472223 Bijl08 Bijlagen bij toelichting Bijl1 Ambitiedocument Veilingterrein.pdf

AMBITIEDOCUMENT VEILINGTERREIN

Vliegwiel voor een nieuwe gebiedsidentiteit voor het Middengebied

Venlo

Colofon Dit ambitiedocument is tot stand gekomen in opdracht van JPO in samenwerking met de gemeente Venlo en met bijdragen van VieCuri Medisch Centrum, Fontys Hogeschool en Gilde Opleidingen. Het ambitiedocument is gemaakt door Urban Xchange en BGSV. Het kaartmateriaal in dit document is gemaakt door BGSV. Er zijn tevens referentiebeelden opgenomen. Mocht er bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto of beeld, dan kunt u contact opnemen met BGSV. Venlo, 11 maart 2022

AMBITIEDOCUMENT VEILINGTERREIN

Vliegwiel voor een nieuwe gebiedsidentiteit voor het Middengebied

Venlo

11 maart 2022 3

VieCuri Medisch Centrum

Gilde Opleidingen

Veilingterrein

Fontys Hogeschool

Onderschrift Luchtfoto

INHOUDSOPGAVE 1.

Inleiding ...............................................................9

2.

Een uitdagende opgave ............................................11

2.1 2.2 2.3

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

4. 4.1 4.2 4.3 4.4

5. 5.1 5.2

6. 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9

7. 7.1 7.2 7.3 7.4

8. 8.1 8.2 8.3 8.4

5

Studiegebied Historie Landschappelijke ligging

Een uitdagend gebied .............................................15 Studiegebied Historie Landschappelijke ligging Karakterschets Sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen

Een nieuwe gebiedsidentiteit ..................................19 Kiezen voor een nieuwe richting Kernboodschap Thema’s en waarden van de nieuwe identiteit Positionering

Gezondheid als leidmotief .......................................23 Aanjager voor vernieuwing Ambities voor de leefomgeving

Programmatisch concept .........................................25 Naar een verbindend programma Ambities voor wonen Ambities voor zorg Ambities voor onderwijs Ambities voor sport Ambities voor werken Ambities voor horeca en buurtvoorzieningen Ambities voor gebruik van de buitenruimte en tijdelijke functies Ambities voor de tussentijd

Ruimtelijk raamwerk ..............................................31 Naar een nieuwe ruimtelijke inrichting Visie van Hei tot Maas Mobiliteit Veilingterrein en omgeving

Vervolg .................................................................41 Status, doel en vaststelling Verdere planvorming en nadere onderzoeken Kwartiermaker voor samenwerking en conceptuele kansen Communicatie en participatie

6

VERHAAL VEILINGTERREIN 2030 Wat een prachtige dag is het. De zon schijnt in Venlo. Ik ben net vanaf de binnenstad langs de Maas naar het zuiden van de stad gewandeld. Verwachtingsvol sta ik op de dijk me te oriënteren. Met de rug naar de Maas overzie ik het complex van VieCuri en het verdere Middengebied. Dit is waar ik mijn Hei-tot-Maas-route ga starten. Ik heb al veel gehoord over dit gebied. Gezondheid en innovatie staan hier centraal. Of misschien beter: de gezonde stedeling in zijn omgeving. Alles staat hier in het teken van het creëren van een gezonde stad. Vanuit een integrale beleving. Met een groene natuurlijke leefomgeving die energie geeft om te bewegen en te sporten. Waar je gezond kunt eten. En met een talentvol programma dat gericht is op kruisbestuivingen en synergie. In zorg- en onderwijsvernieuwing. In nieuwe woonconcepten. In technologische innovaties. Een kort voetpad brengt mij naar de vernieuwde ontvangsthal van VieCuri Medisch Centrum. Het is een uitnodigend atrium waar me gelijk het publieke karakter opvalt. Dit is een topklinisch ziekenhuis maar ik ervaar geen enkele schroom om me hier te bewegen. Het voelt eerder als een warm ontvangst in een groter gebied waar dit medisch centrum onderdeel van is. De espressobar verspreidt de geur van koffie maar ik popel om mijn route te vervolgen.

Buiten loopt de hoofdentree over in een houten voetgangersbrug die mij over de Tegelseweg brengt. Van hieruit kan ik de Hei-tot-Maas-route langs de Molenbeek volgen. Een natuurlijk ingericht groenblauw lint. Dat kan nog even wachten want ik wil eerst de nieuwe ontwikkelingen zien. Nu ik aan de overzijde van de Tegelseweg sta bevind ik mij in het nieuwe hart van het Middengebied. Groen! Dat is misschien wel het eerste woord dat in me opkomt. Toch bijzonder want ik zie intussen juist ook stedelijkheid links en rechts van mij. Links ligt het oude Veilingterrein verleidelijk te zijn met duurzame bebouwing. Rechts het heringerichte campusgebied van Fontys Hogeschool. Ook al zo uitdagend om te verkennen. Maar recht voor mij, aan de overzijde van de waterpartij, lonkt bovenal dat nieuwe horeca-paviljoen. Ik plof neer op het terras. De jongen die mijn koffie en vlaai brengt zegt dat hij de food & hospitality opleiding bij Gilde volgt. Hij vertelt enthousiast over Venlo. Over wat op de Brightlands Campus gebeurt op het gebied van gezonde voeding. Hij wil ondernemer worden en ziet veel kansen voor zichzelf hier in de stad. Zijn energie werkt aanstekelijk. Bij het vervolgen van mijn ontdekkingstocht probeer ik met zijn ogen te kijken, en het valt me op dat hier veel jongeren zijn. Een talentvolle omgeving. De nieuwe Fontys-campus bruist van de energie.

Het is het hart van het kennisdistrict wat het Middengebied ook is. Een plek om te leren, maar ook een plek waar innovatieve bedrijven op het snijvlak van zorg, technologie en commercie bezig zijn met nieuwe concepten. Een jonge vrouw komt net aangefietst, en vertelt dat ze hier marketing & sales studeert. Ze volgt nu een leertraject in een fieldlab waar ze mag meedenken over het vermarkten van elektronische producten die zorg op afstand makkelijker maken. Ze wijst naar een bijzonder wooncomplex verderop en vertelt vrolijk dat ze daar sinds kort zelf woont. Het is een hybride omgeving waar jong en oud samenwonen in één complex. Ze delen gemeenschappelijke voorzieningen. Ik word als vanzelf het oude Veilingterrein opgetrokken, en kan mijn ogen niet afhouden van wat misschien wel het paradepaardje is in dit gebied. Het stalen skelet van een van de vroegere veilinggebouwen vormt nu het decor van een weelderig groene collectieve omgeving. Ik ken het van foto’s in architectuurbladen. Het is inderdaad een gezellige ontmoetingsplek voor de mensen die hier wonen. Ik weet de verleiding te weerstaan om in de zon aan een picknicktafel te gaan zitten. Er is nog meer te zien. In de plinten van de bebouwing zie ik allerlei werkruimtes: ateliers, studio’s maar ook een sportmedisch centrum. Bewegen en sporten in de buitenruimte lijkt hier wel een must.

Overal zie ik mensen hardlopen, skaten, gebruik maken van sportattributen in het park. Nu pas valt me op dat ik ook helemaal geen auto’s zie. Het autoverkeer bevindt zich op de wegen aan de randen, maar hier binnenin het Middengebied zijn ze niet. Parkeren gebeurt in de parkeerhubs waar mij de grote hoeveelheid elektrische deelauto’s opvalt. En verder mag je hier vooral lopen en fietsen. Het ademt rust en ruimtelijkheid uit. Nu begrijp ik waarom ‘groen’ het eerste woord was dat in mij opkwam. Maar ‘kleurrijk’ is misschien beter. Opgewekt loop ik terug naar het water en het horecapaviljoen. Ik vervolg het pad langs de Molenbeek, de Hei-tot-Maas-route. Een nieuw park voor Venlo. En een nieuw symbool van de gezonde stad. Een informatiebord leert mij over waterberging en de herwonnen biodiversiteit. Was ik me net nog aan het verwonderen over de innovatieve stedelijkheid, nu loop ik weer in de natuur en luister ik naar de vogels. Hier zijn stad en natuur duidelijk geen tegenpolen meer. Al mijmerend loop ik langs het water verder het Middengebied in. Straks ga ik terug en trakteer ik mezelf op een Venloos biertje van de stadsbrouwerij. Ik kijk omhoog, de zon schijnt in Venlo. Dit is met recht een gebied om trots op te zijn.

7 7

Oude lint Tegelseweg

Vikingpad langs de Maas

VieCuri Medisch Centrum

Tegelseweg ter hoogte van het Veilingterrein

De spanten op het Veilingterrein

Gilde Opleidingen

Hagerlei

Vlonderpad langs de Molenbeek

8

Fontys Hogeschool

1. INLEIDING Het Middengebied is een bijzonder stadsdeel in het zuiden van Venlo. Het gebied heeft regionaal grote betekenis vanuit zorg, onderwijs en sport. Dagelijks wordt het gebied door duizenden mensen bezocht. Kenmerkend voor het Middengebied is het zakelijke karakter met een functionele structuur van eigenstandige grootschalige terreinen.

“Als JPO creëren we graag gezonde leef- en werkomgevingen die inspireren en doen

Een belangrijk momentum dient zich aan om het Middengebied vergaand om te vormen naar een gezond en levendig stadsdeel met een sterke identiteit. De eerste stap hiervoor is gezet door gebiedsontwikkelaar JPO, eigenaar van het oude Veilingterrein. Het Veilingterrein staat al geruime tijd leeg. Het biedt 7 hectare aan mogelijkheden voor nieuwe ontwikkelingen en vormt de focus voor dit ambitiedocument. JPO kiest er echter nadrukkelijk voor om het Veilingterrein te gaan ontwikkelen vanuit de ambities van de stad en de grote maatschappelijke opgaven waar Venlo voor staat. Daarbij biedt de centrale ligging in het Middengebied ongekende kansen. Grootschalige voorzieningen als VieCuri Medisch Centrum, Fontys Hogeschool, Gilde Opleidingen en College Den Hulster (OGVO) grenzen aan het Veilingterrein.

verwonderen. Plekken die ontstaan vanuit een visie en waar dus niet het vastgoed, maar juist het concept en het ecosysteem voor lange tijd het verschil maken. Dit is wat we graag achterlaten. Dat kan alleen door de mens centraal te stellen. In al ons doen en zijn is de menselijke maat onze toetssteen. In onze projecten, maar ook in onze samenwerking. Want wij geloven in samen. Door met elkaar een visie te ontwikkelen ontstaan projecten die verbinden. Niet vanuit ratio, maar vanuit het hart. Zo ontstond ook de visie voor het Middengebied. Een integrale visie

JPO is zo’n anderhalf jaar geleden een proces gestart om verbindingen te leggen met de gemeente en de grote voorzieningen. Ieder van deze gebiedspartners staat voor grote uitdagingen om te kunnen blijven voldoen aan de snel veranderende omstandigheden. De onderlinge gesprekken brachten veel kansen aan het licht. Het besef is ontstaan dat het Middengebied een reuzensprong kan maken wanneer de krachten worden gebundeld en vanuit een gemeenschappelijk perspectief kansen worden benut.

die ontwikkeld is met de bestaande gebiedspartners, met ‘ons Veilingterrein’ als belangrijke aanjager. Deze gedragen visie ziet toe op een groene en inspirerende omgeving, waar je graag wil werken,

JPO en de gemeente Venlo hebben daarom het initiatief genomen om samen met VieCuri, Fontys en Gilde de gemeenschappelijke ambities voor het gebied in beeld te brengen. Urban Xchange en BGSV zijn gevraagd dit uit te voeren. In het afgelopen jaar zijn grote stappen gezet in een reeks gesprekken en gezamenlijke bijeenkomsten. De zoektocht heeft geleid tot nieuwe inzichten in de toekomstwaarde van het gebied en de ingrepen die nodig zijn om dit te bereiken. Dit ambitiedocument geeft het resultaat in tekst en beeld.

wonen en studeren en die uitnodigt om te bewegen en ontspannen. Een uitnodigende plek die de hei met de Maas en het stadscentrum verbindt en die mensen van ver uit de regio aantrekt om er voor korte en langere tijd te verblijven. Een hernieuwd stuk stad waar, aanvullend aan de bestaande ecosystemen, een community van bedrijven, instellingen en overheid zichtbaar

In het document worden de ambities beschreven voor de overkoepelende gebiedsidentiteit en voor de programmatische en ruimtelijke inrichting van het Middengebied. Tezamen bieden ze een strategische kader voor de lange termijn: een gemeenschappelijke visie op de toekomst die als een kompas richting geeft aan nieuwe ontwikkelingen in het gebied.

samenwerken aan een gezondere toekomst. Een innovatief stuk Limburg waar mensen dagdagelijks met passie werken aan de verbetering van gezondheidszorg en onderwijs en waar “de gezondste regio” een gezicht krijgt.

Het ambitiedocument geeft dus geen uitwerkingen voor andere deelgebieden. Dat blijft ook de verantwoordelijkheid van de verschillende eigenaren. Vanuit de gemeenschappelijkheid wordt hier nu eerst een hecht ruimtelijk raamwerk voorgesteld waarbinnen de verschillende gebiedsdelen in eigen tempo een herontwikkeling kunnen doormaken. Met een robuust kader wordt zo maximaal ruimte geboden aan adaptatie en flexibiliteit. Voor het Veilingterrein wordt wel een doorkijk gegeven. Het Veilingterrein heeft immers een strategische positie centraal tussen het ziekenhuis en de onderwijsvoorzieningen. Wat hier gaat gebeuren is essentieel voor het hele Middengebied.

Op deze manier creëren we bij JPO ruimte. Ruimte voor verbinding, gezondheid en innovatie. Ruimte voor verwondering, balans en openheid. Ruimte voor jezelf, maar ook voor elkaar. Zo realiseren we toekomstwaarde. Zo creëren we ruimte voor geluk”. GARD STALS | DIRECTEUR JPO

Dit ambitiedocument begint in Hoofdstuk 2 met een beschrijving en analyse van het Middengebied. Vervolgens wordt in Hoofdstuk 3 de gebiedsidentiteit van het toekomstige Middengebied geformuleerd vanuit gemeenschappelijke thema’s en waarden. Daarna worden de ambities voor programma in Hoofdstuk 4, gezonde leefomgeving in Hoofdstuk 5 en ruimte in Hoofdstuk 6 beschreven, waarin de focus meer verschuift naar de ontwikkeling van het Veilingterrein. Tenslotte wordt in Hoofdstuk 7 ingegaan op het vervolg.

9

“Het is een buitengewoon goed initiatief van de eigenaar van het gebied om aan de

VieCuri Medisch Centrum is een topklinisch ziekenhuis. Dit betekent dat VieCuri excellente,

voorkant zowel de gemeente als de omliggende partijen te betrekken bij de denkrichting.

topklinische patiëntenzorg biedt met veel opleidingsmogelijkheden voor nieuw zorgtalent en

Dit stelt de gemeente in staat om al in een vroegtijdig stadium een meedenkende rol

waarbij medisch specialisten en verpleegkundigen wetenschappelijk onderzoek uitvoeren.

te pakken. Samen met de betrokken partijen ligt er een mooi potentieel om kansen te

Het Veilingterrein heeft een strategische positie centraal tussen het ziekenhuis en de

verzilveren binnen de maatschappelijke opgaven op het gebied van gezondheid, onderwijs

onderwijsvoorzieningen. Het versterken van de verbinding tussen zorg en onderwijs spreekt

en economie. Wij zijn daar als gemeente bijzonder blij mee!”.

VieCuri zeer aan. Een ontwikkeling van het gehele gebied waar VieCuri onderdeel van is, zal bijdragen aan het verstevigen van de topklinische status. Dit ambitiedocument geeft richting

ERWIN BOOM | WETHOUDER ECONOMIE, ARBEIDSMARKT EN HOGER ONDERWIJS

aan een droom waar VieCuri als ziekenhuis realistisch in blijft staan en de kansen ziet als een

GEMEENTE VENLO

gezamenlijke opgave. “Wij werken samen met patiënten en onze zorgpartners in ketens. Samen investeren wij in de gezondheid van de inwoners van Noord-Limburg. De richting die wordt geschetst waarbij positieve gezondheid centraal staat, kunnen wij onderschrijven. Het stimuleren van een

“De voorliggende ambitie schetst een wenkend perspectief voor het veilingterrein om als

gezonde levensstijl en preventie is enorm belangrijk voor het toegankelijk en betaalbaar

vliegwiel te fungeren voor het totale Middengebied. De Molenbeek als verbindende schakel

houden van onze medisch specialistisch zorg. Dit ook in een fysieke omgeving die bijdraagt aan

dwars door het gebied geeft een nieuw elan en ondersteunt het motief van positieve

de bevordering van de gezondheid voor zowel patiënten als medewerkers, samen met de aldaar

gezondheid”.

aanwezige partners. Onze gezondheid is onze gezamenlijke investering.”

FRANS SCHATORJÉ | WETHOUDER ZORG, WELZIJN EN ONDERWIJS

IJSBRAND SCHOUTEN | VOORZITTER RAAD VAN BESTUUR VIECURI MEDISCH CENTRUM

GEMEENTE VENLO

10

2. EEN UITDAGENDE OPGAVE 2.1 Gezamenlijke ontdekkingstocht In de afgelopen tijd zijn we als gebiedspartners gezamenlijk op ontdekking gegaan met het streven om een gemeenschappelijke kijk op de kansen en opgaven van het Middengebied te benoemen. Die ontdekkingstocht bestond uit een reeks onderlinge gesprekken en gezamenlijke brainstormsessies.

2.2 Ontwikkelingen in het gebied Het gebied is niet statisch. Een aantal ontwikkelingen komt hoe dan ook op het gebied af, met name in het westelijke deel van het Middengebied. Zo zijn VieCuri, Fontys, Gilde en OGVO ieder voor zich op strategisch niveau bezig met de veranderende vraag naar zorg en onderwijs.

Wat we zien is een bijzonder gebied dat op een aantal fronten afwijkt en onderscheidend is van de rest van de stad. Het besef bij de gebiedspartners is gegroeid dat het toekomstperspectief van het Middengebied ligt bij (a) het versterken en aanvullen van het al aanwezige onderscheidende profiel, (b) het verbinden met elkaar en het doorbreken van de beperkende ruimtelijke structuur en (c) het beter verbinden met de stad Venlo als geheel.

Dit leidt in de eerste plaats tot strategische huisvestingsvraagstukken bij de grote voorzieningen. Ontwikkelingen aan de vraagzijde geven immers nieuwe inzichten over waar de fysieke omgeving aan moet voldoen. Het leidt bij de een tot aanpassingen aan gebouwen en bij de ander zelfs tot vergaande plannen voor een strategische vernieuwing van de huisvesting. Zo is Fontys bezig met een nieuwe visie op haar campusomgeving waarbij nadrukkelijk wordt nagedacht wat de meest optimale leer- en onderzoeksomgeving is voor talentontwikkeling. Het wensbeeld is een centrale ‘sticky campus’ als basis voor alle opleidingen in techniek, business, logistiek, zorg en educatie. Diverse voorzieningen moeten zorgen voor een aantrekkelijk verblijfsklimaat. Daarnaast wil Fontys in Venlo diverse fieldlabs ontwikkelen: hybride leeromgevingen dicht bij het werkveld. Ook voor VieCuri is de fysieke omgeving onderdeel van de toekomststrategie. Naast zorg gerelateerde functies heeft ook de buitenruimte daarbij grote betekenis. Enerzijds gaat dit over het vergroenen van de buitenruimte die momenteel vooral door maaiveldparkeren wordt ingenomen. Een aangename en groene verblijfsomgeving stimuleert positieve gezondheid en preventie, thema’s die voor het ziekenhuis steeds belangrijker worden. Een gestapelde en geclusterde parkeeroplossing creëert benodigde ruimte.

Anderzijds heeft het ook een relatie met de benodigde maatregelen om VieCuri beter te beschermen tegen hoogwater (zie hierna).

Het gedeelde besef om vanuit een gemeenschappelijke toekomstvisie kansen te benutten maakt het mogelijk om een doorbraak te realiseren en het gebied daadwerkelijk te vernieuwen. Dat gaat in de eerste plaats om een gedeelde conceptuele visie: het met elkaar vaststellen waarin het gebied kan uitblinken. Wat kan het exceptionele verhaal zijn waarin het Middengebied zich onderscheidt? De gezamenlijke ontdekkingstocht heeft de overtuiging opgeleverd dat het gebied kan excelleren in positieve gezondheid waarin de mens centraal staat. Het gaat bij positieve gezondheid onder meer om gedragsverandering, preventie, bewegen, mentale gezondheid, gezonde voeding en innovatieve concepten en producten. Als vestigingsgebied van grote regionale voorzieningen in zorg en onderwijs biedt deze omgeving een podium en kennisnetwerk voor vernieuwingen op het snijvlak van zorg, onderwijs en wonen. Het leidmotief van positieve gezondheid biedt allerlei kansen voor nieuwe programma’s, nieuwe samenwerkingen en nieuwe ideeën over de inrichting van de omgeving.

In de tweede plaats is een aantal ingrepen in de infrastructuur te verwachten. De grootste ingreep zal de dijkverbetering bij de Maas zijn om het achterland beter te beschermen tegen hoogwater als gevolg van de klimaatverandering. Het verhogen (of verleggen) van de Maasdijk is in eerste instantie een project van Rijkswaterstaat en het Waterschap. De urgentie van maatregelen is met de hoge waterstand van de Maas en de evacuatie van het ziekenhuis in juli 2021 voor iedereen duidelijk. Wanneer en hoe dit gaat gebeuren is nog niet bekend. In dit ambitiedocument wordt niet op het project van de Maasdijk zelf ingegaan. Wel

In de tweede plaats gaat het om een gedeelde ruimtelijke visie. Er is duidelijk sprake van een wens om naar elkaar toe te bewegen, de gesloten terreinen te openen en naar buiten te richten. De behoefte is bij alle partijen om het groene karakter te versterken en het gehele gebied in te richten als een gezonde groene leefomgeving dat goed is voor mens, klimaat en biodiversiteit. Tegelijkertijd is er de behoefte om de ontmoetingsfunctie te verstevigen met het inbrengen van meer stedelijkheid. Het toevoegen van de woonfunctie voor bepaalde doelgroepen is daarbij een gedeelde ambitie. Een gezamenlijke conclusie van de ontdekkingstocht is dat er een gemeenschappelijke gebiedsidentiteit nodig is waarin alle ambities voor de toekomst worden verwoord. Voordat we toekomen aan het beschrijven van die gemeenschappelijke identiteit is het goed om stil te staan bij de uitdagingen die daar onder liggen. In dit hoofdstuk gaan we in op de bewegingen in het gebied zelf en de grotere maatschappelijke uitdagingen waar de stad voor staat. In hoofdstuk 3 gaan we verder in op de ruimtelijke uitdagingen. Het uitgangspunt is dat het ontwikkelperspectief voor het Middengebied en het Veilingterrein wordt verbonden aan deze uitdagingen.

11

wordt vanuit een breder perspectief naar opgaven en koppelkansen gekeken waaronder het herinrichten van de buitenruimte en het verleggen van de Tegelseweg. Mogelijk kan meerwaarde ontstaan wanneer zowel ruimte wordt geboden aan de ambities van Rijkswaterstaat en Waterschap als aan die van VieCuri en de rest van het Middengebied. Een andere ontwikkeling is de planvorming voor een warmtenet met Maaswater als bron (aquathermie) voor de wijk Hagerhof-Oost. De gemeente Venlo werkt in dit project samen met andere partijen waaronder Woonwenz en Enexis. De woonwijk grenst aan het Middengebied en mogelijk liggen er koppelkansen.

“Gilde Opleidingen ziet voor het Middengebied een unieke kans in het meer vermengen,

In de derde plaats kan het gebied een volledige transformatie van het Veilingterrein tegemoet zien. Het gebied ligt strategisch tussen de voorzieningen en kan met een nieuwe invulling een keerpunt vormen voor dit deel van de stad. Eigenaar JPO heeft (gezien de ligging en kansen) het initiatief genomen voor dit ambitiedocument waarbij nadrukkelijk de verbinding met de partijen in de omgeving is gelegd. Met de handen op elkaar van deze partijen kunnen de ambities worden uitgewerkt in een ruimtelijke visie en (vervolgens) in uitvoeringsgerichte plannen.

versterken en uitbreiden van de activiteiten rondom, en in harmonie met, het voormalige Veilingterrein. Juist het mengen van verschillende functies zorgt voor een unieke aantrekkingskracht. Daarbij geeft een aantrekkelijk groen en vitaal gebied - naast kansen voor aangenaam wonen, werken en studeren - ook kansen voor leisure, wellness, sport, vitaliteit en horeca-activiteiten. Én voor opleidingen.

2.3 Stedelijke opgaven Ook de omgeving is niet statisch. Sterker nog, de wereld om ons heen verandert razendsnel en in gebiedsontwikkelingen heb je altijd te maken met onvoorspelbare bewegingen. Om die reden is een dichtgetimmerd plan ook niet verstandig en moet je altijd adaptatie en flexibiliteit inbouwen. Vanuit doorgaande trendontwikkelingen zijn echter wel de grotere stedelijke opgaven te schetsen. Deze hebben vanzelfsprekend effect op de mogelijkheden voor het Middengebied.

De samenwerking tussen de aanwezige zorg- en onderwijsinstellingen kent een goede basis. Zowel onderwijs- als zorginstellingen maken gebruik van elkaars kennis, kunde en faciliteiten op gebied van zorg en vitaliteit. Nu, met de huidige inrichting, zorgt het Veilingterrein nog voor fysieke barrières. Het meer in de nabijheid positioneren van eenieders functie zal de samenwerking bevorderen. Deze strekt zich niet ‘sec’ uit tot het

Demografie Venlo als gemeente telt ruim 100.000 inwoners, waarvan 87.000 in de stad (inclusief de stadsdelen Blerick en Tegelen). Voor de komende vijftien jaar is een lichte groei van 2% voorzien waarna een lichte daling is te verwachten. De bevolkingsopbouw wijkt enigszins af van het landelijke gemiddelde met relatief minder jongeren en meer ouderen. Venlo en in het bijzonder de regio krijgt naast een bescheiden bevolkingsgroei te maken met een sterke vergrijzing. De bevolkingspiek zit nu in de groep 55-60 jaar en dit betekent dat in de komende 20-30 jaar de groep 75+ in omvang gaat verdubbelen. Daarmee zal de zorgvraag – preventief, curatief en palliatief – zeer sterk zal groeien in onze regio. Daarnaast is de zorg één van de meest vergrijsde beroepsgroepen in de regio, samen met het onderwijs, de bouw en het openbaar bestuur. In combinatie met de sterke groei van de regionale zorgvraag is het essentieel dat we (a) nieuwe zorgmedewerkers (van verpleegkundige tot chirurg en van diëtist tot fysiotherapeut) gaan boeien en binden, en (b) het ecosysteem van effectieve en innovatieve gezondheidszorg volop de ruimte geven.

domein van zorg en vitaliteit. Er liggen immers in de volle breedte kansen voor het grijpen. Zo is de aanwezige brede basis voor engineering en logistiek kansrijk voor verdieping naar Zorgtechnologie, Zorglogistiek, Smart Logistics, Smart Industry, Greentechnology, etc. Het is daarom van belang de reeds bestaande samenwerking en bestaande nabijheid tussen onderwijs en kennisinstellingen onderling te versterken, en ook fysiek nog dichter bij elkaar te brengen en te positioneren. Denk hierbij aan een MBO/HO centrum voor Engineering en Logistiek. Maar ook het nabij vormgeven van ICT en International Business opleidingen biedt kansen. Deze kristallisatiepunten bieden eveneens kansen voor innovatie met regionale (MKB) bedrijven en instellingen.

Voor de stad is het belangrijk om jongeren vast te houden met het bieden van goede perspectieven. Daarbij speelt mee dat het opleidingsniveau lager ligt dan het Nederlandse gemiddelde van 20% laag, 39% middelbaar en 41% hoog opgeleid. In Venlo is dit 34%, 42% en 24%. Omdat universiteiten niet om de hoek liggen trekken hoogopgeleide jongeren nog vaak weg. Met de komst van een vestiging van Universiteit Maastricht in Venlo en het uitbreiden van het HBO-aanbod zijn er al stappen gezet om deze trend te keren. Er wonen circa 48.000 huishoudens in de gemeente Venlo. Naar verwachting zal dit aantal met 5% groeien naar 50.400 in 2035. Daarna is een lichte daling te verwachten. Het aantal huishoudens groeit (al jaren) relatief sneller dan het aantal inwoners, vooral doordat meer mensen alleen wonen. Ook het aantal eenoudergezinnen neemt toe. Voor de stad is het belangrijk om het woonaanbod te laten passen bij de veranderende vraag. Gericht kan gestuurd worden op het bouwen voor bepaalde doelgroepen. De vraag naar betaalbare woonruimte is onder meer groot bij jongeren en bij ouderen. Het is daarom belangrijk om specifieke woonconcepten te ontwikkelen die passend zijn bij de vraag.

Kortom, het Middengebied herbergt unieke kansen om een Hotspot voor Venlo en omgeving te worden. Een goede verbinding met de omgeving - zoals met het centrum van Venlo en het station, maar ook met de uitvalswegen A73 en A74 - is daarvoor wel randvoorwaardelijk.”

MARTIJN VAN DER PUTTEN EN NICKY SCHMEITS | GILDE OPLEIDINGEN

12

Gezondheid Mede in relatie tot welvaart en demografie is gezondheid een belangrijk thema in Venlo. In sociaaleconomische zin is sprake van achterstand bij delen van de Venlose bevolking. Binnen Nederland behoort Venlo tot de gemeenten met de laagste gemiddelde inkomensniveaus. Bepaalde gezondheidsproblemen zijn kenmerkend voor de bevolkingsopbouw. Met de vergrijzing in ogenschouw is de verwachting dat de vraag naar zorg zal toenemen (zie ook hierboven onder demografie). Als regio NoordLimburg wordt echter vol ingezet op het ombuigen van de trend. Onder de vlag Gezondste Regio wordt met diverse sociale en economische programma’s gebouwd aan de toekomst. Gezondheid wordt daarbij breed opgevat waarbij het niet alleen gaat om een gezond lichaam maar ook om mentale gezondheid, gezonde leefstijl, gezond bewegen, gezonde voeding en een gezonde leefomgeving.

Ruimtegebruik We zien grote veranderingen die leiden tot anders wonen, anders werken, anders leren, anders bewegen en anders leven. Vanuit al deze invalshoeken is een ander ruimtegebruik te verwachten dan wat nu de praktijk is in het Middengebied. Momenteel neemt bijvoorbeeld het maaiveld-parkeren een zeer groot oppervlakte in. Met slimmere oplossingen is een grote kwaliteitswinst te behalen. Dit ambitiedocument maakt de weg vrij voor het omvormen van het gebied waardoor het straks veel beter is ingericht op de veranderende vraagzijde. Het gaat hierbij om vernieuwen, verbinden en nieuwe betekenissen geven. Duurzaamheid en circulariteit Op het vlak van duurzaamheid en circulariteit legt Venlo de lat hoog. De gemeente heeft de ambitie om duurzame en circulaire hoofdstad te zijn. In 2030 wil Venlo bekend staan als ‘stad waar innovatie plaatsvindt op het gebied van duurzaamheid en een gezonde circulaire economie’. Venlo is meer dan ‘alleen maar’ duurzaam, en combineert energievraagstukken met circulariteit en gezondheid. Het raadsprogramma ‘Venlo circulaire en duurzame hoofdstad’ strekt zich uit op veel thema’s waaronder energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. De opgave is om in 2050 CO2 neutraal te zijn en om in 2030 60% CO2 te besparen. Ook in het Middengebied zal de lat hoog worden gelegd op deze thema’s.

Met nieuwbouw is veel winst te behalen in energiebesparing en CO2-reductie. De specifieke invulling naar keuzes voor de bouwfase en de exploitatiefase zal gebeuren in de uitwerking van de ontwikkelplannen. Kansen liggen er onder meer bij het aansluiten op het aquathermieproject voor de wijk Hagerhof-Oost waar een warmtenet wordt aangelegd met gebruik van Maaswater. Omdat nieuwe ontwikkelingen in het Middengebied aardgasvrij zullen worden gebouwd is een dergelijk circulair initiatief heel interessant. Belangrijk is verder dat het Middengebied een eigen profiel krijgt dat richting geeft aan de verdere uitwerking. Daarbij is het van grote waarde dat gezondheid en onderwijs hier samen komen. Van daaruit liggen er immers kansen om een innovatieve, inspirerende en gezonde omgeving te creëren en waar de verschillende partijen en de gemeente laten zien wat mogelijk is en wat waarde gaat opleveren. De ambities op dit vlak worden onder meer uitgewerkt in de hoofdstukken 4 en 5.

Economie Venlo is een centrumstad voor de regio waarbij geheel Noord-Limburg het verzorgingsgebied is. Als winkelstad heeft het grote aantrekkingskracht op Duitsers uit het nabijgelegen Ruhrgebied. Venlo is ook een stad van handel, transport, industrie en landbouwproducten. Er zijn veel MKB-bedrijven en onderling zijn er korte lijnen. De zorgsector en de innovatieve agrofood zijn groeisectoren. Met de Brightlands Campus Greenport Venlo (BCGV) worden serieuze stappen gemaakt in de opbouw van een kenniseconomie. De BCGV profileert zich op het gebied van gezonde voeding en future farming. Met de aanwezigheid van VieCuri, Fontys en Gilde ligger er voor het Middengebied kansen om een eigen profiel te ontwikkelen op het thema van gezondheidsbevordering. Klimaat en biodiversiteit Door de klimaatverandering zijn er verschillende opgaven die op gebiedsniveau vragen om maatgerichte oplossingen. Nederland kent meer natte en droge periodes en meer warmtedagen. Om Venlo klimaatbestendig te krijgen zet de gemeente Venlo nadrukkelijk in op de thema’s water, droogte, hitte en biodiversiteit. Voor een gebiedsontwikkeling als het Middengebied betekent het dat gezocht wordt naar specifieke kansen voor klimaatbestendigheid.

Opgaven liggen er rondom de dijkverhoging bij de Maas, het verbeteren van de Molenbeek en het vergroenen van het gebied (onder meer om water langer te bergen, verdroging tegen te gaan en hittestress te voorkomen). Ook liggen er kansen in het vergroten van klimaatbewustwording. Onder meer kan dit met het zichtbaar en beleefbaar maken van de beekloop en hemelwater in wadi’s en het benutten ervan in pluktuinen, moestuinen en gevel/dakgroen. Tenslotte liggen er kansen om de biodiversiteit te versterken met natuurinclusief bouwen. Klimaat en biodoversiteit hebben veel met elkaar te maken; klimaatverandering heeft immers impact op de beplanting en het bodemsysteem in de buitenruimte.

“Fontys Venlo heeft met de Bachelor Gezondheid een unieke opleiding in Nederland waarbij preventie, gezondheidsbevordering en (technologische) zorginnovaties centraal staan. Binnen de Bachelor Gezondheid pakken we gezondheidsinnovatie vraagstukken gezamenlijk met het werkveld op. Dit doen we in Professionele Werkplaatsen waarbij studenten, docenten en het werkveld in de praktijk samen werken aan oplossingen voor relevante en actuele vraagstukken. Op die manier stimuleren we de gezondheidsinnovatie en kunnen studenten zich ontwikkelen tot professionals voor de arbeidsmarkt. Zo profileert Fontys zich als kennispartner op het gebied van gezondheidsbevordering in regio NoordLimburg. Partners van de bacheloropleiding Gezondheid bevinden zich voornamelijk in de sectoren zorg en welzijn, overheid en onderwijs. De positionering van Fontys in de directe omgeving van VieCuri en Gilde biedt mooie kansen voor verdere samenwerking.” REMCO SCHAPENDONK | FONTYS HOGESCHOOL

13

1852

1900

1990

2010

1950

14

2020

3. EEN UITDAGEND GEBIED 3.1 Studiegebied Het Middengebied wordt grofweg begrensd door de Maas, de Hagerhofweg/Waterhoenstraat, de spoorlijn Venlo-Roermond en de A73. Het gebied wordt doorsneden door de Tegelseweg (N271), een belangrijke verkeersader die Venlo verbindt met Tegelen en het snelwegennet.

Brightlands Campus

Het gebied vormt de zuidelijke poort naar Venlo. Een groot deel van het autoverkeer naar de stad wordt geleid via de Tegelseweg. Deze route vormt ook de lokale verbinding naar Tegelen, Steyl en Belfeld. Het Middengebied zelf kent een functionele en gefragmenteerde inrichting die in de loop der jaren is ontstaan met de komst van voorzieningen die vanwege hun omvang een plek kregen aan de rand van de stad. Grootschalige voorzieningen als VieCuri Medisch Centrum, Fontys Hogeschool, Gilde Opleidingen en College Den Hulster (OGVO) zijn gevestigd in het westelijke deel van het Middengebied. Daartussen ligt het leegstaande voormalige Veilingterrein en een basisschool. Ten oosten van de Wylrehofweg vind je de algemene begraafplaats, een kinderdagverblijf, een klein bedrijventerrein, Kinderboerderij Hagerhof, een groene zone, Sportpark Vrijenbroek met hockey en atletiek en woningen langs linten.

A67

Het grootschalige Middengebied grenst aan de meer kleinschalige woonbuurten in Venlo-Zuid. De strook met verschillende voorzieningen tussen Hagerhofweg en Waterhoenstraat vormt daarbij over circa 700 meter een brede overgangszone. In schaalgrootte hoort deze zone meer bij het Middengebied. In potentie kan deze zone minder een scheidslijn en meer de verbinding gaan vormen. Het is belangrijk om de ontwikkelingen in deze zone en het verdere Middengebied op elkaar af te stemmen. Dat geldt ook voor de sportvelden achter Den Hulster die mogelijk worden herontwikkeld. Kazerneterrein

3.2 Historie In vroegere tijden was dit een boerengebied tussen vestingstad Venlo en het dorp Tegelen. In de 19e eeuw werd de groei van Venlo en Tegelen ingezet met komst van industrialisatie en nieuwe verbindingen. De onderlinge verbindingsweg (de huidige Tegelseweg) werd in 1845 onderdeel van de verharde Rijksweg. Tussen 1888 en 1917 lag hier de tramlijn tussen Venlo, Tegelen en Steyl. In 1865 werd de spoorlijn MaastrichtVenlo geopend als onderdeel van de doorgaande verbinding naar Breda. Vanaf eind 19e eeuw is de stad Venlo ook ten zuiden van de spoorlijn gaan uitbreiden met woonbebouwing. Het Middengebied bleef daarbij een tussengebied dat geleidelijk werd ingenomen door functies die vanwege hun omvang een plek kregen aan de rand van de stad. In 1902 werd hier de Nieuwe Begraafplaats aangelegd. In 1959 kwam de Venlose Groente Veiling. In 1965 werd een kweekschool en kloosterinternaat geopend, die uiteindelijk overgingen in

Blerick

A73

Veilingterrein Middengebied

historische foto Veilingterrein

ligging in Venlo 15

25 min lopen

7 min fietsen

5 min naar station met bus VE O NL

10 min lopen

10 min lopen

5 min fietsen

5 min lopen

Maasdal 5 min lopen

5 min lopen

5 min lopen

250 m

15 min 7 min lopen fietsen

500 m

1000 m

Plateau

2000 m

Middengebied 1 min snelweg met de auto 10 min lopen

Jammerdaalsche Heide 20 min 7 min lopen fietsen

voorzieningen in de nabijheid

ligging in het landschap

hoogtekaart

16

water legger

Fontys Hogeschool Venlo. In 1984 werd aan de Maas het St. Maartensgasthuis geopend, inmiddels VieCuri. Het Middengebied is verder ingevuld met het bedrijventerrein Hagerhof, Sportpark Vrijenbroek (hockey en atletiek), een natuur- en recreatiegebied (met milieueducatiecentrum en kinderboerderij) en woningbouw (lintbebouwing langs de Natteweg). Sinds het doortrekken van de A73 (2007) en A74 (2012) ligt het Middengebied direct aan de snelweg.

Al met al bestaat het gebied uit een functionele en fragmentarische inrichting in grote percelen. De losse onderdelen hebben geen ruimtelijke of functionele samenhang vanuit een gemeenschappelijke identiteit. Delen van het gebied zijn inmiddels verouderd. Het lege Veilingterrein, met 7 hectare prominent gelegen te midden van de grote voorzieningen, ligt te wachten op een nieuwe bestemming.

3.3 Landschappelijke ligging Het Middengebied ligt tussen het Maasdal en de hoger gelegen Jammerdaalse Heide. Het landschap van de Maas met haar uiterwaarden is de belangrijkste landschappelijke en recreatieve drager van Venlo. De Jammerdaalse Heide is gelegen op het hoogterras met de kenmerkende steilrand. De Molenbeek, de Wittebeek en de Wylrebeek ontspringen op het hoogterras tussen Venlo en Tegelen en stromen via het Middengebied naar de Maas. In de afgelopen jaren zijn de beken gerevitaliseerd om een ecologische verbinding te maken tussen de Jammerdaalse Heide en het Maasdal. Delen van de beek zijn overkluisd en vormen een barrière voor zoogdieren en amfibieën. Op veel plekken is er nog te weinig ruimte voor een natuurlijke inrichting van de beek. Veel opgaand struweel en bomen zorgen voor beschaduwing van de beek en een slechte waterkwaliteit. Rondom de Natteweg/Hagerhofweg zijn vlonderpaden aangelegd om de beek beleefbaar te maken. Meer richting de Tegelseweg is de Molenbeek nauwelijks beleefbaar doordat grote delen ontoegankelijk zijn voor recreanten.

3.5 Sterkes, zwaktes, kansen en bedreigingen De stap naar de gemeenschappelijke identiteit begint met het benoemen van sterktes en zwaktes, en van kansen en bedreigingen. Die worden weergegeven in het schema.

Door de historische ontwikkeling is het Middengebied een gefragmenteerd gebied van afgezonderde percelen met elk een eigen programmatische invulling. In landschappelijke zin zijn het ‘kamers’ die worden omringd door smalle wegen met een kenmerkende boomstructuur.

3.4 Karakterschets Het Middengebied heeft een suburbane uitstraling waar veel mensen dagelijks doorheen rijden of komen voor één van de bestemmingen. Het westelijke deel van het gebied, met onder meer het ziekenhuis en de onderwijsvoorzieningen, ziet verreweg de meeste mensen. De brede en drukke Tegelseweg is daarbij dominant aanwezig. De weg vormt de belangrijke verbinding voor autoverkeer tussen het centrum van Venlo en de oprit naar de A73 en Tegelen. Gemiddeld maken circa 31.000 motorvoertuigen (mvt) per etmaal gebruik van de Tegelseweg. Van dit aantal zijn circa 11.500 mvt (37%) bestemmingsverkeer (circa 7.000 VieCuri en circa 4.500 Fontys + verkeer Hagerhofweg). Tegelijk vormt de weg met al dat verkeer een harde scheidslijn tussen VieCuri Medisch Centrum en de rest van het Middengebied. Aan de oostzijde van de Tegelseweg liggen onder meer de Fontys Campus en het voormalige Veilingterrein. Ten noorden van het Veilingterrein zijn onder meer Gilde Opleidingen en College Den Hulster gevestigd in de zone tussen Hagerhofweg en Waterhoenstraat. Gevoelsmatig - en in zekere zin ook functioneel en ruimtelijk behoort deze zone bij het Middengebied. Verder naar het oosten wordt het minder druk in het Middengebied en komen mensen er vooral voor een specifieke bestemming.

Voor inwoners van Venlo is dit deel ook een recreatief buitengebied met groen, een kinderboerderij en een sportpark met hockey en atletiek. Langs de Natteweg, Hagerlei en Wittendijkweg liggen woningen. Buiten deze lintbebouwing heeft het Middengebied geen woonbestemming.

17

Sterktes

Zwaktes

• Grote instituten, gebiedspartners • Kernlocatie voor zorg, onderwijs en sport • Veel dagelijkse gebruikers, veel dynamiek • Goede bereikbaarheid auto en fiets • Veel ruimte voor ontwikkeling • Landschappelijke structuur, groen en water • Campusachtige setting • Veilingterrein in centrum, 7 ha potentie

• Functionele inrichting • Naar binnen gekeerde enclaves • Geen onderlinge samenhang • XL-beleving, geen menselijke maat • Gevoel van randgebied stad, overgangszone • Langjarige leegstand Veilingterrein • Autowereld, Tegelseweg dominant • Beperkte bereikbaarheid OV

Kansen

Bedreigingen

• Venlo groeit • Momentum voor verandering groot gebied • Draagvlak bij gemeente • Inzet op grote stedelijke opgaven • Draagvlak bij gebiedspartners • Inzet op nieuwe toekomststrategie • Wil om te verbinden en synergie te creëren • Wonen, verblijven als toegevoegde waarde • Gezondste Regio: gezondheid als thema • Warmtenet obv aquathermie HagerhofOost • Dijkverzwaring geeft koppelkansen • Enthousiasme bij partijen om te vestigen

• Marktrisico: achterblijvende vraag • Pad-afhankelijkheid inrichting dijk en weg • Pad-afhankelijkheid keuzes gebiedspartners • Geen eigendom op strategisch punt • Lange termijn draagvlak en commitment

4. EEN NIEUWE GEBIEDSIDENTITEIT 4.2 Kernboodschap De kern van de nieuwe identiteit luidt als volgt:

4.1 Kiezen voor een nieuwe richting Het Middengebied is een fascinerend stuk stad in Venlo. Als vestigingsplek van omvangrijke regionale voorzieningen in zorg en onderwijs heeft het gebied grote inhoudelijke betekenis. Tegelijk is sprake van een verouderde ruimtelijke structuur. Het gebied is opgedeeld in grootschalige fragmenten met elk een eigen invulling. Het ontbreekt daarbij aan onderlinge samenhang en een gemeenschappelijk verhaal. Kansen voor groei en innovatie worden hierdoor gemist. De gebiedspartners zijn echter ambitieus en zien dat het gebied veel potentie heeft om vergaand te vernieuwen. Vanuit de verschillende ambities van partijen is daarbij behoefte aan een gemeenschappelijke richting en het doorbreken van (ruimtelijke) belemmeringen.

Met het Veilingterrein voorop wordt het Middengebied wordt omgevormd tot een nieuw gemengd stadsdeel en kennisdistrict dat excelleert in positieve gezondheid. Daarbij staat de gezonde mens centraal. Het gaat dan onder meer om gedragsverandering, preventie, bewegen, mentale gezondheid, gezonde voeding en innovatieve concepten en producten. Het gebied is toekomstbestendig ingericht als een aangename, gezonde en groene leefomgeving die goed is voor mens, klimaat en biodiversiteit. De focus op positieve gezondheid versterkt de ambities van de Gezondste Regio. Het Middengebied is het vestigingsgebied van grote regionale voorzieningen in zorg en onderwijs. Zij bieden een podium en kennisnetwerk voor vernieuwingen op het snijvlak van zorg, onderwijs, wonen en werken. Mogelijkheden ontstaan voor innovatieve ‘denkers’ en praktijkgerichte ‘doeners’ (in onderwijs en nieuwe economische activiteiten) vanuit crossovers met (hightech) maakindustrie en horeca.

Om goed richting te kunnen geven aan de gebiedstransformatie is het Middengebied gebaat bij een helder toekomstperspectief en een overtuigend geformuleerde en gedragen identiteit. Het gebied heeft een ziel en een karakter nodig. De praktijk leert dat gebieden met een sterke identiteit in staat zijn betekenis te geven aan gebruikers en mee te kunnen bewegen met de toekomst. Een gemeenschappelijk gedragen gebiedsidentiteit geeft als stip op de horizon duidelijkheid, en werkt als een kompas voor de gewenste ontwikkelrichting. Met het vizier op dat kompas kunnen nieuwe ontwikkelingen de ruimte krijgen – zolang ze passen bij de gewenste identiteit en deze gaan versterken.

Deze kernboodschap wordt hierna uitgewerkt.

4.3 Thema’s en waarden van de nieuwe identiteit Om de essentie van het Middengebied te vangen in woorden zijn thema’s en waarden benoemd. Thema’s gaan over de tastbare inhoud in het gebied: wat gaat het Middengebied bieden? Waarden gaan over de niettastbare inhoud waarmee betekenis en gewicht wordt gegeven aan de thema’s: wat wil het Middengebied vertellen?

Een nieuwe identiteit is dus ‘kiezen voor een richting’, en gaat over de essentie van het gebied. Deze komt echter niet ‘zomaar’ uit de lucht vallen, en is ook niet ‘zomaar’ op de tekentafel bedacht. Een nieuwe gebiedsidentiteit bouwt in de eerste plaats voort op wat er al is – fysiek natuurlijk, maar ook in de beleving van betrokkenen. Vanzelfsprekend is op deze plek de aanwezigheid van zorg, onderwijs en sport van groot belang. Deze thema’s zijn van grote waarde voor de stad en zullen altijd een bepalende identiteitsdrager van het Middengebied zijn. Daarnaast is het belangrijk wat in de verdere stad gebeurt en welke kansen daaruit voortvloeien. Diverse organisaties in Venlo zien de potentie van het Middengebied als innovatieve hotspot rondom de genoemde thema’s en willen graag meedoen. Het enthousiasme draagt bij aan de verbeelding van de sfeer en het karakter.

In het gebied zijn thema’s als zorg, werken, onderwijs en sport al prominent aanwezig en het is de ambitie om deze thema’s te versterken en te verbreden. Het thema wonen wordt geïntroduceerd waardoor het gebied in beleving en positionering een grote verandering gaat doormaken. Dit wordt aangevuld met aanvullende thema’s als recreatie, horeca en groen die de bedoelde identiteit gaan versterken. In termen van activiteiten gaat het hier om zorgen, leren, werken, verblijven, ontspannen, bewegen, vermaken en verbinden.

In de tweede plaats wordt de identiteit bepaald door keuzes over de toekomstrichting. Een deel van die keuzes wordt bepaald door de grotere opgaven en ambities van de stad en de regio. Denk hierbij aan de ambities om economisch te vernieuwen en talenten te binden. Ook thema’s als een groene en gezonde verstedelijking, een nieuw mobiliteitsconcept en een gevarieerd woonprogramma zijn bepalend. Andere keuzes komen voort uit het doorlopen traject met de gebiedspartners. De gesprekken met hen gingen over passende thema’s en kernwaarden voor het Middengebied en het Veilingterrein. Maar ze gingen ook heel concreet over het toekomstige gebruik en de toekomstige ruimtelijke inrichting.

Dit alles hebben we vertaald naar vier gebiedsthema’s die richting gaan geven aan de toekomstige invulling van het plangebied: 1. Energieke stad. In het Middengebied draait het bij uitstek om gezond en vitaal leven. Met een mix aan functies en doelgroepen is het een levendig en dynamisch stadsdeel. Hier kun je vermaken, ontspannen, bewegen en sporten. 2. Talentvolle stad. Het Middengebied is een toekomstgericht kennisdistrict op het snijvlak van gezondheid, zorg, onderwijs en technologie waarbij de mens centraal staat; een plek om te leren, jezelf te ontplooien en te groeien. Kansen liggen er voor ‘doeners’ vanuit de crossovers met (hightech) maakindustrie en horeca. Met slimme, innovatieve oplossingen wordt hier gefocust op ontwikkelkansen. Het is daarmee ook een living lab gebied waar geëxperimenteerd kan worden. 3. Groene stad. Het Middengebied krijgt zoveel mogelijk een groen-blauwe inrichting; een toekomstbestendige leefomgeving gericht op het bevorderen van gezondheid en dus met alle ruimte voor ontspanning, bewegen en sport. Voetgangers en fietsers hebben hier de prioriteit. De groene omgeving is klimaatbestendig en vriendelijk voor plant, dier en mens. 4. Verbonden stad. Het Middengebied bestaat uit een samenhangende leefwereld met deelgebieden die elk een eigen identiteit en programmatische signatuur hebben. Het geheel is open, divers en inclusief.

De onderlinge samenhang komt fysiek tot uiting in onderlinge verbindingen en ontmoetingsplekken, en programmatisch in samenwerking, synergie en kruisbestuiving.

De volgende keuzes vormen de basis voor de nieuwe gebiedsidentiteit van het Middengebied: • GEZOND | positieve gezondheid, groene leefomgeving, zorgvoorzieningen, sport • ONTWIKKELEN | kennis, onderwijs, innovatie, leven lang leren, economische kansen • EIGENAARSCHAP | wonen en verblijven • DIVERS | mix van doelgroepen • ONTMOETEN | in de buitenruimte en voorzieningen • VERRASSEND | uitstraling van hoge ontwikkelkwaliteit • DUURZAAM | klimaatbestendig, natuurinclusief, maatgerichte oplossingen • AUTOLUW | voorrang voor voetgangers en fietsers • PLACEMAKING | ruimte voor bijzondere initiatieven

19

identiteit Energieke stad

Talentvolle stad

Groene stad

Verbonden stad

Mix van doelgroepen Levendig en dynamisch Vermaken, ontspannen, bewegen en sporten Gezond en vitaal

Toekomstgericht Ontwikkelkansen Mens centraal Jezelf ontplooien en groeien Slimme innovatieve oplossingen Experimenteel living lab

Groen-blauwe inrichting Gezondheid bevorderend Voetgangers en fietsers Klimaatbestendig Biodiversiteit bevorderend

Samenhangende leefwereld Open, divers en inclusief Ontmoeten Delen, synergie en kruisbestuiving

Verwonderd avontuurlijk verrassend levendig

positief vernieuwend creatief

Gezond

Optimistisch

duurzaam natuurlijk bewust 20

open laagdrempelig doorwaadbaar

Uitnodigend

Deze thematiek krijgt verdere betekenis met de volgende vier kernwaarden: 1. Verwonderd. De bestaande gefragmenteerde structuur krijgt een nieuwe invulling met kamers die onderdeel zijn van een groter geheel. Door ze te verbinden ontstaat een verrassende omgeving met kleurrijke, levendige plekken en avontuurlijke routes. 2. Optimistisch. In alle opzichten wordt het een vernieuwende omgeving waar positief naar gezondheid wordt gekeken. Qua invulling en uitstraling is het gebied ingericht op synergie met waar mogelijk creatieve en innovatieve ontwikkelingen. 3. Gezond. Gezondheid is een kernwaarde die tot uitdrukking komt in de invulling en inrichting van het Middengebied. Overal in het gebied wordt het groen. Het natuurlijke en duurzame karakter zorgt voor een gezonde leefomgeving die klimaatbestendig is, de biodiversiteit versterkt en bewustwording bevordert. 4. Uitnodigend. Het wordt bij uitstek een uitnodigende omgeving waar iedereen zich welkom voelt. Het gebied is open en gemakkelijk doorwaadbaar. Tussen functies zijn er cross-overs waardoor het voor het publiek laagdrempelig is en ontmoetingen worden gestimuleerd.

In de tweede plaats gaat het om de impact op de fysieke leefomgeving. Het Middengebied kan uitgroeien naar een pronkstuk voor de gezonde stad: een buitengewoon aantrekkelijke, sociaal-inclusieve en groene leefomgeving waar positieve gezondheid wordt gestimuleerd. De gezonde mens staat hierbij centraal. Het uit zich in een uiterst groene inrichting van het gebied waarin gezond leven wordt gestimuleerd en het gebied zich kan onderscheiden in klimaatadaptatie, circulariteit, nieuwe mobiliteit en biodiversiteit. Hiermee profileert het Middengebied zich nadrukkelijk als pionier en gids naar een betere toekomst waarbij leven in de stad goed samengaat met duurzaamheid en gezondheid.

De invulling van de thema’s en de kernwaarden moeten natuurlijk groeien in de tijd. Waarden worden sterker wanneer ze door meer mensen worden gevoeld en gedeeld. Een deelgebied als het Veilingterrein zal ook meer relevantie krijgen wanneer meer mensen zich er mee gaan identificeren: bewoners en ondernemers die trots zijn op hun plek, en bezoekers die er ook graag deel van uitmaken. De gebruikers in het gebied zijn dus belangrijk bij het uitbouwen van de identiteit. Of ze nu dagelijks aanwezig zijn of sporadisch op bezoek komen. Zij zijn immers degenen die de waarden uitdragen en zorgen voor vertelkracht. Dat zeggende moeten we beseffen dat de uiteindelijke transformatie van het Middengebied bestaat uit een langjarig traject met geleidelijke stappen. Bepaalde delen van het Middengebied zoals het Veilingterrein zullen al op korte termijn gerealiseerd kunnen worden, maar andere delen zullen naar de toekomst met meer flexibiliteit rekening moeten houden. Onvoorspelbaarheid en afhankelijkheid van onzekere gebeurtenissen is hierbij de praktijk. Het betekent dat er ruimte moet zijn voor adaptatie en nieuwe initiatieven. Een gefixeerd eindbeeld voldoet daarbij dus niet.

Het Middengebied is uitstekend bereikbaar, zowel van buiten de stad als vanuit de stad zelf. De regionale zorg- en onderwijsvoorzieningen hebben een goede aantakking op het snelwegennet en het openbaar vervoer nodig; dat is hier goed voor handen. Er is een directe afslag van de A73 en diverse buslijnen halteren aan de Tegelseweg van en naar het station (circa 8 minuten). De afstand (voor fietsers en voetgangers) tussen het station en het Middengebied is ongeveer 2 kilometer.

Vanuit de bestaande ruimtelijke structuur wordt een nieuw type omgeving gerealiseerd waarin de onderlinge deelgebieden een eigen invulling hebben, maar verbonden zijn en synergie creëren. Naast zorg en onderwijs omvat het gebied een kleurrijk palet aan wonen, werken en vrijetijdsvoorzieningen waaronder sport en horeca. De mix van functies geeft onderlinge meerwaarde; het zijn bouwstenen in een groter geheel van een gebied dat excelleert als gezonde omgeving.

Voor de stad Venlo is het Middengebied een belangrijke entree. Nu wordt deze entreefunctie vooral beleefd op de Tegelseweg als invalsroute voor autoverkeer. Met de beoogde transformatie kan het gebied zélf beter beleefd worden. Het Middengebied kan niet alleen als voorzieningenplek maar ook als groene parkachtige leefomgeving met vrijetijds- en ontmoetingsfuncties een betekenisvol stadsdeel worden. Daarmee zal het gebied niet alleen in de stad maar binnen de gehele agglomeratie een nieuwe positie innemen. Vooral op het niveau van de buurt heeft dit veel impact. Voor Venlo-Zuid ontstaan geheel nieuwe mogelijkheden in de uitwisseling. Maar ook de aloude positie van het gebied als schakel en buffer tussen Venlo en Tegelen krijgt nieuwe betekenis. Het ‘harde’ doorgangsgebied wordt veel meer een ‘zachte’ leefomgeving en bestemmingsgebied. Daarbij is het essentieel om het gebied voor voetgangers en fietsers goed te verbinden met Venlo-Zuid, de rest van de stad en richting Tegelen. De nieuwe Hei-tot-Maas-route biedt als parkzone een nieuwe groene ruggengraat van het Middengebied dat voor de omgeving ook recreatief van toegevoegde waarde zal zijn. Inbedding van deze route in het bestaande weefsel op buurtniveau en stedelijke schaal is belangrijk voor het functioneren van de stad van morgen.

Naast deze nieuwe positie op stedelijke schaal is het tevens relevant oog te houden voor de situering in de bestaande context. Niet alles in het Middengebied gaat op de schop. Delen van het Middengebied blijven zoals ze zijn, en van andere delen is de toekomst nog ongewis. Er kan echter veel in beweging worden gezet met een aantal bepalende ingrepen en ontwikkelingen. In ieder geval gaat het daarbij om de transformatie van het Veilingterrein en de aanleg van de Hei-tot-Maas-route.

4.4 Positionering Bij de gebiedsidentiteit is het ook belangrijk hoe het Middengebied zich positioneert en onderscheidt ten opzichte van andere gebieden. Het gaat daarbij om verschillende schaalniveaus. De ambitie is dat het Middengebied zich op de stedelijke en regionale schaal positioneert als een nieuwe hotspot voor economische, technologische en educatieve activiteiten rondom positieve gezondheid. Het gebied huisvest grote regionale voorzieningen in zorg en onderwijs die vanuit hun innovatiekracht bijdragen aan de maatschappelijke en economische ambities van stad en regio. Het Middengebied is een innovatief stadsdeel waar de gezonde mens centraal staat. In de eerste plaats gaat dit om een nieuwe conceptuele benadering. Vanuit een focus op positieve gezondheid liggen er volop kansen vanuit de samenwerking en kruisbestuiving tussen zorg, onderwijs en wonen. Ook liggen er kansen voor ‘doeners’ (onderwijs en nieuwe economische activiteiten) vanuit crossovers met (hightech) maakindustrie en hospitality, horeca. De huidige ‘spelers’ in het gebied hebben een grote rol in deze transformatie. Door invulling te geven aan de eigen ambities en het herinrichten van de eigen omgeving wordt bijgedragen aan het geheel. Nieuwe kansen ontstaan in samenwerkingsverbanden. Het collectief zal worden aangevuld met andere initiatiefnemers die willen meedoen.

In gezamenlijkheid wordt door de gebiedspartners gestreefd naar vernieuwing op het snijvlak van gezondheid, zorg, onderwijs, wonen en economische spin-offs.

Met de ontwikkeling van het Middengebied en het Veilingterrein krijgt Venlo de kans om zich als stad te vernieuwen en te versterken. Met het nieuwe toekomstperspectief wordt een innovatief en gezond stuk stad met een eigen karakter toegevoegd aan de stad, waar straks hopelijk met trots over wordt gesproken. Dit verandert de kaart van de stad en daarmee zal het flink kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van Venlo.

21

gezondheidsambities

sociale verbondenheid

klimaatbestendig

groen en biodiversiteit

Functiemenging Uitnodigen tot ontmoeten Samenwerking en kruisbestuiving Zorgen Een leven lang leren Participatie en co-creatie Publieke activiteiten

Minimaliseren verharding Robuuste groen-blauwe systemen Toevoegen waterelementen Waterbuffering door retentiedaken Koele plekken aan water Routes afwisselend in zon en schaduw

Robuuste groen-blauwe structuur Biodiversiteit vergroten Leefgebied voor planten en dieren vergroten Gebiedseigen klimaatbestendige beplanting Toevoegen bomen Groene gevels of daken met natuurwaarde Natuurinclusief bouwen

gezonde mobiliteit

milieukwaliteit en duurzaamheid

gezond leven

Inrichting daagt uit tot bewegen Stimuleren fietsen en lopen Veilige routes voor langzaam verkeer Groene verblijfsgebieden in de buitenlucht Plekken in de zon en schaduw Beperken automobiliteit (Elektrisch) deelvervoer Lage parkeernorm

Creëren toekomstwaarde Klimaatneutraal bouwen Energievraag verminderen Benutten duurzame energiebronnen Benutten oriëntatie zon Gezonde binnenmilieus creëren Gezonde bodemkwaliteit

Bewust leven Bewegen, sporten en spelen Groene buitenruimte Rust en ontspanning Eetbaar groen, moes- en pluktuinen Veilige leefomgeving Tegengaan geluidshinder

22

5. GEZONDHEID ALS LEIDMOTIEF 5.2 Ambities voor de leefomgeving Gezondheid als leidmotief betekent ook dat, naast conceptuele vernieuwing, het Middengebied kan excelleren met het herinrichten van de fysieke leefomgeving naar gezonde principes. De gezondheid van mensen wordt door veel factoren beïnvloed, zowel in positieve als negatieve zin. De leefomgeving speelt bij veel van deze factoren een rol. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die bewoners als prettig ervaren, waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn, en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Het gaat dus om gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering. Een gezonde leefomgeving kan de gezondheid van mensen dus positief beïnvloeden. Daarmee wordt positieve gezondheid ook direct zichtbaar en toepasbaar.

5.1 Aanjager voor vernieuwing In de nieuwe gebiedsidentiteit staat positieve gezondheid centraal. Het gaat daarbij onder meer om gedragsverandering, preventie, bewegen, mentale gezondheid, gezonde voeding en innovatieve concepten en producten. Er liggen grote conceptuele kansen. Het leidmotief van positieve gezondheid komt niet uit de lucht vallen. Het ligt in het verlengde van de economische, technologische en educatieve activiteiten waar stad en regio al volop mee bezig zijn en zich op profileren. Met het profiel van de Gezondste Regio worden diverse activiteiten aangejaagd. De agrofood sector is een belangrijk speerpunt. Zo is de Brightlands Campus Greenport Venlo in een snelle groeifase belandt vanuit de focus op gezonde voeding en future farming. Daarnaast liggen er grote uitdagingen in het verlengde van de maatschappelijke opgaven die stad en regio hebben op het vlak van arbeidsmarkt en vergrijzing. De zorgsector groeit snel en een bredere benadering van gezondheid biedt nieuwe kansen voor onderwijs, nieuwe economische activiteiten en jonge talenten. Het Middengebied kan een nieuw en aanvullend kennisdistrict voor Venlo zijn. Vanzelfsprekend wordt niet beoogd om concurrerende activiteiten van de Brightlands Campus te arrangeren maar juist om nieuwe kansen te ontdekken en te benutten.