Document · PDF

381324 Bijl01. Omgevingsvisie Venlo 2040.pdf

Raadsvergadering 15 mei 2025, gemeente VenloBij agendapunt: 2.3: Omgevingsvisie Venlo 2040 (381324)24.712 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040 TOEKOMSTBEELD VAN DE GEMEENTE VENLO IN 2040

INHOUD

VOORWOORD

SAMENVATTING

INLEIDING

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Grote opgaven vragen om een integrale visie Omgevingsvisie en Omgevingswet Hoe en met wie maakten we deze omgevingsvisie? Omgevingeffectenscan Leeswijzer

7 8 9 11 11

ONZE GEMEENTE VENLO

2.1 2.2

Kenschets gemeente Venlo Venlo in de regio

13 16

TOEKOMSTVERHAAL LANGS 5 AMBITIES

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Venlo maakt een schaalsprong Venlo gaat voor een vitale leefomgeving Venlo zet in op een mobiliteitstransitie Venlo werkt aan een waardevolle economie Venlo wordt klimaatbestendig

19 21 21 22 23

EEN AANTREKKELIJK EN CENTRAAL STEDELIJK GEBIED

4.1 4.2 4.3 4.4

Hart centraal stedelijk gebied Transformatiegebieden Stedelijke woongebieden Werklocaties

32 36 39 44

VITALE EN LEEFBARE DORPEN

5.1 5.2 5.3 5.4

Arcen Lomm Velden Belfeld

52 52 52 54

EEN BELEEFBAAR, VEERKRACHTIG EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED

6.1 6.2

Perspectief buitengebied Maas en beken

58 61

UITVOERING

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Samenwerking Instrumenten voor uitvoering Uitvoeringsprogramma Evaluatie Bekostiging

65 66 67 68 68

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

VOORWOORD Geachte lezer, Voor u ligt de nieuwe Omgevingsvisie Venlo 2040. Met deze visie geven we richting aan onze ambities voor de fysieke leefomgeving. Een belangrijk document waarin we voor onze inwoners, maatschappelijke organisaties en private partijen duidelijk maken hoe we de komende jaren om willen gaan met de ruimtelijke omgeving in Venlo. De gemeentelijke ambities zijn hierbij groot. We willen als Venlo een schaalsprong maken. Dat betekent dat we een grote woningbouwopgave hebben. Een belangrijke opgave, omdat veel huidige Venlonaren geen passende woning kunnen vinden. Daarnaast is onze inzet gericht op het aantrekken van meer inwoners en het voorzieningenniveau voor onze inwoners te behouden en te versterken. Een schaalsprong betekent ook dat we extra inzetten op het versterken van onze groenstructuren en de verbinding tussen de stad en dorpen met het buitengebied. Cruciaal daarbij is dat de (maatschappelijke) voorzieningen meegroeien. Verder gaan we voor toekomstbestendige bereikbaarheid en zetten we in op ruimte voor onze (stedelijke) economie. Zo blijft Venlo een fijne stad voor onze huidige bewoners en de nieuwe inwoners die we willen verwelkomen. Deze omgevingsvisie hebben we als gemeente niet alleen gemaakt. We hebben op diverse momenten in het proces met onze inwoners gesproken, maar ook met onze ketenpartners en andere belanghebbenden.

Zij hebben een grote en waardevolle bijdrage geleverd aan deze visie. Dat is ook noodzakelijk om gezamenlijk onze ambities waar te maken. Zo zorgen we er samen voor dat Venlo ook in de toekomst een aantrekkelijke gemeente blijft.

Tom Verhaegh wethouder Wonen, Ruimtelijke ordening & Sport

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

SAMENVATTING Voor u ligt de samenvatting van de omgevingsvisie voor Venlo. In de omgevingsvisie gaat het om de vraag: hoe ziet de gemeente Venlo eruit in 2040? In deze omgevingsvisie beschrijven we als gemeente hoe we kijken naar de ontwikkeling van de gemeente Venlo. We geven aan welke kansen én uitdagingen er zijn. En hoe we daarmee om willen gaan. Wonen, werken, mobiliteit, gezondheid, recreatie, duurzaamheid, water, natuur, cultuurhistorie, landbouw, buitengebied: alles wat te maken heeft met de fysieke leefomgeving komt voorbij. Deze omgevingsvisie maakten we als gemeente Venlo samen met inwoners, belanghebbenden en de politiek. Zij hebben intensief mee gepraat en hun inbreng gegeven. Samen hebben we gekeken naar alle aspecten van de fysieke leefomgeving. Met als resultaat deze integrale visie. In 2040 is de gemeente Venlo een sterke en aantrekkelijke gemeente waarin inwoners van gemeente Venlo én nieuwkomers een plek hebben verworven, er is ruimte voor nieuwe economische verdienmodellen om inwoners van werk en inkomen te voorzien en water- en bodemsystemen zijn sturend geworden in al onze ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij vergeten we niet waar we vandaan komen; de historische gelaagdheid in de gemeente is ons fundament voor de toekomst. Onze stad, dorpen en landelijk gebied staan in verbinding met elkaar, met de regio en in harmonie met de Maas.

We zijn qua omvang gegroeid en meer mensen voelen zich thuis in de gemeente. Venlo biedt ruimte om te wonen, werken, leren, ondernemen, genieten en recreëren. Om deze toekomst te bereiken, werken we aan 5 ambities:

1. Venlo maakt een schaalsprong Als gemeente Venlo kijken we positief vooruit en zijn we ambitieus. Omdat we grote kansen zien voor onze gemeente, zetten we de komende decennia in op een forse schaalsprong op verschillende fronten, zoals woningbouw, voorzieningenniveau, bedrijvigheid en mobiliteit. Deze geregisseerde ontwikkelingen gaan een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

in de hele gemeente in 2040 en daarna. Zowel in de bruisende binnenstad als in de aantrekkelijke wijken, de vitale dorpen, bedrijventerreinen als het groene landelijk gebied. In het Centraal stedelijk gebied zetten we in op dynamische, stedelijke woon- en werkmilieus die gedifferentieerd en duurzaam zijn. In de dorpen zien we bouwen als sociaal investeren; voldoende woningen voor de (boven)lokale behoefte houden de dorpskernen vitaal en levendig. Het voorzieningenniveau in de gemeente Venlo krijgt een stevige impuls door het aantal inwoners en onze gemeente versterkt daarmee haar positie in de (Eu) regio.

2. Venlo gaat voor een vitale leefomgeving We maken de schaalsprong onder andere vanuit een fundamenteel uitgangspunt: een vitale leefomgeving. Want de schaalsprong is niet slechts een woningbouwopgave. Als contramal van deze schaalsprong is het klimaatadaptief inrichten van onze fysieke ruimte essentieel. Enerzijds vanuit ecologisch perspectief en anderzijds om een leefbare stad te behouden. Zo zetten we in op robuuste groen-blauwe structuren in de stedelijke gebieden en het buitengebied – deze dragen bij aan klimaatadaptatie en een gezonder, schoner leefklimaat voor alle inwoners. We gaan voor een leefomgeving in 2040 die beweegvriendelijker is, en waarbij de verkeersveiligheid en luchtkwaliteit is verbeterd. De benodigde versnelling en doorontwikkeling van de bouwopgave gaat hand in hand met een verdere versterking van de kwaliteit van de woonomgeving – bij nieuwbouw pakken we kansen om gelijktijdig maatregelen te nemen op het gebied van de woonzorgopgave, verduurzaming, circulariteit, gezonde leefomgeving en klimaatadaptatie. Tegelijkertijd heeft een vitale leefomgeving een sociale component. We zetten daarom in op gemengde wijken, met een goede mix tussen inwoners van verschillende leeftijden, opleidingsniveaus en inkomens.

Daarnaast zorgen we voor voldoende passende ontmoetingsplekken, sportfaciliteiten en culturele voorzieningen voor sociale verbondenheid en vitale gemeenschappen.

3. Venlo zet in op een mobiliteitstransitie Om de schaalsprong goed tot zijn recht te laten komen – voor zowel inwoners als economische activiteiten – is het randvoorwaardelijk dat we het mobiliteitssysteem op een toekomstbestendige manier laten meegroeien. Hiervoor investeren we enerzijds fors in onze regionale bereikbaarheid – via spoor, weg en water – waardoor we onze positie als hoogwaardig vervoersknooppunt in de (Eu)regio versterken. Ook investeren we in de lokale bereikbaarheid. Hierin zetten we een transitie in gang. We bewegen naar een situatie waarbij verplaatsing met het openbaar vervoer, de fiets en te voet als norm maximaal gefaciliteerd wordt, inclusief slimme koppelingen met deelmobiliteit. Dit komt samen in mobiliteithubs in de wijken. De keuze voor deze benadering past bij onze ambitie om de verkeersveiligheid en leefbaarheid (gezondheid, geluidsoverlast) van onze gemeente te verbeteren.

4. Venlo werkt aan een waardevolle economie We gaan ons de komende jaren focussen op duurzame en toekomstbestendige economische groei, waarbij het begrip brede welvaart vanuit economisch perspectief centraal staat. We bouwen verder op datgene wat we al hebben. We investeren daarom in de kenniseconomie en zetten Venlo steviger op de kaart als innovatieve kennisstad door goed functionerend onderwijs, het aantrekken van buitenlandse studenten en veel koppelingen tussen studenten en het bedrijfsleven. De Brightlands Campus is hiervoor een belangrijke speler en ook het Centraal Stedelijk gebied wordt steeds meer de plek voor onze stedelijke economie met kennisintensieve bedrijvigheid. De bestaande bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen spelen hier een grote rol in. Zo gaat onze economie ‘van volume naar waarde’. Ook krijgen MKB-bedrijven en bedrijven in de circulaire economie meer ruimte op bestaande werklocaties en zoeken we naar extra ruimte voor nieuwe werklocaties (40 hectare) voor het lokale en regionale MKB. Tegelijkertijd zetten we in op de verbreding van ons economisch profiel, waarin de vrijetijdseconomie en de zorgsector steeds belangrijker worden als pijlers van onze economie. We versterken onze regionale aantrekkingskracht, blijven het toeristisch aanbod doorontwikkelen en zetten in op innovatie in de zorgsector.

ecosysteem. De Maas stroomt prominent door het landschap, afgewisseld met vitale bossen en natuurgebieden. Deze gebieden worden optimaal beleefbaar en bereikbaar gemaakt voor recreatie en toerisme en sluiten naadloos aan op de stedelijke omgeving. Naast het behoud van de natuurlijke omgeving, verbetert Venlo de waterveiligheid. De bebouwde omgeving wordt vergroend, zodat inwoners en bezoekers overal in de stad koele plekken met voldoende schaduw vinden. De aanleg van groen-blauwe structuren draagt bij aan een prettig leefklimaat en maakt de stad beter bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. De ontwikkeling van een klimaatbestendig Venlo gaat hand in hand met verduurzaming en energietransitie. Venlo werkt hard aan klimaatneutraliteit en een volledig circulaire economie in 2050. De grondstoffentransitie is in volle gang en circulariteitsprincipes worden breed toegepast. Zo gaan we aan de slag met duurzame warmtevoorzieningen in wijken, investeren we in de energieinfrastructuur en werken we verder aan het vinden van geschikte locaties om de duurzame opwek binnen gemeente Venlo te vergroten. In het buitengebied zijn bodem en water sturende principes: toegekende functies volgen steeds meer het landschap en de ondergrond. We verbeteren de natuur- en waterkwaliteit en versterkt ecologische verbindingszones.

Gebiedsgerichte uitwerkingen De gemeente Venlo kent veel afwisseling. Onze verschillende gebieden verdienen daarom ook een gebiedsgerichte, passende aanpak. Daarom hebben we de vijf ambities voor Venlo vertaald in gebiedsgerichte keuzes. Op deze manier geven we elke plek in onze gemeente een passende ontwikkelrichting mee voor de toekomst. Deze gebiedsgerichte uitwerkingen zijn uitgewerkt in de hoofdstukken 4, 5 en 6. We onderscheiden in totaal zes deelgebieden: → Hart van het Centraal stedelijk gebied (Binnenstad Venlo, Kazerneterrein, Blerick centrum, Stationsomgeving Venlo / Zuidrand binnenstad)

→ Transformatiegebieden (Middengebied en Veilingterrein, Stationsgebied Tegelen, Canon Campus, Zuidoost flank en Keulse Barrière, Ubroek, Spooremplacement)

5. Venlo wordt klimaatbestendig Venlo in 2040 is een toonbeeld van een groene en duurzame gemeente die de uitdagingen van klimaatverandering succesvol aanpakt. De gemeente investeert in robuust natuur-, water- en bodembeheer, wat resulteert in een gezond en veerkrachtig

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

→ Stedelijke woongebieden (Stadsdeel Blerick, waaronder de dorpen Hout-Blerick, Boekend; Stadsdeel Venlo, waaronder Venlo-Oost, Venlo-Zuid en het dorp ‘t Ven; Stadsdeel Tegelen, waaronder Kloosterdorp Steyl)

→ Werklocaties (Tradeport Venlo, Industriehaven, Brightlands Campus, Fresh Park Venlo, Spikweien, etc.)

→ Dorpen (Arcen, Lomm, Velden, Belfeld) → Maas en beken

1 INLEIDING

Foto ingezonden door: Marlie Stoelinga

Het jaar 2040 lijkt nog ver weg. Toch is het dichterbij dan het lijkt. Want nú bedenken we samen hoe onze leefomgeving er dán uitziet. Met deze omgevingsvisie kijken we vooruit naar het jaar 2040 en schetsen we wat voor gemeente we dan willen zijn: Venlo als krachtig stedelijk gebied in een dynamische regio, omgeven door vitale, leefbare dorpen, een toekomstbestendig buitengebied en voldoende bedrijvigheid en werkgelegenheid voor onze inwoners. Met de rust en ruimte, maar ook de hoogstedelijke kwaliteiten. Hoe we willen dat onze leefomgeving er dan uitziet, welke keuzes we daartoe maken en hoe we hier met elkaar aan willen werken, staat in deze omgevingsvisie. Werken aan een toekomstbestendige leefomgeving doe je samen. We hebben deze omgevingsvisie dan ook gemaakt samen met inwoners, belanghebbenden en de politiek. De visie geeft richting aan toekomstige ontwikkelingen, initiatieven en beleid van onze gemeente voor de komende jaren. Daarnaast beschrijven we hoe we daar op hoofdlijnen uitvoering aan willen geven. We willen hiermee uitnodigen, inspireren en tegelijkertijd ruimtelijke kaders stellen. We zien deze omgevingsvisie ook als een uitnodiging om samen met ons te werken aan een toekomstbestendige leefomgeving. Onze gemeente staat aan de vooravond van een stevige groei de komende jaren. Deze groei gaan we samen vormgeven.

Tijdens het opstellen van deze omgevingsvisie hebben we gemerkt dat er animo leeft in onze wijken en dorpen om mee te denken over de toekomst van onze leefomgeving. Deze energie houden we graag vast – om ook richting 2040 te zorgen voor een gemeente waarin het fijn wonen, werken, ondernemen en verblijven is.

1.1 GROTE OPGAVEN VRAGEN OM EEN INTEGRALE VISIE De gemeente Venlo is voor veel mensen een fijne plek om te wonen, werken en recreëren. Daar zijn we trots op en dat willen we in de toekomst zo houden. Veranderende omstandigheden zorgen ervoor dat wij als gemeente moeten blijven sturen om op koers te blijven richting een wenselijke toekomst. We hebben nu al te maken met veel ontwikkelingen die effect hebben op onze leefomgeving, en sommigen hiervan

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

worden in de toekomst alleen maar urgenter en vragen daarom om heldere keuzes. Zo wordt het huidige woningtekort door veel mensen in onze gemeente gevoeld. Volkshuisvesting is daarom terug van weggeweest; de komende jaren voeren overheden meer regie om een passend woningaanbod te creëren voor de vele woningzoekenden, ook in de gemeente Venlo. Naast de regulier woningzoekende zijn er ook (bijzondere) doelgroepen die in onze gemeente een passende woonplek zoeken. Met name voor de aandachtsgroepen bestaande uit starters, urgent woningzoekenden, ouderen – waarvan er door de vergrijzing steeds meer zijn – is het steeds lastiger om een passende, betaalbare woning te vinden. Ook ligt er een opgave om de bestaande woningvoorraad, werklocaties en de openbare ruimte te verduurzamen en klaar te maken voor de toekomst. De dorpen zoeken naar mogelijkheden om deze leefbaar en vitaal te houden, en voorzieningen en verenigingen voor iedereen beschikbaar te houden. Tegelijkertijd hebben we de opgave om onze cultuurhistorische kwaliteiten te bewaken, zullen we vraagstukken op het gebied van bereikbaarheid op moeten lossen en staan we aan de lat om de energietransitie te faciliteren. Wanneer we naar ons buitengebied kijken, zien we dat dit volop in beweging is.

Zo vragen alle opgaven in het landelijk gebied – klimaatopgaven, transitie naar duurzame landbouw, verhoging biodiversiteit, bosopgave, hoogwaterveiligheid en duurzame energieopwek – eveneens om ruimte. Duidelijk is dat alle opgaven – met ieder hun afzonderlijke ruimteclaim – niet eenvoudig naast elkaar passen. We gaan daarom op zoek naar slimme verbindingen en het meervoudig gebruik van ruimte. Soms zijn er duidelijke koppelkansen tussen opgaven, maar soms vragen opgaven om heldere keuzes. Om onze doelen en ambities richting 2040 te realiseren, is het duidelijk dat we nu integrale keuzes en afwegingen moeten maken. Hierbij is ons uitgangspunt dat we recht doen aan volgende generaties, ofwel we willen niet afwentelen. Deze omgevingsvisie kijkt ver vooruit, maar de toekomst is onzeker. We kunnen niet precies voorspellen hoe de wereld er over vijftien jaar uitziet. Dit vraagt om een flexibele houding. De omgevingsvisie van de gemeente Venlo is daarom geen blauwdruk, maar een dynamisch document. Als het nodig is, kunnen we de komende jaren, samen met de samenleving en onze partners, doelen en ambities bijstellen.

Hoe we dit doen beschrijven we in ons uitvoeringshoofdstuk (hoofdstuk 7).

1.2 OMGEVINGSVISIE EN OMGEVINGSWET De omgevingsvisie is een beleidsinstrument voor gemeenten als onderdeel van de Omgevingswet. De Omgevingswet gaat over de ruimte waarin mensen wonen, werken en ontspannen. In de basis is het een bundeling van een groot aantal voorgaande wetten en regelingen over de fysieke leefomgeving. Maar veel belangrijker nog: de wet biedt lokale overheden meer integrale afwegingsruimte in regels en beleid en dus meer mogelijkheden om in overleg te gaan over plannen en initiatieven. De Omgevingswet daagt ons als gemeente Venlo uit om integraal na te denken over onze toekomst, de vormgeving van ons omgevingsbeleid en de manier waarop we willen (samen)werken met initiatiefnemers, inwoners, belanghebbenden en bestuur en politiek. In het verlengde daarvan denken we na over onze rol als beleidsmaker, vergunningverlener, toezichthouder en procesbegeleider. Nu er meer afwegingsruimte komt in regels en beleid, wordt het steeds belangrijker om de juiste ambities te formuleren, kaders te stellen en het overleg daarover goed te organiseren. We zien onze omgevingsvisie daarom als een uitnodiging en inspiratie.Het is een visie op de lange termijn, een stip op de horizon. Het visualiseert onze gemeente zoals in een wensbeeld in 2040.

Hiermee bieden we inwoners, belanghebbenden en onszelf als gemeentelijke organisatie houvast voor het ontwikkelen en uitvoeren van ruimtelijke plannen. We geven hiermee antwoord op de lokale opgaven die spelen, maar tegelijkertijd zien we onze rol in de (Eu)regionale dynamiek en passen we deze ontwikkelingen zo goed mogelijk lokaal in. Daarbij hebben wij als gemeente de taak om een veilige en gezonde leefomgeving te borgen en de kwaliteiten van onze gemeente te beschermen.

schaalsprong in verschillende opzichten, en zetten daarmee een stap verder dan de Strategische Visie Venlo 2040. De aanscherping van de groeiambitie komt tot uitdrukking in de ontwikkelingsstrategie en maakt onderdeel uit van deze omgevingsvisie. De Strategische Visie is vertaald naar de maatschappelijke visie ‘Fier op Venlo’ en de economische visie ‘van volume naar waarde’. Deze twee visies zijn – samen met thematische beleidskaders – belangrijke bouwstenen voor de omgevingsvisie. Ook kijken we buiten de gemeentegrenzen naar de regionale, provinciale en (inter)nationale context: wat speelt er en hoe raakt dit de leefomgeving van de gemeente Venlo? Onder de Omgevingswet ontwikkelen zowel de Rijksoverheid als de provincies hun eigen toekomstvisie voor de inrichting en het beheer van de leefomgeving in Nederland. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) richt zich op de lange termijn en focust op het verbeteren van de kwaliteit van de omgeving, waarbij aspecten zoals natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid voorop staan. Daarnaast heeft de provincie Limburg ook uitgangspunten op de verschillende thema’s uitgewerkt in de Provinciale Omgevingsvisie (POVI). Bij het vormgeven van de omgevingsvisie voor de gemeente Venlo zijn de ambities en richtlijnen van zowel regionaal, provinciaal als nationaal niveau in acht genomen.

Bovendien is bestaand gemeentelijk beleid leidend geweest bij het maken van keuzes voor deze gemeentelijke omgevingsvisie. Naast het traject van de omgevingsvisie waren er binnen de gemeente Venlo ook voortdurend parallelle trajecten van beleid in ontwikkeling. In de afgelopen periode was dat het geval op het gebied van verstedelijking, mobiliteit en duurzaamheid. Ook zal er de komende jaren weer nieuw beleid ontwikkeld worden. Door de dynamische

De omgevingsvisie staat niet op zichzelf; het staat altijd in relatie tot andere belangrijke gemeentelijke beleidsstukken (zie figuur 1). In het proces vormden de uitgangspunten van de Strategische Visie Venlo 2040 de basis. Deze blijven ongewijzigd, op uitzondering van de groei van het aantal inwoners (méér dan 110.000), voorzieningen en woningen in onze gemeente. We gaan in deze omgevingsvisie voor een Figuur 1. Beleidspiramide gemeente Venlo

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

aard van de omgevingsvisie kunnen we de komende jaren regelmatig doelen en ambities bijstellen wanneer dit nodig blijkt te zijn.

1.3 HOE EN MET WIE MAAKTEN WE DEZE OMGEVINGSVISIE? We beschouwen de omgevingsvisie als een verhaal van ons allemaal. Daarom hebben we tijdens het ontwikkelproces van de omgevingsvisie nagedacht en samengewerkt met inwoners, belanghebbenden en de politiek. Dit deden we in de vorm van interactieve bijeenkomsten, consultatierondes, een online vragenlijst en straatgesprekken. We werkten in drie fasen naar de omgevingsvisie: 1. Verkennen: in de eerste fase hebben we de belangrijkste huidige kenmerken van de gemeente op een rij gezet. Daarbij hebben we in beeld gebracht welke trends en ontwikkelingen op de gemeente afkomen en tot welke kansen en opgaven dit leidt. Dit deden we op basis van bureaustudie, een inventarisatie van bestaand beleid en werksessies met de gemeentelijke organisatie – ambtelijk, bestuurlijk en in de gemeenteraad. Daarnaast hebben we de samenleving bevraagd op hun visie op de leefomgeving; ruim 1.800 inwoners, ondernemers en bezoekers vulden een uitgebreide vragenlijst in, en daarnaast zijn er tientallen straatgesprekken gevoerd in de dorpen. De resultaten van deze eerste fase zijn vastgelegd in de Atlas Venlo 2040. De belangrijkste kansen, opgaven en conclusies die in de Atlas naar boven komen

zijn ondergebracht in een vijftal fundamentele opgaven en koppelkansen, die in hoofdstuk 2 te vinden zijn. 2. Koers bepalen: de eerste verkenningsfase vormde de basis voor de tweede fase, waarin een eerste vorm is gegeven aan de gewenste toekomstrichting van de gemeente Venlo. We gebruikten drie uitgewerkte sporen om het denken over de toekomst op scherp te stellen en koers te bepalen. De drie sporen waren: (1) Venlo vitaal, (2) Venlo vergroend en (3) Venlo groeit. Aan de hand van deze sporen onderzochten we de bandbreedte waarin we ruimtelijke keuzes konden maken voor de toekomst. Met de sporen op tafel bespraken we wat deelnemers als voorstelbare en gewenste ontwikkelingen zagen, maar we hebben ook geduid welke onderdelen niet bij het toekomstbeeld van de gemeente Venlo passen. Met de opbrengsten van deze gesprekken hebben we het Kompas Venlo 2040 opgesteld. Deze hoofdlijnennotitie omvat het toekomstbeeld van de gemeente van de gemeente Venlo in 2040 en de strategische keuzes die daarbij passen. 3. Ontwikkelen omgevingsvisie: in de derde en laatste fase hebben we de omgevingsvisie opgesteld. Het toekomstbeeld is langs vijf ambities en gebiedsgericht verder uitgewerkt. Ook in de laatste fase hebben er verschillende werksessies met inwoners, belanghebbenden, ambtenaren en de politiek plaatsgevonden.

In het bijzonder hebben we nog vier dorpsavonden georganiseerd op verschillende plekken in de gemeente. Dit deden we om de gebiedseigen opgaven, accenten en toekomstvisies uit de verschillende dorpen extra te duiden en zo goed mee te nemen in de gebiedsgerichte uitwerkingen van de omgevingsvisie.

Figuur 2. Schematische weergave van de tussenproducten van de Omgevingsvisie Venlo 2040

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

Participatie: samen nadenken over de leefomgeving van morgen De omgevingsvisie daagt ons uit om samen te werken aan de leefomgeving van morgen. We streven daarbij naar een gedeelde en breed gedragen visie. Daarom hebben we tijdens de totstandkoming van deze omgevingsvisie op vele momenten inzichten, perspectieven en verhalen met elkaar gedeeld. Een aantal belangrijke momenten waren: → Digitale enquête en straatgesprekken: in de eerste fase hebben we inwoners, ondernemers en bezoekers bevraagd op kwaliteiten, opgaven en dromen die ze voor de gemeente Venlo zien. Dit hebben we gedaan door middel van 30 straatgesprekken en 1.828 ingevulde digitale enquêtes in zes verschillende talen. Daarnaast hebben tientallen mensen foto’s opgestuurd van hun mooiste plek in de gemeente. Alle resultaten staan in de Atlas Venlo 2040. → Ambtelijke werksessies: in alle drie de fases van het proces hebben ambtenaren van verschillende beleidsvelden hun inhoudelijke bijdrage geleverd aan de verschillende tussenproducten en de uiteindelijke omgevingsvisie. Hierbij waren belangrijke ketenpartners ook aanwezig, zoals het waterschap, buurgemeenten, de provincie, rijkswaterstaat, de veiligheidsregio, WML en de GGD. Tijdens deze sessies stond de integrale blik op de leefomgeving altijd centraal.

Ook is er bij de start van het proces een schriftelijke beleidsinventarisatie met ambtenaren uitgevoerd, om te onderzoeken of het beleid van de gemeente Venlo nog voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. → Bewonersavonden: in elke fase van het proces om tot de omgevingsvisie te komen, gingen inwoners en vertegenwoordigers van lokale dorpsraden met elkaar in gesprek over hun visie op de leefomgeving. Tijdens deze sessies werden deelnemers gevraagd om te reflecteren op de kansen, opgaven en toekomstvisies voor de gemeente Venlo. In totaal zijn er zeven bewonersavonden georganiseerd, op veel verschillende plekken in de gemeente: Venlo, Blerick, Arcen, Tegelen, Belfeld en Boekend. Tijdens deze avonden hebben we veel verschillende geluiden opgehaald, en aan de hand hiervan zijn de keuzes in de omgevingsvisie aangescherpt. → Werksessies met stakeholders: de keuzes die we in deze omgevingsvisie maken, hebben in de uitvoering logischerwijs ook implicaties voor onze partners. Daarom hebben we in de tweede en derde fase stakeholders uitgenodigd om mee te denken over de omgevingsvisie. Op beide avonden hebben zo’n 30 vertegenwoordigers van verschillende organisaties gehoor gegeven aan onze uitnodigingen, zoals het Limburgs Landschap, Staatsbosbeheer, LLTB, adviesraad Sociaal Domein, de Fietsersbond, Venlose ondernemersverenigingen, onderwijsinstellingen en woningcorporaties.

→ Raads- en collegesessies: gedurende het gehele proces zijn de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders op regelmatige basis geïnformeerd en betrokken. Zo hebben we in elke fase interactieve sessies voor de gemeenteraad georganiseerd, en het college is ook tijdig bijgepraat en bevraagd over hun strategische visie op de leefomgeving van morgen. Op deze manier heeft het bestuur en de politiek ook haar bijdrage aan deze omgevingsvisie kunnen leveren. De resultaten van het participatietraject rondom het opstellen van deze omgevingsvisie zijn te vinden in de Nota van Participatie.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

1.4 OMGEVINGEFFECTENSCAN (OER) Een omgevingsvisie is een wettelijk voorgeschreven plan en daardoor mogelijk plan-mer-plichtig (artikel 16.34, eerste lid van de Omgevingswet) wanneer deze kaderstellend is voor mer-(beoordelings) plichtige activiteiten (artikel 16.36 Omgevingswet). Om de milieueffecten van deze omgevingsvisie in kaart te brengen, heeft ingenieursbureau TAUW een omgevingseffectrapportage (OER) opgesteld. Het OER brengt de gevolgen van de keuzes in de omgevingsvisie voor milieu en omgeving in beeld. Dit gebeurt door de toekomstige situatie te vergelijken met de huidige situatie, zoals beschreven in de Atlas Venlo 2040 en de rapportage Huidige Situatie, Autonome Ontwikkeling (HSAO). De verschillende ambities uit de omgevingsvisie, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame landbouw, mobiliteit, wonen en werken, vragen allemaal ruimte. Het OER maakt inzichtelijk welke effecten de omgevingsvisie heeft op de leefomgeving en in hoeverre de voorgestelde koers bijdraagt aan de ambities van de gemeente. Het OER geeft de (milieu-) informatie die nodig is om een weloverwogen besluit te nemen over de vaststelling van de omgevingsvisie, waarbij de milieubelangen volwaardig worden meegewogen. Om de omgevingsvisie optimaal af te stemmen op de milieueffecten, hebben we de omgevingsvisie en het OER gelijktijdig opgesteld.

Zo konden we de effecten van onze keuzes en ambities direct beoordelen. De sporen - opgesteld in fase 2 van het omgevingsvisietraject - zijn onderling beoordeeld op milieu- en leefomgevingseffecten. Deze beoordelingen hebben meegewogen in de keuzes voor de elementen uit de sporen. Er zijn enkele keuzes bijgesteld, maar we hebben vooral belangrijk rekening gehouden met de effecten die van invloed zijn op de visie. De uiteindelijke omgevingsvisie is op onderdelen aangescherpt om ongewenste effecten op het milieu te voorkomen. Hiervoor zijn de effecten van de keuzes uit de 90%-versie van de omgevingsvisie in beeld gebracht en is gezamenlijk gekeken naar het doelbereik en passende beoordeling. Op een aantal punten - waaronder bijvoorbeeld de binnenstedelijke uitwerking van de schaalsprong en energietransitie in het buitengebied - is de omgevingsvisie aangescherpt.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

1.5 LEESWIJZER Na dit eerste, inleidende hoofdstuk kent deze omgevingsvisie nog zes hoofdstukken. In hoofdstuk 2 beschrijven we bondig de bestaande kwaliteiten en kernwaarden van de gemeente Venlo, die we meenemen naar 2040. In hoofdstuk 3 beschrijven we ons toekomstverhaal; de stip op de horizon, een perspectief op de toekomst waar we samen naar streven langs vijf ambities. In de hoofdstukken 4, 5 en 6 werken we uit wat onze ambities betekenen voor de verschillende gebiedstypen in onze gemeenten: een aantrekkelijk en sterk Centraal stedelijk gebied (hoofdstuk 4), vitale en leefbare dorpen (hoofdstuk 5) en een beleefbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig buitengebied (hoofdstuk 6). Binnen deze hoofdstukken zijn deelgebieden nog verder uitgewerkt inclusief een vertaling naar een kaartbeeld. Tot slot beschrijven we in hoofdstuk 7 hoe we gaan samenwerken met andere partijen aan de ambities in deze visie. Ook beschrijven we hier hoe we de komende jaren vooruitgang monitoren en hoe de financiering eruitziet.

2 ONZE GEMEENTE VENLO

Foto ingezonden door: Eric Sweijen

De bestaande kwaliteiten van Venlo zijn een belangrijke onderlegger voor het gesprek over de toekomst. Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste ruimtelijke en maatschappelijke kwaliteiten van onze gemeente; deze vormen de basis waarop we de omgevingsvisie bouwen. Want anno 2024 bestaat de gemeente Venlo uit een ondernemende, internationaal georiënteerde stad in het groen, omgeven door hechte en betrokken dorpen, met elkaar verbonden door de Maas. Een gemeente waar we vanuit een rijke historie samenwerken aan de wereld van morgen, en vandaag de kwaliteit van het leven vieren. Deze kernwaarden nemen we mee naar 2040.

2.1 KENSCHETS GEMEENTE VENLO Venlo is een groene gemeente in de regio Noord-Limburg. Karakteristiek is de dooradering door ‘Moeder Maas’ met haar natuurlijke oevers, uiterwaarden en hoogteterrassen en het parelsnoer aan kernen erlangs. Het landschap van Noord-Limburg kent een typische opbouw met rivierterrassen en Maasduinen, dat op sommige plekken tot karakteristieke hoogteverschillen heeft geleid. Landschap, landgebruik, cultuurhistorie en bewoners vormen een eenheid; al eeuwenlang is men gewend aan het leven met de wispelturigheid van de Maas en wisten mensen er de voordelen van te benutten zonder het karakter van de streek aan te tasten. Het contrast tussen de stedelijke bebouwing en de natuurlijke ruimte, met de Maas en haar zijbeken als belangrijkste blauwe ader, is een belangrijke eigenschap van de gemeente Venlo. Zowel de stad als de omringende dorpen zijn omgeven door cultuurlandschappen en natuurgebieden, zoals de Holtmühle, ‘t Jaomerdal, de Groote Heide, de Kraijelheide, het Zwart Water, de Ravenvennen en Landgoed Arcen. De natuur is daardoor altijd dichtbij, en dit wordt bij uitstek als grote kracht beschouwd door zowel inwoners als bezoekers. De gemeente Venlo wordt door belangrijke geografische assen doorsneden.

De noord-zuidrichting is van oudsher dominant – herkenbaar aan het Maasdal, de Maasduinen en de hoge terrassen aan de Duitse grens – en vormt al eeuwenlang het natuurlijke fundament. Met de aanleg van het spoor en de A67 is de oost-west richting ook cruciaal geworden. Hierdoor is er een kruispunt ontstaan

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

waar verschillende vervoersstromen bij elkaar komen; daarmee is de basis gelegd voor de ontwikkeling van de logistiek in onze regio. Mede hierdoor is Venlo een internationaal georiënteerde, ondernemende gemeente van slimme doeners en makers. De ligging aan de Maas heeft het mogelijk gemaakt dat Venlo zich van oudsher als handelsstad heeft kunnen ontwikkelen. Inmiddels is de gemeente Venlo een logistieke hotspot van formaat, met een strategische geografische grensligging tussen de Nederlandse en Belgische zeehavens en het Duitse achterland enerzijds, en een multimodale ontsluiting anderzijds (weg, water, spoor en pijpleidingen). De gemeente Venlo maakt deel uit van één van de belangrijkste Europese goederencorridors (het TEN-T-netwerk) en profiteert daar economisch van. De gemeente is een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven in de agrofood, de maakindustrie en de logistieke sector. Daarbij beschikt Venlo over een industriehaven met een barge terminal en verschillende railterminals. Inmiddels staat de gemeente ook op de kaart vanwege Greenport Venlo. Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt gestreefd naar het sluiten van (materialen)kringlopen, duurzame energieoplossingen zoals zonnedaken en een windmolenpark. Daarnaast zijn er ook natuurlandschappen met recreatiemogelijkheden aangelegd.

Onderdeel hiervan is ook de Brightlands Campus, waar ondernemers, wetenschappers en studenten samenkomen om te werken aan high-tech land- en tuinbouwinnovatie en waar een stevige groei van de Universiteit Maastricht met studentenhuisvesting de komende jaren is voorzien. Op sociaal-maatschappelijk gebied is Venlo bij uitstek een gemeente waar het samen doen voorop staat. Zowel in het stedelijk gebied als in de dorpen is er sprake van een rijk verenigingsleven, een grote saamhorigheid en een diepgewortelde gemeenschapszin. Daarnaast is Venlo een bruisende evenementenstad met veel actieve vrijwilligers. De honderden verschillende feesten en evenementen worden gewaardeerd – en vaak ook georganiseerd – door inwoners, maar deze activiteiten versterken ook de profilering van Venlo voor bezoekers. Vastelaovend is daarbij het meest bekend. Daarnaast kent Venlo nog een aantal grote evenementen die veel publiek trekken en voor nationale publiciteit zorgen, zoals de Venloop en het Zomerparkfeest. Naast de vele evenementen kent de gemeente Venlo nog andere grote publiekstrekkers op het gebied van toerisme en recreatie. Dit zijn onder andere Arcen (de Kasteeltuinen, het thermaalbad, de Hertog Jan

brouwerij en de historische dorpskern), de binnenstad van Venlo (cultureel aanbod, retailaanbod) en het cultureel erfgoed van Kloosterdorp Steyl. Kortom, in Venlo staat het genieten en het bourgondische leven voorop. Dit is de ‘zachte kant’ van het verhaal van Venlo en weet zich moeilijk op kaartbeelden te vatten. Maar het is daarom niet minder belangrijk. In Venlo wordt het leven gevierd, met een rijke cultuur, boeiende historie en Limburgse

hartelijkheid. Dit is een kernwaarde die vaak wordt aangehaald door bewoners en bezoekers.

1910

1940

1970

1990

2010

2020

Figuur 3. Historische ontwikkeling van de gemeente Venlo tussen 1910 en 2020

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

Het Venlose landschap als fundament van toekomstige ontwikkelingen De basis van de karakteristiek van het Venlose landschap is het natuurlijk reliëf. Dit is sterk bepalend voor de natuurlijke waterhuishouding, landinrichting en het landgebruik. Globaal zijn binnen de gemeente Venlo vier verschillende hoofdlandschappen aanwezig, ieder met eigen karakteristieken. Plateauterrassen Tegen de Duitse grens liggen hoge plateauterrassen. Deze zijn door een steilrand van 10 tot meer dan 20 meter hoogte gescheiden van de lagere Maasterrassen. Plaatselijk hebben zich droogdalen in de terrasrand gevormd. Het plateauterras kent een licht golvend karakter met plaatselijk een stuifzandreliëf. Deze subtiele vormen van reliëf kenmerken het plateauterras. De inrichting betreft planmatige 19e eeuwse ontginningen met grotendeels rechthoekige verkaveling en een overeenkomstig wegenpatroon. Het grondwaterpeil ligt diep onder het maaiveld en sloten ontbreken. Op het plateauterras infiltreert het hemelwater en aan de voet van de steilrand treedt plaatselijk kwel op. De grofzandige en grindrijke bodems zijn droog en voedselarm en vaak ongeschikt voor landbouw. Dit geldt ook voor de steilrand. Daardoor komen uitgestrekte bos- en natuurterreinen in deze gebieden voor, die van belang zijn als ecologische verbindingszone en als recreatiegebied.

Nabij Tegelen-Ulingsheide komen ook vruchtbare leemhoudende lössbodems voor. Dekzanden Het dekzandlandschap beslaat de westrand van de gemeente Venlo en betreft een licht glooiend landschap met overwegend zandbodems en op sommige plaatsen stuifduinen. Het gebied kent een spreiding aan (agrarische) bebouwing en het wordt ontwaterd door de Everlose beek en de Mierbeek. Het landschap is afwisselend en de meeste wegen zijn rationele, rechte wegen, met uitzondering van enkele oudere routes. Rondom de Achterste Kockerse ligt een cultuurhistorisch waardevol landschap; door de beperkte bodemvruchtbaarheid is dit gebied pas laat ontgonnen en grote delen bestaan nog steeds uit bos waarin extensieve recreatie plaatsvindt. Hierdoor is de bodem weinig tot niet verstoord en zijn er nog veel oude sporen in de vorm van grondwallen, greppels en grafheuvels aanwezig. Maasterrassen Het Maasterrassenlandschap ligt in de zone vanaf de lage weerden van de Maas tot aan de hogere gronden van het dekzandlandschap en het plateauterras. De Maasterrassen zijn hier karakteristiek, met verlaten riviergeulen en de gordelstuifzanden van de Maasduinen. Het landschap is divers; op korte afstand zijn veel verschillende landschappelijke eenheden aanwezig.

De functionele samenhang tussen deze landschappelijke eenheden zit vooral in het natuurlijk watersysteem: infiltratie van neerslag op de hogere terrassen zorgt voor kwel in de lager gelegen terrassen en oude Maasgeulen. Rivier met winterbed Het Maaslandschap wordt begrensd door de hogere gronden van de Maasterrassen en gedeeltelijk door kunstmatige waterkeringen. Direct langs de Maas ligt een smalle oeverzone (weerden) die jaarlijks overstroomt. De weerden kenmerken zich door hoge natuurwaarden, plaatselijk kwel en glooiende overgangen naar de hogere gronden. Hierdoor functioneren ze als belangrijke ecologische verbindingszones. Het grootste deel van de weerden kent een kruidenrijke en grazige vegetatie, een ander deel wordt gebruikt door de landbouw. Het Maaslandschap is een aantrekkelijk recreatief gebied waarbinnen diverse wandel- en fietsroutes aanwezig zijn. Door de aanleg van dijken, hoogwatergeulen en kwelgeulen is er momenteel veel dynamiek in dit landschap.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

2.2 VENLO IN DE REGIO Als gemeente Venlo kijken we niet alleen naar onszelf, maar hebben we onze ogen van oudsher ook naar buiten gericht. Onze strategische ligging – gelegen tussen belangrijke stedelijke regio’s, aan het water van de Maas en op een kruispunt van infrastructuur – biedt tot op de dag van vandaag veel kansen en heeft een grote aantrekkingskracht op bezoekers en ondernemers van beide kanten van de landsgrens. Venlo is een centrumgemeente, en het belang van regionaal denken is terug te zien in de vele regionale samenwerkingsverbanden die we kennen op verschillende schaalniveaus. Zo is Venlo een van de acht regiogemeenten die deel uitmaakt van de regio Noord-Limburg. Naast Venlo zijn ook de gemeenten Beesel, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Mook en Middelaar, Peel en Maas en Venray hierbij aangesloten. Noord-Limburg profileert zich onder het motto “De gezondste regio”. Het gaat dan om gezondheid in breed perspectief: gezonde inwoners, maar ook gezonde voeding en de productie daarvan,

een gezonde leefomgeving (schone mobiliteit, luchtkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit), toerisme en recreatie en gezond ondernemerschap. Vanuit de regiovisie wordt invulling en uitvoering gegeven aan deze ambitie. In het verlengde hiervan wordt via de Brightlands Campus en Greenport Venlo ingezet op een koploperspositie in voeding en gezondheid vanuit wetenschappelijk perspectief in samenwerking met hoger onderwijs en bedrijfsleven. In het kader van de grote waterveiligheidsopgave wordt nauw samengewerkt met het Waterschap Limburg en de overige Maasgemeenten, onder andere binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma van het Waterschap. Binnen de energietransitie werken wij samen met 15 Noord- en Midden-Limburgse gemeenten, de provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis aan energiebesparing, duurzame opwek met zon en wind en hoe we stap voor stap van het aardgas af kunnen. Los van de verschillende regionale samenwerkingen biedt de gunstige positie van Venlo – in nabijheid van belangrijke economische regio’s elders – op zichzelf

Figuur 4. De regionale en internationale context. De gemeente Venlo bevindt zich in het midden van West-Europa, met de dynamiek belangrijke economische regio’s nabij.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

al veel kansen (zie figuur 3). Zo ligt er onder andere vanuit het NOVEX-programma een zeer grote verstedelijkingsdruk op de regio Eindhoven en de regio Arnhem-Nijmegen tot 2040. Voor Limburgse stedelijke regio’s biedt dit kansen om een deel van deze druk af te vangen en daarmee forensen en kenniswerkers aan te trekken. Binnen dit kader werken de gemeenten Heerlen, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen, Weert én Venlo sinds kort samen onder de propositie “Limburg Centraal”. Hierin is afgesproken om tot 2040 ruim 30.000 woningen te bouwen in de directe omgeving van intercity treinstations. Het onderstreept hoe Limburg verstedelijking duurzaam en integraal wil vormgeven: wonen, werken en leven en een provincie die goed verbonden is met zijn omgeving. Het regionale denken focust zich niet alleen op onze Nederlandse buren, maar ook oostwaarts. Aan de Duitse kant van de landsgrens wordt Venlo omringd door de Städte Geldern, Straelen, Nettetal en Brüggen. Venlo is door haar ligging de ‘eerste Nederlandse stad in Duitsland’ en tegelijkertijd de ‘laatste Duitse stad in Nederland’. De grensligging nabij Noordrijn-Westfalen (16 miljoen inwoners) en de regiofunctie als grensoverschrijdende centrumstad bepalen deels het economisch en sociaal-cultureel profiel van Venlo. Dit maakt samenwerking met Duitsland logisch en wenselijk.

Dit gebeurt voornamelijk in de Euregio Rijn-Maas-Noord, waar Venlo met alle Noord-Limburgse en Midden-Limburgse gemeenten deelneemt. De samenwerking is er vooral op gericht om zoveel mogelijk belemmeringen rondom wonen, werken, studeren en ondernemen weg te nemen en de identiteit van het Nederlands-Duitse grensgebied te versterken. Daarnaast wordt er veel samengewerkt met zusterstad Krefeld.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

3 TOEKOMSTVERHAAL LANGS 5 AMBITIES

Foto ingezonden door: Koos Galema

In 2040 is de gemeente Venlo een sterke en aantrekkelijke gemeente waarin Venlonaren én nieuwkomers een plek hebben verworven, er is ruimte voor nieuwe economische verdienmodellen om inwoners van werk en inkomen te voorzien en water- en bodemsystemen zijn sturend geworden in al onze ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij vergeten we niet waar we vandaan komen; de historische gelaagdheid in de gemeente is ons fundament voor de toekomst. Onze stad, dorpen en landelijk gebied staan in verbinding met elkaar, met de regio en in harmonie met de Maas. We zijn qua omvang gegroeid en meer mensen voelen zich thuis in de gemeente. Venlo biedt ruimte om te wonen, werken, leren, ondernemen, genieten en recreëren. Hiervoor waren scherpe keuzes nodig. Want de complexe opgaven en transities – op het gebied van wonen, gezondheid, duurzaamheid, grondstoffen, voorzieningen, klimaat, erfgoed, landbouw en economie – lieten ons inzien dat doorgaan op de oude voet niet altijd mogelijk was. In het jaar 2040 kunnen we deze belangrijke beslissingen terugzien, in de fysieke leefomgeving en in het leven en werken in de gemeente Venlo. Hieronder lichten we onze keuzes toe in vijf kernambities.

3.1 VENLO MAAKT EEN SCHAALSPRONG In 2040 heeft de schaalsprong een grote bijdrage geleverd aan de kwaliteit van leven in de hele gemeente. Zowel in de bruisende binnenstad als in de aantrekkelijke wijken, vitale dorpen of het groene landelijk gebied. Dat komt door een goede leefbaarheid en een stevig voorzieningenniveau. Maar ook door onze aantrekkelijke woonmilieus die gedifferentieerd en duurzaam zijn. De vele woonkansen in onze gemeente waren de afgelopen jaren aantrekkelijk voor jonge inwoners die op zoek waren naar een eigen woning en inwoners die binnen de gemeente doorstroomden naar een andere woning. Deze doorstroming bood inwoners kans om wooncarrière te maken en gaf ruimte voor bijzondere doelgroepen om sneller een woning te krijgen in Venlo. Tegelijkertijd hadden onze woonmilieus aantrekkingskracht op veel nieuwe mensen van buiten: gezinnen, kenniswerkers, forensen en studenten. Om een aantrekkelijke woningvoorraad en woonmilieus te bereiken, hebben we ervoor

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

gekozen om op gebiedsniveau te programmeren. We maakten hierbij expliciet onderscheid in regulier wonen en short-stay huisvesting (logies) om zo een concentratie van short-stay huisvesting in het centraal stedelijk gebied tegen te gaan. Zo zijn meer woningen weer beschikbaar gekomen voor reguliere bewoning. Hierdoor is gemeentebreed een evenwichtige woningvoorraad ontstaan. Door de schaalsprong en een heldere ontwikkelingsstrategie konden we nog meer dan nu een stedelijke woonomgeving bieden. Dit leidde tot een grote aantrekkingskracht op de (stedelijke) regio’s om ons heen (waar de verstedelijkingsdruk ook hoog is) naar Venlo. Dit was een gevolg van het op de kaart zetten van Venlo als krachtige stad, door het aanbieden van een uitgebreid (cultureel) voorzieningenaanbod, goede multimodale bereikbaarheid en de fijne woonmilieus. Door de groei aan inwoners hebben we het voorzieningenniveau een stevige impuls gegeven. Onze woningbouwopgave hebben we versneld gerealiseerd en doorontwikkeld. Met onze woningbouw leveren we inmiddels een aanzienlijke bijdrage aan de grote (boven)regionale vraag naar woningen. Tegelijkertijd zijn er de afgelopen jaren voldoende woningen gerealiseerd voor de lokale behoefte, waarbij we extra oog hadden voor onze eigen jongeren en senioren. Dit vroeg veel aandacht voor levensloopbestendigheid en betaalbaarheid in de bouwopgave.

De benodigde versnelling en doorontwikkeling van de bouwopgave gingen hand in hand met een verdere versterking van de kwaliteit van de woonomgeving. Hierbij is het garanderen van (externe) veiligheid altijd een randvoorwaarde geweest. Bij nieuwbouw pakten we kansen om gelijktijdig maatregelen te nemen op het gebied van de woonzorgopgave, verduurzaming, circulariteit, gezonde leefomgeving en klimaatadaptatie. Met deze integrale wijkaanpakken konden we wijken en buurten een goede (her)start bieden. Uiteindelijk was het doel: passende woonruimte voor iedereen. Om dit doel te behalen voerden we stevig de regie om dit samen met de bewoners en wijkpartners passend vorm te geven. Enerzijds deden we dit door het verdichten van het Centraal stedelijk gebied, op aantrekkelijke locaties binnen 15 minuten fietsafstand van de drie treinstations. Op sommige plekken zochten we de randen op, echter zonder dat dit afbreuk deed aan de ruimtelijke kwaliteit en het waardevolle landschap. Het stadscentrum is getransformeerd tot een aantrekkelijk, (hoog)stedelijk milieu waar het goed toeven is, met een mix aan functies en evenementen. Hier is altijd gekeken naar het versterken, behouden en benutten van erfgoed.

We hebben niet alleen aandacht voor het erfgoed zelf, maar ook voor de relevante context (erfgoedbiotopen). Bovendien is er meer ruimte gekomen voor klimaatadaptatie en beleving van groen en water. Niet alleen door méér ruimte te reserveren, maar ook door de ruimte slimmer te gebruiken.

Anderzijds voegden we in de dorpen woningen toe om de dorpsranden aantrekkelijk af te ronden, op basis van sociaal-maatschappelijke en lokale behoeften. Het resultaat van al dit werk is een stevige stedelijke kern in samenhang met de vitale, leefbare dorpen daaromheen.

Ontwikkelingsstrategie Venlo Venlo is een stad met een gunstige ligging in de euregio aan de grens met Duitsland op de as Den Haag-Eindhoven-Düsseldorf. Een regio met enorme kansen en een enorm groeipotentieel, gezegend met een mooie groene ligging aan de Maas, omzoomd door natuurgebieden. Maar ook een gemeente waar diverse uitdagingen samen komen, waar de zgn. sociaal economische score (SES)-score lager dan gemiddeld is en waar vergrijzing zorgt voor een toenemende druk op de zorg en arbeidsmarktkrapte in brede zin. Het groeipotentieel ligt binnen handbereik: de enorme verstedelijkingsdruk in de regio Zuid Oost Brabant en Arnhem/Nijmegen biedt kansen voor Venlo. Venlo heeft namelijk binnen het stedelijk gebied op 15 minuten fietsafstand van de 3 stations enorme kansen om te verdichten. En ook in de dorpen liggen mogelijkheden. Om meer regie te kunnen voeren op de ontwikkeling van de gemeente werken we daarom met de Venlose ontwikkelingsstrategie. Dit is een strategie op hoofdlijnen, die fungeert als kompas voor de lange termijn. De ontwikkelstrategie beziet de opgaven voor de gemeente Venlo integraal en dit is vertaald in het ruimtelijk toekomstbeeld dat in deze omgevingsvisie is neergezet. Belangrijk uitgangspunt bij de strategie is geregisseerde en evenwichtige groei (naar pakweg 125.000 mensen).

Hiermee bedoelen we dat de groei toeziet op een evenwichtige bevolkingssamenstelling. Hierop sturen we met ons woningbouwprogramma en zo nodig stellen we onze strategie bij. Niet als doel maar als middel om de uitdagingen die de gemeente kent het hoofd te bieden en de kwaliteit van de voorzieningen verder te kunnen laten toenemen. De Venlose ontwikkelingsstrategie is een strategie ‘op hoofdlijnen’. Verdere uitwerking pakken we op binnen het uitvoeringsprogramma van deze omgevingsvisie. Dit is nodig om de Venlose ontwikkelingsstrategie concreet te maken en te komen tot een adaptieve programmering. Dit doen we via 3 sporen: → 10 majeure opgaven ‒ Centrum: van station tot station (4.1) ‒ Maasopgave (Maas 2050) (6.2) ‒ Venlo Noord (4.2) ‒ Middengebied (4.2) ‒ Tegelen station (4.2) ‒ Vastenavondkamp (4.2) ‒ Campus (4.4) ‒ Keulse Barrière/Oostflank (4.2) ‒ Industriehaven (4.4) ‒ Doorontwikkeling nationale infrastructuur (4.4) → ontwikkelrichting dorpen → overige kansen en verdichtingsmogelijkheden Hierbij wordt gewerkt van grof naar fijn, én integraal. Dit betekent dat naast woningbouw ook de ruimtelijke opgaven op het gebied van economie en duurzaamheid, klimaatadaptatie, leefbaarheid en mobiliteit meegenomen worden.

Denk bijvoorbeeld aan de doorontwikkeling van de Brightlandcampus, de afschaling/uitplaatsing van het emplacement, de zoektocht naar ontwikkelruimte voor het MKB en het vergroenen van de stad.

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

3.2 VENLO GAAT VOOR EEN VITALE LEEFOMGEVING Wie in 2040 in de gemeente Venlo om zich heen kijkt, ziet een gezonde, vitale en veilige gemeente aan de Maas. De afgelopen decennia stonden het werken aan positieve gezondheid1 en brede welvaart centraal. Ruimtelijke keuzes zijn altijd gemaakt met deze doelen in het achterhoofd. De gezonde leefomgeving van onze gemeente heeft een duidelijke fysieke component: de robuuste groen-blauwe structuren in de stedelijke gebieden en buitengebied behouden en versterken. Deze dragen bij aan een gezonder en schoner leefmilieu voor alle inwoners. De leefomgeving is in 2040 beweegvriendelijker, en de verkeersveiligheid en luchtkwaliteit is verbeterd. Onder andere door de voetganger en fietser leidend te laten zijn, autogebruik terug te brengen en zorgvuldig te kijken waar we willen wonen en werken. Aan de andere kant is er gewerkt aan de sociale component. De afgelopen jaren is de bevolkingssamenstelling evenwichtiger geworden, vanwege de geregisseerde groei van de gemeente Venlo. In 2040 hebben veel wijken een meer gedifferentieerde samenstelling, waardoor de leefbaarheid zich positief heeft ontwikkeld. In de jaren ‘20 lag vergrijzing op de loer; om dit het hoofd te bieden, hebben we actief ingezet op het aantrekken van jonge mensen. Daardoor is er nu – zowel op stadsniveau als op wijkniveau – een goede mix tussen inwoners

van verschillende leeftijden, opleidingsniveaus, doelgroepen en inkomens. Gemengde wijken met voldoende ontmoetingsplekken en sport- en beweegfaciliteiten zorgen voor sociale verbondenheid en vormen het fundament voor leefbaarheid en vitale gemeenschappen. In de wijken en dorpen zijn inwoners actief binnen vitale gemeenschappen en het verenigingsleven. In de afgelopen 15 jaar heeft de gemeente geleerd om de voorzieningen voor gehandicapten als een integraal onderdeel mee te nemen in het ontwerpproces. De diverse sociale- en maatschappelijke voorzieningen2, die betaalbaar en laagdrempelig zijn, leveren daar een bijdrage aan. We bieden in 2040 inwoners de kans zich te ontwikkelen door het aanbod van goed onderwijs en een breed palet aan culturele activiteiten en voorzieningen. Tenslotte streefden we altijd naar een veilige leefomgeving voor inwoners, waarin risico’s bij ontwikkelingen altijd zorgvuldig worden afgewogen. *

3.3 VENLO ZET IN OP EEN MOBILITEITSTRANSITIE Dat de gemeente Venlo ging groeien, dat wisten we. Maar we hebben ervoor gezorgd dat deze groei geregisseerd plaatsvond. Bij een dergelijke groei hoort ook een mobiliteitstransitie en daarom hebben we als gemeente stappen gezet om op

Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid stelt een brede kijk op gezondheid centraal. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Bovendien gaat het niet alleen om de lichamelijke kanten van gezondheid, maar ook om het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Zie: Fier op Venlo (2021). 2 Sociale- en maatschappelijke voorzieningen zijn vaak gebouwde voorzieningen zoals onderwijs, zorg, kunst en cultuur. Maar er zijn ook ongebouwde maatschappelijke voorzieningen zoals sportvelden, speelplekken en openbare ruimte die uitnodigen te bewegen, spelen en recreëren. 1

Figuur 5. Verbeelding van Venlo in 2040

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

een duurzame, gezonde en veilige manier bereikbaar te blijven. Hierbij bouwden we voort op de kernkwaliteit die Venlo al eeuwenlang heeft: de strategische ligging op een vervoersknooppunt over de weg, het spoor en het water. Deze modaliteiten zijn anno 2040 nog veel slimmer en beter met elkaar verbonden. Zo hebben we bijvoorbeeld het emplacement weten af te bouwen en werken we inmiddels aan een volledige verplaatsing buiten de stad. Het goederenvervoer heeft een stevige stap voorwaarts gezet in de modal shift. Verplaatsing met het openbaar vervoer, de fiets en te voet is steeds meer leidend binnen het Centraal stedelijk gebied. De historisch dominante rol van de auto neemt hier af, gefaciliteerd door de drie stations met mobiliteitshubs, voldoende parkeergelegenheid op afstand en verschillende mobiliteitsknooppunten. De stationsomgevingen zijn stevig opgewaardeerd, en daarmee is Venlo Centraal een hoogwaardige openbaar vervoersknooppunt in de (Eu)regio. In de dorpen speelt de auto nog steeds een rol als vervoermiddel. Tegelijkertijd werkten we aan het op peil houden van openbaar vervoer naar de dorpen, het ontwikkelen van slimme mobiliteitshubs en het aantrekkelijk maken van deelvervoer. Ook hebben we duurzame alternatieven gevonden voor parkeren.

Vervoersarmoede is anno 2040 verleden tijd geworden en de dorpen zijn goed aangesloten op de ontwikkelingen in het Centraal Stedelijk gebied. Daarnaast is de verkeersveiligheid in de gemeente significant verbeterd en kunnen spelende en fietsende kinderen veilig over straat.

Figuur 6. Verbeelding van Venlo in 2040

OMGEVINGSVISIE VENLO 2040

3.4 VENLO WERKT AAN EEN WAARDEVOLLE ECONOMIE De gemeente Venlo speelt in 2040 op economisch vlak nog steeds een grote rol van betekenis. De gemeente heeft zich de afgelopen jaren volledig gericht op duurzame en toekomstbestendige economische groei. Hiermee ontwikkelde de gemeente zich tot een sterke speler in een nieuwe circulaire economie, zowel regionaal als bovenregionaal. Door een gemeentelijke koerswijziging werd steeds meer ingezet op een economische ontwikkeling die een optimale bijdrage levert aan de brede welvaart in de gemeente en een economische structuur die minder conjunctuurgevoelig is. In 2040 is Venlo daarom een aantrekkelijke, innovatieve kennisstad met (Eu)regionale betekenis. De afgelopen jaren werd ingezet op het ontwikkelen van Venlo als kennisstad, onder andere door goed functionerend onderwijs, het aantrekken van buitenlandse studenten en veel koppelingen tussen studenten en het bedrijfsleven. De Brightlands Campus is inmiddels een belangrijke speler op het gebied van voedsel en circulariteit. Op de Venlose bedrijventerreinen en in nieuwe woon-werkmilieus in het Centraal stedelijk gebied is steeds meer kennisintensieve bedrijvigheid gehuisvest. Als gevolg van de schaalsprong floreert ook de stadseconomie, die een waardevolle bijdrage levert aan het stedelijk leven in Venlo.

Hiermee is de Venlose economie ‘van volume naar waarde’ gegaan, met focus op de vijf belangrijkste economische sectoren voor de gemeente. Dit betekent onder andere dat er sinds het

begin van de jaren ‘20 geen nieuwe ontwikkelruimte bij is gekomen voor grote distributiecentra en dat we op het gebied van werkgelegenheid zoveel mogelijk hebben gestuurd op waardevolle toevoegingen. De MKB-bedrijven en bedrijven in de circulaire economie hebben in 2040 extra ruimte gevonden en floreren in de lokale economie. Ondertussen heeft er in de afgelopen twee decennia een stevige transitie plaatsgevonden in het buitengebied. In 2040 is in de landbouw de omslag gemaakt naar kringlooplandbouw en in de glastuinbouw naar circulaire glastuinbouw: duurzaam en klimaatrobuust. Agrarische productie is nog steeds een belangrijke economische drager van het buitengebied van de gemeente Venlo, maar deze activiteit wordt in samenhang met de klimaatopgave ingevuld en waar mogelijk gecombineerd met het versterken van de biodiversiteit. Ook heeft Venlo een breed economisch profiel; de vrijetijdseconomie is hierin een stevige pijler. We hebben onze regionale aantrekkingskracht versterkt en het toeristisch aanbod doorontwikkeld aan de hand van verschillende regionale ontwikkelkaders. In 2040 zorgen we voor zowel een duurzaam verdienmodel voor inwoners en ondernemers als waarde voor maatschappij en omgeving. Hierbij zijn de binnenstad, Arcen, Steyl, de Maas en het buitengebied nog steeds de belangrijkste focusgebieden .

Het bovenregionale aanbod van cultuur waaraan inwoners en bezoekers zowel receptief als participatief aan deel kunnen nemen en ontwikkelkansen biedt voor culturele makers. Tenslotte heeft er de afgelopen jaren veel innovatie in de zorgsector van de gemeente Venlo plaatsgevonden. Vanuit de ambitie om de gezondste regio te zijn zijn zorg- en preventieketens ontwikkeld om de zorg betaalbaar en beheersbaar te houden.

3.5 VENLO WORDT KLIMAATBESTENDIG Wie in 2040 door Venlo fietst, ziet nog steeds een diverse groene omgeving. Vitale bossen, natuurgebieden en beekdalen wisselen zich af en Moeder Maas stroomt nog steeds goed zichtbaar door het landschap. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt aan robuust natuur-, water-, en bodembeheer, dat meebeweegt met de natuurlijke systemen en natuurveiligheid. Hierdoor is er nu sprake van een gezond bodem- en watersysteem. Bij extreme weersomstandigheden blijkt Venlo een stuk weerbaarder dan twintig jaar geleden. Daarnaast

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.venlo.nl/api/v1/meetings/938/documents/22118