095 Bijl01 Programmabegroting 2025-2028.pdf
Tekst van het document
1 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
VOORWOORD Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028. Venlo verkeert vooralsnog in de bijzondere positie dat er zonder ingrijpende bezuinigingen of ombuigingen tot een sluitend meerjarenperspectief kan worden gekomen. Dat wil overigens niet zeggen dat alle bestuurlijke wensen kunnen worden ingevuld of dat we zonder zorgen de voor ons liggende jaren tegemoet kunnen zien. Zoals bij de behandeling van de kadernota door de gemeenteraad is aangegeven volgen wij in deze Programmabegroting het zogeheten ‘basisscenario’ voor wat betreft het meerjarenperspectief. Het ‘basisscenario’ houdt het midden tussen ‘hoop’ en ‘vrees’, waarbij er wordt uitgegaan van hetgeen op het moment waarop de begroting wordt opgesteld zeker is. Voorts hebben we gezocht naar mogelijkheden om de beschikbare ruimte in te zetten voor de vorig jaar door de raad niet gehonoreerde, maar in het 'scenario van hoop' opgenomen structurele wensen. Een aantal incidentele, in dit scenario opgenomen, wensen en een aantal nadrukkelijke bestuurlijke wensen hebben we incidenteel kunnen dekken uit het laten vrijvallen van een deel van de middelen uit (een beperkt aantal) reserves. Deze incidentele middelen konden vrijvallen tegen de achtergrond van een herwaardering van de noodzaak van de omvang daarvan.
Daarnaast hebben we er in het ravijnjaar 2026 voor gekozen om een bescheiden onttrekking te laten plaats vinden uit de algemene reserve. Wat betreft de Hervormingsagenda Jeugd zijn we uitgegaan van de middelen die ons door het kabinet in het vooruitzicht zijn gesteld en daarmee relatief zeker zijn. Dit vraagt overigens zeker nog nadere uitwerking en aandacht.
Wij wensen u veel succes bij de door u te maken afwegingen.
2 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .................................................................................................... 2 INHOUDSOPGAVE............................................................................................. 3 BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN ................................. 5 ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE ................................................... 14 Ontwikkelingen 2025-2028..............................................................................................14 Ontwikkelingen kapitaallasten ........................................................................................16 Strategisch investeringsfonds ..........................................................................................18
PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN .............................................. 20 1. Gezond en actief Venlo ................................................................................................21 2. Leefbaar Venlo...............................................................................................................57 3. Grenzeloos Venlo ..........................................................................................................91 4. Welvarend Venlo ........................................................................................................ 100 5. Centrumstad Venlo .................................................................................................... 115 6. Circulaire en duurzame hoofdstad .......................................................................... 128 Algemene middelen ....................................................................................................... 139
PARAGRAFEN................................................................................................. 148 Lokale heffingen ............................................................................................................. 148 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 165 Grondbeleid..................................................................................................................... 177 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 180 Financiering ..................................................................................................................... 192 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 199 Samenwerkingspartners................................................................................................ 205 Rekenkameronderzoeken ............................................................................................. 229 Openbaarheid................................................................................................................. 231
Bijlage I Totaaloverzicht meerjarenbegroting .......................................... 233 Bijlage II Investeringen 2025-2028 inclusief kapitaallasten ................... 235 3 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Bijlage IIA Kasstromenoverzicht investeringen ........................................ 238 Bijlage III Kerngegevens ............................................................................... 241 Bijlage IV Reserves en voorzieningen ......................................................... 243 Toelichting mutaties ....................................................................................................... 246 In te stellen / wijzigen reserves en voorzieningen ..................................................... 254 Uitputting voorzieningen ............................................................................................... 254
Bijlage V Gewaarborgde geldleningen ..................................................... 255 Bijlage VI Beleidsindicatoren ....................................................................... 256 Bijlage VII Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld .............. 257 Bijlage VIII Financiële positie ....................................................................... 263 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ....................... 263 Geprognosticeerde balans ........................................................................................... 265 EMU-saldo........................................................................................................................ 266 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 267 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves...................... 269 Structureel begrotingssaldo.......................................................................................... 270
Begrippenlijst.................................................................................................. 271 Meetbaar Venlo 2025-2028 ........................................................................ 275
4 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028. Uitgangspunt is de opdracht die u heeft vastgesteld met het vaststellen van de kadernota 2025. Dit geldt zowel beleidsinhoudelijk als financieel. Bij de vaststelling van de begroting 2024-2027 heeft u ervoor gekozen om -gegeven de onzekerheden rondom de middelen- te werken met begrotingsscenario’s. Dat wil zeggen dat een groot aantal keuzes reeds eerder door u (met de vaststelling van de programmabegroting 2024-2027) zijn geprioriteerd, maar wel voorwaardelijk zijn gemaakt van eventuele extra Rijksmiddelen. Grafisch hebben we dit als volgt weergegeven en aan u gepresenteerd.
Het is inmiddels duidelijk dat, gegeven de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds, nieuwe voorstellen slechts beperkt of niet kunnen worden gehonoreerd. U heeft het basisscenario vastgesteld, inclusief een aantal begrotingsspelregels. Voorstellen zoals deze door u waren opgenomen in het 'scenario van hoop' gaan hieraan vooraf. Middelen van derden worden, voor zover mogelijk, ingezet voor projecten en activiteiten die al in de begroting zijn voorzien. Daarbij worden eventuele vrijvallende middelen toegevoegd aan de algemene middelen. Tot slot dienen voordelen die optreden door autonome ontwikkelingen of het gevolg zijn van bestaand beleid eerst te worden ingezet voor het oplossen van (structurele) nadelen op basis van bestaand beleid. De kadernota liet een klein, meerjarig positief saldo zien. Dat was daarmee het vertrekpunt voor deze begroting. Ter bepaling van de vrije begrotingsruimte hebben we eerst de autonome ontwikkeling van baten en lasten met elkaar gesaldeerd. Dat wil zeggen dat we de autonome ontwikkelingen van baten- en lasten met elkaar hebben verrekend. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die het gevolg zijn van wettelijke verplichtingen, de gevolgen van de ongewijzigde voortzetting van bestaand beleid en de ontwikkeling van het gemeentefonds.
Het daaruit volgende saldo was daarmee voorts beschikbaar voor de afweging van de in het 'Scenario van hoop' opgenomen (en dus door de u geprioriteerde) voorstellen. Het is duidelijk dat de financiële ruimte om al die voorstellen te honoreren, zeker in structurele zin, ontbrak. De gesprekken 5 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
met het Rijk hebben immers nog niet geleid tot oplossing van het 'financieel ravijn'. Er is nog altijd sprake van een korting van het Rijk op het gemeentefonds. Het vorige kabinet heeft in de voorjaarsnota van het Rijk een aantal maatregelen opgenomen die een relatie hebben met de financiële verhoudingen. Deze maatregelen zijn financieel vertaald in de meicirculaire 2024. De uitkomsten van de meicirculaire 2024 zijn onderdeel van deze begroting. Afgelopen zomer is door het huidige kabinet gewerkt aan de vertaling van het hoofdlijnenakkoord naar een regeerprogramma. Dit programma is op 13 september jongstleden gepresenteerd. De VNG spant zich in om de gewenste balans tussen taken en middelen alsnog te bewerkstelligen en heeft alle colleges en gemeenteraden een nieuw ‘Begrotingsadvies 2025-2028 deel 2’ aangereikt. Zij hanteert hierbij een bijgesteld motto, namelijk “prepare for the worst and fight for the best”. Een meer dan opvallende verschuiving ten opzichte van het eerdere adagium “prepare for the worst, hope for the best”. Hoop alleen lijkt dus niet meer voldoende. Hieronder is het VNG-advies opgenomen. Advies in het kort: •
Benoem de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet.
•
Maak boekjaar 2025 sluitend, rekening houdend met de wijze waarop de financiële toezichthouders omgaan met incidentele korting van 2025.
•
Voer geen bezuinigingen door op andere beleidsterreinen vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg.
•
Overweeg rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het BtwCompensatiefonds (BCF) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo).
Wij volgen hierin een andere lijn op basis van de door u gestelde kaders. Onzekere ontwikkelingen zouden in dat geval immers structureel worden ingeboekt en tekorten als gevolg van de groei van de kosten voor jeugdzorg kunnen niet elders in de begroting worden opgevangen. Tot slot zou de ruimte in de jaarschijf 2025 afhangen van hetgeen onze toezichthouder vindt, in plaats van ons eigen gezonde verstand. In onze ogen is dit erg opportunistisch en buitengewoon onverstandig. Immers wat gebeurt er indien het Rijk niet over de brug komt? Vooralsnog zijn er immers geen tekenen die daarop duiden. Dit zou betekenen dat de inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties van onze stad alsnog belast zouden worden met (forse) bezuinigingen. Naar onze overtuiging is dat niet passend binnen de met u gemaakte afspraken en onze eigen verantwoordelijkheid. Wij hebben dit begrotingsadvies dan ook niet overgenomen, maar vastgehouden aan de door u (in de kadernota opgenomen) vastgestelde koers. Dit betekent dat we keuzes aan de voorkant hebben gemaakt en wensen en ambities afhankelijk stellen van aanvullende middelen of door vervanging van bestaand, minder doeltreffend of doelmatig beleid. Ten aanzien van de overige (niet-autonome) voorstellen is gekeken naar de in de kadernota opgenomen inhoudelijke kaders.
Zo ligt -mede ingegeven door de spanning tussen de bestaande programmering en de beschikbare capaciteit- de nadruk op het realiseren van bestaande bestuurlijke bestellingen. De gemeente Venlo kent immers ook zonder nieuwe ambities een inhoudelijk ambitieuze programmering met duidelijke accenten. Zoals in het kader is meegegeven zou de nadruk 6 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
primair behoren te liggen op de realisatie daarvan. Het voorafgaande betekent daarmee dat voorstellen die noch autonoom zijn, noch in het scenario van hoop zijn opgenomen, noch nadrukkelijk door u zijn besteld in de kadernota in deze programmabegroting niet zijn opgenomen. Op basis van het voorgestelde kader hebben we gekeken in hoeverre niet-structurele voorstellen konden worden ingepast door de aanwending van middelen uit vrijvallende reserves. Tot slot. De sector gemeenten verkeert in zeer zwaar weer. De gemeente Venlo heeft hierop tijdig geanticipeerd door een deel van haar begroting voorwaardelijk te maken en door het niet inboeken van onzekere opbrengsten. Weliswaar is er minder vrije begrotingsruimte, stevige bezuinigingen zijn in de gemeente Venlo vooralsnog niet aan de orde. We hebben nog steeds zelf de regie in handen zonder ingrijpende maatregelen. En dat is op dit moment buitengewoon bijzonder. Het maken van keuzes aan de voorkant wil overigens niet zeggen dat onvoldoende Rijksmiddelen niet belemmerend werken ten opzichte van de realisatie van onze (strategische) opgaven op de (middellange) termijn. Wij nemen actief deel aan de gesprekken die mede namens de sector hierover gevoerd. In onderstaande tabel worden, per programma, de voorstellen welke op basis van scenario van 'hoop' zijn bijgesteld, weergegeven.
Ontwikkeling woonlasten Bij de behandeling van de kadernota 2024 heeft u besloten om deze coalitieperiode de woonlasten (afvalstoffenheffing, rioolrechten, onroerendezaakbelasting) voor alle betrokkenen (eigenaren woningen, eigenaren niet woningen en huurders) op een gemiddeld gelijk niveau te houden. Bij de behandeling van de jaarrekening 2023 heeft u een amendement aangenomen om dit uitgangspunt óók voor het jaar 2027 door te trekken. In de voorliggende begroting is dit vertaald. Hierbij is het
7 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven voor afval en riool tot en met het jaar 2027 losgelaten.
Voor het jaar 2027 betekent dit dat er een bedrag van per saldo € 4,7 miljoen wordt bijgedragen in het tekort (€ 3,8 miljoen vanuit het rekeningresultaat 2023 en € 0,9 miljoen vanuit de algemene reserve). Vanaf 2028 is, vanwege het ontbreken van voldoende structurele middelen, het principe van kostendekkende heffingen in de voorliggende begroting verwerkt. De afweging om de woonlasten ook vanaf 2028 niet of fasegewijs te verhogen is gekoppeld aan het scenario van hoop. Indien het scenario van hoop zich niet voordoet, zal dit vanaf 2028 een aanzienlijke woonlastenstijging tot gevolg hebben.
De kostendekkendheidpercentages voor afval zijn daarmee:
De kostendekkendheidpercentages voor riolen zijn daarmee:
8 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Rekenkameronderzoek Twee aanbevelingen na het onderzoek 'Bijsturen mogelijk maken - Begrotingsopzet en het budgetrecht van de raad' zijn zoals toegezegd in deze begroting opgenomen. Het gaat om de onderbouwing van de streefwaarde/maximumhoogte van het plafond vanuit een zero based methodiek en om het zorgen voor een éénduidig begrippenkader door alle documenten heen. Op basis van het onderzoek 'Begrotingsresultaten doorgelicht. Overschotten: beleid of toeval' heeft de Rekenkamer geen aanbevelingen geformuleerd. De Rekenkamer trok enkel conclusies over de begrotings-resultaten. In de bestuurlijke reactie staat dat wij met u, en in het verlengde daarvan met de auditcommissie in het kader van de doorontwikkeling P&C, continu in gesprek zijn over de wijze waarop we dit instrument kunnen verbeteren. De verkenning of en op welke wijze voorzien kan worden in de behoefte van het inzichtelijk maken van de beleidsvrijheid met betrekking tot de budgetten kunnen we hierin betrekken.
Beoordeling financiële positie De beoordeling van de financiële positie, waarop de conclusie gebaseerd is, vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. Schematisch ziet dit er als volgt uit:
De strategische doelstelling is een Duurzaam gezonde financiële huishouding. De tactische doelstellingen zijn: 1. Sluitende begroting 2. Voldoende weerstandscapaciteit 3. Wendbare begroting 4. Acceptabele schuld Deze tactische doelstellingen zijn elk voorzien van één of meer kengetallen. Deze kengetallen inclusief een analyse en beoordeling - worden uitgebreid toegelicht in de paragraaf
9 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
weerstandsvermogen en risicobeheersing (kengetallen financiële positie). In deze paragraaf zullen de belangrijkste conclusies worden weergegeven.
Doelstelling sluitende begroting Programma's
Realisatie 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Baten (excl. onttrekkingen aan reserves)
537.803
579.567
599.200
508.945
505.315
511.726
Lasten (excl. toevoegingen aan reserves)
507.551
579.509
606.500
515.411
510.942
510.522
Resultaat programma's (voor bestemming)
30.252
58
-7.300
-6.466
-5.627
1.204
Totaal onttrekkingen aan reserves
26.038
59.355
29.043
13.181
13.141
6.245
Totaal toevoegingen aan reserves
40.100
59.412
21.743
7.925
7.514
7.449
Totaal verrekening met reserves
-14.063
-58
7.300
5.256
5.627
-1.204
Totaal resultaat
16.190
0
0
-1.210
0
0
0
0
Verrekening algemene reserve Totaal resultaat
1.210 16.190
0
0
0
De doelstelling is een reëel structureel sluitende (meerjaren)begroting. Het begrotingssaldo is voor de jaren 2025, 2027 en 2028 sluitend. Het jaar 2026 sluit met een negatief saldo van € 1,2 miljoen. Gezien de gevolgen van de nieuwe financieringssystematiek en de structurele korting op het gemeentefonds door het Rijk achten wij het acceptabel om hiervoor éénmalig € 1,2 miljoen uit de algemene reserve te onttrekken. Hierbij wordt eveneens opgemerkt dat bij de volgende drie voorstellen de algemene reserve als dekkingsbron in opgenomen in deze (meerjaren)begroting: •
Uitvoering amendement ‘’bevriezing woonlasten 2027” € 0,9 miljoen
•
Vormen bestemmingsreserve mobiliteit € 0,5 miljoen
•
Meerkosten Kazernekwartier € 4,3 miljoen
De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief en stijgt vanaf 2026 naar 0,9% in 2028. De structurele exploitatieruimte zit voor alle jaren boven het minimum van > 0%.
Doelstelling voldoende weerstandscapaciteit De doelstelling 'voldoende weerstandscapaciteit' betreft het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van de geïdentificeerde risico's, waarbij de risicobereidheid is: "Venlo wil geen risicomijdende gemeente zijn". De ratio weerstandsvermogen bedraagt in 2025 1,96 oplopend naar 2,07 in 2028. De door u vastgestelde streefwaarde ligt tussen de 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0). Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies kwalificeert dit als 'Ruim Voldoende'. Op basis van deze begroting voldoen wij aan de beoogde streefwaarde. De solvabiliteitsratio bedraagt in 2025 35% en daalt naar 33% in het jaar 2028. De ontwikkeling begeeft zich boven de vastgestelde streefwaarde van de bandbreedte van 25%-30%. Het eigen vermogen is in alle jaarschijven van de huidige begroting 2025-2028 hoger dan in de begroting 2024207. Toch is er in 2026 en 2027 sprake van een lagere solvabiliteit. De daling komt met name door het 10 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
toegenomen balanstotaal door de voorgenomen investeringen. Een substantieel deel van de solvabiliteitsratio bestaat uit bestemmingsreserves die gekoppeld zijn aan het realiseren van de maatschappelijke opgaven en de reserve voor de financiering van de kapitaallasten van gedane investeringen. Op basis van de realisatie van de geformuleerde doelstellingen worden deze reserves op middellange termijn uitgegeven. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft een signaleringswaarde voor de solvabiliteitsratio van ≤ 20% als meest risicovol.
Doelstelling wendbare begroting De doelstelling 'wendbare begroting' gaat om de bepaling of de begroting voldoende wendbaar is om tijdig te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief. Een belangrijk afwegingscriterium voor de investeringen is het kapitaallastenplafond. Het plafond is een belangrijke signaalwaarde om te waarborgen dat de begroting voldoende wendbaar blijft. In het rekenkameronderzoek ‘Bijsturen mogelijk maken’ uit 2023 is gevraagd naar een herijking van het kapitaallastenplafond op basis van een objectieve berekeningsmethodiek voor de hoogte en dit in de begroting 2025 te implementeren. In deze begroting treft u nadere objectieve berekeningsmethodiek aan waarbij de signaalwaarde van het kapitaallastenplafond bepaald wordt op € 40 miljoen. De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief en stijgt vanaf 2026 naar 0,9% in 2028. De structurele exploitatieruimte begeeft zich voor alle jaren boven het minimum van > 0%. Reservering volume-, loon-, prijsontwikkelingen De nieuwe financieringssystematiek die door het Rijk voor het gemeentefonds is geïntroduceerd levert naar verwachting te weinig loon- prijs- en volume compensatie op om -bij gelijkblijvende omstandigheden- de loon- prijsontwikkelingen voor de begroting 2026 en volgende jaren (cumulatief) op te vangen.
Dit lijkt een jaarlijks terugkerend vraagstuk. Daarnaast is de volumecompensatie meerjarig volledig opgenomen in de meicirculaire 2024, dit betekent dat er vanuit het gemeentefonds bij gelijke omstandigheden geen financiële ruimte is om verdere (cumulatieve) groei van de stad te bekostigen. In deze begroting stellen wij u voor om een reservering op te nemen voor volume-, loon-, prijsontwikkelingen voor 2026 en verder van € 2,2 miljoen in 2026 oplopend naar € 8,1 miljoen vanaf 2028.
Doelstelling acceptabele schuld De schuldpositie van de gemeente Venlo dient zich op een acceptabel niveau te bevinden. De netto schuldquote bedraagt 52% in 2025 en stijgt naar 61% in 2028 (streefwaarde < 90%) als gevolg van nieuw aan te trekken financiering. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 37% in 2025 en stijgt naar 47% in 2028 (streefwaarde < 90%). De schuldquotes bevinden zich ruim onder de door u vastgestelde streefwaarden.
11 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
De netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte leningen per inwoner bedraagt voor het jaar 2025 € 2.164 en stijgt naar € 2.297 per inwoner voor het jaar 2028. Deze ontwikkeling is in lijn met de vorig jaar vastgestelde begroting. Uitgangspunten Kadernota 2025 Uitgangspunt voor de begrotingsbehandeling 2025 vormt de inhoudelijke en financiële kaderstelling zoals deze is opgenomen in de Kadernota 2025, inclusief de behandeling van de kadernota in de gemeenteraad. Stand Kadernota plus actualisatie 2025
2026
2027
2028
Saldo begroting 2024-2027
281
-53
Accountantsdienstverlening RB 2024-005
-24
-24
-24
-24
Begroting 2025 -2028
257
-24
-24
-77
Loon- prijsontwikkeling
100
1.000
900
Ontwikkelingen gemeentefonds
1.100
900
-100
200
Saldo kadernota
1.457
876
876
1.023
16
16
-292
36
-2.480
3.169
2.976
2.791
-2.200
-2.000
-1.800
Actualisatie prijsindexering 2025-2029 Gemeentefonds / meicirculaire 2024 - netto ontwikkeling Reservering loon-, prijs-, volumecompensatie Gemeentefonds / meicirculaire 2024 - taakmutaties
2.171
1.672
1.519
1.998
Reservering doorwerking OVA-index 2024
1.500
1.500
1.500
1.500
Vertrekpunt begrotingsproces 2025-2028
2.665
5.033
4.579
5.548
Voorstellen
-2.665
-6.243
-4.579
-5.548
0
0
Verrekening algemene reserve Saldo programmabegroting
1.210 0
0
Loon- en prijsontwikkelingen De inflatiepercentages die gehanteerd worden voor het opstellen van de begroting 2025-2028 zijn gebaseerd op de ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 22 februari 2024: •
Prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (IMOC): 2,2 %
•
Prijsindex, prijs bruto overheidsinvesteringen (IBOI): 2%
•
Loonindex: prijs overheidsconsumptie beloning werknemers: 4,4%
•
Index belastingen (exclusief onroerendezaakbelasting): gewogen gemiddelde van de prijsindex (40%) en de loonindex (60%) : 3,4% (bv. Parkeergelden en verblijfsbelasting).
De prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (IMOC) komt voor 2024 uit op 2,9% en voor het voorlopige OVA indexcijfer op 6,3%. In de begroting is rekening gehouden met 3,9%. Op basis van het investeringsbeleid wordt het budget van de kapitaallasten inflatoir bijgesteld op basis van de Index Bruto Overheidsinvesteringen (IBOI). In de begroting 2024 is rekening gehouden met 1,6%. Op basis van het meest actuele Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau is
12 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
de IBOI over 2024 3% en voor 2025 2%. Deze indexeringen (inclusief aanpassing 2024) zijn verwerkt in deze begroting. Voor een verder toelichting wordt verwezen naar de toelichting op het gemeentefonds in het hoofdstuk Algemene middelen. Naast de gebruikelijke indexeringen speelt de prijsontwikkeling in 2024. Op basis van ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 22 februari 2024 en het voorlopige OVA indexcijfer is bij de kadernota een reservering gemaakt ter dekking van de voorstellen welke in deze begroting in programma Gezond en Actief zijn opgenomen. In bovenstaande tabel valt deze reservering vrij ten gunste van het begrotingssaldo.
13 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE Ontwikkelingen 2025-2028 Budgettair kader
2025
2026
2027
2028
Baten Stand ontwerpbegroting 2024
549.379 486.580 474.830 473.181
Raadsbesluiten na vaststelling begroting
17.418
Subtotaal
566.797 502.444 484.247 483.446
15.864
9.417
10.265
Nieuwe ontwikkelingen Baten A Kadernota
14.392
13.533
17.558
19.658
-308
4.841
4.170
4.789
C Budgettair neutrale wijzigingen
20.373
-1.413
6.172
4.851
D Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen
26.989
2.720
6.309
5.227
Subtotaal
61.446
19.682
34.209
34.525
Totaal baten budgettair kader
628.243 522.126 518.456 517.971
B
Actualisatie Kadernota
Lasten Stand ontwerpbegroting 2024
549.097 486.580 474.830 473.234
Raadsbesluiten na vaststelling begroting
17.442
Subtotaal
566.539 502.468 484.271 483.523
15.888
9.441
10.289
Nieuwe ontwikkelingen Lasten A Kadernota
13.192
12.633
16.658
18.558
B
-1.516
684
467
264
C Budgettair neutrale wijzigingen
20.373
-1.413
6.172
4.851
D Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen
29.654
8.963
10.888
10.776
Subtotaal
61.704
20.868
34.185
34.448
Totaal lasten budgettair kader
628.243 523.336 518.456 517.971
Actualisatie Kadernota
Saldo budgettair kader
0
-1.210
0
0
Verrekening algemene reserve
0
1.210
0
0
Saldo Programmabegroting
0
0
0
0
Toelichting: A. Kadernota Hierin staan de posten die al aan uw Raad zijn gepresenteerd in het budgettair beeld uit de Kadernota 2025. Het gaat om de reserveringen voor loon- en prijscompensatie, de middelen die we hiervoor in het gemeentefonds ontvangen, het nettoresultaat van de september en decembercirculaire gemeentefonds. Aan de lastenkant wordt voor de volumeontwikkeling een bedrag 14 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
opgenomen dat overeenkomt met de baten van het gemeentefonds op basis van de septembercirculaire 2023. B. Actualisatie Kadernota Het saldo van de Kadernota 2025 is geactualiseerd voor de fijnmazige uitwerking loon- en prijsontwikkeling. Voor de jaarschijf 2027 is, in de geest van het amendement uit de jaarrekening 2023, het terugdraaien van de 100% kostendekkende verwerking binnen afval en riolen ter hoogte van € 325.000 verwerkt. Daarnaast is de vrijval van de bij de kadernota 2025 gereserveerde middelen van de OVA-index 2024 en het nettoresultaat uit de meicirculaire 2024 Gemeentefonds in actualisatie kadernota verwerkt. Een uitgebreide toelichting met betrekking tot de verwerking van de meicirculaire 2024 is bij Algemene middelen opgenomen. C. Budgettair neutrale wijzigingen De grootste mutaties in deze categorie gaan over: •
de actualisatie van verwachte kosten en opbrengsten van (majeure) projecten rond de grondexploitaties;
•
de meerkosten voor het Kazernekwartier;
•
de specifieke uitkering van het Rijk voor de lokale aanpak isolatie (LAI);
•
voorbereidingskosten voor de landelijke opdracht hervorming Arbeidsmarktregio (AMR);
•
de doorontwikkeling uitvoering Wet inburgering;
•
de meerkosten voor de winteropvang en beveiliging van de tijdelijke opvanglocatie
D. Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen Na vaststelling van de kadernota maakten we, op basis van de vastgestelde kaders in de kadernota 2025, een afweging van begrotingsvoorstellen. De begrotingsvoorstellen, exclusief de budgettair neutrale wijzigingen, leiden op totaalniveau tot onderstaande bijstellingen: 2025
2026
2027
2028
Baten begrotingsvoorstellen 2025-2028
26.989
2.720
6.309
5.227
Lasten begrotingsvoorstellen 2025-2028
29.654
8.963
10.888
10.776
Saldo begrotingsvoorstellen 2025-2028
-2.665
-6.243
-4.579
-5.548
In het hoofdstuk Programma's en Algemene middelen worden de verschillende begrotingsvoorstellen per programmalijn toegelicht. Begrotingsvoorstellen 2025-2028
2025
2026
2027
2028
8
-3.924
-1.513
-1.188
-5.943
-4.512
-3.563
-3.037
3. Grenzeloos Venlo
-5
-5
-5
-5
4. Welvarend Venlo
-321
-280
-280
-230
5. Centrumstad Venlo
-1.139
-773
-447
-697
6. Circulaire en duurzame hoofdstad
-167
-167
-167
-167
Algemene middelen
4.900
3.418
1.394
-225
Totaal begrotingsvoorstellen 2025-2028
-2.665
-6.243
-4.579
-5.548
1. Gezond en actief Venlo 2. Leefbaar Venlo
15 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
In onderstaande tabel een totaaloverzicht per programma van alle nieuwe investeringsbudgetten van 2025 tot en met 2028. Naam
Budget 2024
1. Gezond en actief Venlo -2.074
2. Leefbaar Venlo
Voorportaal 2025
2026
17.085
1.200
11.320
7.732
2027
2028
24.205
4.503
3. Grenzeloos Venlo 4. Welvarend Venlo
894
4.900
5. Centrumstad Venlo
16.194
1.500
6. Circulaire en duurzame hoofdstad
3.325 263
Algemene middelen Totaal investeringen
-2.074
49.080
8.932
30.605
4.503
Ontwikkelingen kapitaallasten Een belangrijk afwegingscriterium voor de investeringen is het kapitaallastenplafond. Het plafond is een belangrijke signaalwaarde om te waarborgen dat de begroting voldoende wendbaar blijft. De wendbaarheid van de begroting is één van de vier tactische financiële doelstellingen die bijdragen aan het hebben en houden van een duurzaam gezonde financiële huishouding.
Het kapitaallastenplafond is oorspronkelijk ingesteld bij de begroting 2014. Destijds was het plafond gebaseerd op het kapitaallastenniveau van de begroting 2014. Tussen 2014 en nu is het kapitaallastenplafond verscheidene malen bijgesteld. Omdat investeringsuitgaven onderhevig zijn aan prijsinflatie is zowel het kapitaallastenplafond als het kapitaallastenbudget, volgens het investeringsbeleid, in de Kadernota 2025 bijgesteld met € 1.000.000. De hoogte van het Kapitaallastenplafond voor 2025 zou daarmee uitkomen op € 32,9 miljoen.
In het rekenkameronderzoek ‘Bijsturen mogelijk maken’ uit 2023 is gevraagd om een onderbouwing van de streefwaarde/ maximumhoogte van het plafond vanuit een zero based methodiek en dit in de begroting 2025 te implementeren. In onderhavige begroting heeft dit plaatsgevonden. Het kapitaallastenplafond is berekend op basis van een objectieve berekeningssystematiek. Bij de berekening van het kapitaallastenplafond zijn een aantal uitgangspunten gehanteerd: •
Het kapitaallastenplafond is een signaalwaarde voor het maximum aan kapitaallasten in de begroting uitgedrukt in euro’s en moet bijdragen aan de strategische doelstellingen van het financieel beleid en een stabiele koers. Het plafond is een belangrijke signaalwaarde met betrekking tot het kunnen dragen van investeringen en daarmee de begroting onvoldoende wendbaar wordt. Anderzijds moet het plafond ook een vanuit financieel beleidsuitgangspunt verantwoord maximumniveau van kapitaallasten aangeven. Het overschrijden van de signaleringswaarde zou kunnen leiden tot aanvullende afwegingen, echter een overschrijding van het plafond dient altijd beoordeeld te worden in samenhang met de andere financiële kengetallen.
16 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
•
Het kapitaallastenplafond is geen dekking. De daadwerkelijke begrote kapitaallasten zijn afhankelijk van de afwegingen en de middelen die hiervoor zijn vrijgemaakt in de begroting en worden getoetst aan het kapitaallastenplafond.
•
De hoogte van het plafond moet nu objectief, zero-based berekend worden, ongeacht historische gehanteerde hoogtes.
•
Het plafond moet zich logisch verhouden tot de andere door u vastgestelde streefwaardes van de financiële kengetallen. Bij de berekening van het plafond is een verband gelegd met de streefwaarde voor de netto schuldquote van maximaal 90% en de streefwaarde solvabiliteit van minimaal 25%.
•
Door in de berekening van het plafond een relatie te leggen met de streefwaarde van de nettoschuldquote is de hoogte van het plafond ook afhankelijk gesteld van onze inkomsten. Met andere woorden, stijgen onze inkomsten structureel, dan stijgt het plafond mee en vice versa. Door het plafond afhankelijk te stellen van de inkomsten wordt mede geborgd dat de ‘groei’ van de stad (volumeontwikkeling) wordt door vertaald in de hoogte van het plafond. Om te voorkomen dat het plafond wordt beïnvloed door incidentele pieken of dalen in de inkomsten zijn de gemiddelde inkomsten (exclusief onttrekkingen aan reserves) over een periode van vier jaar gehanteerd. Om niet ieder jaar met een gewijzigd plafond te maken te krijgen zal dit iedere vier jaar worden herberekend. Wel wordt het plafond jaarlijks voor inflatie bijgesteld.
Voorgesteld wordt nu het kapitaallastenplafond vast te stellen op € 40 miljoen. Een toelichting op de berekening van het kapitaallastenplafond treft u aan in de paragraaf Financiering.
Onderstaande tabel laat de ontwikkeling zien van de kapitaallasten en hoe deze zich verhouden tot het plafond. Bijlage II bevat een overzicht van alle investeringen 2025 tot en met 2028 inclusief de bijhorende kapitaallasten. In bijlage IIA is het bijbehorende kasstroomoverzicht opgenomen. De bijstelling van de kapitaallasten voor de begroting 2025-2028 laat het volgende beeld zien: 2025
2026
2027
2028
Kapitaallastenplafond
40.000
40.000
40.000
40.000
Totaal kapitaallasten
30.504
34.208
35.085
36.228
Incidenteel vrijgevallen kapitaallastenbudget
-2.447
-2.324
Totaal kapitaallasten na incidentele vrijval
28.057
31.885
35.085
36.228
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de in deze begroting opgenomen kapitaallasten het huidige kapitaallastenplafond niet overschrijden.
17 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Strategisch investeringsfonds U heeft met het vaststellen van de begroting 2024 besloten tot het instellen van een strategisch investeringsfonds (in de vorm van een bestemmingsreserve) mede te voeden uit incidentele begrotings- en rekeningresultaten. Dit tegen de achtergrond van de behoefte om de begroting in de toekomst minder te belasten bij afwegingen rondom de voor de toekomst van Venlo majeure strategische investeringen. Eveneens heeft de raad criteria vastgesteld op basis waarvan een beroep kan worden gedaan op deze middelen. Het fonds (feitelijk een bestemmingsreserve) kent een plafond van € 50 miljoen. Rekening houdend met het reeds genomen raadsbesluit om € 10 miljoen te voteren voor Vastenavondkamp en € 4,5 miljoen voor de Universiteit Maastricht kent de reserve een stand van € 23,2 miljoen. Indien in u instemt met de in deze begroting opgenomen dotatie (uit het resultaat 2023) bedraagt het saldo € 35,8 miljoen. Indien u voorts de hiernavolgende ontwikkelingen (afgezien van de reeds gevoteerde dekking voor Vastenavondkamp) honoreert dan bedraagt het saldo van de reserve ultimo 2030 € 11,3 miljoen. Het gaat om:
a. Vastenavondkamp (bijdrage gemeente € 10 miljoen, totaal investeringsvolume € 50 miljoen) Onderdeel van de wijkenaanpak in Vastenavondkamp zijn de Geresflats. Bij de Geresflats is er een zeer complexe problematiek op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Mede door illegale verhuur en achterstallig onderhoud van particulier woningbezit. Deze situatie heeft een uitstraling naar de rest van Vastenavondkamp en vraagt om inmenging vanuit de overheid. Hierover is inmiddels een besluit genomen.
b. Ontwikkeling Venlo Noord (bijdrage gemeente € 20 miljoen, totaal investeringsvolume € 150 miljoen) Het Rijk heeft besloten om te starten met het project Vierwaarden, waaronder de herinrichting van de Océ-weerd. Het gaat om een herinrichting van bedrijfsterrein naar campus-model, natuurontwikkeling, woningbouw en aangepaste infrastructuur. Daarnaast biedt deze ontwikkeling mogelijkheid om strategische positie te verkrijgen voor de hoogwateropgave en daarmee tevens verplaatsing van de jachthaven vanuit de industriehaven naar de Océ-weerd te faciliteren en mogelijk zelfs te versnellen. Deze ontwikkeling van Venlo Noord biedt een versterking van het economische profiel en imago van Venlo. Daarnaast draagt de ontwikkeling ook bij aan de woningbouwopgave en eventuele andere functies, met ruimte voor woningbouw in combinatie met de hoogwaterveiligheidsopgave Vierwaarden. Hier maakt de verplaatsing van de jachthaven tevens onderdeel van uit. Indirect draagt dit project dus ook bij aan de ontwikkeling van de haven als multimodaal knooppunt. Hierover is de raad inmiddels geïnformeerd.
18 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
c.
Universiteit Maastricht (€ 4,5 miljoen)
De UM heeft het voornemen verder te groeien in Venlo en zich daarmee duurzaam te binden aan Venlo. Vanuit het fonds wordt financieel bijgedragen aan de verdere uitbouw van de onderwijs- en onderzoeksactiviteiten ten aanzien van plant-gedreven innovatie. Inhoudelijk sluit deze ontwikkeling aan bij het regionaal bedrijfsleven, op de activiteiten op de Brightlands Campus Greenport Venlo. Ook is het een belangrijke aanvulling op andere kennisinstellingen in de regio. De gemeenteraad heeft inmiddels met de vaststelling van de bestuursrapportage 2024 ingestemd met deze bijdrage. De gemeente Venlo en de Universiteit Maastricht dragen elk in de eerste vier jaren € 8 miljoen bij, met de intentie een gelijk bedrag voor de 2e vier jaren bij te dragen (in totaal € 16 miljoen).
19 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN In dit hoofdstuk gaan wij in op de zes inhoudelijke programma's van onze begroting en presenteren wij een overzicht van de algemene middelen. Onderdeel van de programma's zijn de programma-indicatoren. Wij hebben deze samengesteld per programma en per programmalijn, in overleg met een vertegenwoordiging uit uw raad en uw auditcommissie. Wij hebben deze indicatoren voor u bij elkaar gezet in een apart boekje dat wij jaarlijks actualiseren.
20 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
1. Gezond en actief Venlo
21 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Gezond en Actief Venlo is een omvangrijk programma met wettelijke taken op met name het vlak van WMO, jeugd- en Partcipatiewet in combinatie met lokale en regionale ambities, zoals een sterke sociale basis. Het Beleidskader Maatschappelijk Domein ‘Fier op Venlo’ vormt de basis voor het programma en toekomstige beleidsontwikkelingen. Het beleidskader is samen met het coalitieakkoord en de stadsvisie 2040 een vizier voor de toekomst. Hoe we hieraan uitvoering geven, met wie en met welke activiteiten wordt concreet gemaakt in dit programma. Het beleidskader omvat het hele maatschappelijk domein en wordt samengevat in onderstaande figuur. Het bestaat uit vier ankers die gelden voor alle beleidsthema’s en een viertal (meer concrete) accenten voor vernieuwing. Op termijn moeten deze ontwikkelingen (financieel) effect opleveren.
De vier accenten van het beleidskader komen terug bij de programmalijnen. We gaan in programmalijn zelfredzaamheid uitgebreid in op de impact van de Hervormingsagenda Jeugd. Uiteraard geeft deze begroting ook invulling aan het coalitieakkoord. De volgende thema's staan in dit programma: •
Uitvoeren van de sportaccommodatievisie;
•
Doorontwikkeling aanpak Geweld in Afhankelijkheidsrelaties 2025;
•
Gemeenschapsaccommodaties;
•
Uitvoeren van het beleidskader Geldzorgen;
•
Basisvaardigheden;
•
Inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie.
In 2025 loopt Fier op Venlo vier jaar, een moment wat we zullen gebruiken om dit beleidskader op een aantal onderdelen aan te vullen. Ook verkennen we hoe de voortgang van het beleidskader in de vorm van een rapportage kunnen vormgeven. 22 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves
Baten/ Realisatie Lasten 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Gezond en Vitaal
Baten
5.962
5.648
5.471
4.908
4.296
4.295
Lasten
20.199
19.843
20.298
19.960
20.095
20.036
Gezond en Vitaal Ontplooiing
-14.238
-14.195
-14.827
-15.052
-15.799
-15.741
Baten
10.559
10.334
8.341
8.146
7.548
7.547
Lasten
24.762
24.761
22.996
21.237
20.988
21.646
-14.203
-14.427
-14.655
-13.091
-13.440
-14.098
Baten
85.555
77.138
76.485
52.360
46.057
46.057
Lasten
136.584
134.479
124.253
104.140
97.643
97.211
-51.029
-57.341
-47.768
-51.780
-51.587
-51.155
7.636
10.751
10.616
10.188
9.906
9.887
136.749
149.005
154.238
147.800
145.709
144.729
Ontplooiing Meedoen Meedoen Zelfredzaamheid
Baten Lasten
Zelfredzaamheid
-129.114 -138.254 -143.622 -137.612 -135.802 -134.842
Totaal saldo Programma
-208.584 -224.217 -220.872 -217.534 -216.629 -215.836
Investeringsvoorstellen Programmalijn
Budget 2025 2024
Gezond en vitaal Ontplooiing
500 10.585
Meedoen Zelfredzaamheid Totaal Programma 1
6.500 17.585
Voorportaal 2026 2027 2028 200 500
700
Gezond en vitaal Wat willen we bereiken? De programmalijn Gezond en vitaal levert een bijdrage aan de kwaliteit van leven van onze inwoners vanuit een brede kijk op gezondheid, de zogenaamde positieve gezondheid. We willen bevorderen dat inwoners gezond en vitaal zijn, dit ook blijven en dat de gezonde keuze de makkelijkste keuze is. Dat doen we door het verbeteren van de (positieve) gezondheid van onze inwoners en daarmee hun veerkracht. Onder meer het stimuleren van bewegen en het versterken van een gezonde omgeving, waaronder de voedselomgeving, zijn van belang. Met deze programmalijn willen we de inzet van zorg en maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk voorkomen (preventie). Verder maken we sporten en bewegen zo leuk, toegankelijk en laagdrempelig mogelijk. We bieden alle jeugd van 0 tot 18 jaar (in een doorlopende lijn) een sportieve basis, zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Daar waar gezinnen vanuit financieel oogpunt moeite hebben om hieraan deel te nemen, bieden we ondersteuning via het jeugdfonds Sport en Cultuur en het beleidskader geldzorgen. Daarnaast creëren we een leefomgeving met een openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen.
Wat gaan we daarvoor doen? We gaan de (positieve) gezondheid van onze inwoners verbeteren, het bewegen stimuleren en een gezondere leefomgeving creëren. Dit doen we concreet door de volgende thema’s vorm te geven. 23 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Het versterken van de (positieve) gezondheid Met het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025, het GALA, het IZA en het innovatiefonds preventie (ambitie uit het coalitieakkoord) hebben we een stevige basis staan om de (positieve) gezondheid van onze inwoners te verbeteren en gezondheidsachterstanden te verkleinen. De inzet op gezondheid wordt, mede door het GALA en het IZA, verstevigd. Hiervoor gaan we de volgende activiteiten en interventies uitvoeren: •
Vanuit het innovatiefonds preventie gaan we in 2025 een pilot draaien met een aanpak positieve gezondheid in de wijk. De pilot start in de wijken Arcen en Venlo-Noord. Met deze pilot werken we aan een integrale wijkaanpak gebaseerd op de dimensies van positieve gezondheid. De behoeften van de inwoners staan hierin centraal. Daarnaast gaan we vanuit het innovatiefonds preventie aan de slag met impactgerichte financiering. De regionale aanpak valpreventie is hier een voorbeeld van. We gaan in 2025 de mogelijkheden onderzoeken om meer preventieve interventies op basis van impact te laten financieren uit de markt.
•
We gaan door met de inzet op de gezondheid, vitaliteit en zelfredzaamheid van onze inwoners. De belangrijkste aanpakken hiervoor zijn de regionale aanpak valpreventie, de beweegpas, kei gezond, welzijn op recept, de uitvoering van de voedselagenda, integratie in de wijk via sport en bewegen en de aanpak één tegen eenzaamheid. Verder gaan we meer doen op de thema’s alcohol, roken en drugs.
•
De interventie De 'Gezonde Basisschool van de Toekomst' is onderdeel van het scenario van hoop. Deze interventie wordt op 9 scholen in Venlo uitgevoerd. We willen we in 2025 voor structurele borging zorgen. In het verlengde daarvan zijn we van plan om in 2025 de vangnet regeling voor gezonde lunches op scholen te continueren, enkel voor gezinnen met geldzorgen.
Deze activiteiten dragen ook bij aan de doelstellingen van diverse andere programma's en programmalijnen, zoals de Investeringsagenda en Regiodeal (gezondste regio), Meedoen (vitale gemeenschappen) en Ontplooiing (opleiding).
Het bevorderen van sport en bewegen Wij gaan ervan uit dat als we sporten en bewegen leuk, toegankelijk en laagdrempelig maken, steeds meer inwoners er plezier uit halen en bovendien vitaler worden. De basis hiervoor is de Venlo.fit sportvisie 2030. We willen dat onze jeugd een sportieve basis meekrijgt zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Dit sluit nauw aan bij een aantal doelen uit het GALA. Dit gebruiken we als extra impuls om sport en bewegen te bevorderen. Daarvoor voeren we de volgende activiteiten of interventies uit: •
Voor de jongste doelgroep 0-4 jaar geven we, in samenwerking met de consultatiebureaus, voorlichting op het gebied van bewegen en voeding. Daarnaast werken we samen met de kinderopvang door een menukaart met (effectieve) interventies aan te bieden. De focus ligt daarbij op kinderopvanglocaties in de aandachtswijken. In 2025 willen we deze interventies zoveel als mogelijk laten aansluiten bij het concept van de Gezonde Basisschool van de Toekomst.
24 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
•
Voor scholen die niet meedoen aan het programma ‘de gezondste Basisschool van de toekomst’ hebben we een menukaart met (effectieve) interventies om kinderen op school zoveel mogelijk in beweging te brengen en een fysieke en mentale gezonde leefstijl te stimuleren.
•
We gaan door met de ketenaanpak bewegen voor (kwetsbare) inwoners. Deze inwoners worden na een hulpvraag op maat doorverwezen naar een passend beweegaanbod (beweegpas). Bij de doorverwijzing wordt een inwoner op maat begeleid en ontvangt daarbij het een warme overdracht naar het aanbod toe door een ‘beweegmakelaar’. We versterken de samenwerking met huisartsen, fysio's en het ziekenhuis.
•
Sportverenigingen blijven vanuit sportief, maatschappelijk en sociaal oogpunt een belangrijke maatschappelijke partner. We ondersteunen verenigingsbesturen om de vitaliteit van hun sportvereniging te versterken en hun pedagogische taak uit te voeren.
•
De subsidie aan het Performance Centre Venlo zetten we in 2025 nog eenmalig voort om topsporttalenten te ondersteunen.
Implementatie sportaccommodatievisie Om te kunnen sporten en bewegen, zijn passende faciliteiten noodzakelijk. Dit kunnen binnensportaccommodaties, sportparken of multifunctionele sportieve omgevingen (sportkernen) zijn of de openbare ruimte. De basis hiervoor zijn de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030 en het coalitieakkoord. We zetten in op de volgende activiteiten: •
De realisatie van de herontwikkeling van sportkern Herungerberg is in 2025 volop aan de gang. De uitvoering verloopt volgens planning. Het aangepaste sportpark moet in de zomer van 2026 klaar zijn. Hiermee krijgt FCV-Venlo een toekomstbestendige sportaccommodatie en valt sportpark Arenborg in 2026 vrij als sportlocatie.
•
We maken in 2025 een start met de realisatie van sporthal Gulick op sportkern Bakenbos. Hiermee ontwikkelen we deze sportkern door tot een multifunctionele sportaccommodatie waar de binnen- en buitensportverenigingen uit Tegelen elkaar ontmoeten.
•
We gaan verder met de voorbereiding voor de realisatie van een multifunctioneel centrum in Hout-Blerick, waar diverse functies waaronder sport samenkomen.
•
In 2025 realiseren we de blaashal voor hockeyclub Delta Venlo op sportkern Vrijenbroek. De blaashal kan vanaf het winterseizoen 2025/2026 in gebruik genomen worden.
•
Vanuit het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed gaan we dit ook met bij de sportaccommodaties. We realiseren in 2025 LED verlichting en PV installaties bij alle gemeentelijke gymzalen en sporthallen. Verder ronden we in 2025 de verduurzaming af bij sportkern Saorbrook (SV Blerick) en sportkern Merelweg (Venlosche Boys). Sportkern Bakenbos en sportkern Herungerberg worden via de herontwikkeling integraal verduurzaamd.
•
Het nieuwe Zwembad de Wisselslag gaat de realisatiefase in. Er wordt ingezet op de start van de bouw in 2025.Daarna wordt het nieuwe zwembad opgeleverd en in gebruik genomen.
25 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
•
Met het actieplan ‘hoogwaardige beweegvoorzieningen’ zetten we ons in om de openbare ruimte meer en beter te benutten als ruimte om te sporten, bewegen en te ontmoeten. In 2025 gaan we volgens het actieplan de kansrijke plekken Plexat en Vossenerpark doorontwikkelen tot hoogwaardige beweegvoorziening. In 2025 bepalen we ook hoe we verder gaan met de andere kansrijke locaties uit het actieplan.
•
We werken in 2025 aan een huisvestingsplan sport. Dit helpt om beter te bepalen in welke sportaccommodaties we investeren en in welke niet. Ook moet dit beter inzicht geven op welke momenten sportaccommodaties zijn afgeschreven, zodat we tijdig op vervanging kunnen inspelen. Hier ligt ook een nauwe verbinding met het verduurzamen van sportaccommodaties.
Wat mag het kosten? In deze paragraaf staat het totaal van de baten en lasten per programmalijn. Ook geeft het een toelichting op de begrotingsvoorstellen die gerelateerd zijn aan deze programmalijn en op de investeringen uit het investeringsprogramma 2025. Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves
Baten/ Realisatie Lasten 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Gezond en Vitaal
Baten
5.962
5.648
5.471
4.908
4.296
4.295
Lasten
20.199
19.843
20.298
19.960
20.095
20.036
-14.238
-14.195
-14.827
-15.052
-15.799
-15.741
Begrotingsvoorstellen 2025-2028 Programmalijn Gezond en Vitaal
2025
2026
2027
2028
Buitensportaccommodaties correctie huurinkomsten
-175
Verhoging subsidie Sport
-115
Zwembad de Wisselslag
-100
Totaal saldo Programmalijn
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport
-100
Overige voorstellen < € 0,1 miljoen Totaal programmalijn Gezond en vitaal
-5
64
25
25
-395
-36
25
25
Buitensportaccommodaties correctie huurinkomsten 2025
2026
2027
2028
-175 Voor buitensportaccommodaties is er per locatie een verschil tussen de begroting en de realisatie. Dit komt (deels) door de clustering van sportaccommodaties, fusies van verenigingen en afname in verhuur. Mede hierdoor zijn de afgelopen jaren tekorten door niet gerealiseerde baten. Er is een analyse gemaakt. Deze toont aan dat de begrote en gerealiseerde inkomsten voor een aantal sportparken ver uit elkaar liggen. In afwachting van de verdere onderzoeksresultaten wordt de begroting nu incidenteel bijgesteld.
26 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Verhoging subsidie Sport 2025
2026
2027
2027
-115 Het beschikbare budget voor de subsidieregel Sport wordt structureel overvraagd. In afgelopen jaren verhoogden we subsidieplafonds achteraf, bij verlening van de subsidies in december. Met het éénmalig ophogen van het subsidieplafond is de verwachting dat er geen plafondcorrecties achteraf meer nodig zijn. Tegelijkertijd wordt de subsidieregel Sport geëvalueerd. De adviezen uit de evaluatie moeten leiden tot een duurzame oplossing die tot uitdrukking komen in de nieuwe subsidieregels vanaf subsidiejaar 2026.
Zwembad de Wisselslag 2025
2026
2027
2028
-100 Zwembad de Wisselslag blijft in gebruik totdat het nieuwe zwembad is gerealiseerd. De onderhoudskosten voor dit zwembad zijn hoger door de hoge leeftijd van het gebouw en de installaties.
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport 2025
2026
2027
2028
-100 De gemeenteraad heeft een amendement aangenomen om een budget te koppelen aan stichting Performance Center Venlo. Deze stichting ondersteunt topsporters en topsporttalenten met een status op een breed aantal vlakken. Dit voorstel is incidenteel voor 2026. Begin 2025 ronden we een evaluatie af en volgen adviezen voor de langere termijn.
Uitbreidings- (U) en Vervangingsinvesteringen (V) Naam
U/V
Budget 2024
Losse inrichting zwembad de Wisselslag
V
Openbare ruimte nieuwbouw zwembad de Wisselslag
V
Totaal Programmalijn Gezond en vitaal
2025 500
Voorportaal 2026 2027 2028 200
500
200
Losse Inrichting nieuw zwembad 2025
2026
2027
2028
500 De raad stelde een budget beschikbaar voor nieuwbouw van het zwembad. De losse inrichting van de nieuwbouw is geen onderdeel van dit budget en moet additioneel als budget aangevraagd worden. De aanschaf van de losse inrichting is noodzakelijk om het zwembad te exploiteren.
27 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Openbare ruimte fase 1 nieuwbouw zwembad de Wisselslag 2025
2026
2027
2028
200 De uitwerking van het terrein van het zwembad gaat over de kavel van het gebouw en parkeren. Er is een strook tussen het kavel en de Drie Decembersingel die aangepast wordt. Deze is inmiddels ontworpen en uitgewerkt. Die strook valt onder het voorbereidingsbudget. Voor de realisatie wordt een aanvullend budget aangevraagd voor de daadwerkelijke inrichting. Het voorstel is om een aanvullend budget te reserveren voor de eerste fase van de aanpassingen.
Ontplooiing Wat willen we bereiken? Met de programmalijn Ontplooiing willen we onze inwoners in staat stellen zich te ontwikkelen en te ontplooien, zodat zij naar vermogen kunnen meedoen in de samenleving. We richten ons op alle inwoners en in het bijzonder op onze jeugdige inwoners. Uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op optimale en gelijke ontwikkelkansen. Met behulp van doorgaande leer- en ontwikkellijnen en doorgaande ondersteuningslijnen werken we hieraan. Samenwerking met en tussen kinderopvangorganisaties, primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs besturen en middelbaar beroepsonderwijs is hierbij een vereiste. Hier horen ook goede onderwijshuisvesting, ondersteuningsstructuren en de vorming van integrale kindcentra bij. Het streven is dat alle jongeren in hun buurt onderwijs kunnen volgen door een dekkend onderwijsaanbod.
Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijsachterstanden beleid (OAB) / gelijke kansen 2 tot en met 18 jaar In 2025 zetten we de samenwerking tussen de gemeente Venlo, kinderopvang en onderwijsbesturen voort, met het programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking als basis. Dit programma bestaat uit vier pijlers, waarvan "Ontwikkelkansen" zich richt op het onderwijsachterstandenbeleid. Dit omvat het verbeteren van de kwaliteit en kwantiteit van peuteropvang en voorschoolse educatie, en het versterken van de verbinding tussen kinderopvang en basisschool, evenals de overgang naar het voortgezet onderwijs. Een aantal Venlose scholen zal ook in 2025 deelnemen aan het programma School en omgeving (voorheen de Rijke Schooldag), waarin jongeren via een "menukaart" extra activiteiten kunnen kiezen om hun talenten te ontwikkelen, ongeacht hun afkomst of achtergrond. Daarnaast worden de Taalklassen binnen het primair onderwijs gesubsidieerd via de beschikbare middelen voor onderwijsachterstandenbeleid. Deze klassen bieden jongeren extra ondersteuning in het leren van de Nederlandse taal. In Venlo is het taalondersteuningsaanbod uitgebreid met 10-14 jaar Taalklassen, zodat jongeren langer kunnen "rijpen" in een basisschoolomgeving en, wanneer ze voldoende Nederlands beheersen, direct door kunnen stromen naar het voortgezet onderwijs.
28 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Het voortgezet onderwijs in Venlo, georganiseerd door OGVO, biedt Internationale Schakelklassen (ISK) aan. Samen met Gilde Opleidingen worden ook ISK-MBO klassen aangeboden voor jongeren ouder dan 16 jaar, waarin ze taalonderwijs krijgen en kennismaken met beroepsopleidingen. De komst van jonge nieuwkomers die leerplichtig zijn, is moeilijk te voorspellen. Daarom is er constante communicatie en planning nodig tussen gemeente en schoolbesturen om voor deze jongeren snel en passend onderwijs te organiseren. Het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid wordt gefinancierd via een specifieke uitkering (SPUK GOAB). De omvang en bestedingsmogelijkheden van deze regeling vanaf 2027 zijn echter nog onzeker. De toenemende vraag naar basisondersteuning, zoals voorschoolse educatie en taalklassen, vraagt om een groter deel van de middelen, wat betekent dat er in de toekomst scherpe keuzes moeten worden gemaakt over welke andere activiteiten nog gesubsidieerd kunnen worden.
Passend onderwijs De Noord-Limburgse gemeenten en schoolbesturen streven naar een divers onderwijsaanbod, zodat ieder kind zich optimaal kan ontwikkelen in de eigen omgeving. Hoewel de stap naar inclusief onderwijs is gezet, moet er nog veel gebeuren voordat dit volledig gerealiseerd is. De druk op (voortgezet) speciaal onderwijs in Venlo is toegenomen, met wachtlijsten op verschillende scholen. Hierdoor krijgen sommige jongeren niet het passende onderwijs dat ze nodig hebben. Onderwijsgroep Buitengewoon werkt daarom met een plaatsingsplafond, en een plaatsingsstop dreigt. Er worden oplossingen gezocht voor jongeren die te maken krijgen met een plaatsingsstop, bijvoorbeeld via onderwijs-zorgarrangementen. In 2025 wordt het aantal onderwijsruimtes bij Ulingshof uitgebreid, onder andere voor leerlingen met een beperking. Uitbreiding van gespecialiseerde voorzieningen is echter niet de enige oplossing voor de plaatsingsproblemen. Een deel van de oplossing ligt in integratieklassen, waar jongeren de nodige ondersteuning krijgen en deelnemen aan het reguliere onderwijs. In 2025 wordt gewerkt aan de invoering van deze integratieklassen.
Leerlingenvervoer Wij blijven inzetten op het bevorderen van de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van jongeren die leerlingenvervoer nodig hebben. Dit gebeurt mede door in gesprek te gaan met ouders. Dit kan ook helpen bij het vinden van een (passende) baan. De desbetreffende jongere kan dan mogelijk nagenoeg zelfstandig reizen naar de werkplek.
Onderwijshuisvesting De gemeente Venlo en schoolbesturen werken sinds 2018 samen aan een huisvestingsplan voor 2018-2038. Belangrijke doelen zijn het spreiden van scholen, efficiënt gebruik van geldstromen en de voorkeur voor renovatie boven nieuwbouw. Aanvankelijk ging men uit van een daling van het aantal leerlingen, maar door de toestroom van nieuwkomers en kinderen van internationale werknemers wordt nu rekening gehouden met groei, vooral in wijken met sociale woningbouw. 29 | PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Kindcentra zijn een speerpunt, waarbij onderwijs en kinderopvang nauw samenwerken om een doorlopende leerlijn voor kinderen te garanderen. Dit versterkt de samenwerking tussen onderwijs, opvang, en ouders. Nieuwe wetgeving in 2025 verplicht gemeenten om een meerjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op te stellen, en Venlo zal haar plan hierop aanpassen. In 2025 starten bouwprojecten voor basisscholen De Meule en De Harlekijn, waarbij tijdelijke huisvesting nodig is. Er wordt ook gewerkt aan nieuwbouw voor basisschool De Springbeek, uitbreiding van basisschool PassePartout en uitbreiding van speciaal onderwijs Ulingshof. Voor openbare basisschool De Koperwiek wordt extra ruimte gecreëerd, omdat het 10-14 jaar onderwijsproject is stopgezet. Daarnaast is een haalbaarheidsonderzoek afgerond voor de renovatie van ’t Wildveld en VSO De Velddijk, met voorkeur voor nieuwbouw. Het voortgezet onderwijs, onder beheer van OGVO, heeft een vervangings- en duurzaamheidsopgave. Er is beperkt voortgang geboekt, maar in 2025 zetten we hier gezamenlijk met het OGVO verder op, dit in gecombineerd met organisatorische en financiële aanpassingen.
Doorstroompunt (voorheen: RMC / Voortijdig SchoolVerlaters) De planning is om in 2025 de wet Van school naar duurzaam werk in te voeren. De nieuwe wet die op 1 augustus 2025 van kracht moet worden, bestaat uit een combinatie van instrumenten die bij de onderwijsinstellingen, gemeenten en de doorstroompunten worden belegd. Voor de Venlose en de regionale doorstroomcoaches verandert er veel. De doelgroep wordt groter want doorstroomcoaches krijgen te maken met een leeftijdsuitbreiding naar 27 jaar. Ook wordt de doelgroep breder. Vanwege de leeftijdsuitbreiding zullen jongeren steeds vaker begeleid moeten worden naar betaald werk in plaats van naar een startkwalificatie. Wij zijn voor de doorstroom/RMC-aanpak contactgemeente voor Noord- en Midden-Limburg. In 2025 zorgen we voor de totstandkoming van een nieuw regionaal programma voor Noord- en Midden-Limburg. Belangrijk onderdeel hiervan is de verbinding naar de arbeidsmarktregio’s Noord en Midden. De doorstroom/RMC inzet is en blijft gericht op het terugbrengen van jongeren richting onderwijs of het begeleiden naar (passend werk). Als dit niet direct mogelijk is, proberen wij jongeren op een route te brengen richting onderwijs en/of werk. De wetgeving zal deze aanpak verder uitrollen voor jongeren tot 27 jaar.