadering die nodig is voor ruimtelijke kwaliteit. Anders gezegd: in het IKBV komen de ingrediënten aan bod voor een herkenbare, attractieve, duurzame en uitnodigende binnenstad waarin het goed vertoeven, wonen en ondernemen is. De hoofdconclusie van het IKBV luidt dat er op meerdere fronten werk aan de winkel is, zowel in de openbare ruimte als bij de bebouwing. De benodigde dynamiek en ideeën zitten gelukkig al besloten in de lokale cultuurhistorie, ondernemingszin en ontwerpkracht. Die maken het mogelijk om bijvoorbeeld hittestress, wateroverlast, leegstand en verrommeling het hoofd te bieden op een manier die past bij de specifieke identiteit van de binnenstad. Daarvoor zijn óók lef, standvastigheid en een stip aan de horizon nodig. Want de ruimtelijke kwaliteit overal goed op orde krijgen is een kwestie van lange adem en samenwerken. Deze uitvoeringsparagraaf is opgesteld omdat we graag snel hoopvolle eerste resultaten willen zien en ervaren. Dat geeft namelijk energie en brengt een domino-effect op gang. Daarom zijn de uitdagingen en plekken met de hoogste urgentie bondig op een rij gezet.

Bij elke uitdaging of plek worden puntsgewijs relevante thema’s benoemd die cruciaal zijn voor de beoogde integrale benadering ter plekke. De bijzondere binnenstad van Venlo verdient immers een toekomstbestendige opwaardering met oog voor het rijke verleden: aan de slag!

Maaskade

Museumkwartier

De Maaskade is een van de gebieden die een hoge urgentie heeft om aan te pakken. Het is namelijk de kers op de taart van alle werkzaamheden die de voorbije jaren in dit gebied hebben plaatsgevonden. Op de Maaskade liggen de volgende kansen:

Het Museumkwartier heeft de laatste jaren een metamorfose ondergaan met de renovatie van het Limburgs Museum, de herontwikkeling van het postkantoor naar Museum Van Bommel Van Dam, de ombouw van het oude museum tot foodhall MOUT, de herinrichting van de Keulsepoort en de herbestemming van het voormalige ABN-AMRO gebouw tot Boekhandel Koops met Toeristen Informatie Venlo. In aanvulling daarop liggen er de volgende kansen:

•

•

•

•

•

Borgen en stimuleren van omgevingskwaliteit Alvorens met plekken in de binnenstad aan de slag te gaan moet het instrumentarium op orde, en de koers voor iedereen duidelijk zijn. •

•

130

Voor de inrichting van de openbare ruimte is in het IKBV de koers geschetst. De insteek is het herkenbaar maken van (historische) structuurdragers, het meer ruimte bieden voor fietsers, voetgangers, groen en waterberging, en het waar mogelijk terugdringen van de auto en verrommeling. Voor de uitwerking van deze algemene koers tot ontwerpplannen voor concrete plekken is een overkoepelend Masterplan nodig met principes en keuzes voor de inrichting, meubels, beplanting, verlichting, materialen, kleuren en overige details. Dat Masterplan moet esthetisch, technisch en financieel haalbaar zijn, ook op de lange termijn. Op basis van die uitgewerkte catalogus kunnen afzonderlijke plekken worden opgeknapt in de wetenschap dat de samenhang voor de binnenstad als geheel in het Masterplan is geborgd. Voor het gevelbeeld van de bebouwing is in het IKBV de koers geschetst met karakteristieken en

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

aandachtspunten ter inspiratie voor gevelverbetering en inpassing van nieuwbouw in de vijf onderscheiden deelgebieden. Hoewel het welstands- en erfgoedbeleid al geruime tijd hun vruchten afwerpen met spraakmakende projecten, zijn er daarnaast ook zorgen. De povere winkelpuien, de overdadige reclameuitingen en het achterstallige gevelonderhoud doen de rijke historische uitstraling van de binnenstad geen goed. Gevelonderhoud is primair een taak van de pandeigenaren. Gezien de ernst wil de gemeente Venlo hierop toch waar mogelijk stimulerend sturen en ondersteunen door: • het proactief bij de doelgroep onder de aandacht brengen van de bijzondere beeldkwaliteiten, • een financiële stimuleringsregeling voor gevelverbetering, • het versterken van eigenaars- en ambassadeurschap, • het ontwikkelen van beleid op leegstand en herbestemming, en last but not least • het intensiveren en versterken van het handhaven.

Het vergroten van de waterveiligheid van Venlo (door het verhogen van de keringen) aangrijpen om de verblijfskwaliteit van de Maaskade te verbeteren door de overwegend stenige ruimte stevig te vergroenen door middel van een herinrichting. De herinrichting aangrijpen om de ligging van Venlo aan de Maas te onderstrepen en de relatie tussen de binnenstad en de rivier te versterken. De herinrichting aangrijpen om de oude walstructuren, Maaspoort, veerhuis, aanleg- en oversteekplaatsen opnieuw en attractief zicht- en beleefbaar te maken (erfgoed wordt erfgoud). De herinrichting aangrijpen om verhalend meubilair te koppelen aan plekken met een bijzonder verhaal én te verbinden met fiets- en wandelroutes. Het opwaarderen van de Maaskade als bronpunt voor mobiliteit door het creëren van een aanlegplek voor riviercruises aan de lage loswal, en een in- en uitstapplaats voor internationaal busverkeer.

Het verder uitbouwen van het culturele netwerk door het herbestemmen van de recent vrijgekomen vleugels van het oude postkantoor. De vleugel aan de Deken van Oppensingel biedt veel potentie om een sterke relatie aan te gaan met het Julianapark, MOUT en de Keulsepoort. •

•

•

•

De straatprofielen en de inrichting van de Deken van Oppensingel en de Keullerstraat zijn gedateerd, verkeren in slechte staat en behoeven een herinrichting met minder verharding en meer groen. Daarbij verdient de waardevolle bomenlaan aan de Deken van Oppensingel in het bijzonder aandacht en herstel. Die draagt immers sterk bij aan een kwalitatieve verbinding tussen het Museumkwartier, het Julianapark en het (verder te vergroenen) Arsenaalplein. Het Museumkwartier is bij uitstek een locatie voor kunst in de openbare ruimte. Deze interventies dienen zorgvuldig plaats te vinden in overleg met de gemeente Venlo en de musea. De Minderbroederskerk kan op termijn een nader te onderzoeken nieuwe invulling krijgen. Bij de herbestemming van de kerk kan de ruimere omgeving ervan onder de loep worden genomen en kunnen grotere ingrepen in het stedelijk weefsel overwogen worden om dit kwartier verder te activeren. Onder foodhall MOUT ligt een NCO-bunker uit de tijd van de Koude Oorlog. Onderzoek de mogelijkheden om deze bijzondere bunker open te stellen voor het publiek en/of meer onderdeel uit te laten maken van het collectief geheugen van de Venlonaren en bezoekers van de stad.

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

131

Historisch assenkruis Het assenkruis is het oudste netwerk in de Venlose binnenstad. Het verbindt de vier voormalige stadspoorten met elkaar door een twee routes die elkaar haaks kruisen bij de Markt. Ondanks dit historische belang is het assenkruis thans slechts beperkt herkenbaar als samenhangend en structuurbepalend netwerk. Daarvoor is de bestrating te wisselend, ook is de bestrating sleets waardoor het assenkruis niet meer de uitstraling heeft die het verdient. Bovendien blijken delen van het assenkruis telkens weer kwetsbaar voor wateroverlast bij hevige regenval. Klimaatverandering vergt een strategische aanpak van de waterhuishouding, zowel bovengronds als ondergronds op plekken waar het water valt, zich verzamelt en afstroomt. De inzet is waar mogelijk minder verharding en meer groen in het assenkruis. Dat is ook van belang voor verkoeling in de zomer. Het wordt namelijk niet alleen natter maar ook warmer in de toekomst. Een goed voorbeeld van zo’n integrale aanpak is de heringerichte Keulsepoort: een uitnodigende, lommerrijke entree tot de binnenstad.

•

•

•

Door werk met werk te maken hebben klimaatadaptatie, erfgoed en beleving elkaar kunnen versterken. Voor het historische assenkruis liggen er de volgende kansen: •

132

Herinrichting van het assenkruis met een herkenbaar eigen profiel, bestrating, verlichting, inrichting en detaillering die refereert aan het historische belang en de ouderdom van dit netwerk (erfgoed wordt erfgoud). De voormalige stadsmuur en stadspoorten worden waar mogelijk verbeeld. Historisch waardevolle gevels worden aangelicht. Het vergroenen van het assenkruis is maatwerk: op markante plekken komen bomen en er komt ruimte voor een geveltuintjes. Zorg er met verlichting, groen en programmatische afwisseling voor dat de winkelstraten van het assenkruis ook na sluitingstijd attractief en veilig zijn. De voorkeur gaat uit om eerst het tracé Lomstraat - Vleesstraat op te pakken, omdat de hoognodige herinrichting van dit drukst bezochte deel van het assenkruis visueel de grootste

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

•

impact zal hebben op de beleving van de binnenstad. Grijp de herinrichting van het assenkruis aan om achterstallig onderhoud van gevels weg te werken, detonerende winkelpuien te verbeteren, wildgroei aan reclame-uitingen tegen te gaan en wonen of werken boven winkels te stimuleren. Maak daarbij waar mogelijk middeleeuwse kelders, gevels en kappen toegankelijk, zicht- en/of beleefbaar, herintroduceer historische huisnamen en winkelsymbolen. De Jorisstraat is een naoorlogse verkeersdoorbraak tussen de Parade en de Maas en inmiddels uitgegroeid tot een belangrijke fietsroute. Daardoor is de herkenbaarheid van het historische assenkruis sterk afgenomen. Een herinrichting van Jorisstraat en vijfsprong kan het assenkruis via de Gasthuisstraat beter leesbaar maken, en tegelijkertijd bijdragen aan een klimaatrobuuste groene inrichting van de Jorisstraat met luwte voor verblijf en ruimte voor kinderspel. Het beoogde groene karakter van de heringerichte Jorisstraat kan een vervolg krijgen op de ‘Groenmarkt’: het plein ‘achter’ het stadhuis. Door deze ruimte opnieuw in te richten ontstaat een duidelijker onderscheid in functie en sfeer tussen voor- en achterplein én een logischer verband tussen stadhuis en pleinruimtes: enerzijds de begane grond met entree aan de zijde ‘Groenmarkt’ en anderzijds de belle etage met verhoogde entree aan de zijde Markt.

Mocht de bibliotheek uit de Begijnengang vertrekken, onderzoek dan de mogelijkheden om dat gebouw te herbestemmen voor multifunctionele doeleinden met o.a. een fietsenstalling en aanvullende openbare voorzieningen op de begane grond en andere functies (wonen, werken) op de verdieping. Deze centrale plek aan een fietsroute door de binnenstad is een gunstige locatie voor een fietsenstalling. In het gebouw is een veilige, aantrekkelijke en overdekte stalling denkbaar. Bijkomend voordeel is dat de huidige buitenstallingen rond de vijfsprong van de Jorisstraat dan plaats kunnen maken voor groen.

Roermondsepoort

Omgeving Nolenspark en Nolensplein

Tijdens de recente hevige regenbuien werd opnieuw de kwetsbaarheid van de Roermondsepoort aangetoond toen deze laaggelegen verkeersknoop volliep met regenwater. De maat, schaal en verschijningsvorm van de Roermondsepoort zijn ingegeven door het Brugplan uit 1946 toen de (vracht)auto vrij baan door de stad kreeg. De toenmalige nadruk op snelverkeer, zonering, doorzicht en grote schaal wringt met de huidige behoefte aan ruimte voor langzaam verkeer, groen, verblijf, verbinding en menselijke maat. Voor de omgeving van de Roermondsepoort liggen er de volgende kansen:

De omgeving van het Nolenspark en Nolensplein voelen aan als overmaats en zelfs onbestemd. Het groene park en het stenige plein vormen samen één ruimtelijke eenheid maar ze zijn nauwelijks op elkaar betrokken. Voor de omgeving van het Nolenspark en Nolensplein liggen er de volgende kansen:

•

•

Door op zoek te gaan naar een nieuwe balans in de profielen en inrichting kunnen de verschillende ruimtevragen een betere plek krijgen. Zo kan er meer ruimte komen voor waterberging in combinatie met groen, kan de voetgangersverbinding tussen VenloZuid en de binnenstad worden verbeterd en kan het fietsparkeren beter worden ingepast. Daarnaast liggen er ook specifieke opgaven voor de gebouwde omgeving. De meest urgente opgaven zijn de invulling van het voormalige HEMA-pand aan het Flujasplein en de herontwikkeling van de gebouwde zuidrand tot aan het station. Denk en ontwerp in deze omgeving vanuit het perspectief van de aangrenzende middeleeuwse binnenstad en haak aan bij het fijnmazige weefsel, de doorwaadbaarheid, de zichtlijnen alsmede de maat, schaal en korrelgrootte van de bebouwing. Transformeer de rafelige achterkant tot een verbindingszone met de stadsbeek (Cedronsbeek) als attractieve structuurdrager. Respecteer tegelijkertijd ook de gemeentelijke monumenten van het Brugplan-gebied, namelijk: het C&A-pand, het bankgebouw en het stationsgebouw.

Het park en het plein worden aan drie zijden door een hekwerk losgeknipt van de omliggende straten. Onderzoek de mogelijkheden hoe de relatie park, straat en bebouwingsplinten kan worden versterkt én hoe het park via groenstroken of reeksen straatbomen aangehecht kan worden op de grotere groenstructuur in de binnenstad. Respecteer daarbij het zicht op de karakteristieke hoekpanden met torenaccenten en meer in het algemeen het silhouet van de binnenstad. •

•

•

Versterk de relatie tussen park en plein door het verwijderen of verplaatsen van de kiosken, en door het (deels) vergroenen van het bovendek van het Nolensplein. Dit zou ook mogelijk zijn door nieuwe maat en schaal toe te voegen door de toevoeging van een (bouw)ontwikkeling bovenop een gedeelte van het bovendek. Daarbij is de opstelling van de weekmarkt op woensdag en zaterdag een belangrijk aandachtspunt. Zet bij het Nolenspark bovendien in op een hogere verblijfskwaliteit, een betere toegankelijkheid, een (beperkte) voorziening voor waterberging en een speelplek voor kinderen. Zet bij de voormalige stadspoort (Geldersepoort) in op het verbeelden van de stadsmuur en stadspoort in het maaiveld en ontwikkel deze plek door tot een bronpunt van mobiliteit met speciale aandacht voor fietsparkeren en vergroenen.

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

133

Oudegracht 23 • 3511 AB UTRECHT The Netherlands • T. +31 (0)30 273 42 49 mail@okra.nl • www.okra.nl

COLOFON

DISCLAIMER

TITEL

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

DATUM

Oktober 2024

AUTEUR

OKRA

I.S.M

Van Meijel adviseurs in cultuurhistorie

OPDRACHTGEVER

Gemeente Venlo

STATUS

Definitief

STATUS

Niet voor publicatie

134

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

Alle rechten zijn voorbehouden, zowel voor het gehele werk als delen ervan. Niets uit dit document mag in enige vorm of op enige wijze worden verveelvoudigd, openbaar gemaakt of opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, fotocopie en digitale vermenigvuldiging in begrepen. Voor iedere vorm van gebruik is schriftelijke toestemming van OKRA of de gemeente Venlo. Alle afbeeldingen in dit rapport zijn eigendom van OKRA, Van Meijel adviseurs in cultuurhistorie of de gemeente Venlo, tenzij anders vermeld in het bijschrift. De beelden die geen eigendom zijn van de eerder genoemde partijen, zijn met toestemming van de auteurs geplaatst. Mocht iemand in dit document een illustratie aantreffen, waarop hij of zij rechten kan doen gelden of een niet correcte bronvermelding aantreffen, gelieve zich dan te melden bij de opdrachtgever.

Integraal Kwaliteitskader Binnenstad Venlo

135