082 bijl01 Begrotingsresultaten doorgelicht.pdf
Tekst van het document
Overschotten: beleid of toeval?
Begrotingsresultaten doorgelicht
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
•
•
•
•
Een vergelijking maken met G40 gemeenten om substantiële verschillen te vinden die vervolgens aanleiding kunnen
2.
beleid.
zijn voor nadere analyse. Dat kan bijvoorbeeld bij evaluatie of herijking van bepaalde onderdelen van het gemeentelijk
Op hoofdlijnen verklaren waarom de financiële resultaten in de jaren 2017-2022 zijn ontstaan.
1.
Het rapport dient twee doelen:
gaan we in dit rapport dus niet nader op in.
rekenkamerrapport ‘Bijsturen mogelijk maken’ (mei 2023) keek vooral naar de opzet en toelichting van de begroting. Daar
Dit rapport heeft als focus de gemeentelijke jaarrekeningen en het daarin gepresenteerde financiële resultaat. Het
resultaten in een bredere context te kunnen plaatsen.
2017 tot en met 2022. Daarbij zal zo veel mogelijk een vergelijking met andere grote gemeenten plaatsvinden om de
In dit rapport gaat de rekenkamer in op de vraag naar de verklaringen voor de financiële resultaten in de jaarrekeningen
raadsleden hoe het kan dat er meerdere jaren achtereen sprake is van substantiële overschotten bij de rekening
Aanleiding voor dit onderzoek waren vragen van uit de raad tijdens het jaarlijkse rondje langs de fracties. Concreet vroegen
Inleiding
2
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
•
•
•
•
gedaald.
De verkoop van parkeergarages heeft er ook toe geleid dat de opbrengsten uit vrij besteedbare belastingmiddelen sterk zijn
noodfonds sociaal domein en werden parkeergarages verkocht. Die opbrengsten zijn gebruikt om de reserves te versterken.
In 2018 ontstond het overschot wel mede door bestuurlijke keuzes van de gemeente. Zo vroeg het college geld aan uit het
kwetsbaarheid op.
gemeentefonds nog verder toe te nemen. Bij bezuinigingen op het gemeentefonds door het Rijk levert dat voor Venlo extra
Venlo is relatief gezien sterk afhankelijk van het gemeentefonds. Dit lijkt door de nieuwe verdeelsleutels voor het
energietoeslag 2023. Dan is het moeilijk om nog bij te sturen.
Rijk. Vooral in 2022 is veel extra geld uit het gemeentefonds laat in het jaar toegekend, waaronder ook voorschotten voor de
Een grote rol speelden de extra financiële middelen die de gemeente in 2020 en 2021 voor Corona heeft gekregen van het
vaststelling van de begroting te worden meegenomen.
de rijksoverheid. Aanpassingen in het gemeentefonds voor het komende jaar kwamen vaak te laat om goed bij de
De overschotten in de jaarrekeningen in de afgelopen jaren zijn voornamelijk te verklaren door de wijze van bekostiging door
Overschotten verklaard
Conclusies (1)
3
toedeling van baten en lasten naar taakvelden een rol te spelen, waardoor een zekere vertekening van resultaten ontstaat.
gemeenten, terwijl dat voor lasten in het fysiek en maatschappelijk domein juist omgekeerd is. Hier lijkt de administratieve
Bij autonoom beleid liggen in Venlo de lasten voor bestuur en organisatie in vrijwel alle jaren hoger dan bij de G40-
Openbaar Bestuur (2019) is hierbij een nuttig middel.
raad van dienst zijn bij het stellen van financiële kaders. Het adviesrapport 'Beleidsvrijheid geduid' van de Raad voor het
Bijlagen
De mogelijkheden om op onderdelen van de begroting bij te sturen zijn niet voor alle (soorten) baten en lasten gelijk. Zo is
sturen op uitgaven voor veiligheid (denk aan BOA’s) makkelijker dan sturen op uitgaven voor bijstand. Inzicht hierin kan de
•
Sturing door de gemeente
•
van gemeentelijke baten en lasten. Het is verstandig om hier in de toekomst alert op te zijn als college.
en Vitaal) vallen. Dit kan echter wel doorwerken bij landelijke vergelijkingen en beoordeling door het Rijk van de ontwikkeling
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
en rekening stoort dat niet, omdat die taakvelden wel onder hetzelfde Venlose begrotingsprogramma (bijvoorbeeld Gezond
Aanpak
Bij de begrotingsonderdelen waar de gemeente veel vrijheid heeft (autonoom beleid), valt op dat sommige baten en lasten
in de begroting geclassificeerd zijn onder andere landelijke taakvelden dan in de jaarrekening. Bij het lezen van de begroting
•
Indeling en ordening van de begroting en rekening
Conclusies
Inleiding
Conclusies (2)
4
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
•
•
•
•
beschut werk. De rekenkamer heeft hier geen verklaringen voor gezocht.
Ten opzichte van de G40-gemeenten valt op dat Venlo duidelijk meer uitgeeft voor WMO en juist minder voor bijstand en
hier administratieve wijzigingen in de ordening van de begroting(sposten).
Bij de WMO-taken laat 2022 een afwijkend patroon zien, veroorzaakt door de kosten voor opvang van Oekraïners en ook
afwijkingen naar boven of naar beneden zijn hier in de regel wel te verwachten.
Bij bijstand en beschut werk zijn de financiële resultaten sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de economie: grotere
betere inschattingen vooraf. De lasten lijken zich te stabiliseren, maar liggen op een hoger niveau dan in 2017.
Bij de jeugdzorg is te zien dat de afwijkingen van de begrotingsramingen in de loop van de tijd kleiner worden. Dat duidt op
Sturen in het sociaal domein
Conclusies (3)
5
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
aanwijzing dat planontwikkeling trager gaat dan oorspronkelijk gedacht.
betekenen dat een winstgevende grondexploitatie alsnog verlieslatend wordt. Dat de lasten lager liggen dan begroot is een
grond wordt uitgegeven, dan werkt dat door in de grondexploitatie als geheel (via de toe te rekenen rente). Dat kan
Opvallend is dat de baten en de lasten van grondexploitaties in de jaarrekening lager liggen dan bij de begroting. Als er geen
•
•
vervangings- en uitbreidingsinvesteringen.
voor rioleringen. De gekozen werkwijze maakt het moeilijk om zicht te krijgen op het verschil tussen regulier onderhoud en
Voor investeringen in rioleringen is een voorziening in de balans opgenomen als onderdeel van het totale onderhoudsplan
aandacht voor.
Venlo heeft de afgelopen jaren veel investeringen gedaan in aandelenbezit. In de risicoparagraaf is daar maar beperkt
Zicht op investeringen
•
Zicht op bezit
Conclusies (4)
6
Aanpak
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
o
verschillende programma’s terechtkomen.
lasten van sommige taakvelden (bijvoorbeeld beheer openbare ruimte) al min of meer automatisch bij twee
Centrumstad is tegelijkertijd ook een gebiedsgerichte benadering. Administratief betekent dit dat in Venlo baten en
In Venlo wijkt de programma-indeling daar van af met een op doelen gerichte benadering. Het programma
gemeentebegrotingen zijn op basis van functioneel.
soorten kosten zoals personeel, materialen etc.) indeling. De indeling naar programma’s van de meeste
Begrotingen zijn in de regel gebaseerd op een functionele (op taakinhoud, vergelijkbaar met taakvelden) of categorale (naar
programma’s (pp. 238-239).
begroting 2023 staat wel een meerjarig overzicht naar taakvelden, maar ontbreekt de koppeling met de gemeentelijke
zijn gelegd tussen de programma’s en de taakvelden. Venlo voldoet in de jaarrekening 2022 aan die eis (pp. 321-324). In de
4. Sociaal domein+
taken die een gemeente moet uitvoeren. Die indeling heet ‘Taakvelden’ en iedere gemeente moet de onderliggende
doeleinden, schrijft het ministerie van Binnenlandse Zaken een standaardindeling voor die is gebaseerd op de inhoudelijke
Voor de ontwikkelingen van de gemeentefinanciën en daarmee de verdeling van het Gemeentefonds en ook voor statistische
begroting zo inrichten dat rapporteren op taakvelden mogelijk is. Ook moet in de begroting en de rekening een koppeling
•
•
loop van de tijd blijkt de indeling van de begroting daarmee niet vergelijkbaar te zijn.
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Venlo vijf programma’s plus Algemene Middelen en tussen 2015 en 2018 waren dat er elf plus Algemene middelen. In de
Aanpak
gemeenteraad. In Venlo bestaat de huidige indeling sinds 2019 in zes inhoudelijke programma’s en een programma
Gemeenten hebben veel vrijheid om hun eigen begrotingsindeling te kiezen. De besluitvorming hierover is aan de
Algemene middelen als uitvloeisel van de collegeonderhandelingen in 2018. Tussen 2010 en 2014 kende de begroting van
•
Conclusies
Inleiding
De aanpak toegelicht (1)
8
Bijlagen
o
rondom gemeentelijk bezit.
eigen keuzes heeft. Tot slot zijn er baten die in principe eenmalig zijn omdat ze verband houden met transacties
(rijksbijdragen gekoppeld aan een vastgesteld doel), die horen bij taken waar de gemeente in meer of mindere mate
met diensten die in principe kostendekkend moeten zijn. Daarnaast zijn er baten, waaronder specfieke uitkeringen
tussen verschillende soorten baten van de gemeente die volledig vrij besteedbaar zijn en baten die verband houden
De rekenkamer bij de baten, opnieuw vanuit het perspectief sturing door de gemeenteraad, onderscheid wil maken
Bestuur uit 2019 (zie bijlagen).
gemeenteraad van de gemeentefinanciën. Dit is mede gebaseerd op onderzoek door de Raad voor het Openbaar
Het een hulpmiddel is om baten en lasten te groeperen op basis van relatieve beïnvloedbaarheid door de
o
6. Investeringen
Het vergelijking met andere gemeenten mogelijk maakt en daarmee basis kan zijn voor de raad om vragen te stellen
loop van de tijd verschillen te kunnen analyseren, onafhankelijk van politieke keuzes over de indeling van de begroting,
De indeling in taakvelden, ondanks de beperkingen en discussies die daar over bestaan, de enige manier is om in de
bij financiële ontwikkelingen waar Venlo een ander uitgavenpatroon laat zien dan andere gemeenten,
o
o
18,1 mln lasten is benoemd. Door te vergelijken op niveau van taakveld is een diepergaande analyse mogelijk.
Programmalijn Gezond en Vitaal (Jaarrekening 2022, p. 182), waar onder overige lasten € 11,7 mln van het totaal van €
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
In de financiële toelichtingen is de verklaring ‘Overig’ vaak de grootste post bij baten en lasten. Bijvoorbeeld bij de
o
De omschrijving van programma’s en de programmalijnen in de Venlose begroting zijn nogal abstract, waardoor niet
1. Algemene middelen
o
Hiervoor zijn meerdere redenen:
altijd precies duidelijk is wat er onder valt.
•
resultatenrekeningen op basis van taakvelden als uitgangspunt te nemen.
De rekenkamer heeft ervoor gekozen om voor de onderzoeksvraag naar de verklaring van overschotten op de begrotingen en
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
De aanpak toegelicht (2)
9
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
begrotingsprogramma’s en de in dit rapport gebruikte clustering van baten en lasten.
In de bijlagen zijn tabellen te vinden die een inhoudelijke koppeling maken tussen de landelijke taakvelden, de Venlose
control, 18(1), 3-8. 10
*Kruijf, J.A.M. de. (2020). Knellend Gemeentefonds: Een alternatief periodiek onderhoudsrapport Gemeentefonds. TPC: Tijdschrift voor public governance, audit &
•
zien. Per onderwerp volgt een meer gedetailleerde toelichting.
die daar uit ontstaan die juist wel in elke begroting weer terug komen. De clustering is hiernaast in de inhoudsopgave te
eenmalig en onvoorspelbaar zijn. Dat ontneemt het zicht op de gewone baten en lasten en de overschotten of tekorten
2. Kostendekkende diensten
enerzijds onderscheid tussen gewone baten en lasten en anderzijds baten en lasten die enkel verband houden met
De gebruikte indeling in clusters van baten en lasten is gebaseerd op een onderzoek uit 2020.* Deze indeling maakt
Venlo en andere gemeenten.
behulpzaam zijn bij het zoeken naar verklaringen van substantiële verschillen tussen begroting en rekening, en tussen
In de gekozen aanpak werkte de rekenkamer met een clustering van groepen baten en lasten. Deze clustering kan
transacties rondom bezit van de gemeente. De gedachte daar achter is dat transacties rondom bezit in belangrijke mate
•
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
De aanpak toegelicht (3)
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
o
o
gemeenten ook geen uitspraken doen.
oordeel of iets goed of fout is. Over dat laatste kan de rekenkamer zonder diepgaand onderzoek bij andere
constatering. Hoger of lager, veel of weinig, opvallend of afwijkend is daarbij een signaalwoord voor een feit en geen
Waar de rekenkamer oordeelsvormende termen gebruikt bij de vergelijkingen is dat vooral bedoeld als een
substantiële verschillen is er reden om te onderzoeken welke verklaringen daar voor zijn.
iedereen eenvoudig hanteerbaar en herkenbaar begrip is. Natuurlijk zegt een gemiddelde niet alles, maar bij
Er is gekozen om gemiddelden van baten en of lasten van de G40 gemeenten als basis te nemen omdat dit een voor
afwijken.
gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) vallen buiten de vergelijking omdat die teveel van de rest
4. Sociaal domein+
gegevens van de G40-gemeenten te gebruiken. Ook daar bestaan verschillen, maar deze gemeenten werken wel
Vergelijken met alle gemeenten in Nederland doet geen recht aan de stedelijke context. Vandaar dat is gekozen om de
samen als het gaat om bijvoorbeeld gesprekken met ministeries over de middelen van gemeenten. De 4 grootste
o
niet in www.findo.nl beschikbaar was.
gemaakt van de informatie in de jaarrekeningen van die gemeenten omdat de informatie op 31 augustus 2023 nog
van een overschot (meer baten dan lasten) is dat gecorrigeerd. Verder is voor 2022 voor Almelo en Dordrecht gebruik
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
wanneer de presentatie van het financieel resultaat in de cijfers met een minteken is verwerkt terwijl er sprake was
Voor de vergelijking tussen gemeenten is informatie over taakvelden noodzakelijk omdat elke gemeente een eigen
Aanpak
o
De tweede vraag gaat over vergelijking met andere gemeenten. De rekenkamer heeft daarbij de volgende keuzes gemaakt.
programma-indeling kent. Die informatie komt uit bestanden van www.findo.nl en is integraal overgenomen. Alleen
•
Conclusies
Inleiding
Vergelijking met andere gemeenten
11
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
•
•
•
Afwijkingen groter dan 10% van de baten of lasten per inwoner ten opzichte van vergelijkbare gemeenten.
§
van de informatie op www.findo.nl.
Waarstaatjegemeente.nl waren opgenomen. Begin september 2023 zijn die cijfers geactualiseerd voor 2022 op basis
Voor de vergelijking zijn de cijfers van de G40 gemeenten gebruikt zoals die op 5 maart 2023 op de site van
het jaarresultaat zoals dat in de jaarrekening staat.
Gevolg is dat alleen de echt grote onderwerpen in dit rapport in beeld komen en er geen nauwkeurige aansluiting is op
Afwijkingen per cluster groter dan € 5.000.000 in baten of lasten
§
weinig toe. Vandaar dat is gekozen om de volgende uitgangspunten voor bespreking van verschillen te hanteren.
In de verschillende jaarrekeningen zijn de toelichtingen op de resultaten terug te vinden. Dat hier herhalen voegt
De begroting van Venlo is ruim € 400 mln.
aantal punten geleid tot aanscherping van de uitleg of vereenvoudiging van gehanteerde begrippen.
De rekenkamer heeft een concept versie van het rapport voorgelegd de klankbordgroep van raadsleden. Dat heeft op een
afzonderlijke paragraaf waarin de voortgang van investeringen is belicht.
terug in de rekening van baten en lasten maar is wel relevant voor de volgende begrotingen. Daarom is er in dit rapport een
Bij vaststelling van de begroting geeft u ook goedkeuring aan investeringskredieten. De uitgaven voor kredieten ziet u niet
o
o
o
o
Uitgangspunt bij de analyse is het volgende:
Uitwerking (1)
12
Afval, riool, burgerzaken en begraafplaatsen
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
▫
Grondexploitatie, overig bezit en reserves
Tafelzilver, of ‘bezit’
Sociaal domein inclusief bijstand en beschut werk, volksgezondheid
opleverde leidt dat tot een opmerking.
zoekfuncties in de pdf-bestanden gezocht naar begrijpelijke termen die passen binnen taakvelden. Als dat geen resultaat
volgen. Daar waar de rekenkamer opmerkingen maakt over het ontbreken van van verklaringen over verschillen is met de
Per onderwerp volgt een verdere uitwerking op meer detail niveau waarbij dan ook vergelijkingen met andere gemeenten
§
▫
Sociaal domein+
Overhead & bestuur
▫
4. Sociaal domein+
Fysiek: verkeer, economie, milieu, ruimte, volkshuisvesting,
Autonoom Beleid
▫
Maatschappelijk: openbare orde & veiligheid, onderwijs, sport & cultuur,
§
Gemeentefonds, vrije lokale belastingen (parkeren, honden, toeristen) en parkeeropbrengsten
Kostendekkende regelingen
▫
Vrij besteedbare middelen
▫
§
§
§
De eerste stap is een analyse van baten en lasten naar vijf blokken/clusters:
3. Autonoom beleid
o
De rekenkamer neemt u in deze analyse mee van groot naar klein:
▫
•
•
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Uitwerking (2)
13
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
o
§
§
ook in die categorie terecht komen en niet worden verspreid over twee clusters van baten en lasten.
De verkoop van parkeergarages in 2018 zodat baten en lasten van deze transactie die betrekking heeft op bezit
2021 op taakveld 0.11 (resultaat boekjaar) niet aansluit op de landelijke toelichting over de taakvelden.
De verwerking van het resultaat boekjaar 2021 in 2022 omdat de door Venlo gemaakte keuze om het resultaat
aangebracht. Die wijzigingen hebben geen effect op het resultaat.
Voor de analyse zijn ten opzichte van de verantwoording naar taakvelden twee administratieve wijzigingen
omdat ze te klein zijn.
afwijkende cijfers genoemd. Die verschillen zijn veroorzaakt door besluitvorming bij de begrotingsbehandeling. Het
In een paar jaren (2017, 2018 en 2020) staan in de jaarrekening enkele licht van de oorspronkelijke begroting
zelfstandig leesbaar moeten zijn, al is het maar om technische vragen te beperken.
Er is alleen een documentstudie gedaan. Begrotingen en jaarrekeningen geven een totaal overzicht en zouden
2. Kostendekkende diensten
o
o
aangeboden voor de begrotingsbehandeling in november. Hierbij passen de volgende opmerkingen:
Het startpunt voor dit onderzoek zijn de budgetten zoals opgenomen in de begrotingen voor de jaren 2017-2022 zoals
gaat om bedragen tot in totaal € 200.000 op jaarbasis. Voor een analyse op hoofdlijnen zijn die verschillen genegeerd
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Uitwerking (3)
14
ook de benodigde baten worden berekend. Grote afwijkingen kunnen eigenlijk alleen door onvoorziene
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
o
van de bijdrage aanpassen of sturen op de afbakening of toeleiding van de doelgroep.
de regelgeving door het rijk is voorgeschreven. De belangrijkste knoppen voor de gemeenteraad zijn vooraf de hoogte
Dat maakt de uitkomsten onvoorspelbaar. Hier heeft de gemeente zeer beperkt autonome keuzes omdat de kern van
Bij Sociaal domein+ ligt vaak noch de hoogte van de bijdrage noch het aantal mensen dat er een beroep op doet vast.
onderhoudsbudget voor buitenruimte.
voorzieningen. Voorbeelden zijn subsidies van de gemeente voor bijvoorbeeld een bibliotheek of het
het jaar al zo goed als vast omdat de benodigde budgetten in grote mate onafhankelijk zijn van het gebruik van de
er subsidies van derden maar die zijn beperkt in omvang. Het budget ligt in de meeste gevallen ook aan het begin van
gaat om beleid waar de gemeente zelfstandig keuzes kan maken vanuit de autonomie van de gemeente. Eventueel zijn
Bij autonoom beleid is sprake van taken die in de regel voorspelbaar zijn en ook financieel goed zijn in te schatten. Het
o
De overige vrij besteedbare middelen zijn vooral de gemeentelijke belastingen die goed vooraf zijn te begroten.
Voor kostendekkende diensten geldt dat vooraf goed is in te schatten welke lasten er zijn en op basis daarvan kunnen
§
omvang van het Gemeentefonds pas aan het eind van het begrotingsjaar bekend is.
is altijd een verschil tussen begroting en rekening bij de inkomsten uit het Gemeentefonds omdat de definitieve
De gemeente heeft geen invloed op de omvang van het Gemeentefonds. Dat is wel de belangrijkste inkomstenbron. Er
4. Sociaal domein+
o
o
verschillend:
voorafgaand aan de begroting. De nauwkeurigheid van de begrotingsraming is voor de hoofdgroepen van de begroting
De begroting wordt opgesteld op basis van de Kadernota en de kennis over het Gemeentefonds per mei van het jaar
omstandigheden ontstaan.
•
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Voorspellende waarde begroting (1)
15
investeringsuitgaven in het jaar en de werkelijke uitgaven zinvol.
hoeveel investeringen worden gerealiseerd. Voor een eerste analyse is een vergelijking tussen geraamde
perspectief van voorspellende waarde geldt dat de voortgang van planvorming en aanbesteding in belangrijke mate bepaalt
Over investeringen is in het Rekenkamerrapport ‘Bijsturen mogelijk maken’ van mei 2023 al het nodige toegelicht. Vanuit het
van het financieel resultaat in een bepaald jaar. Ook hier is de voorspellende waarde van de begroting beperkt.
Het daadwerkelijk gebruik van reserves is afhankelijk van voortgang van projecten, van tussentijdse politieke keuzes of
6. Investeringen
Bijlagen
worden ingezet of opgebouwd voor een bepaald doel. U bepaalt als raad vooraf hoeveel u wil inzetten of opbouwen.
Reserves. In de regel zijn reserves deels een bewuste spaarpot en deels de sluitpost in de begroting. Sommige reserves
5. Tafelzilver
o
Behoudens rente zijn deze baten en lasten moeilijk voorspelbaar en kunnen grote afwijkingen ontstaan.
lasten die te maken hebben met de waardering van aandelen, rentebaten- en lasten gekoppeld aan uitgeleend geld en
Overig bezit. Gemeenten hebben soms ook vastgoed in bezit dat bedoeld is voor verkoop. Daarnaast zijn er baten en
afnemers van grond. Daarmee is de voorspellende waarde van een begrotingsraming voor grondexploitatie beperkt.
afhankelijk van marktomstandigheden maar ook van doorlooptijden van ruimtelijke procedures en besluitvorming bij
lasten voor bouwrijp maken en latere verkopen ontstaat een financieel resultaat. Dat financieel resultaat is sterk
Grondexploitatie. Gemeenten nemen voor een deel de ontwikkeltaak voor bouwlocaties op zich. Via grondaankopen,
4. Sociaal domein+
o
o
in principe allemaal eenmalig. Onder tafelzilver vallen drie blokken baten en lasten:
levering van diensten. Ook transacties gekoppeld aan bezit zijn bedoeld om maatschappelijke effecten te bereiken maar zijn
Het begrip Tafelzilver is bedoeld om uitdrukking te geven aan baten en lasten die zijn gekoppeld aan bezit in plaats van aan
dividenduitkeringen. Soms komt het ook voor dat leningen of aandelen in waarde dalen en dan ontstaan ook lasten.
•
•
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Voorspellende waarde begroting (2)
16
Overschotten en tekorten in de tijd
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
uitgeeft.
begroting en rekening. Doel is om een beeld te krijgen waar Venlo in vergelijking met andere gemeenten veel of weinig geld
4. Sociaal domein+
jaarrekening met de jaarcijfers van de G40-gemeenten. Ook die is eerst weer grafisch met daarna een tekstuele toelichting.
Na de toelichting op de verschillen tussen begroting en rekening volgt een vergelijking van de baten en lasten van de
baten en lasten, zo veel mogelijk per onderdeel op 1 pagina
De inhoudelijke toelichting gericht op de belangrijkste verschillen tussen begroting en rekening staat na de overzichten van
De tekstuele toelichting in de vergelijking gaat vooral in op de relatieve afwijkingen, niet zozeer meer op verschillen tussen
•
•
onderwerp zijn opgenomen
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
onderwerpen staat in blauw in percentages aangegeven in welk programma uit de begroting van Venlo budgetten voor dit
Aanpak
Per onderwerp volgt eerst een overzicht in een tabel of een grafische weergave. Baten en lasten staan in de regel elk op een
•
afzonderlijke pagina. Waar een technische toelichting nodig is, staat die onderaan de desbetreffende pagina. Bij elk van de
De opzet van deze analyse is als volgt.
•
Conclusies
Inleiding
Leeswijzer
18
Bezetting FTE/1.000 inw.
Bijlagen € 869
10,0
€ 983
n.b.
n.b.
€ 49,1
2,0
48%
62%
-/- € 3,2
€ 0,2
€ 519,4
2023B
€ 900
10
€ 995
€ 86,9
€ 22,3
€ 50,6
1,86
26%
61%
€ 15,5
€ 20,3
€ 536,6
2022R
€ 800
10
€ 905
€ 86,2
€ 39,8
€ 41,6
2,12
37%
60%
€ 5,7
€ 31,1
€ 449,7
2021R
€ 804
9,03
€ 834
€ 80,5
€ 22,1
€ 39,6
2,09
47%
60%
€ 14,5
€ 14,0
€ 444,2
2020R
€ 735
8,66
€ 772
€ 72,4
€ 17,8
€ 35,5
1,88
58%
53%
€ 24,7
€ 2,1
€ 423,9
2018R
€ 726
9,00
€ 786
€ 71,6
€ 53,5
€ 37,7
0,0
84%
58%
-/- € 2,4
-/- € 23,7
€ 425,8
2017R
In de jaarrekening 2022 staat € 536,6 mln als lasten verantwoord. Het college heeft hier gekozen voor een vrij ongebruikelijke presentatie van cijfers door het resultaat van het boekjaar 2021 in mindering te brengen op de lasten. In dit rapport is de meer gebruikelijke wijze van verantwoorden gebruikt, namelijk via de reserves. Daardoor stijgen de lasten naar € 567,6 mln. en de baten naar € 587,9 mln. Het financieel resultaat van 2022 blijft ongewijzigd op € 20,3 mln.
€ 759
8,53
€ 800
€ 72,4
€ 41,5
€ 36,6
1,96
55%
58%
€ 15,8
€ 6,5
€ 427,4
2019R
B = Begroting; R = Rekening; -/- = negatief getal: lasten hoger dan baten. Sparen reserves: meer stortingen dan onttrekkingen; negatief is per saldo geld uit spaarpot halen.
Woonlasten meerpersoons huishouden (in € *1)
Apparaatskosten/inwoner (in €*1)
Personeelskosten organisatie (mln)
Investeringsuitgaven (mln)
Benodigd weerstandsvermogen (mln)
Weerstandsratio
Schuldquote (ongecorrigeerd)
Gemeentefonds als % van de baten exclusief reserves en grond
Sparen reserves (mln)
Saldo Rekening (mln)
Totaal lasten (mln)
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
De rekening in kerncijfers
19
begrotingsbasis sprake van sparen ten behoeve van de reserves.
gegevens laten zien dat dit in de begrotingen 2017 en 2018 ook gebeurde. In de jaren 2019-2022 was op
In de begroting 2023 zit een overschot dankzij het per saldo onttrekken van € 3,2 mln. uit de reserves. Onderliggende
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
•
baten en lasten zowel in totalen als per cluster van baten en lasten.
De volgende pagina geeft de verschillen weer tussen het begrote saldo van baten en lasten en het gerealiseerde saldo van
berekeningswijze door het onderzoeksbureau. De verklaring staat toegelicht op de website van het COELO.
De sprong in woonlasten van 2021 op 2022. Ambtelijk is toegelicht dat die te maken heeft met een verandering in de
De investeringsuitgaven kennen een onregelmatig verloop.
•
•
Het benodigd weerstandsvermogen neemt in de loop van de tijd toe met ruim 30%
Vertaald naar prijspeil 2022 is dat € 93,9 mln. tegenover feitelijke personeelskosten in 2022 van € 86,6 mln.
•
o
De kosten van de personele bezetting in 2022 zouden, gerekend met de gemiddelde loonkosten per fte in 2017, nu
o
leiden tot personeelskosten van € 81,6 mln. op prijspeil 2017.
Tussen 2017 en 2022 was sprake van loonontwikkeling van circa 15%.
o
De personeelskosten staan in de jaarrekening wel genoemd, niet in de begroting.
•
2. Kostendekkende diensten
3. Autonoom beleid
De schulden van de gemeente zijn in relatieve en absolute zin gedaald.
De afhankelijkheid van inkomsten uit het Gemeentefonds voor het totaal van de begroting neemt toe.
o
onttrokken de reserves.
In de periode 2018 t/m 2022 is er elk jaar een positief rekeningresultaat en is er meer aan de reserves toegevoegd dan
•
•
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Opvallende elementen uit kerncijfers
20
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Totaal 2017
Vrije middelen 2018
2019
Kostendekkende diensten
(€3)
2020
2021
Sociaal domein+ 2022
Autonoom Beleid
Tafelzilver
Dit overzicht is alleen op het niveau van clusters, hierna volgt een toelichting per cluster waarbij baten en lasten afzonderlijk zichtbaar zijn.
jaarrekening.
Deze informatie zegt iets over de voorspellende waarde van de begroting. Het totaal (meest linkse staafjes) is het financiële resultaat in de
mln.; lasten € 20,8 mln. en saldo was daarmee € € 1,5 mln. Het verschil van € 3 mln. is in de grafiek terug te vinden.
Voorbeeld: Kostendekkende diensten 2020: Begroot baten € 22,9 mln.; lasten 18,4 mln.; saldo was € 4,5 mln. positief, werkelijke baten € 22,3
Een negatief getal betekent een extra beslag op de algemene middelen ofwel een tegenvaller ten opzichte van de begroting.
(€50)
(€40)
(€30)
(€20)
(€10)
€0
€10
€20
€30
€40
€50
Afwijking in de bijdrage aan het financieel resultaat ten opzichte van de begroting per cluster van baten en lasten in € mln.
Meevaller
Tegenvaller
21
€300
€200
1. Algemene middelen
2. Kostendekkende diensten
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
€0
€100
€400
Eerste indruk
3. Autonoom beleid
€500
Aanpak
2018
Totaal
€600
2017
Kostendekkende diensten 2019
Autonoom Beleid 2020
Sociaal domein+ 2021
2022
(€50)
(€30)
(€10)
€10
€30
€50
€70
€90
€110
€130
€150
2018
Totaal 2017
Kostendekkende diensten 2019
Autonoom Beleid 2020
2021
2022
Verschil lasten t.o.v. begroting
Vrije Middelen
Conclusies
Vrije Middelen
Lasten jaarrekening
Sociaal domein+
Inleiding
Lasten<Baten
Tafelzilver
Verdeling van de lasten in € * mln en verschil t.o.v. de begroting
Tafelzilver 22
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
€400
Eerste indruk
€0
€100
€200
€300
€500
€600
€700
Aanpak
Conclusies
Totaal
2017
Baten jaarrekening
Vrije Middelen 2018
Kostendekkende diensten 2019
Autonoom Beleid 2020
Sociaal domein+ 2021
Tafelzilver 2022
(€50)
(€25)
€0
€25
€50
(€50)
€0
€50
€100
€150
Vrije Middelen
2018
Kostendekkende diensten
2019
2020
Autonoom Beleid
2021
2018
€ -23,7
€ 2,1
2019
€ 6,5
2020
€ 14,0
2021
€ 31,1
2022
2022
€ 20,3
Financieel resultaat jaarrekening
2017
2017
Baten: verschil t.o.v. begroting
Sociaal domein+
Inleiding
Totaal
Verdeling van de baten in € * mln en verschil t.o.v. de begroting
Tafelzilver 23
€ 2.000
3. Autonoom beleid
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
€0
€ 500
€ 1.000
€ 1.500
€ 2.500
2. Kostendekkende diensten
4. Sociaal domein+
€ 3.000
€ 3.500
1. Algemene middelen
Eerste indruk
€ 4.500
Aanpak
€ 4.000
€ 5.000
Conclusies
Inleiding
2017
2018
Venlo
2019
G40
2020
2021
Lasten exclusief reserves
2022
€0
€1.000
€2.000
€3.000
€4.000
€5.000
€6.000
2017
2018
Venlo
2019
G40
2020
2021
Baten exclusief reserves
Vergelijking G40 jaarekening: baten en lasten per inwoner
2022
24
20
1. Algemene middelen
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2017
2018
2019 Overschot Tekort
2020 Venlo
2021
2022
minder dan € 100 per inwoner, zeven gemeenten halen een positief resultaat van meer dan € 300 per inwoner.
25
resultaat in de middenmoot met € 199 per inwoner tegenover € 187 voor alle G40 gemeenten. Vijf gemeenten halen een positief resultaat van
In 2022 was er één gemeente met een substantieel tekort wegens afboeken op de grondexploitaties. Venlo zit met het feitelijk financieel
-20
-10
0
10
30
Eerste indruk
2. Kostendekkende diensten
40
50
Aanpak
Conclusies
Inleiding
G40: Aantal gemeenten met overschot of tekort in de jaarrekening
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
•
•
•
verdeling van het budget tussen gemeenten een rol spelen.
hoofdzakelijk de baten vanuit de participatiewet (bijstand) waar externe economische ontwikkelingen en de relatieve
relatief grote afwijkingen bij autonoom beleid (verkeer, ruimte, onderwijs etc). De baten voor het sociaal domein+ zijn
hier opvalt is dat er relatief grote afwijkingen bij de vrij besteedbare middelen zijn. Daarnaast zijn er in sommige jaren
Bij de baten zijn afwijkingen bij tafelzilver ook gebruikelijk, dat was ook al zo voor de decentralisatie-operatie in 2015. Wat
opvang van vluchtelingen (p. 154 jaarverslag) en € 12 mln aan energietoeslag (p. 225 jaarverslag).
daarvoor nodig waren. In 2022 speelt de oorlog in Oekraïne een belangrijke rol. De gemeente Venlo gaf € 10 mln uit aan
Met name de jaren 2020 en 2022 zijn bijzondere jaren. 2020 in verband met de Covid pandemie en de voorzieningen die
decentralisatie was er veel onbekend over wat gemeenten te wachten stond.
zichzelf is dat niet bijzonder: lasten voor het sociaal domein+ zijn vrij moeilijk voorspelbaar en zeker in de eerste jaren na de
Bij de laten zijn de afwijkingen ten opzichte van de begroting vooral in het het sociaal domein+ en het tafelzilver te vinden. Op
Eerst indruk uit totaal van baten en lasten (1)
26
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
vinden.
programma’s te zoeken naar verklaringen voor mee- en tegenvallers. Met behulp van de wettelijke definities van de
Taakvelden-programma’s te vinden. De informatie die daar in staat geeft het handvat om binnen de verschillende
De analyse begint vanuit de zogenaamde taakvelden. In elke jaarrekening is in de bijlagen een conversietabel
4. Sociaal domein+
o
Op de volgende pagina’s staat een meer gedetailleerde toelichting per cluster van baten en lasten.
taakvelden is het mogelijk om de inhoudelijke koppeling tussen de twee verschillende vormen van verantwoording te
•
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
parkeergarages in 2018.
Aanpak
dan 10% af van de gemiddelde baten en lasten van de G40-gemeenten. De verklaringen daarvoor zitten in de
Op het niveau van totalen van baten en lasten wijken alleen in 2017 (lasten) en 2018 (baten) de bedragen per inwoner meer
overschrijdingen sociaal domein 2017, de compensatie noodfonds sociaal domein en de verkoopopbrengst van de
•
Conclusies
Inleiding
Eerst indruk uit totaal van baten en lasten (2)
27
1. Vrij besteedbare middelen
28
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
€0
€ 100
€ 200
€ 300
€ 400
€ 500
2017
2018
OZB 2019
2020
Overige vrije belastingen
Baten jaarrekening
2021
2022
Gemeentefonds
Programma 6: Algemene middelen 99%
Programma 2: Leefbaar Venlo (1%; parkeerinkomsten)
1. Vrij besteedbare middelen (in € * mln.)
(€10)
€0
€10
€20
€30
€40
€50
2017
2018
OZB
2019
2020
Overig vrije belastingen
2021
2022
29
Gemeentefonds
Verschil baten rekening-begroting
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
94) en daardoor € 2,9 mln extra opbrengsten.
3. In 2022 is de afwijking op de OZB erg hoog, volgens het jaarverslag omdat er meer belastbare objecten waren dan geraamd (p.
3. Autonoom beleid
4. Sociaal domein+
2. De totale opbrengst vrij besteedbare belastinginkomsten (inclusief parkeren) is behalve 2018 elk jaar lager dan begroot.
meevaller is niet te begroten. De raad is met RIB 105 van 17 september 2018 over de aanvraag geïnformeerd.
c) In 2018 heeft Venlo eenmalig € 21,7 mln. ontvangen uit het noodfonds sociaal domein (tekortgemeenten). Een dergelijke
b) Vanaf 2020 zijn veel middelen aan het Gemeentefonds toegevoegd in verband met Corona en de oorlog in Oekraïne.
volgen meestal nog bijstellingen. Zie de uitleg hierover op de volgende pagina.
a) De raming van het Gemeentefonds is gebaseerd op gegevens uit mei voorafgaand aan het begrotingsjaar en daarna
1. De veel hogere bijdragen uit het Gemeentefonds dan geraamd. Hier zijn drie verklaringen voor:
Bij de Algemene middelen vallen de volgende zaken op:
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
1. Vrij besteedbare middelen: toelichting
30
Mei 2023
1. Algemene middelen
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
34,1
32,7
30,6
28,3
2022
35,2
34,8
34,4
29,3
28,5
2023
37,9
35,7
35,2
29,9
29,1
2024
39,9
37,7
37,2
30,8
29,9
2025
38,0
36,9
35,4
31,8
30,8
2026
39,1
37,1
36,5
2027
40,3
2028
middelen pas na mei 2022 beschikbaar kwam. Het effect voor Venlo in 2022 was in totaal circa € 45 mln.
Aan het begin van 2022 was de raming van het Gemeentefonds € 30,6 mld. Daaruit is te af te leiden dat het overgrote deel van de extra
komt vooral voort uit een besluit van het kabinet om het Gemeentefonds toch te laten groeien (€ 1,6 mld.) en technische wijzigingen.
eenmalig extra voor jeugdzorg; het schrappen van de zogenaamde opschalingskorting (€ 0,3 mld.). Daarmee is € 3,4 mld. verklaard. De rest
het opnemen van de energietoeslag (in totaal € 1,8 mld), inclusief een voorschot (€ 0,5 mld.) voor 2023 in het Gemeentefonds; € 1,3 mld.
voor de begroting 2022) en de decembercirculaire 2022 € 5,8 mld. Dat is een extreem groot bedrag. Enkele achterliggende oorzaken zijn
Het bovenstaande overzicht is vooral bedoeld om terug te kijken naar 2022. In 2022 was de afwijking tussen de meicirculaire 2021 (basis
om nog bij te sturen. Dat geldt zowel voor meevallers als voor tegenvallers.
Voor gemeenten geldt: hoe later in de tijd nog veranderingen in de uitkering van het Gemeentefonds plaatsvinden, hoe moeilijker het is
opgenomen veranderingen ten opzichte van de vorige circulaire.
circulaires: in mei, september en december. De circulaires geven een toelichting op de omvang van het Gemeentefonds en de daar in
Gemeenten begroten in de regel op basis van de zogenaamde Meicirculaire van het ministerie van BZK. In een normaal jaar zijn er 3
Dec 2022
Eerste indruk
2. Kostendekkende diensten
Mei 2022
Dec 2021
Mei 2021
Aanpak
Conclusies
Inleiding
1. Totaal Gemeentefonds (alle gemeenten) in € mld ten opzichte van het ijkpunt
31
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
€500 €400 €300 €200 €100 €0
€0
€ 1.000
€ 2.000
€ 3.000
Aanpak
Eerste indruk
€ 4.000
Conclusies
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
OZB
Venlo
€500 €400 €300 €200 €100 €0
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Totaal vrije middelen
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Overige excl. Toeristenbelasting*
€5.000 €4.000 €3.000 €2.000 €1.000 €0
Gemeentefonds
2018
Venlo
G40
2021
2017 grondexploitatie.
** Berekend exclusief reserves en
beleid’, onderdeel economie.
32
te vinden en zitten verwerkt in ‘Autonoom
in landelijke gegevens niet afzonderlijk terug
*Toeristenbelasting en foresenbelasting zijn
100% 80% 60% 40% 20% 0%
Afhankelijkheid Gemeentefonds**
2019
Inleiding
2020
1. Vrij besteedbare middelen: vergelijking G40 rekeningbasis; baten per inwoner
2022
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
€250 €200 €150 €100 €50 €0
G40
OZB woningen
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
€ 1.000 € 800 € 600 € 400 € 200 €0
Totaal
€250 €200 €150 €100 €50 €0
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Riool
1. Woonlasten gerelateerde belastingen: vergelijking G40 rekeningbasis; baten per inwoner
€250 €200 €150 €100 €50 €0
€250 €200 €150 €100 €50 €0
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Afval
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
OZB niet woningen
33
inkomsten is, net als voor sommige gemeenten de toeristenbelasting dat is.
Bijlagen
heffing niet te verhogen en het verschil tussen baten en lasten uit reserves te onttrekken.
minder onderhoud aan riolen te doen. Daardoor daalt ook de opbrengst uit rioolheffing. In 2022 en 2023 is gekozen om de
• Het overzicht laat ook zien dat opbrengsten uit afvalstoffen- en rioolheffing vrij laag liggen. Voor 2019-2021 is besloten om
zijn er 41) met de hoogste opbrengst per inwoner. Het lijkt er op dat OZB-niet woningen voor Venlo een belangrijke bron van
• Vooral de ontwikkeling ‘OZB niet-woningen’ valt op. Venlo staat hier op plaats 8 in 2017 en plaats 4 in 2022 G40-gemeenten (dat
hoger (paragraaf lokale heffingen in de jaarrekeningen).
• Toeristenbelasting staat onder autonome taken. Ten opzichte van 2017 liggen de opbrengsten daarvan in Venlo ruim 15%
parkeergarages.
lijst en zit daarmee aan de onderkant van de opbrengsten. Belangrijke oorzaak is het wegvallen van het verdienmodel uit
• Opvallend is de daling in de overige vrij beschikbare belastingmiddelen inclusief parkeergelden. Venlo is hier nummer 31 in de
afhankelijkheid van het gemeentefonds dus nog groter.
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
met andere woorden dat er nog meer geld vanuit het Gemeentefonds naar Venlo komt. Daarmee wordt de
gemeentefonds. Het college stelde bij de begroting 2022 (p. 7) dat die herverdeling voor Venlo voordelig zou uitpakken,
o Hierbij moet worden opgemerkt dat het hier gaat om cijfers voor de invoering van het nieuwe verdeelmodel van het
Aanpak
Eerste indruk
o Venlo ontvangt op jaarbasis ongeveer 15% meer uit het Gemeentefonds dan het gemiddelde van de G40-gemeenten.
plaats 7 in 2021 van gemeenten met de hoogste bijdragen per inwoner.
• Venlo is relatief sterk afhankelijk van het Gemeentefonds. Gemeten in bijdrage per inwoner staat Venlo op plaats 10 in 2017 en
Conclusies
Inleiding
1. Vergelijking vrij besteedbare middelen met G40-gemeenten
34
2. Kostendekkende diensten
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
€0
€5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
2017
2018
2019
2020
2021
Lasten jaarrekening in € mln.
Programma 2: Leefbaar Venlo 100%
2022
2. Kostendekkende diensten: Overzicht
€0
€5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
2017
2018
2019
2020
2021
Baten jaarrekening in € mln.
2022
36
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
€10
1. Algemene middelen
2017
2019
Lasten
2018 Baten
2020
2021
2022
€0
€1
€2
2017
2019 Begroot
2018
2021 Rekening
2020
Baten minus lasten in € mln
2022
De verschillen bij deze taken zijn te klein voor een analyse op hoofdlijnen door de tijd.
De laatste actualisatie van het beleid rondom riolen was in 2021 (GRP2021-2031, Raadsvoorstel 30 juni 2021).
•
•
begroting omvat tussen € 20 en € 25 mln. lasten
De grafiek op deze pagina laat per jaar het totale effect op het financiële resultaat zien van de kostendekkende diensten. Dit onderdeel van de
€0
€20
Eerste indruk
€3
€4
€40
€30
€5
Kostendekkende diensten in € mln
€50
Aanpak
Conclusies
Inleiding
2. Kostendekkende diensten: verklaringen
37
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
G40
Afval
Venlo
G40
€0 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Venlo
G40
€100
€100
€0
€150
€150
€0
€50
€200
€250
€0
€25
€50
€200
€250
€50
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Burgerzaken
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
€25
€50
€75
€100
€0
€100
€200
€75
€400
€300
€100
Totaal kostendekkend
€500
Aanpak
Conclusies
Inleiding
2. Kostendekkende diensten: vergelijking G40; lasten per inwoner
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Riool
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Begraafplaatsen
38
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Alleen Tilburg en ‘s Hertogenbosch kennen dan in 2017, 2021 en 2022 lagere lasten dan Venlo.
onderhoud bij een veenbodem) is een vergelijking gemaakt met de 12 Brabantse en Limburgse grote gemeenten.
verandering in komt, maar dat is op dit moment niet vast te stellen. Omdat ondergrond bij riolering er toe doet (veel
Bij riolering blijven de lasten achter bij de G-40 gemeenten. Het kan zijn dat met het nieuwe GRP 2021-2031 daar
o
Bij afvalinzameling is te zien dat de lasten van Venlo langzaam naar het gemiddelde van de G40-gemeenten
Aanpak
o
Opvallend is hier dat Venlo over de hele linie lagere lasten per inwoner kent dan andere G40-gemeenten.
toegroeien.
•
Conclusies
Inleiding
2. Vergelijking kostendekkende diensten met G40-gemeenten
39
3. Autonoom beleid
40
Bijlagen
•
Overhead zoals in de landelijke regelgeving gedefinieerd, dus niet de hele organisatie. 100% Algemene
▫ Middelen
Bestuursorganen 42% Leefbaar Venlo; 49% Grenzeloos Venlo; 1% Centrumstad; 8% Circulair.
▫
Overhead & Bestuur
* IV3 2021, p. 29
vergelijkingen.
Waar nodig volgen uitsplitsingen, behoudens bij overhead en bestuur omdat dit weinig toegevoegde waarde heeft bij
§
Circulair
Openbaar groen 78% Leefbaar Venlo; 0% Grenzeloos Venlo; 3% Welvarend Venlo; 2% Centrumstad; 17%
▫
6. Investeringen
Sport, Cultuur en Media 46% Gezond & Actief Venlo; 7% Leefbaar Venlo; 47% Centrumstad
▫
Veiligheid 100% Leefbaar Venlo
5. Tafelzilver
▫
Maatschappelijk
Onderwijs 100% Gezond & Actief Venlo
§
Overig
Circulair; 1% Algemene middelen.
Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening exclusief grondexploitaties. 79% Leefbaar Venlo; 12% Centrumstad; 8%
▫
o
§
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
9% Leefbaar Venlo; 91% Circulair
Milieu (o.a. volgens de regelgeving* RUD Limburg noord en zaken als verplaatsen milieubelastende bedrijven),
§
Eerste indruk
Economische ontwikkeling, 60% Leefbaar Venlo; 29% Centrumstad; 10% Circulair; 1% Algemene middelen.
§
Aanpak
Fysiek
Verkeer en vervoer behalve parkeeropbrengsten, 90% Leefbaar Venlo; 10% Welvarend Venlo.
o
Dit cluster bestaat uit de volgende onderdelen:
§
•
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid
41
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2017
2019
Lasten
2018 Baten
2020
2021
2022
(€150)
(€125)
(€100)
(€75)
Begroot
Rekening
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Baten minus lasten in € mln
• De volgende pagina’s laten een meer gedetailleerd beeld zien.
• Verder is te zien dat de ramingen behoudens in 2022 vrij goed zijn, de afwijkingen in de bijdrage uit de algemene middelen zijn beperkt.
bijdrage uit de algemene middelen, zowel op begrotingsbasis als op rekeningbasis rechts).
• Ten opzichte van 2017 is er weer ruimte om meer te besteden. Dat is zowel te zien aan de stijgende lasten (links) als aan de toenemende
€0
€50
€100
1. Algemene middelen
2. Kostendekkende diensten
€150
(€50)
€200
€0 (€25)
Autonoom beleid in € mln, jaarrekening
€250
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: overzicht
42
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
€0
€ 10
€ 20
€ 30
€ 40
€ 50
2017
2018
Economie 2019
2020
Lasten jaarrekening
2021
2022
(€10)
(€5)
€0
€5
€10
2017
2018
Economie 2019
2020
2021
Verschil lasten rekening-begroting
Mileu Verkeer& Vervoer
Mileu
Inleiding
Volkshuisvesting
Verkeer& Vervoer
3. Autonoom beleid: a) Fysiek domein, lasten in € * mln
2022
Volkshuisvesting
43
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
€0
€5
€10
€15
€20
€25
Verkeer& Vervoer
2017
2018
Economie 2019
2020
Baten jaarrekening
2021
2022
(€10)
(€5)
€0
€5
€10
Verkeer& Vervoer 2017
2018
Economie 2019
2020
2021
Verschil baten rekening-begroting
Mileu
Mileu
Inleiding
Volkshuisvesting
3. Autonoom beleid: a) Fysiek domein, baten in € * mln
2022
Volkshuisvesting 44
€0
4. Sociaal domein+
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
€20
€40
€60
€80
€100
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
2017
Veiligheid
2018
Lasten jaarrekening
Onderwijs 2019
2021
Sport, Cultuur en Buitenruimte 2020
2022
(€10)
(€5)
€0
€5
€10
2017
2018
Verschil lasten rekening-begroting
Onderwijs 2019
2020
2021
Sport, Cultuur en Buitenruimte Veiligheid
Inleiding
Overhead & Bestuur
3. Autonoom beleid: b) Overig, lasten in € * mln
2022
Overhead & Bestuur
45
€0
4. Sociaal domein+
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
€5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Veiligheid
2017
2018
Baten jaarrekening
Onderwijs 2019
2021
Sport, Cultuur en Buitenruimte 2020
Overhead & Bestuur 2022
(€10)
(€5)
€0
€5
€10
Veiligheid 2017
2018
Verschil baten rekening-begroting
2019
Onderwijs
Inleiding
2020
2021
Sport, Cultuur en Buitenruimte
3. Autonoom beleid: b) Overig, baten in € * mln
2022
Overhead & Bestuur 46
§
afboeken van een rijksbijdrage aan de A73/A74 (p. 199).
(bouwkundige maatregel onder een weg) voor € 0,8 mln. en daarnaast op grond van de boekhoudregels direct
In de jaarrekening is expliciet € 3 mln. gekoppeld aan verkeer en vervoer benoemd: een nieuwe duiker
verwijzing naar hogere lasten op het domein verkeer & vervoer te vinden.
In de najaarsrapportage (Finrap) is behalve de hieronder toegelichte meerkosten voor een duiker geen directe
§
In de voortgangsrapportage (p. 37) is alleen een tegenvaller van € 0,2 mln. bij verkeersregelinstallaties terug te
Bijlagen
§
2022. In totaal ca. € 6 mln. hogere lasten.
vinden.
o
terug te vinden.
In de jaarrekening zijn geen expliciete verwijzingen van mee- of tegenvallers gekoppeld aan verkeer & vervoer
een belangrijke verklaring.
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
§
In de voortgangsrapportage (p. 52) is de raming voor kapitaallasten voor het programma’ Beheer openbare
verkeer & vervoer gemaakt. Omdat in het verkeer & vervoer ook over onderhoud en afschrijving van wegen is dit
§
2017. In totaal ca. € 5 mln lagere lasten.
2. Kostendekkende diensten
o
Kernpunten bij verkeer & vervoer:
de marges van € 5 mln en blijven buiten beschouwing.
volkshuisvesting vooral bij de baten en overhead & bestuur bij zowel baten als lasten. De overige afwijkingen zitten binnen
De afwijkingen in dit cluster van lasten concentreren zich op drie gebieden: verkeer & vervoer vooral bij de lasten,
ruimte’ met € 5,6 mln. neerwaarts bijgesteld. Er is in de voortgangsrapportage geen expliciete koppeling met
•
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: verklaringen 1
47
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
•
te vinden.
In de P&C documenten zijn geen toelichtingen op grote meevallers in de baten gekoppeld aan volkshuisvesting
In de Jaarrekening is op p. 196 circa € 1,1 mln extra bouwleges als meevaller benoemd.
Overige verschillen zijn uit de uit de P&C-documenten niet af te leiden.
§
§
2022. Extra baten circa € 7 mln.
§
2020. Extra baten circa € 5 mln.
In de Finrap staat een wijziging over voorgaande jaren inzake onderwijsachterstandenbeleid die baten en lasten met €
o
o
In de Vorap is verder melding gemaakt van € 0,5 mln voor het Nationaal Programma onderwijs (p. 71)
o
Oekraïnse kinderen (p. 186).
Tot slot staat in de jaarrekening € 0,7 mln genoemd voor verbetering van ventilatie op scholen en de opvang van
1,1 mln verhoogt.
In de eerste plaats blijkt in de Vorap een technische mutatie te staan die baten en lasten met € 1,5 mln verhoogt.
o
Bij onderwijs vallen in 2022 circa € 4 mln. hogere baten dan begroot op.
o
o
Andere toelichtingen herleidbaar naar volkshuisvesting zijn niet te vinden.
§
Aanpak
2019. Extra baten circa € 5 mln.
In de jaarstukken is een toelichting op € 1,1 mln extra leges benoemd (p. 170).
o
Kernpunten volkshuisvesting, exclusief grondexploitaties, baten:
§
•
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: verklaringen 2
48
Veel toelichtingen staan verder in saldo van baten en lasten genoemd waardoor beoordeling moeilijk is.
neerwaarts is bijgesteld
Verder valt hier op dat de begroting voor overhead tussentijds (Ingediende begroting, Vorap en Finrap) ook
projecten (p. 213-214)
mln toegelicht waarvan ongeveer de helft te maken had met niet kunnen toerekenen van personeel aan
jaarrekening van Venlo is verwerkt (p. 213). Daar staan even hoge baten tegenover. Daarnaast is nog eens € 1,5
Uit de jaarrekening valt af te leiden dat ca. € 4,5 mln. hogere lasten zijn ontstaan omdat ICT-samenwerking in de
Bijlagen
6. Investeringen
§
toerekening van personeelskosten aan projecten een rol voor in totaal ongeveer € 0,8 mln. (p. 202-203).
jaarstukken van Venlo, waar deels baten tegenover staan. Opnieuw spelen ook vraagstukken rondom
€ 4 mln extra lasten zijn veroorzaakt door het verantwoorden van de lasten van ICT-samenwerking in de
In de jaarrekening zijn lasten exclusief reserves en de reserves wel uitgesplitst. Evenals in 2017 blijkt dat het ruim
toelichting staan geen toelichtingen genoemd die in totaal tot dit bedrag optellen.
De Finrap meldt een begrotingswijziging op de lasten inclusief reserves van € 24 mln. (p. 33) maar in de
§
5. Tafelzilver
2018: In totaal circa € 6 mln. hogere lasten
§
§
§
2017: In totaal circa € 7 mln. hogere lasten.
De Vorap ging nog uit van een voordeel op alle lasten voor algemene middelen per einde jaar van € 1,1 mln.
o
o
Kernpunten bij Overhead & Bestuur:
§
•
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: verklaringen 3
49
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver ▫
mogelijkheden om personeelskosten aan projecten toe te rekenen (p. 217).
In de jaarrekening is € 3 mln. verklaard door hogere huisvestingslasten (0,1 mln) en onvoldoende
voor opleidingen (p. 50)
In de Finrap is € 1 mln. benoemd die verband houdt met toerekening van personeelskosten en kosten
jaarrekening is daar geen expliciete aandacht meer voor.
In de voortgangsrapportage is een tegenvaller van € 1,6 mln voor energiekosten ingeraamd. In de
Tegenover de lagere lasten staan hogere lasten bij overhead voor circa € 5 mln.
een analyse naar onderdelen zoals hier, verklaart het € 20 mln. lagere lasten in de rekening.
het sociaal domein geboekt. Voor de hele begroting en rekening maakt dat niet uit: het is een verschuiving. Bij
waren opgenomen. (Zie de rekenkamerbrief over de begroting 2022 van mei 2022). De werkelijke lasten zijn bij
Een belangrijke factor is dat in de begroting onder dit cluster de regionale middelen voor beschermd wonen
De toelichting in 2022 is meer gedetailleerd dan de toelichting in 2017 en 2018.
▫
§
§
§
2022: In totaal circa € 8 mln. lagere lasten
4. Sociaal domein+
o
Kernpunten bij Overhead & Bestuur:
▫
•
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: verklaringen 4
50
▫
▫
De kosten zijn volgens de jaarrekening verdeeld over 3 programma’s: Leefbaar Venlo, Grenzeloos Venlo
en eigen kosten voor regionale of internationale samenwerking.
Bestuurskosten omvat in essentie de kosten van het college, de raad, de griffie, rekenkamer, accountant
Tot slot is bij bestuurskosten een overschrijding van € 7 mln te vinden.
Bijlagen
6. Investeringen ▫
opliepen is het beeld van de rekenkamer dat hier feitelijk de integrale kosten van de regio zijn
5. Tafelzilver
betalingen aan wethouders in 2022.
toekomstige levenslange pensioenuitkering van alle voormalige wethouders. Het gaat dus niet om directe
lasten voor de pensioenen van voormalige wethouders. Let wel: dit zijn bedragen die horen bij de
Een andere belangrijke tegenvaller is te vinden onder Leefbaar Venlo en dat betreft € 1,2 mln. extra
mutatie: het kostte enige moeite om de cijfers te kunnen doorgronden.
opgenomen, waar overigens een even groot bedrag aan baten tegenover staat. Dit is een complexe
voor investeringen in de vorm van te verstrekken subsidies. Omdat vooral investeringen vertragingen
is toegevoegd. Dat bestaat uit een component algemene bijdrage per inwoner (p. 204) en een budget
vinden van ruim € 5 mln. In bijlage 4 van de Vorap staat dat het budget voor regionale samenwerking hier
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
▫
Bij Grenzeloos Venlo is op p. 203 een overschrijding ten opzichte van de oorspronkelijke begroting te
§
[ ter herinnering: in 2022 In totaal circa € 8 mln. lagere lasten]
2. Kostendekkende diensten
o
Kernpunten bij Overhead & Bestuur:
en Circulaire hoofdstad.
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: verklaringen 5
51
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
G40
€0
€0
Venlo
€250
€250
2017 2018 2019 2020 2021 2022
€500
€750
€1.000
€500
€750
€1.000
Overhead & Bestuur
€0
€ 500
€ 1.000
€ 1.500
€ 2.000
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Fysiek
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Totaal autonoom beleid
3. Autonoom beleid: vergelijking G40 rekeningbasis; lasten per inwoner
€0
€250
€500
€750
€1.000
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Maatschappelijk
52
€50 €0
€100
€0
G40
€100
€200
Venlo
€150
€300
Bijlagen
€250
€200
2017 2018 2019 2020 2021 2022
G40
€400
€500
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Verkeer & Vervoer
€0
€250
€500
€750
€1.000
Totaal Fysiek
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Economie
€0
€25
€50
€75
€100
3. Autonoom beleid (fysiek): vergelijking G40 rekeningbasis; lasten per inwoner
€0
€50
€100
€150
€200
€250
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Volkshuisvesting & Ruimte
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Milieu
53
€100 €0
€100
€0
G40
€200
€200
Venlo
€300
€300
Bijlagen
2017 2018 2019 2020 2021 2022
€400
€500
€400
€500
Veiligheid
€0
€250
€500
€750
€1.000
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Onderwijs
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Maatschappelijk
3. Autonoom beleid (maatschappelijk): vergelijking G40 rekeningbasis; lasten per inwoner
€0
€100
€200
€300
€400
€500
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Sport, Cultuur, Groen
54
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
€200
Sport
G40
€0
€0
Venlo
€50
€50
2017 2018 2019 2020 2021 2022
€100
€150
€200
€0
G40
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Cultuur & Media
Venlo
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Sport, cultuur, openbaar groen
€100
€150
€200
Eerste indruk
€100
€300
€400
€500
Aanpak
Conclusies
Inleiding
€0
€50
€100
€150
€200
3. Autonoom beleid (Sport, cultuur, openbaar groen): vergelijking G40; lasten per inwoner
Venlo
G40
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Openbaar Groen
55
Bijlagen
6. Investeringen
bestuur verder door.
jaren binnen de top 10 van gemeenten met de hoogste eigen bijdrage. In 2022 stijgen in Venlo de kosten voor overhead en
4. Sociaal domein+
5. Tafelzilver
opbrengsten voor dienstverlening aan andere gemeenten er uit zijn gehaald) ligt aan de hoge kant, in alle hier onderzochte
De bijdrage uit de algemene middelen voor overhead en bestuur (het saldo van baten en lasten, zodat de meerkosten en
3. Autonoom beleid
•
naar een piek van € 7,6 mln in 2021 op jaarbasis en € 6,6 mln in 2022.
2. Kostendekkende diensten
Omgekeerd geeft Venlo relatief veel geld aan economische ontwikkeling uit: in 2020 ruim 25% boven het landelijk
(Venlo laagste niveau van uitgaven per inwoner in 2021) vallen op.
Op de overige onderwerpen is te zien dat Venlo bezig is met een relatieve inhaalslag. Met name de lasten voor milieubeheer
circa € 5 mln.
dat waarschijnlijk onder economische ontwikkeling of onder volkshuisvesting hebben verantwoord. Het gaat hier in 2021 om
Het cluster ‘Overhead & Bestuur’ bevat ook de lasten voor de regiodeal en investeringsagenda. Andere gemeenten zouden
gemiddelde en in 2021 bijna 60% boven het landelijk gemiddelde. In geld gaat dat om een toename van € 2,8 mln in 2017
•
•
•
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
3. Autonoom beleid: vergelijking G40; lasten per inwoner
56
4. Sociaal domein+
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
€0
€50
€100
€150
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Lasten
Baten
(€60)
€200
(€200)
(€180)
(€160)
(€140)
(€120)
(€100)
(€80)
(€40)
(€20)
€0
€250
€300
Sociaal domein+ in € mln
100% Gezond & Actief Venlo; 0% Leefbaar Venlo
4. Sociaal domein+ : overzicht
2017
2019 Begroot
2018
Rekening
2020
2021
Baten minus lasten in € mln
2022
58
Bijstand en participatie
WMO Individueel
Jeugd Individueel
Bijlagen
6. Investeringen
2017
2018
2019
2020
2021
2022
€10
€10
Sociaal Domein Collectief
€20
€20
€0
€30
€30
4. Sociaal domein+
€0
€40
€40
3. Autonoom beleid
5. Tafelzilver
€50
€50
2. Kostendekkende diensten
€60
€70
€60
€70
€80
€90
€90
€80
€100
€100
Lasten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
4. Sociaal domein+ per deelgebied (€ * mln)
2017
2018
Bijstand en participatie
2019
Sociaal Domein Collectief
2021
WMO Individueel 2020
Baten
2022
Jeugd Individueel
59
Bijlagen
6. Investeringen
5. Tafelzilver
4. Sociaal domein+
3. Autonoom beleid
2. Kostendekkende diensten
1. Algemene middelen
Eerste indruk
Aanpak
Conclusies
Inleiding
Bijstand en participatie
2017
(€10) Sociaal Domein Collectief
WMO Jeugd Individueel Individueel
2018
2019
2020
2021
2022
(€10)
(€5)
€0
€0
(€5)
€5
€10
€15
€20
€25
€5
€10
€15
€20
€25
Afwijking Lasten
4. Sociaal domein+ : afwijkingen (€ * mln)
Afwijking: rekening minus begroting
2017
2018
Bijstand en participatie
2019
Sociaal Domein Collectief
2020
2021
WMO Individueel
Afwijking Baten
2022
Jeugd Individueel
60
Bijlagen