472223 Bijl24 Bijlagen bij toelichting Bijl17 Ontplofbare oorlogsresten - Vooronderzoek.pdf
Tekst van het document
assist
Vooronderzoek
OO
(@B) exptore
Veilingterrein Venlo
Fe PdV
ed,
Opdrachtgever:
(geanonimiseerd)
Locatie:
Veilingterrein Venlo
Kenmerk
Opdrachtgever:
Kenmerk Assist Datum
Explore:
Rapportage:
n.v.t. X2022.014
15-9-2022
assist
(@B) explore
VOORONDERZOEK ontplofbare oorlogsresten Veilingterrein te Venlo
Naar
Gemeente
Venlo
Opdrachtgever: (geanonimiseerd)
Kenmerk
Opdrachtgever:
N.v.t
Projectnummer Assist Explore: X2022.014
Documentstatus
Datum
Versie
15
1.0
|
‘Steller
| Steller
| Gecontroleerd
\ Geaccordeerd
15-9-2022
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimise rd) (geanonimiseerd) Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
september
2022
(geanonimiseerd) Historisch onderzoeker ssist
Explore
B.V.
(geanonimiseerd) Historisch
onderzoeker
GIS-specialist ssist Explore
/
B.V.
(geanonimiseerd) Historisch onderzoeker enior
/
Deskundige OOO
(geanonimiseerd)
Pagina
1
van
92
(@B) explore
assist
Ondanks
al de aan
eventuele
voor
de
samenstelling van de tekst
schade die zou
bestede zorg
kunnen voortvloeien
uit
kan
Assist
enige fout
Explore B.V. geen aansprakelijkheid aanvaarden publicatie zou kunnen voortkomen.
die uit deze
Niet in alle
gevallen heeft Assist Explore B.V. kunnen nagaan of op het gebruikte beeldmateriaal nog copyright rust of was Explore B.V. niet in staat de eigenaar van dit copyright te achterhalen. In gevallen waarin Assist Explore B.V. daar nog verplichtingen heeft, is zij bereid deze alsnog na te komen. Assist
Assist
Explore B.V. streeft voortdurend naar innovatie. Assist Explore B.V. behoudt zich daarom het recht voor die producten of werkzaamheden die in dit Rapport van Vooronderzoek worden beschreven zonder voorafgaand bericht
Hoewel
bij het redigeren van dit document de grootst mogelijke zorgvuldigheid wordt betracht, sommige informatie na verloop van tijd verouderd of niet meer juist is. Assist
Explore B.V.
basis van Dit
te
kan geen
aansprakelijkheid
aanvaarden
voor
de
gevolgen
van
activiteiten
bestaat de
die worden
mogelijkheid
ondernomen
dat
op
informatie in deze uitgave.
Rapport
Uit de
aan
of te verbeteren.
passen
Vooronderzoek
van
van
opname
dergelijke
(eigendom)rechten
dan
wel
kan woorden
woorden dat Assist
is uitgevoerd
het doel
het is vervaardigd
het intellectuele
eigendom.
in
bevatten welke
Explore
B.V. zulke
gebruikt worden als handelsnaam of als merknaam. afgeleid dat afstand wordt gedaan van bepaalde
tevens
volstrekt niet worden rechten
miskent.
opdracht van de | (geanonimiseerd) en met inachtneming van de rechten
Dit vooronderzoek waarvoor
kan
De auteursrechten
van
dit document
door de
mag
opdrachtgever worden gebruikt voor wetgeving op het gebied van Explore B.V.
die voortvloeien uit de
berusten
bij Assist
De interpretaties van risico’s rond ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog heeft Assist Explore B.V. mede gebaseerd op beschikbare informatie van derden. Op basis van deze informatie kan een eventuele aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten in de (water)bodem van de gemeente Venlo. Afwijkend van deze informatie, echter niet worden uitgesloten. Assist Explore B.V. wijst daarom elke verantwoordelijkheid nadrukkelijk af ten aanzien van eventuele toekomstige vondsten van ontplofbare oorlogsresten in de (water)bodem van de gemeente Venlo die strijdig zijn met de in dit rapport voorgestelde interpretaties. De
naam
Kwaliteit
Assist
en
daartoe een Assist
Explore
verbetering van product managementsysteem
Explore B.V.
verband
B.V. is voor alle
staan
met
en
publicaties van Assist Explore proces
B.V. als merknaam
hebben
dat onder meer is
beschermd.
bij Assist Explore B.V. hoge prioriteit. Assist Explore gecertificeerd volgens NEN-EN ISO 9001:2015.
is niet
verantwoordelijk voor handelingen (het lezen van) deze uitgave.
van
derden die
B.V. hanteert
mogelijkerwijs voortvloeien uit, of in enig
Op dit document is de Auteurswet van toepassing. Copyright © 2022 Assist Explore B.V., Apeldoorn.
15-9-2022
Vooronderzoek
OO
Veilingterrein Venlo
Pagina 2 van 92
Inhoudsopgave 1.
2.
3.
Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1. 1
Aanleiding tot het vooronderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1. 2
Omschrijving van de opdracht. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1. 3
Doelstelling van de opdracht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1. 4
Afbakening van het onderzoeksgebied . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1. 5
Leeswijzer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
Procesverantwoording . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2. 1
Certificering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2. 2
Assist Explore en kwaliteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2. 3
Termen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2. 4
Geldigheid van dit document . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2. 5
Wijzigingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2. 6
Rubricering en verzendlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2. 7
Uitvoerenden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Inventarisatie bronnenmateriaal. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3. 1
Bronnenonderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3. 2
Verplichte bronnen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3. 2. 1
Eerdere vooronderzoeken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3. 2. 2
Literatuur en websites . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. 3
Archieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. 3. 1
Gemeentelijk archief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. 3. 2
Provinciaal archief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. 3. 3
Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3. 4
Krantenberichten Delpher . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3. 5
Luchtfoto’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3. 6
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH)
3. 7
Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
3. 8
Nationaal Archief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
3. 9
The National Archives (Londen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
17
Bundesarchiv-Militärarchiv (Freiburg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
3. 10 3. 11
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . ..
Aanvullende bronnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
3. 11. 1
Stafkaarten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
3. 11. 2
The National Archives and Records Administration (Washington DC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
3. 11. 3
Getuigenverklaringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 3 van 92
3. 11. 4 3. 12
Naoorlogse bodemroering en contra-indicatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Leemten in kennis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.
Chronologische samenvatting indicaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
5.
Analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 5. 1. 1
Mobilisatieperiode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5. 1. 2
Meidagen 1940 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5. 1. 3
Duitse bezettingsjaren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
5. 1. 4
De bevrijding. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
5. 1. 5
Bevrijding westelijke oever en laatste Oorlogswinter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
5. 1. 6
1945 en de bevrijding van geheel Venlo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
5. 2
Ruimingen van OO EOD en MMOD
. .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. .
30
5. 2. 1 Collectie MORA/UO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 5. 2. 2 Collectie Mijnenveldkaarten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 5. 3
Krantenartikelen (via Delpher) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
5. 4
Luchtaanvallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
5. 4. 1
Luchtaanval 22-05-1940 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
5. 4. 2
Luchtaanval 26-05-1940 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
5. 4. 3
Luchtaanval 17-08-1941 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
5. 4. 4
Luchtaanval 22-05-1944 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
5. 5
Neergekomen vliegtuigen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
5. 5. 1 5. 6
Vliegtuigcrash 02-03-1945 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Neergekomen V-wapens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
5. 6. 1
Conclusie: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Luchtfoto analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
5. 7 5. 7. 1
Conclusie: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Defence Overprint . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
5. 8 5. 8. 1
Conclusie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
5. 9
Horizontale afbakening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
5. 10
Verticale afbakening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
5. 10. 1 5. 11
Dino loket . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
Vermoedelijke aanwezige OO en verschijningsvorm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
5. 12
Inventarisatie en beoordeling van bronnenmateriaal en conclusie na-conflictperiode 1945 – heden 46 6
Conclusie en advies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 6. 1
Bodembelastingkaart OO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
6. 2
Conclusie voor het uitvoeren van werkzaamheden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 4 van 92
7
6. 3
Protocol onverwacht aantreffen OO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
6. 4
Bevoegd gezag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
6. 5
Wettelijk kader in relatie tot Opsporen Ontplofbare Oorlogsresten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
Bijlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Bijlage 1. 1: Afbeelding onderzoeksgebied (Bron: Opdrachtgever) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Bijlage 1. 2: Afbeelding onderzoeksgebied (Bron: Assist Explore) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Bijlage 2: Certificaat NEN-EN ISO 9001:2015 EN CS-VROO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Bijlage 3: Hoofdsoorten OO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Bijlage 4: Geraadpleegde literatuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Bijlage 5: Geraadpleegde websites . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Bijlage 5. 1 : Delpher . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Bijlage 6: Gemeentelijke archieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Bijlage 7: Provinciale archieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 Bijlage 8: Ruimingen van OO door EOD. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 8. 1
MORA/UO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
8. 2
Mijnenveld leg/ruimrapporten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
Bijlage 9: Luchtfoto’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 9. 1
Luchtfoto 400_1281_3126 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
9. 2
Luchtfoto 16_1371_4202 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
9. 3
Luchtfoto 16_1371_4171 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
9. 4
Luchtfoto 15_1577_4070 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Bijlage 10: Geraadpleegde stukken NIMH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Bijlage 11: Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Bijlage 12: Nationaal Archief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Bijlage 13: Buitenlandse archieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 13. 1
The National Archives , Londen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
13. 2
Bundesarchiv-Militärarchiv , Freiburg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Bijlage 14: Naoorlogse bodemberoering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Bijlage 15: Gebeurtenissenkaart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Bijlage 16: Horizontale afbakeningskaart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 Bijlage 17: Defence Overprint 4602 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Bijlage 18: Bodembelastingkaart OO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 (Bron: Assist Explore) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . 91
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 5 van 92
(@B) explore
assist
1.
Inleiding
1.1
Aanleiding tot het vooronderzoek (geanonimiseerd) (hierna: opdrachtgever) bereid plannen voor die moeten EN van
het
van
de werkzaamheden
leiden tot de transformatie
Veilingterrein te Venlo naar een gecombineerde woon- en werkplek. De kadastrale aanduiding voor de locatie is sectie H‚ nummers 7794, 5080. De totale oppervlakte bedraagt circa 7 hectare. De huidige bebouwing wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De precieze diepte is op dit moment
Met als doel de voorgenomen
geïnformeerd
1.2
worden
Omschrijving
over
veilig te kunnen uitvoeren wil opdrachtgever de mogelijke aanwezigheid van OO in het projectgebied.
de
van
werkzaamheden
opdracht
Opdrachtgever heeft aan
Assist
Explore
Vooronderzoek OO
voeren
naar
uit te
nog niet bekend.
van
het door
opdrachtgever
1.3
Doelstelling van de opdracht
de
aangewezen
B.V.
(hierna: Assist Explore) opdracht verleend een mogelijke aanwezigheid van OO op en in de (water)bodem projectgebied.
Het Vooronderzoek heeft tot doel te beoordelen of
aanwijzingen zijn die duiden op de mogelijke in het onderzoeksgebied en indien deze aanwijzingen er zijn, het verdacht er
aanwezigheid van OO gebied af te bakenen. Het Vooronderzoek bestaat uit zowel het inventariseren als beoordelen (analyseren) van bronnenmateriaal. Het Vooronderzoek omvat in principe de volgende twee onderdelen: e
Vooronderzoek
e
Vooronderzoek
1945; conflictperiode 1939 1945 heden. na-conflictperiode —
—
Het vooronderzoek
na-conflictperiode 1945-heden wordt alleen uitgevoerd voor gebieden waarvan uit het vooronderzoek conflictperiode 1939 1945 blijkt dat er sprake is van vermoedelijke van OO. aanwezigheid —
Dit vooronderzoek moet als resultaat hebben het Rapport
digitale bodembelastingkaart Het CS-VROO'
van
Vooronderzoek
en
de
bijbehorende
OO.
beschrijft in hoofdstuk 3.5
de
Bodembelastingkaart OO
als volgt:
Op de Bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten wordt het verdacht gebied (horizontaal) binnen het
onderzoeksgebied weergegeven, gespecificeerd naar hoofdsoort ontplofbare oorlogsresten. De kaart bevat ten minste een titel, auteur, opdrachtgever, noordpijl, schaal, datum van opmaak/
versie/ cartografische weergave van analoge reproducties van de kaart(en) dient te waarborgen dat de positie van ingetekende objecten/gebieden ten opzichte van het Rijksdriehoeksstelsel kan worden herleid. De locaties van objecten op de kaart dienen herleidbaar te zijn tot coördinaten in het systeem van de Rijksdriehoeksmeting (RD). De weergave van de kaart dient te waarborgen dat de grenzen van de verdachte gebieden zijn af te lezen. kenmerk
1
en
legenda.
De
Certificatieschema Vooronderzoek
15-9-2022
en
Risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten. Zie hoofdstuk 2.1
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina
6 van 92
1. 4 Afbakening van het onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied is gelegen aan de Tegelseweg , Hulsterweg , Wylrehofweg en Hagerhofweg te Venlo in de huidige gemeente Venlo. Door opdrachtgever is een tekening ter beschikking gesteld waarop het onderzoeksgebied globaal is weergegeven. Deze tekening is bijgevoegd als bijlage 1. 1. Aan de hand van deze tekening is door Assist Explore onderstaande overzichtstekening van het onderzoeksgebied gemaakt. Deze tekening is bijgevoegd als bijlage 01. 2. Tevens heeft Assist Explore een straal van 250 meter rondom het projectgebied gehanteerd (hierna te noemen: onderzoeksgebied) om een zo nauwkeurig mogelijk beeld te krijgen. Het onderzoeksgebied is in onderstaande afbeelding met een donkerblauw gestreepte lijn aangegeven. Binnen deze omtrek worden , voor het projectgebied , alle relevante gebeurtenissen meegenomen in dit onderzoek. Het projectgebied is in onderstaande afbeelding de oranje gestreepte lijn. De
classificatie verdacht of onverdacht wordt uitsluitend afgegeven voor het projectgebied.
Afbeelding 1. 4. 1 Onderzoeksgebied
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 7 van 92
1. 5 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de procesverantwoording beschreven. In hoofdstuk 3 worden de geraadpleegde bronnen beschreven. In hoofdstuk 4 worden de relevante oorlogshandelingen op chronologische volgorde in een lijst weergegeven. In hoofdstuk 5 worden deze oorlogshandelingen geanalyseerd en bepaald of er zich mogelijk OO in het projectgebied bevinden. Het rapport eindigt in hoofdstuk 6 met een conclusie , en eventuele aanbevelingen. In hoofdstuk 7 zijn de bijlagen opgenomen die bij dit document horen. Daarin staat onder andere welke literatuur , archiefstukken en/of documenten , luchtfoto’s en kaarten zijn geraadpleegd.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 8 van 92
2. Procesverantwoording 2. 1 Certificering Het opsporen van OO dient plaats te vinden volgens het Certificatieschema voor het Opsporen van Ontplofbare Oorlogsresten (CS-OOO). Dit schema is van kracht per 01 januari 2021. In tegenstelling tot het vorige schema (WSCS-OCE) zijn in het CS-OOO de proceseisen voor het uitvoeren van een vooronderzoek niet meer opgenomen. Voor het uitvoeren van een vooronderzoek en risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten is door Stichting VOMES op 8 februari 2021 gepubliceerd het Certificatieschema Vooronderzoek en
Risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten (CS-VROO-01) en de Nadere bepalingen voor het beoordelen van bronnenmateriaal en afbakening van verdacht gebied (CS-VROO-02).
2. 2 Assist Explore en kwaliteit Assist Explore is als onafhankelijk adviesbureau een zelfstandig onderdeel van de Leemansgroep en is onder andere gecertificeerd conform het CS-VROO deelgebied Vooronderzoek en het NEN-EN ISO 9001:2015. Door het toepassen van een kwaliteitsmanagementsysteem gebaseerd op onder andere deze certificeringen waarborgt Assist Explore de kwaliteit van dit product. Deze certificaten zijn bijgevoegd als bijlage 2.
2. 3 Termen en definities In hoofdstuk 1. 4 van het CS-VROO-01 worden een aantal termen en definities genoemd. De termen en definities die rechtstreeks gerelateerd zijn aan een Vooronderzoek zijn hieronder weergegeven. Term Contra-indicatie
Omschrijving Gebeurtenis/ informatie over het niet (meer) aanwezig zijn van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied Vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten.
CS-VROO-02
Nadere bepalingen beoordelen bronnenmateriaal en afbakening verdacht gebied behorende bij het CS-VROO-01
Indicatie
Gebeurtenis/ informatie over het mogelijk aanwezig zijn van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied Vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten.
Onderzoeksgebied Vooronderzoek Ontplofbare Oorlogsresten
Door de opdrachtgever aangewezen gebied voor de uitvoering van het Vooronderzoek inclusief een bufferzone rondom de randen van dit gebied waar mogelijke oorlogshandelingen relevant kunnen zijn voor de conclusie van het onderzoek. De afbakening van het onderzoeksgebied namelijk de bufferzone die wordt aangehouden wordt door de organisatie gemotiveerd en gerapporteerd.
,
,
,
,
Ontplofbare oorlogsresten 2
Niet-gesprongen munitie en achtergelaten ontplofbare munitie zoals bedoeld in artikel 4.10 eerste lid onderdeel c respectievelijk b van het Arbeidsomstandighedenbesluit.
Onverdacht gebied
Het deel van het onderzoeksgebied dat niet als verdacht gebied wordt aangemerkt.
,
,
,
2 Deze
OO zijn verdeeld in 16 hoofdsoorten. De opsomming van deze hoofdsoorten met de juiste benaming en een korte definitie is bijgevoegd in bijlage 3.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 9 van 92
Term Primaire bron
Omschrijving Een bron met informatie die direct afkomstig is van personen die te maken hebben met een bepaalde gebeurtenis. De informatie zelf komt uit de periode waarover wordt gesproken en is niet later samengesteld uit meerdere primaire bronnen of uit tweede hand vernomen.
Project
Vooronderzoek of Risicoanalyse zoals bedoeld in dit certificatieschema.
Secundaire bron
Een bron met informatie die niet direct afkomstig is van personen die te maken hebben met een bepaalde gebeurtenis. De informatie is later samengesteld uit meerdere primaire bronnen of uit tweede hand vernomen.
Verdacht gebied
Het deel van het onderzoeksgebied waarbinnen door de organisatie die het Vooronderzoek conform dit certificatieschema heeft uitgevoerd wordt geconcludeerd dat er sprake is van de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. ,
Verschijningsvorm van OO
De wijze waarop ontplofbare oorlogsresten in het verleden in de (water)bodem zijn terechtgekomen waarbij onderscheid kan worden gemaakt in: afgeworpen achtergelaten verschoten/gegooid/gelegd/weggeslingerd opgeslagen/gedumpt/begraven (inclusief repositie) als restanten uit springputten of explosie en als onderdeel van (vliegtuig)wrakken en/of gezonken vaartuigen. ,
,
,
,
,
Vooronderzoek OO
Onderzoek dat tot doel heeft om te beoordelen of er aanwijzingen zijn dat binnen het onderzoeksgebied ontplofbare oorlogsresten aanwezig zijn en indien deze aanwijzingen er zijn om het verdacht gebied af te bakenen. Het Vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten omvat twee onderdelen namelijk: een onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode; een onderzoek ontplofbare oorlogsresten na-conflictperiode. Een vooronderzoek kan een of beide onderdelen bevatten. ,
,
,
2. 4 Geldigheid van dit document Dit document is geldig vanaf het moment dat het op pagina 1 is ondertekend door de daar genoemde functionarissen. Met de ondertekening stemmen deze functionarissen in met de inhoud van dit document. De bodembelastingkaart OO maakt onlosmakelijk deel uit van dit document.
2. 5 Wijzigingen Wijzigingen in dit document en de bodembelastingkaart OO zijn uitsluitend toegestaan met instemming van de functionarissen genoemd op pagina 1.
2. 6 Rubricering en verzendlijst De verzendlijst van dit Rapport van Vooronderzoek , alsmede de eventuele rubricering van (een deel van) de in dit rapport verwerkte gegevens , wordt vastgesteld door de opdrachtgever. De digitale versie van dit Rapport van Vooronderzoek wordt in PDF-format verzonden naar de opdrachtgever en het archief van Assist Explore. De bodembelastingkaart OO wordt in PDF-format en in GIS-format verzonden naar de opdrachtgever en het archief van Assist Explore.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 10 van 92
assist
(@B) explore
2.7 Uitvoerenden Dit vooronderzoek is uitgevoerd
(geanonimiseerd) EN, MA
(geanonimiseerd) | (geanonimiseerd) |
door: -
-
=
Historisch onderzoeker Historisch Historisch
onderzoeker/ GIS specialist onderzoeker/ Senior Deskundige
OOO
luchtfoto-interpretatie is uitgevoerd door (GN, (geanonimiseerd) EN (geanonimiseerd) en Alien (geanonimiseerd) in het van luchtfoto's uit de Tweede zijn deskundig interpreteren Wereldoorlog. De tekeningen zijn gemaakt door MN (geanonimiseerd) Dit Repport van Vooronderzoek is gecontroleerd door (geanonimiseerd) en geaccordeerd door (geanonimiseerd) directie Assist Explore B.V. WE, De
15-9-2022
Vooronderzoek
OO
Veilingterrein Venlo
Pagina
11
van
92
3. Inventarisatie bronnenmateriaal Om een zo compleet mogelijk Vooronderzoek uit te voeren zijn diverse bronnen geraadpleegd. Als in een bron een indicatie staat waaruit blijkt dat het onderzoeksgebied getroffen is door een oorlogshandeling , dan dient deze indicatie in een mogelijke tweede en/of meerdere bronnen te worden bevestigd. Wanneer dit niet het geval is , dan moet op basis van deze enkele bron een
afweging worden gemaakt welke consequentie(s) dit heeft voor het onderzoeksgebied. In dit hoofdstuk komen de geraadpleegde bronnen in het kader van het Vooronderzoek aan bod. Per bron is in de bijlagen terug te vinden welke literatuur , archiefstukken en/of documenten zijn
geraadpleegd , zodat voor de lezer de herleidbaarheid van indicaties (en contra-indicaties) van oorlogshandelingen duidelijk zijn. De wijze van raadplegen is per archief c. q. bron aangegeven. Op basis van bronnenonderzoek wordt een lijst opgesteld met oorlogshandelingen die relevant zijn voor de aanwezigheid van OO in het onderzoeksgebied (indicaties). Deze lijst bevat een verwijzing naar de data waarop de oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden. Een chronologisch overzicht van de lijst is terug te vinden in hoofdstuk 4.
3. 1 Bronnenonderzoek Voor het uitvoeren van het bronnenonderzoek geeft het certificatieschema in hoofdstuk 3. 3. 1 de volgende aanwijzing. Het bronnenonderzoek vindt plaats op basis van een inventarisatie van: 1. 2.
Gebeurtenis/ informatie over het mogelijk aanwezig zijn van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied (indicaties); Gebeurtenis/ informatie over het niet (meer) aanwezig zijn van ontplofbare oorlogsresten in het onderzoeksgebied (contra-indicatie).
De organisatie dient de voor het onderzoek relevante bronnen te identificeren en te raadplegen volgens het CS-VROO-002. Het bronnenonderzoek resulteert in een gebeurtenissenlijst bestaande uit een chronologische lijst van indicaties en contra-indicaties in het onderzoeksgebied en een gebeurtenissenkaart met daarop de situering van de indicaties en contra-indicaties op een wijze waardoor de positie ten opzichte van het coördinatensysteem van de Rijksdriehoeksmeting (RD) vastgelegd is. De te raadplegen verplichte en aanvullende bronnen voor het vooronderzoek conflictperiode 19391945 zijn weergegeven in onderstaande tabel. Deze opsomming is niet limitatief. Verplicht
Bron Literatuur
X
Gemeentearchief Provinciaal archief
X
Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie Nationaal Archief Semi statische Archiefdiensten Ministerie van Defensie Explosieven Opruimingsdienst Defensie Luchtfotocollectie Wageningen UR Luchtfotocollectie Kadaster
15-9-2022
Aanvullend
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
X X X X X X X
Pagina 12 van 92
Bron Luchtfotocollectie Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh Krantenberichten Nederlands Instituut voor Militaire Historie collectie 575 ,
The National Archives te Londen gegevens aangaande luchtaanvallen RAF Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg ,
Kadaster
Verplicht
Aanvullend
X X X X X X
Nederlands Instituut voor Militaire Historie collectie 409 The National Archives te Londen gegevens aangaande artilleriebeschietingen National Archives and Record Administration II NARA College Park (VS) Getuigenverklaringen
X
,
,
X X X
3. 2 Verplichte bronnen 3. 2. 1
Eerdere vooronderzoeken
Assist Explore heeft , conform de CS-VROO , bij aanvang van het onderzoek gezocht naar eerder uitgevoerde Vooronderzoeken OO , Risicoanalyses en/of opsporing binnen of in de nabijheid van het projectgebied. Hierbij is de VEO-bommenkaart geraadpleegd. Er is infrastructuur (de N271) binnen het onderzoeksgebied aanwezig , er is contact gezocht met de betreffende beheerder , dat kan o. a. zijn: Rijkswaterstaat , waterschappen , gemeentes , ProRail of provincies. Er zijn vier vooronderzoeken gevonden en een opsporing: -
-
-
Vooronderzoek Hoogwaterbeschermingsprogramma Noordelijke Maasvallei , van AVG , met het kenmerk: 1662178-VO-04 (C03011.000575.0100) , d. d. 04-07-2017 Vooronderzoek naar het risico op het aantreffen van Conventionele Explosieven in het onderzoeksgebied ‘Manresa-terrein te Venlo’ , van ECG , met het kenmerk: 277-018-VO-01 , d. d. 24-08-2018 Vooronderzoek CE Venlose Molenbeek Tegelen , van BODAC , met het kenmerk: H4028 , d. d. 12-12-2014
-
-
-
Vooronderzoek CE-Bodembelastingkaart Gemeente Venlo , van Bombs Away , met het kenmerk: 16P080 , d. d. 28-04-2017 Opsporing Venlose Molenbeek te Venlo , door Bodac , met het kenmerk: 161205_6029_PvO_01 , d. d. 05-12-2016 Archeologische begeleiding herinrichting Venlose Molenbeek te Venlo , van Geonius , met het kenmerk: MA160000.044.R01.V0.1 , 21-10-2019
Deze onderzoeken hebben deels betrekking op het onderzoeksgebied. De daarin weergegeven conclusies zijn , voor zover relevant , door Assist Explore meegenomen. Ten aanzien van deze reeds eerder (in de omgeving) uitgevoerde Vooronderzoeken heeft Assist Explore aanvullend bronnenonderzoek gedaan , om ze waar nodig te actualiseren naar de huidige richtlijnen van de CS-VROO.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 13 van 92
3. 2. 2
Literatuur en websites
Diverse literatuur is bestudeerd voor dit onderzoek. Het betreffen niet alleen de standaardwerken over de Tweede Wereldoorlog , maar ook de regionale literatuur. Een overzicht van de geraadpleegde literatuur is terug te vinden in bijlage 4. Ook digitaal is er materiaal te vinden dat betrekking heeft op het onderzoeksgebied. In bijlage 5 is een overzicht opgenomen van de geraadpleegde websites.
3. 3 Archieven 3. 3. 1 Gemeentelijk archief Het projectgebied ligt in de gemeente Venlo. Ten tijde van de oorlog viel het projectgebied in gemeente Venlo. In het gemeentearchief van Venlo is onderzoek gedaan naar stukken met betrekking tot Openbare
Orde en Veiligheid , bombardementen en oorlogsschaderapporten , explosievenruimingen tijdens en na WOII , inclusief hulpverleningsdiensten , dagrapporten luchtbeschermingsdienst en politierapporten. Assist Explore heeft voor dit onderzoek de relevante stukken op 10-08-2022 in het Gemeentearchief Venlo geraadpleegd. Een overzicht van de geraadpleegde gemeentelijke archieven is terug te vinden in bijlage 6. 3. 3. 2 Provinciaal archief De provinciale archieven van Limburg worden bewaard in het Limburgs Archief , te Maastricht. In het Limburgs Archief is onderzoek gedaan naar stukken met betrekking tot Openbare Orde en Veiligheid , bombardementen en oorlogsschaderapporten , explosievenruimingen tijdens en na WOII , inclusief hulpverleningsdiensten , dagrapporten luchtbeschermingsdienst en politierapporten. Assist Explore heeft voor dit onderzoek de relevante stukken op 11-08-2022 in het Limburgs Archief geraadpleegd. Een overzicht van de geraadpleegde provinciale archieven van het Limburgs Archief is terug te vinden in bijlage 7. 3. 3. 3
Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD)
3. 3. 3. 1 Collectie MARA/UO De archieven van Defensie zijn geraadpleegd voor meldingen of ruimingen van OO in of grenzend aan het projectgebied. In de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog was de Mijn- en Munitie Opruimingsdienst (MMOD) verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten munitie in Nederland. Het archief van de MMOD bevindt zich bij de Semi-statisch Informatiebeheer van het Ministerie van Defensie in Rijswijk. In 1971 kreeg de EOD de taak voor het ruimen van aangetroffen OO van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Pas vanaf die tijd zijn alle meldingen van aangetroffen/geruimde OO bijgehouden. Tot 1990 werden deze meldingen MORA’s genoemd (Melding Opdracht Ruimrapportage Afdoening). Na 1990 werden deze meldingen WO’s (Werkopdrachten) of UO’s (Uitvoeringsopdrachten) genoemd. De EOD heeft de inventarissen van de rapporten beschikbaar gesteld. De EOD-ruimrapporten die mogelijk relevant zijn voor dit onderzoek heeft Assist Explore uit andere rapporten en uit eigen archief.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 14 van 92
Bij inventarisatie van de geraadpleegde bronnen en archieven zijn wel meldingen van OO aangetroffen die betrekking hebben op of nabij het projectgebied. Voor een lijst van de door Assist Explore aangetroffen ruimrapporten , zie bijlage 8.
3. 3. 3. 2 Collectie mijnenveldkaarten De collectie mijnenveldkaarten van de EOD is geraadpleegd. Uit het onderzoek , in de leg- en ruimrapporten , is gebleken dat tijdens de Tweede Wereldoorlog er een geregistreerd mijnenveld heeft gelegen in het onderzoeksgebied en de directe omgeving. Het leg en ruimrapport zijn opgenomen in bijlage 8. 2. 1 t/m 8. 2. 2.
3. 4 Krantenberichten Delpher Ten behoeve van onderzoek naar contra-indicaties in de vorm van explosievenruimingen over de periode 1940-1972 is onderzoek gedaan naar krantenberichten via de online zoekmachine Delpher. Bij dit onderzoek is wel informatie aangetroffen die relevant is voor dit vooronderzoek. Voor een lijst van de door Assist Explore aangetroffen artikelen , zie bijlage 5. 1.
3. 5 Luchtfoto’s De beschikbare luchtfoto’s zijn door Assist Explore geïnventariseerd. Daaruit zijn de meest bruikbare luchtfoto’s geselecteerd. Bij de selectie van luchtfoto’s wordt rekening gehouden met: opnamedatum in relatie tot oorlogshandelingen , kwaliteit van het fotobeeld en de schaal. Een overzicht van de geraadpleegde luchtfoto’s en de luchtfoto’s zijn terug te vinden in bijlage 9.
Conform het procescertificaat dient bij de classificatie van objecten op luchtfoto’s de validiteit van de classificatie vastgelegd te worden in de volgende drie niveaus van betrouwbaarheid: Bij de classificatie van een indicatie op luchtfoto’s dient de validiteit van de classificatie vastgelegd te worden in de volgende drie niveaus van betrouwbaarheid. a)
Bevestigd: betrouwbaarheid grenst aan zekerheid. De waarneming kan worden bevestigd met tweede bron (betrouwbaarheid 99%). b) Waarschijnlijk: de organisatie is overwegend zeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid 50% of hoger); c) Mogelijk: de organisatie is overwegend onzeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid lager dan 50%). een
De betrouwbaarheid van de classificatie wordt per object vastgelegd. Indien een object met de betrouwbaarheid “mogelijk” invloed uitoefent op de afbakening van het verdachte gebied wordt dit duidelijk in de rapportage beschreven. ,
De geraadpleegde luchtfoto’s uit de periode 1940-1945 zijn in GIS gepositioneerd ten opzichte van de
huidige topografie en geanalyseerd op sporen van oorlogshandelingen zoals bijvoorbeeld op kraters , loopgraven , mangaten , bunkers , verdedigingswerken , (geschut)stellingen , tankgrachten en mijnenvelden.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 15 van 92
Het is niet altijd mogelijk om de oude luchtfoto’s exact te positioneren , hierdoor is er een kans dat er een cartografische onnauwkeurigheid ontstaat. De betrouwbaarheid van de classificatie wordt per object vastgelegd. Indien een object met de
betrouwbaarheid “mogelijk” invloed uitoefent op de afbakening van het verdachte gebied , wordt dit duidelijk in de rapportage beschreven. Vervolgens worden alle op de luchtfoto’s zichtbare indicaties voor de aanwezigheid van OO ingetekend in GIS en weergegeven op de feiten gebeurtenissenkaart in bijlage 15. 3. 5. 1. 1 Grenzen en mogelijkheden van luchtfoto interpretatie Het hanteren van luchtfoto’s bij een vooronderzoek OO wordt sterk beïnvloed door een aantal kwaliteits- en randvoorwaarden: -Beschikbaarheid van luchtfoto’s van het gebied; -Opnamedata; -Beeldkwaliteit; -Opnamehoogte en (brandpunt van) de gehanteerde lens (schaal); -Beschikbare neveninformatie (bijv. bombardements- en aanvalsdata); -Ondersteunende technische mogelijkheden (bijv. analoge of digitale interpretatie-systemen); Daarnaast blijft een luchtfoto een momentopname van een situatie die bijvoorbeeld een week , een maand of een jaar later totaal anders zou kunnen zijn. Het is mogelijk dat een bomkrater of een loopgraaf op de ene foto wel , maar op een eerdere of latere luchtfoto niet (meer) zichtbaar is.
Tussentijdse herstel- en/of dempwerkzaamheden en camouflage kunnen een vertekend/onvolledig beeld geven. Bovendien kunnen bijvoorbeeld jaargetijden , bebouwing , schaduwwerking , wolken , puin , begroeiing en water een belemmerend effect hebben op het ontlenen van gegevens aan luchtfotografie.
3. 5. 1. 2 Nationale luchtfotocollectie Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn door de geallieerden veel luchtfoto’s van Nederland gemaakt. In Nederland zijn twee locaties waar luchtfoto’s van Nederland zijn te raadplegen. Een deel bevindt zicht in de afdeling Speciale Collecties , Bibliotheek Wageningen UR te Wageningen. Het andere deel bevindt zich in de collectie van het Kadaster Geo-Informatie te Zwolle. Luchtfoto’s uit beide archieven worden geleverd via DotkaData te Apeldoorn.
3. 5. 1. 3 Internationale luchtfotocollectie In de beschikbare archieven en literatuur is onvoldoende relevante informatie aangetroffen voor de beoordeling en evaluatie ten behoeve van dit vooronderzoek , waaruit een gefundeerde conclusie kan worden getrokken. Assist Explore heeft daarom besloten deze archieven wel te raadplegen. Via de Luftbilddatenbank Ingenieursburo Dr. Carls te Estenfeld , Duitsland , zijn een aantal luchtfoto’s verkregen die de onderzoeksgebieden en de directe omgeving weergeven.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 16 van 92
3. 6 Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) De collectie “Duitse verdedigingswerken in Nederland en de rapporten van het Bureau Inlichtingen te Londen (1940- 1945)” met collectienummer 575 is geraadpleegd. De collectie “Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940” met collectienummer 409 is niet geraadpleegd. Een overzicht van de door Assist Explore geraadpleegde archieven is terug te vinden in bijlage 10.
3. 7 Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) De collecties Departement van Justitie (toegangsnummer 216K) en ‘Generalkommissariat für das Sicherheitswesen- Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West’ (toegangsnummer 077) van het NIOD zijn door Assist Explore geraadpleegd. Assist Explore heeft voor dit onderzoek de relevante stukken in eigen database geraadpleegd. Een overzicht van de door Assist Explore geraadpleegde archieven is terug te vinden in bijlage 11.
3. 8 Nationaal Archief In het Nationaal Archief te Den Haag zijn de archieven van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen (1937-1946) , het archief van het Korps Hulpverleningsdienst en de archieven van het Nederlandse gezantschap te Londen en het (Nederlandse) ministerie van Defensie te Londen. Assist Explore heeft voor dit onderzoek de relevante stukken in eigen database geraadpleegd. Een overzicht van de door Assist Explore geraadpleegde nationale archieven is terug te vinden in bijlage 12.
3. 9 The National Archives (Londen) In dit archief zijn onder andere stukken ondergebracht van de volgende onderdelen van de RAF over de periode 10 mei 1940 – 8 mei 1945:
•
Bomber Command RAF; Coastal Command RAF; Fighter Command RAF / Air Defence Great Britain; Second Tactical Air Force;
•
War Diaries.
• • •
Bij onderzoek in deze archieven is in het document Second Tactical Air Force zijn geen indicaties
gevonden. The National Archives te Londen geldt als een aanvullende bron met betrekking tot onderzoek naar geallieerde artilleriebeschietingen in de periode vanaf september 1944 tot aan de bevrijding. Wanneer in de overige bronnen indicaties zijn aangetroffen die erop duiden dat het onderzoeksgebied in deze periode is getroffen door geallieerde artilleriebeschietingen , dienen de War Diaries van de relevante geallieerde eenheden te worden geraadpleegd om detailinformatie aangaande deze beschietingen te verzamelen. Assist Explore heeft aanwijzingen gevonden van geallieerde artilleriebeschietingen. De bevindingen worden besproken in hoofdstuk 5. 1. 5 en 5. 1. 6. Een overzicht van de door Assist Explore geraadpleegde buitenlandse bronnen is terug te vinden in bijlage 13. 1.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 17 van 92
3. 9. 1. 1 Het Britse coördinatensysteem Bij de informatie afkomstig van het National Archives te Londen zitten vaak coördinaten. De Britse strijdkrachten gebruikten tijdens de Tweede Wereldoorlog het Modified British System. Hiermee werden , voor de troepen en piloten , doelen in Europa gelokaliseerd. Nederland viel onder de Nord de Guerre zone. Deze zone werd opgedeeld in stukken van 500 vierkante kilometer en elke stuk kreeg een eigen kleine letter. Deze stukken werden weer verdeeld in stukken van 100 vierkante kilometer en kregen een grote tweede letter toegewezen. In elk stuk van 100 vierkante kilometer werd er via cijfers een horizontale en verticale as aangegeven. Het aantal cijfers gaf de nauwkeurigheid aan , waarbij een minimum was van vier cijfers. Vier cijfers geven een vak aan van één vierkante kilometer aan en zes cijfers een vlak van 100 vierkante meter.
3. 10
Bundesarchiv-Militärarchiv (Freiburg)
Het archief van Freiburg beheert onder meer het archiefmateriaal en documenten van de Duitse strijdkrachten en het Ministerie van Defensie. In deze instelling zijn o. a. archiefstukken van de Führungsstab van de Luftwaffe opgeslagen. Hierin staan melding van neergekomen vliegtuigbommen en toestellen in het bezette Europa beschreven. Uit de periode van het Deutsches Reich 1933-1945 ,
beheert het onder meer de archieven van de Reichswehr , Wehrmacht en Waffen-SS. Opgemerkt dient te worden dat de archieven door verschillende oorlogsactiviteiten ernstig hebben geleden. Ook andere gegevens komen naar voren in deze archieven. Een overzicht van de door Assist Explore geraadpleegde buitenlandse bronnen is terug te vinden in bijlage 13. 2.
3. 11
Aanvullende bronnen
3. 11. 1 Stafkaarten Bij de afdeling GEO-informatie van het kadaster te Zwolle zijn geallieerde stafkaarten uit de periode 1940-1945 aanwezig. Op deze stafkaarten is het onderzoeksgebied te zien zoals het was ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. In sommige gevallen zijn kaarten beschikbaar met locaties weergegeven van tankgrachten , loopgraven , mijnenvelden en geschutposities en/of artilleriedoelen. Deze bron beschikt over een collectie Defence Overprints afkomstig uit de Library and Archives Canada te Ottawa. Dit zijn militaire stafkaarten waarop Duitse stellingen en versperringen zijn
ingetekend op basis van informatie verkregen middels luchtfotoverkenning , alsmede informatie verkregen uit de illegaliteit. Militaire stafkaarten worden gebruikt om oorlogshandelingen uit de geallieerde gevechtsverslagen (War Diaries) en Operations Record Books te analyseren. De in de War Diaries en Operations Record Books genoemde coördinaten kunnen , aan de hand van het destijds door de geallieerden gebruikte Nord de Guerre coördinaatsysteem worden , herleid tot een positie in de huidige topografie.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo
Pagina 18 van 92
3. 11. 2 The National Archives and Records Administration (Washington DC) Wanneer er duidelijke indicaties zijn dat het onderzoeksgebied is getroffen door luchtaanvallen met afwerpmunitie uitgevoerd door de United States Army Air Forces , dient aanvullend bronnenonderzoek plaats te vinden in The National Archives (NARA) te College Park (VS). Bij het bronnenonderzoek is geen informatie aangetroffen die duidt op luchtaanvallen met afwerpmunitie uitgevoerd door de United States Army Air Forces op gronddoelen in het onderzoeksgebied en directe omgeving. Bij het bronnenonderzoek is geen informatie aangetroffen dat er door Amerikaanse troepen artilleriebeschietingen zijn uitgevoerd op gronddoelen in het onderzoeksgebied en directe omgeving.
3. 11. 3 Getuigenverklaringen Voor het opnemen van getuigenverklaringen geeft het CS-VROO-02 in hoofdstuk 2. 1. 16 de volgende aanwijzing. Getuigenverklaringen In overleg met de opdrachtgever wordt bepaald of getuigen worden gehoord. Dit wordt gerapporteerd. Indien getuigen worden gehoord dient een schriftelijke getuigenverklaring te worden opgesteld en getekend door de getuige en/ of door een vertegenwoordiger van de opdrachtgever die bij het horen van de getuige aanwezig is. De getuigenverklaring wordt opgenomen als bijlage bij het rapport. ,
In het onderzochte bronnenmateriaal is geen aanleiding aangetroffen om te zoeken naar getuigen die wellicht beschikken over informatie met betrekking tot de mogelijke aanwezigheid van OO in het onderzoeksgebied en directe omgeving. Daarom heeft Assist Explore besloten geen onderzoek te doen naar getuigen.
3. 11. 4 Naoorlogse bodemroering en contra-indicatie In het onderzoeksgebied kunnen na de oorlog activiteiten hebben plaatsgevonden die de kans op de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten kunnen beïnvloeden. Dit betreft bijvoorbeeld grondroerende werkzaamheden (zoals ontgravingen , de aanleg van wegen en watergangen , agrarische activiteiten , bouw van opstallen en andere grondroerende werkzaamheden) waarbij verondersteld mag worden dat bij deze werkzaamheden eventuele aangetroffen OO zijn gemeld en geruimd. Er kunnen activiteiten hebben plaatsgevonden waarbij grond is aangevoerd welke mogelijk OO bevatten (redepositie). Onder contra-indicaties worden ook opsporingswerkzaamheden en ruimingen door zowel de EOD (en haar voorgangers) en civiele opsporingsbedrijven verstaan. Indien er indicaties zijn voor de aanwezigheid van OO , dienen conform de CS-VROO , kaartmateriaal en luchtfoto’s te worden verzameld die het onderzoeksgebied in de naoorlogse periode bestrijken. Deze naoorlogse luchtfoto’s moeten worden vergeleken met de luchtfoto’s en kaarten uit het tijdvak 1940-1945 , om te inventariseren welke naoorlogse ontwikkelingen hebben plaatsgevonden in het onderzoeksgebied , waarbij de bodem (grootschalig) is geroerd of verzet. Assist Explore heeft hierbij onder andere de site www. topotijdreis. nl van het Kadaster geraadpleegd.
De door Assist Explore geraadpleegde foto’s , kaarten en ander beelden zijn terug te vinden in bijlage 14.
15-9-2022
Vooronderzoek OO Veilingterrein Venlo