080 Bijl11 BP toelichting_Bijlage 10 Verkennend Flora- en Faunaonderzoek.pdf
Tekst van het document
VERKENNEND FLORA- EN FAUNAONDERZOEK HOOGWATERBESCHERMINGSPROGRAMMA NOORDELIJKE MAASVALLEI/DIJKRING ARCEN
Opdrachtgever: Projectnr: Datum:
Waterschap Limburg WSL060 3 november 2023
VERKENNEND FLORA- EN FAUNAONDERZOEK HOOGWATERBESCHERMINGSPROGRAMMA NOORDELIJKE MAASVALLEI/DIJKRING ARCEN
Opdrachtgever: Projectnr: Rapportnr: Status: Datum:
Waterschap Limburg WSL060 20231103-WSL060-RAP-FF-5.0 Definitief 3 november 2023
Opsteller: NH
T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl
-+C0NH+-
Verificatie: RJA & LSC
-+R0RJA & LSC+-
Validatie: PVZ
© 2021Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.
-+V0PVZ+-
INHOUDSOPGAVE 1
INLEIDING.............................................................................................................................................................. 7
1.1 1.2 1.3 1.4
Dijkversterkingsprogramma .......................................................................................................................................... 7 Deelproject Arcen ....................................................................................................................................................... 9 Doelstelling ............................................................................................................................................................. 10 Leeswijzer .............................................................................................................................................................. 10
2
PROJECTGEGEVENS .............................................................................................................................................. 11
2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.3
Beschrijving onderzoekslocaties................................................................................................................................... 11 Impressie deelgebieden ............................................................................................................................................. 12 Deelgebied 1 – Arcen-Noord....................................................................................................................................... 12 Deelgebied 2 – Arcen-Zuid ......................................................................................................................................... 14 Deelgebied 3 – Barbara’s Weerd/Rijksstraatweg/Maasduinen ......................................................................................... 16 Voorgenomen plan ................................................................................................................................................... 18
3
BESCHERMDE SOORTEN........................................................................................................................................ 22
3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.2.1 3.2.2.2 3.2.2.3 3.2.3 3.2.3.1 3.2.3.2 3.2.3.3 3.2.4 3.2.4.1 3.2.4.2 3.2.4.3 3.2.4.4 3.2.4.5 3.2.5 3.2.6 3.2.7 3.2.8 3.2.9
Inventarisatie .......................................................................................................................................................... 22 Literatuuronderzoek.................................................................................................................................................. 22 Eerder uitgevoerde onderzoeken ................................................................................................................................. 24 Veldbezoek............................................................................................................................................................. 25 Interpretatie ............................................................................................................................................................ 25 Vaatplanten ............................................................................................................................................................ 25 Broedvogels ............................................................................................................................................................ 26 Vogels - jaarrond beschermde nesten............................................................................................................................
26 Vogels - omgevingsscansoorten ................................................................................................................................... 30 Vogels - algemeen voorkomende broedvogelsoorten........................................................................................................ 31 Vleermuizen............................................................................................................................................................ 32 Verblijfplaatsen ........................................................................................................................................................ 32 Foerageergebieden ................................................................................................................................................... 33 Vliegroutes ............................................................................................................................................................. 33 Grondgebonden zoogdieren........................................................................................................................................ 33 Haasachtigen, egel, vos en mol ..................................................................................................................................
33 Ware muizen, woelmuizen, spitsmuizen en slaapmuizen ................................................................................................. 33 Knaagdieren............................................................................................................................................................ 34 Marterachtigen ........................................................................................................................................................ 34 Overige zoogdieren .................................................................................................................................................. 36 Amfibieën ............................................................................................................................................................... 36 Reptielen................................................................................................................................................................ 38 Vissen.................................................................................................................................................................... 39 Vlinders..................................................................................................................................................................
39 Overige ongewervelden ............................................................................................................................................. 40
4
BESCHERMDE GEBIEDEN ...................................................................................................................................... 41
4.1 4.2 4.3
Natura 2000-gebieden .............................................................................................................................................. 41 Provinciale gebiedsbescherming .................................................................................................................................. 43 Houtopstanden ........................................................................................................................................................ 45
5
EFFECTEN VOORGENOMEN INGREPEN .................................................................................................................. 47
5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.2.1
Soortbescherming .................................................................................................................................................... 47 Flora ..................................................................................................................................................................... 47 Jaarrond beschermde broedvogels ............................................................................................................................... 47 Conclusie jaarrond beschermde nesten.......................................................................................................................... 49
3
5.1.3 5.1.3.1 5.1.4 5.1.5 5.1.5.1 5.1.5.2 5.1.5.3 5.1.5.4 5.1.5.5 5.1.6 5.1.7 5.1.8 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3
Omgevingsscansoorten en algemene broedvogels ........................................................................................................... 50 Conclusie omgevingsscansoorten en algemene broedvogels .............................................................................................. 50 Vleermuizen............................................................................................................................................................ 50 Grondgebonden zoogdieren........................................................................................................................................ 51 Ware muizen, woelmuizen en spitsmuizen.................................................................................................................... 51 Knaagdieren............................................................................................................................................................ 52 Marterachtigen ........................................................................................................................................................ 52 Haasachtigen ..........................................................................................................................................................
53 Overige algemene grondgebonden zoogdieren ............................................................................................................... 53 Amfibieën ............................................................................................................................................................... 53 Reptielen................................................................................................................................................................ 53 Vlinders.................................................................................................................................................................. 54 Algemene zorgplicht ................................................................................................................................................. 54 Beschermde gebieden ............................................................................................................................................... 54 Natura 2000-gebieden .............................................................................................................................................. 54 Provinciale gebiedsbescherming ..................................................................................................................................
54 Houtopstanden ........................................................................................................................................................ 55
6
CONCLUSIES ......................................................................................................................................................... 56
7
GERAADPLEEGDE LITERATUUR ............................................................................................................................. 57
BIJLAGEN B1
NATUURBESCHERMING
B1.1 B1.1.1 B1.1.2 B1.1.3 B1.2
Wet natuurbescherming Bescherming planten- en diersoorten Bescherming natuurgebieden Bescherming houtopstanden Provinciale gebiedsbescherming
B2
BESCHERMDE SOORTEN
B3
PROVINCIALE VRIJSTELLING
B4
DIJKVERSTERKING ARCEN GEKOZEN ALTERNATIEVEN
B5
KAARTEN RUIMTEBESLAG DIJKTRACÉ
TABELLEN Tabel 1. Waargenomen beschermde soorten in de directe omgeving vanaf het dijktracé. Bron NDFF en eerder uitgevoerde onderzoeken (2019 en 2021). .......... 22 Tabel 2. Soorten met jaarrond beschermde nesten waarvoor het dijktracé deel uit kan maken van het leefgebied en/of broedbiotoop. ...................................... 27 Tabel 3. Natura 2000-gebieden en de afstand van deze gebieden tot het dijktracé. .......................................................................................................... 41 Tabel 4. Samenvattende tabel................................................................................................................................................................................. 56 Tabel 5. Soorten Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern en Verdrag van Bonn. ...................................................................................................................... 2-5 Tabel 6. Andere soorten. ....................................................................................................................................................................................... 2-6 Tabel 7. Jaarrond beschermde vogelnesten Limburg. .................................................................................................................................................. 2-9 Tabel 8.
Vrijgestelde soorten binnen de provincie Limburg ......................................................................................................................................... 3-10
AFBEELDINGEN Afbeelding 1 Locaties dijkversterkingen Waterschap Limburg in het Hoogwaterbeschermingsprogramma. ............................................................................8 Afbeelding 2. Dijktraject 65-1 met indeling Noord, Midden, Zuid. ....................................................................................................................................9
4
Afbeelding 3. Kaart met dijktracé (binnen rode kaders) Bron pdok-viewer. ...................................................................................................................... 11 Afbeelding 4. Ligging deelgebied 1 (binnen rode kaders). Bron pdok-viewer.................................................................................................................... 12 Afbeelding 5. Bosrand en berm t.h.v Klein Vink. ......................................................................................................................................................... 13 Afbeelding 6. Hotel Rooland met beukenhaag. ........................................................................................................................................................... 13 Afbeelding 7. Open agrarisch gebied met in de verte Nationaal Park De Maasduinen. ........................................................................................................ 13 Afbeelding 8. Houtsingel van eiken langs de Rijksweg (westelijk van de N271). .............................................................................................................. 13 Afbeelding 9. Impressie van het huidige dijktracé........................................................................................................................................................ 13 Afbeelding 10.
Bomenrij naast het dijktracé noordelijk van de Hertog Jan brouwerij. ......................................................................................................... 13 Afbeelding 11. Ligging deelgebied 2 (binnen rode kader). Bron pdok-viewer. .................................................................................................................. 14 Afbeelding 12. Omgeving van de Hertog Jan brouwerij. ............................................................................................................................................... 15 Afbeelding 13. Oude kastanjebomen langs de Maasstraat ten noorden van Arcen. ............................................................................................................ 15 Afbeelding 14. Impressie huidige dijktracé................................................................................................................................................................. 15 Afbeelding 15. Boomgroep t.h.v. Eikenweerd. ........................................................................................................................................................... 15 Afbeelding 16. Burgemeester Linderspromenade met diepe achtertuinen......................................................................................................................... 15 Afbeelding 17.
Zuidelijke kern van Arcen, o.a. La Tour Meuse. ...................................................................................................................................... 15 Afbeelding 18. Ligging deelgebied 3 (binnen rode kader). Bron pdok-viewer. .................................................................................................................. 16 Afbeelding 19. Impressie dijktracé t.h.v. van Barbara’s Weerd. ..................................................................................................................................... 17 Afbeelding 20. Uiterwaarden van de Maas (Barbara’s Weerd). ..................................................................................................................................... 17 Afbeelding 21. De ambachtelijke graanbranderij de IJsvogel met daarnaast de Lingsforterbeek............................................................................................ 17 Afbeelding 22. Buitenrand van de kasteeltuinen t.h.v. Schans....................................................................................................................................... 17 Afbeelding 23. Gemengd bos binnen Maasduinen. ...................................................................................................................................................... 17 Afbeelding 24.
Naaldbos binnen Maasduinen. ............................................................................................................................................................ 17 Afbeelding 25.Projectgebied Arcen opgedeeld in 9 secties (bron: PDOK-viewer)................................................................................................................ 18 Afbeelding 26. Aangetroffen jaarrond beschermde nesten en omgevingsscansoorten zuidelijk deel dijktracé. ......................................................................... 29 Afbeelding 27. Ooievaarsnest aan de rand................................................................................................................................................................. 30 Afbeelding 28. Nest boerenzwaluw Kruisweg. ............................................................................................................................................................ 30 Afbeelding 29. Nesten van blauwe reigers aan de rand van de kasteeltuinen. .................................................................................................................. 31 Afbeelding 30. Gebouw La tour Meuse met open stootvoegen. ..................................................................................................................................... 32 Afbeelding 31.
Holte in dode boom Maasduinen......................................................................................................................................................... 32 Afbeelding 32. Oude holen das (rode stippen). .......................................................................................................................................................... 35 Afbeelding 33. Oud dassenhol................................................................................................................................................................................. 35 Afbeelding 34. Oud dassenhol................................................................................................................................................................................. 35 Afbeelding 35. Kaart met ligging van het gehele dijktracé (rode lijn) ten opzichte van Natura 2000-gebieden (blauw en rood gearceerd). Bron Natura 2000 Network Viewer.................................................................................................................................................................................................... 42 Afbeelding 36. Ligging van het zuidelijk gelegen dijktracé (rode belijning) binnen Natura 2000-gebied Maasduinen (paars gearceerd). Bron: Provincie Limburg..... 42 Afbeelding 37.
Ligging van het dijktracé (rood omlijnd), ten opzichte van het NNN (Bron: Provincie Limburg). ...................................................................... 44
5
1
INLEIDING
1.1
Dijkversterkingsprogramma Om te borgen dat Nederland nu en in de toekomst beschermd is tegen overstromingen, is wettelijk vastgelegd dat primaire waterkeringen periodiek worden gecontroleerd. Primaire waterkeringen die niet op orde zijn, worden versterkt. Afspraken over welke primaire waterkeringen wanneer aangepakt worden, leggen het Rijk en de waterschappen gezamenlijk vast in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Het HWBP wordt jaarlijks geactualiseerd en steeds voor een periode van zes jaar opgesteld, met een doorkijk naar twaalf jaar. Het doel van het huidige programma is het op orde krijgen van de primaire waterkeringen die in de afgelopen en lopende toets/beoordelingsronde zijn afgekeurd. Waterschap Limburg (WL) is verantwoordelijk voor de hoogwaterbescherming in het door haar beheerde gebied. Ze werkt daarbij nauw samen met partners als het Rijk, Provincie Limburg, betrokken gemeenten en naastgelegen waterschappen. Na de hoge rivierwaterstanden in 1993 en 1995 zijn in het beheergebied van WL in snel tempo Maaskades aangelegd die als nooddijk fungeerden met een overstromingskans van circa 1/50 per jaar. Deze Maaskades zouden deels een tijdelijke functie hebben en vooruitlopend op rivierverruiming hoogwaterbescherming bieden tegen de hoge rivierwaterstanden zoals deze in 1993 en 1995 optraden. Op 1 januari 2017 is de Waterwet gewijzigd.
Er zijn nieuwe wettelijke normen voor hoogwaterveiligheid in werking getreden. Voor ieder dijktraject bestaan de wettelijke normen uit twee delen, beide uitgewerkt in een overstromingskans per jaar. Ten eerste de signaleringswaarde, de overstromingskans per jaar die de beheerder het sein geeft dat de waterkering op termijn versterkt moet worden. Daarnaast de ondergrens, de overstromingskans per jaar waarop het dijktraject gedurende de gehele levensduur ten minste berekend moet zijn. Voor dijktraject Arcen betreft dit een signaleringswaarde van 1/300 per jaar en een ondergrens van 1/100 per jaar. Na dijkverbetering dient de waterkering gedurende de gehele levensduur in ieder geval veiliger te zijn dan de ondergrenswaarde. Op basis van de nieuwe normen voor hoogwaterbescherming in de Waterwet zijn veel dijken in het beheergebied van Waterschap Limburg afgekeurd op hoogte en sterkte. In 2016 heeft het Waterschap een dijkverbeteringsprogramma opgestart om diverse dijktrajecten in de Noordelijke Maasvallei te verhogen en te versterken. Deze dijkverbeteringen zijn opgenomen in het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).
Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat, provincie Limburg, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, gemeente Beesel, gemeente Bergen, gemeente Leudal, gemeente Maasgouw, gemeente Peel en Maas, gemeente Roermond en gemeente Venlo hebben samen de Stuurgroep HWBP Noordelijke Maasvallei opgezet. Deze Stuurgroep adviseert de bevoegde bestuursorganen met betrekking tot de te nemen besluiten. De doelstelling van het dijkversterkingsprogramma is primair: het verbeteren van de waterveiligheid in de Maasvallei (versterkingsopgave). De secundaire doelstelling is het versterken van gebiedskwaliteiten (opgave ruimtelijke kwaliteit). Deze doelstellingen zijn van alle betrokken partners binnen de Stuurgroep HWBP Noordelijke Maasvallei.
7
Afbeelding 1. Locaties dijkversterkingen Waterschap Limburg in het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
8
1.2
Deelproject Arcen Het project Arcen geeft invulling aan de doelstellingen vanuit verschillende programma’s. Allereerst maakt het onderdeel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP Noordelijke Maasvallei), zoals beschreven in paragraaf 1.1. Het project heeft daarnaast een extra opgave meegekregen: de systeemopgave. Met deze systeemopgave wordt beoogd om zoveel mogelijk rivierbed te behouden en de stijging van de waterstand te voorkomen. In de verkenningsfase zijn verschillende tracés voor de primaire waterkering onderzocht en vergeleken. Dit heeft geleid tot een bestuurlijk vastgesteld tracé voor nieuwe primaire waterkering (zie afbeelding 2). De bestaande waterkering wordt geheel vervangen en met name in het noordelijke deel wordt deze dichter tegen de bebouwde kom van Arcen aangelegd. In Arcen Midden wordt de waterkering uitgevoerd als een glazen wand, óf als een zelfsluitende kering. In Arcen Noord en Arcen Zuid wordt een ‘groene’ kering aangelegd van grond die aansluit op de hoge gronden aan de rand van het Maasdal. Op een aantal plaatsen worden coupures aangelegd die bij hoog water worden gesloten. Op maatwerklocaties en langs de kasteeltuin wordt geen groene kering aangelegd maar verticale constructie (muur).
In de Planuitwerking wordt dit tracé nader uitgewerkt en geoptimaliseerd tot een referentieontwerp voor de waterkering dat de basis is voor de juridische procedures en de realisatiefase. Ten derde wordt met het project Arcen ook invulling gegeven aan de Kaderrichtlijn water (KRW). Naast het aanleggen en versterken van de primaire waterkering omvat het project ook het beekherstel van de Lingsforterbeek inclusief een vispassage bij de Wijmarsche watermolen.
Afbeelding 2. Dijktraject 65-1 met indeling Noord, Midden, Zuid. Tot slot is er nog sprake van verschillende meekoppelkansen die bijdragen aan de doelstelling voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. In de planuitwerkingsfase worden diverse wensen vanuit de omgeving meegenomen in het referentieontwerp: Dubbelzijdig fietspad vanaf zuidelijke molenvijver direct aan de nieuwe dijk gelegen bij de Schans tot de provinciale weg;
Het verplaatsen van de bebouwde kom bij de Schans gecombineerd met een 30km-plateau en fietsoversteekplaats;
Het parkeerterrein tegenover MFA uitbreiden met 7 parkeerplaatsen;
9
Het herinrichten van het Schanstorenplein, inclusief terugbrengen oude gracht en suggestie van een brug in combinatie met de nieuwe te plaatsen kering met diverse wandelroutes;
Het herinrichten/verbeteren van de Burgemeester Linderspromenade inclusief de nieuwe kering (landschappelijk, cultuurhistorisch passend);
Het duiden op verschillende plekken van de landschappelijk cultuurhistorische waarde van het gebied gecombineerd met de dijkversterking-, of verlegging;
1.3
Passantenhaven.
Doelstelling De doelstelling van het dijkversterkingsprogramma Noordelijke Maasvallei/Dijkring Arcen is primair “het verbeteren van de waterveiligheid in de Maasvallei” zodanig dat deze voldoen aan de nieuwe landelijke norm. Het secundaire doel van het dijkversterkingsprogramma betreft “het versterken van gebiedskwaliteiten”. (Waterschap Limburg, 2020) Het verkennend flora- en faunaonderzoek bestaat in eerste instantie uit een actualiserend onderzoek, waarbij het totale dijktracé Quickscan-matig in kaart gebracht wordt. Het doel van deze fase is om een algeheel beeld te schetsen van het totale beoogde dijktracé en het daarvoor mogelijk benodigde nadere soortenonderzoek. Dit onderzoek bestaat uit de volgende onderdelen: Het doel van het actualiserend flora- en faunaonderzoek en de daaruit volgende rapportage is om inzichtelijk te krijgen welke beschermde flora en fauna onder de Wet natuurbescherming potentieel voorkomen ter hoogte van het dijktracé en om de ligging van het dijktracé ten opzichte van beschermde gebieden (Natura 2000 en NNN) volgens de wet- en regelgeving vast te stellen. Hieruit volgt of de ingreep mogelijk een effect heeft op beschermde flora en fauna en beschermde gebieden. Effectbeoordeling: Aangegeven wordt welke effecten de voorgenomen plannen voor het dijktracé kunnen hebben op aanwezige of verwachte beschermde soorten.
Als blijkt dat de ingreep leidt tot een mogelijke overtreding van de Wet natuurbescherming, dan wordt bepaald naar welke soorten en voor deze soorten belangrijke functies eventueel aanvullend onderzoek nodig is en of een nodig is. Tevens wordt in beeld gebracht waar de bescherming van houtopstanden van toepassing is binnen het dijktracé. De verdere uitwerking van dit onderdeel valt onder de uit te voeren bomeninventarisatie (een separaat onderzoek).
1.4
Leeswijzer De rapportage van dit (actualiserend) verkennend flora- en faunaonderzoek is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 2 beschrijft de geografische ligging, het huidige gebruik van en de voorgenomen ingrepen binnen het beoogde dijktracé. In hoofdstuk 3 zijn de verzamelde resultaten van het veld- en literatuuronderzoek ten aanzien van beschermde planten- en diersoorten en beschermde functies binnen en nabij het dijktracé uiteengezet. In hoofdstuk 4 wordt toegelicht of het dijktracé binnen of in de nabijheid van beschermde gebieden gelegen is (Natura 2000 en NNN). Ook wordt aangegeven of binnen het dijktracé beschermde houtopstanden aanwezig zijn die vallen onder de bescherming van de Wet natuurbescherming en/of waarvoor een vergunningplicht geldt bij kapwerkzaamheden. Hoofdstuk 5 beschrijft per soortgroep welke effecten tijdens de realisatiefase en de gebruiksfase van het project kunnen worden verwacht op beschermde soorten. Daarnaast wordt aangegeven of er effecten op beschermde gebieden te verwachten zijn. Vervolgens wordt aangegeven welke vervolgstappen voor de soorten en gebieden noodzakelijk zijn. In hoofdstuk 6 zijn de conclusies en eventuele vervolgstappen uitgewerkt. Ten slotte zijn enkele bijlagen bijgevoegd, betreffende soortenbescherming en een korte toelichting op de voor dit project relevante natuurbescherming en de bekende soortgegevens.
10
2
PROJECTGEGEVENS In dit hoofdstuk worden de belangrijkste gegevens ten aanzien van de voorgenomen ingrepen binnen het dijktracé weergegeven. Allereerst wordt ingegaan op de geografische ligging en het huidige gebruik van het dijktracé. Vervolgens worden de voorgenomen ingrepen en het toekomstig gebruik binnen het gebied kort beschreven.
2.1
Beschrijving onderzoekslocaties Gezien de grootte van het gebied is het dijktracé opgedeeld in de volgende drie deelgebieden: Arcen Noord, Arcen Midden en Arcen Zuid (zie voor een nadere toelichting paragraaf 3.2). Het dijktracé start in het noorden aan de oostzijde van de Rijksweg N271 ter hoogte van hotel Rooland (Fletcher hotel) en de rotonde van de N271. Vanaf deze rotonde loopt het beoogde tracé globaal langs de Maasstraat richting de Hertog Jan brouwerij. Vanaf de brouwerij loopt het tracé verder tussen de Maasstraat en de uiterwaarden van de Maas richting de kern van Arcen. Ter hoogte van Arcen bestaat het dijktracé zelf uit de boulevard en tuinen, kleine volkstuintjes en enkele verruigde stukken. Het zuidelijke deel van het dijktracé loopt tussen de kasteeltuinen en de Barbara’s Weerd door, om vervolgens ter hoogte van het bosgebied van Maasduinen te eindigen. De begrenzing van het totale plangebied is weergegeven in afbeelding 3.
Afbeelding 3. Kaart met dijktracé (binnen rode kaders) Bron pdok-viewer.
11
2.2
Impressie deelgebieden
2.2.1
Deelgebied 1 – Arcen-Noord Deelgebied 1 is gelegen in agrarisch gebied in het buitengebied van Arcen (afbeelding 4). Enkel het noordelijke deel van dit gebied ligt aan de rand van natuurgebied Maasduinen, welke hier hoofzakelijk uit loofbos bestaat met schrale bermen. Tussen het deelgebied en het natuurgebied is het hotel Rooland (Fletcher hotel) gelegen. Het overige deel van deelgebied 1 wordt gekenmerkt door vele weilanden en akkerland aan de westrand. Tegen de N271 aan is meer een kleinschalig cultuurlandschap aanwezig met extensief beheerd grasland, bomenrijen en houtsingels. Het huidige dijktracé ligt zelf in een open intensief beheerd agrarisch gebied met voornamelijk akkerland en weilanden. In de omgeving van het tracé zijn enkele gebouwen aanwezig, waaronder de Hertog Jan brouwerij. Ter hoogte van de Hertog Jan brouwerij is een bomenrij aanwezig parallel aan het dijktracé. Het huidige dijktracé zelf bestaat over de gehele lengte uit soortenarm en intensief beheerd grasland. In afbeelding 5 - 10 is een impressie van deelgebied 1 opgenomen. Binnen deelgebied 1 zijn de volgende biotopen aanwezig: Kleine overlap bos, die bestaat uit loofbos met aan de randen een extensief beheerde berm Agrarische percelen met voornamelijk grasvegetaties en akkers Bomenlanen en enkele houtsingels Matig voedselrijke grasvegetaties
Afbeelding 4. Ligging deelgebied 1 (binnen rode kaders). Bron pdok-viewer.
12
Afbeelding 5. Bosrand en berm t.h.v Klein Vink.
Afbeelding 6. Hotel Rooland met beukenhaag.
Afbeelding 7. Open agrarisch gebied met in de verte Nationaal Park De Maasduinen.
Afbeelding 8. Houtsingel van eiken langs de Rijksweg (westelijk van de N271).
Afbeelding 9. Impressie van het huidige dijktracé.
Afbeelding 10. Bomenrij naast het dijktracé noordelijk van de Hertog Jan brouwerij.
13
2.2.2
Deelgebied 2 – Arcen-Zuid Deelgebied 2 loopt vanaf de Hertog Jan brouwerij richting de kern van Arcen (afbeelding 11). Vanaf de brouwerij loopt het beoogde tracé door een open en intensief beheerd agrarisch gebied richting het zuiden. Vanaf Arcen loopt het tracé langs begroeide achtertuinen, richting de boulevard van Arcen. Aan de boulevard staan verspreid solitaire bomen. In het zuidelijke deel van het deelgebied staan de gebouwen La tour Meuse, Brasserie Alt Arce en de Schanstoren Arcen. In afbeelding 12 - 17 is een impressie van deelgebied 2 opgenomen. Binnen deelgebied 2 zijn de volgende biotopen aanwezig: Agrarische percelen hoofdzakelijk bestaand uit weilanden en akkers Diepe groene achtertuinen en solitaire bomen en struiken Oude bebouwing (onder andere La Tour Meuse en Schanstoren)
Afbeelding 11. Ligging deelgebied 2 (binnen rode kader). Bron pdok-viewer.
14
Afbeelding 12. Omgeving van de Hertog Jan brouwerij.
Afbeelding 13. Oude kastanjebomen langs de Maasstraat ten noorden van Arcen.
Afbeelding 14. Impressie huidige dijktracé.
Afbeelding 15. Boomgroep t.h.v. Eikenweerd.
Afbeelding 16. Burgemeester Linderspromenade met diepe achtertuinen.
Afbeelding 17. Zuidelijke kern van Arcen, o.a. La Tour Meuse.
15
2.2.3
Deelgebied 3 – Barbara’s Weerd/Rijksstraatweg/Maasduinen Deelgebied 3 is gelegen ten zuiden van de kern van Arcen (afbeelding 18). Hier loopt het tracé tussen het natuurgebied Barbara’s Weerd en de buitenrand van de kasteeltuinen door. Barbara’s Weerd is een natuurgebied dat in beheer is door Stichting het Limburgs landschap. Het bestaat uit een halfopen uiterwaardengebied dat wordt begraasd door runderen. Dwars door het gebied stroomt de Lingsforterbeek, welke ter hoogte van de ambachtelijke graanbranderij de IJsvogel uitmondt in de Maas. Langs het beekdal en de kasteeltuinen is een oud bosgebied aanwezig met enkele watergangen. Vanuit de kasteeltuinen buigt het dijktracé af richting de Rijksstraatweg (N271) richting het deel van Maasduinen waar het aangesloten wordt aan de hoger gelegen gronden. Het gebied bestaat uit een gemengd bos met een groot aandeel Amerikaanse eiken en beuken. Meer richting het oosten zijn oude fijnsparren aanwezig, waaronder ook een deel dode bomen die zijn aangetast door de letterzetter. In afbeelding 19 - 24 is een impressie van deelgebied 3 opgenomen.
Binnen deelgebied 3 zijn de volgende biotopen aanwezig: Uiterwaardengebied met ruigte, struweel en loofbos Monding van de Lingsforterbeek en oude watermolen De buitengrens van de kasteeltuinen met onder andere watergangen, bomen en struiken Bomenlanen en enkele houtsingels Oud gemengd bos op de hogere zandgronden (Maasduinen)
Afbeelding 18. Ligging deelgebied 3 (binnen rode kader). Bron pdok-viewer.
16
Afbeelding 19. Impressie dijktracé t.h.v. van Barbara’s Weerd.
Afbeelding 20. Uiterwaarden van de Maas (Barbara’s Weerd).
Afbeelding 21. De ambachtelijke graanbranderij de IJsvogel met daarnaast de Lingsforterbeek.
Afbeelding 22. Buitenrand van de kasteeltuinen t.h.v. Schans.
Afbeelding 23. Gemengd bos binnen Maasduinen.
Afbeelding 24. Naaldbos binnen Maasduinen.
17
2.3
Voorgenomen plan Volgens de NRD komt de aanleiding voor het project voort uit drie verschillende opgaven: 1. Dijkversterkingsopgave (Hoogwaterbeschermingsprogramma) voor de in 2009 aangewezen primaire waterkeringen; 2. Systeemopgave in de vorm van dijk terugleggingen, ten behoeve van het (gedeeltelijke) behoud van het winterbed (Deltaprogramma Maas); 3. Beekherstelopgave (KRW, WB21 en natuurbeleid). (MER, 2018) Onderstaand wordt omschreven welke werkzaamheden zijn voorzien binnen het gehele dijktracé. Het dijktracé is opgedeeld in negen verschillende secties, gezien van noord naar zuid (afbeelding 25). Hieronder zijn deze negen secties ondergebracht onder de drie deelgebieden zoals deze zijn uitgewerkt in paragraaf 2.2.
Afbeelding 25.Projectgebied Arcen opgedeeld in 9 secties (bron: PDOK-viewer).
18
Deelgebied 1 – Arcen Noord Voor alle secties binnen het deelgebied Arcen Noord geldt dat de werkwegen buitendijks komen te liggen. Deze werkwegen zijn 5 meter breed en liggen er voor max. 2 jaar. Sectie 9 – Provinciale weg (N271) tot aan de Maasstraat De N271 wordt noordelijk en zuidelijk van de rotonde ter hoogte van Hotel Rooland lichtelijk opgehoogd. Een nieuwe dijk wordt aangelegd vanaf de hoge grond bij de parallelweg (Rijksweg) langs de provinciale weg (N271) tot aan de Maasstraat. De dijk kruist een beek. Bij de Boerenlossing wordt een kwelgeul gerealiseerd. Sectie 8 – Maasstraat tot Maasstraat 67 In sectie 8 wordt een nieuwe dijk aangelegd met daarnaast een tijdelijke werkstrook (5 meter breed) voor max. 2 jaar. Deze strook ligt buitendijks en voor de af te graven dijk, wellicht op de bestaande weg. De nieuwe dijk kruist de Maasstraat die wordt verhoogd. De aansluiting van de wegen verandert hierbij. De Boerenweg noordelijk wordt verlegd naar de dijk opdat deze aansluit op de Boerenweg. De vervallen weg wordt voor agrarisch gebruik geschikt gemaakt. De aanwezige bomenrij (bestaat uit kastanjes) langs de Maasstraat wordt vervangen door beuken. De bomen die er nu staan zijn ziek. Dit wordt uitgevoerd door de gemeente en valt buiten de scope van dit project. De aanwezige dijk bij de Broekhuizerweg en ten noorden van de Hertog Jan Brouwerij wordt verwijderd.
De dijk doorkruist bestaande agrarische gronden en raakt geen bossen/bomen. Wel doorkruist de kering een woning/paardenhouderij aan de Kruisweg, een schuur aan de Broekhuizerweg en het kassencomplex langs de Maasstraat. Al deze gebouwen gaan gesloopt worden. De huidige dijk in het gebied wordt afgegraven (werkstrook van 5 meter wordt parallel aangelegd). De vervallen dijk wordt voor agrarisch gebruik geschikt gemaakt. Vanaf de bebouwde kom snijdt de kering door tuinen van twee woningen, om de Broekhuizerweg te kruizen (de weg zal omhooggaan). Deelgebied 2 – Arcen Midden Voor alle secties binnen het deelgebied Arcen Midden (tuinen) geldt dat de werkwegen buitendijks komen te liggen. Deze werkwegen zijn 5 meter breed en liggen er voor max. 2 jaar. Ook wordt er een obstakelvrije zone (binnendijks) van 3 meter aangelegd. Deze mag als tuin worden ingericht. In deze strook is het in ieder geval niet toegestaan te bouwen, te graven of bomen te planten. Sectie 7, 6, en 5 – Maasstraat 67 tot en met La Tour Meuse/Schanstoren In deze secties loopt de kering door tuinen. Hierbij worden de tuinen opgehoogd. Voorgaande betekent dat binnen het tracé (plek kering + obstakelvrije zone = max. 6 meter) aanwezige bomen/struiken/gebouwen ed. verwijderd worden. Voor de ophoging van tuinen wordt beoordeeld of de bestaande bomen behouden kunnen worden. De kering loopt door Alt Arce (restaurant).
Dit gebouw zal voor 1/3 worden gesloopt (vanaf de balie van het restaurant tot aan het terras) om de nieuwe kering te kunnen bouwen en (deels) het gebouw terug te bouwen. Ter hoogte van La Tour Meuse wordt op 1,5 meter afstand van het gebouw een kering (muur met voor elk balkon een glazen kering) gebouwd. De kering zal hier deel van het gebouw gaan uitmaken. Op het plein bij de Schanstoren wordt een demontabele kering gebouwd. Hier wordt 1 kastanjeboom op de hoek bij de trafo gekapt. De trafo wordt naar de parkeerplaats verplaatst. De boom tussen de Schanstoren en het terras wordt gekapt. Ter hoogte van de Spar komt op de parkeerplaats een glazen kering te liggen met een coupure van 3 meter. Afhankelijk van de plek van de tuinen wordt er een coupure van 3 meter of een deur van 1 meter in de kering ten behoeve van de toegankelijkheid geplaatst.
19
Deelgebied 3 – Arcen Zuid Een nieuwe dijk wordt aangelegd en een huidig stuk dijk (secties 5 en 4) wordt verwijderd. Binnen deelgebied Arcen Zuid komen de tijdelijke werkwegen (5 meter breed en voor max. 2 jaar) vanaf de Schanstoren naar het Zuiden, tot aan de oversteek van de Schans, buitendijks te liggen. Alleen in sectie 2, tussen de Schans en de N271, komen de werkwegen binnendijks te liggen. Sectie 4 – Vanaf de Schanstoren tot de Watermolen De dijk raakt het natuurgebied Barbara’s Weerd aan de noordzijde, waar het gebied aansluit op de parkeerplaats MFA. De nieuwe dijk raakt de parkeerplaats niet. De bestaande dijk wordt in Barbara’s Weerd afgegraven en krijgt een nadere natuurfunctie in overleg met Stichting het Limburgs Landschap. In het gebied worden bosschages/bomen geraakt. Er vindt hierbij minimale kap van bomen plaats. In Barbara’s Weerd en Maasduinen zal de roofgrond op de aanwezige dijk die wordt afgegraven gebruikt worden voor de nieuw te realiseren dijk/hoge grond. Hiermee wil men voorkomen dat aanwezige vegetaties komen te verdwijnen. Het gebied wordt voor natuur ingericht. In Barbara’s Weerd ligt nu de huidige dijk (gaat van de Schanstoren met een bocht naar de Watermolen). Deze dijk wordt verwijderd. Sectie 3 – Watermolen De nieuwe dijk wordt achter de watermolen gerealiseerd en kruist de Lingsforterbeek.
Tussen Watermolen/Schans/Kasteellaan en de nieuwe dijk gaat beekherstel (Lingsforterbeek) plaatsvinden en wordt een natuurlijke/technische vispassage tussen de nieuwe kering en de molenvijver (bestaande) aangelegd. Ter hoogte van de vispassage wordt geen dijk aangelegd, maar een bak. Dit gebied gaat geheel op de schop en wordt nadien met vispassage als landschap/bos/moerasbos ingericht. Hierbij gaan alle aanwezige bomen gekapt worden. De bestaande kering ligt hier op de Schans en hier vinden geen werkzaamheden plaats. Er vindt minimale bomenkap plaats en de molenvijver blijft behouden. Bij de monding van de Maas (bij de watermolen) worden stenen verwijderd t.b.v. beekherstel Lingsforterbeek. Tussen de Maas en nieuwe dijk vinden er geen ander werkzaamheden plaats. Tussen de monding van de beek bij de Maas en de watermolen gebeurt er los van de aan te leggen kistdam (betonnen smalle dijk) niets. Sectie 2 – Vanaf Watermolen tot werkplaats stichting het Limburg Landschap Een nieuwe dijk wordt aangelegd. De zuidelijke molenvijver (monument) blijft behouden. Tot de kruising met de Schans (demontabele kering) worden alleen de buitenste rij essen van de historische laan gekapt. Deze bomen zijn in verval. Tussen de dijk en de bestaande beuken/eiken bij de Schans wordt het bestaande fietspad verplaatst, waarbij er geen bomen worden gekapt.
De dijk kruist de Schans door middel van een coupure (demontabele kering). Hierbij worden maximaal 3 in verval zijnde bomen gekapt. Op terrein van Stichting het Limburgs Landschap (achter de loods) wordt een kering (muur) gebouwd die om het gebouw heen gaat en aansluit op de kering langs de provinciale weg. De kering op deze plek raakt geen bomen, deze komt buiten de kronen van de bomenrij om te liggen die in de oude oost-west cultuurhistorische laan liggen. Op deze locatie (tussen de Schans en de N271) komen de werkwegen binnendijks te liggen, met een werkstrook van 5 meter breed.
20
Sectie 1 – Provinciale weg N271 tot en met Maasduinen Een nieuwe kering (talud) wordt op de grens van het eigendom van Stichting het Limburgs Landschap en de parallelweg van de provinciale weg (N271) aangelegd. Het tracé blijft hierbij als kering langs de parallelweg lopen. Voor de keermuur langs de N271 wordt de aanwezige ventweg als werkstrook gebruikt. Vanaf de Lommersbroeklossing gaan Amerikaanse eiken gekapt worden. Aansluiting hoge grond vindt met gebruikmaking van dood areaal bos in nauw overleg met Stichting het Limburgs Landschap en gemeente Venlo plaats, opdat impact zo miniem mogelijk is. De dijk krijgt hier een overhoogte van 1 meter extra, zodat de dijk geheel kan worden ingeplant met bomen na aanleg. Op het Maasduinen wordt binnen deze strook bos gekapt (>1000 vierkante meter). Er komt geen onderhoudspad voor voertuigen van Waterschap Limburg. Met toestemming van het Limburgs Landschap komt in het bosgebied op Maasduinen (ten oosten van de N271) de werkweg te liggen op de reeds bestaande Maliebaan. De Maliebaan (onverharde weg noord zuid door gebied) wordt dan samen met de Lingsforterweg en de rotonde N271 als werkweg gebruikt (openbare wegen). Hier wordt zodoende geen extra werkweg aangelegd. Hiermee wordt de impact van de ingreep op Natura 2000-gebied Maasduinen waarbinnen de werkstrook gelegen is zo minimaal mogelijk gehouden.
21
3
BESCHERMDE SOORTEN Om een indruk te verkrijgen van de (mogelijk) aanwezige beschermde planten- en diersoorten binnen en in de directe omgeving van het dijktracé, is een actualiserend literatuuronderzoek en een actualiserend verkennend veldbezoek uitgevoerd. Op basis van de verzamelde gegevens is beoordeeld of en zo ja, welke functie het dijktracé en het omliggende gebied heeft voor beschermde soorten. In bijlage 1 is een korte toelichting van de Wet natuurbescherming opgenomen.
3.1
Inventarisatie
3.1.1
Literatuuronderzoek De NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna) is een natuurdatabank van Nederland waarmee online natuurinformatie opgevraagd kan worden. De databank geeft gevalideerde informatie over waarnemingen van beschermde en zeldzame planten en dieren. De NDFF bundelt ruim 100 databanken zoals de gegevens van het FLORON, De Vlinderstichting, RAVON, Sovon Vogelonderzoek Nederland en de Zoogdiervereniging. De NDFFgegevens zijn geraadpleegd voor de periode 2016 - 2021 (maximaal vijf jaar oud). Aan de hand van de verspreidingsgegevens is bekeken welke soorten binnen en in de ruime omgeving van de projectlocatie zijn waargenomen. Voor de selectie van de gegevens is een polygoon ingetekend van ongeveer 2 kilometer rondom de projectlocatie. Hierdoor wordt een goede indruk verkregen van de voorkomende soorten. Uit deze gegevens zijn 2.285 records naar voren gekomen. Deze soorten zijn weergegeven in tabel 1. Alle beschermde soorten in de beschermingscategorieën Habitatrichtlijn en Andere soorten worden in het overzicht getoond. Van de soorten in de beschermingscategorie Vogelrichtlijn worden alleen de soorten met jaarrond beschermde nesten weergegeven. De waarnemingen betreffen alle waarnemingen in de nabijheid van het dijktracé. Dit betreffen onder andere waarnemingen van nesten en holen, maar ook van aangetroffen exemplaren, graafsporen, jagende en overvliegende soorten.
De soorten die zijn aangetroffen gedurende eerdere uitgevoerde onderzoeken en die bekend zijn binnen de NDFF worden verder behandeld in paragraaf 3.2. Al deze waarnemingen zijn opgenomen soorten in tabel 1. Tabel 1. Waargenomen beschermde soorten in de directe omgeving vanaf het dijktracé. Bron NDFF en eerder uitgevoerde onderzoeken (2019 en 2021). Rode lijst Soort Nederlands Soort wetenschappelijk Bescherming* Broedvogels (jaarrond beschermde nesten) Wnb-vrl
Gevoelig
Wnb-vrl
Kwetsbaar
Boerenzwaluw Boomvalk Bosuil
Hirundo rustica Falco subbuteo Strix aluco
Gierzwaluw
Apus apus
Grote gele kwikstaart Havik Huismus
Motacilla cinerea Accipiter gentilis Passer domesticus
Huiszwaluw Kerkuil Oehoe
Delichon urbicum Typto alba Bubo bubo
Ooievaar
Ciconia ciconia
Raaf Ransuil Roek
Corvus corax Asio otus Corvus frugilegus
Wnb-vrl
Slechtvalk Steenuil
Falco peregrinus Athene vidalii
Wnb-vrl
Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl
Gevoelig Gevoelig
Kwetsbaar
Kwetsbaar
22
Rode lijst Kwetsbaar
Soort Nederlands
Soort wetenschappelijk
Torenvalk Wespendief
Falco tinnunculus Pernis apivorus
Bescherming* Wnb-vrl Wnb-vrl
Aalscholver Blauwe Reiger
Phalacrocorax carbo Ardea cinerea
Wnb-vrl Wnb-vrl
IJsvogel
Alceto atthis
Wnb-vrl
Oeverzwaluw Ringmus
Riparia riparia Passer montanus
Wnb-vrl Wnb-vrl
Sperwer Spotvogel
Accipiter nisus Hippolais icterina
Visdief
Sterna hirundo
Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl
Wulp
Numenius arquata
Zomertortel
Streptopelia turtur
Zwarte Specht Grondgebonden zoogdieren Bever Bosmuis
Dryocopus martius
Wnb-vrl Wnb-vrl Wnb-vrl
Castor fiber Apodemus sylvaticus
Wnb-hrl Wnb-andere soorten
Bunzing
Mustela putorius
Wnb-andere soorten Kwetsbaar
Das Dwergmuis Dwergspitsmuis Eekhoorn Egel
Meles meles Micromys minutus Sorex minutus Sciurus vulgaris Erinaceus europaeus
Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten
Haas Huisspitsmuis Konijn Mol Ree Rosse woelmuis Steenmarter
Lepus europaeus Crocidura russula Oryctolagus cuniculus Talpha europeus Capreolus capreolus Myodes glareolus Martes foina
Wnb-andere soorten Gevoelig Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Gevoelig Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten
Veldmuis Vos
Microtus arvalis Vulpes vulpes
Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten
Wolf
Canis lupus
Wnb-hrl
Wezel
Mustela nivalis
Wnb-andere soorten Gevoelig
Vleermuizen Bosvleermuis
Nyctalus leisleri
Wnb-hrl
Franjestaart
Myotis nattereri
Wnb-hrl
Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis
Pipistrellus pipistrellus Plecotus auritus
Wnb-hrl Wnb-hrl
Gewone/kleine/ruige dwergvleermuis
Pipistrellus spec
Laatvlieger Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis
Eptesicus serotinus Nyctalus noctula Pipistrellus nathusii
Wnb-hrl Wnb-hrl Wnb-hrl
Watervleermuis
Myotis daubentonii
Wnb-hrl
Amfibieën Bruine kikker Alpenwatersalamander
Rana temporaria Ichthyosaura alpestris
Wnb-andere soorten Wnb-andere soorten
Gewone pad
Bufo bufo
Wnb-andere soorten
Broedvogels (omgevingsscansoorten)
Gevoelig Gevoelig Kwetsbaar Kwetsbaar
Gevoelig
Kwetsbaar
Wnb-hrl
23
Rode lijst Bescherming* Wnb-andere soorten Kwetsbaar Wnb-hrl
Soort Nederlands Bastaardkikker
Soort wetenschappelijk Pelophylax kl. esculentus
Kamsalamander Kleine watersalamander Rugstreeppad
Triturus cristatus Lissotriton vulgaris Epidalea calamita
Reptielen Hazelworm
Anguis fragilis
Wnb-andere soorten
Levendbarende hagedis
Zootoca vivipara
Zandhagedis Dagvlinders
Lacerta agilis
Wnb-andere soorten Gevoelig Kwetsbaar Wnb-hrl
Wnb-andere soorten Wnb-hrl Gevoelig
Wnb-andere soorten Bedreigd Grote vos Nymphalis polychloros Wnb-andere soorten Kwetsbaar Kleine ijsvogelvlinder Limenitis camilla * Bescherming: wnb = Wet natuurbescherming; hrl = Habitatrichtlijnsoort; vrl = Vogelrichtlijnsoort.
3.1.2
Eerder uitgevoerde onderzoeken Aanvullend op de gegevens uit de NDFF is gebruik gemaakt van de onderzoeksresultaten uit de eerder uitgevoerde onderzoeken naar flora en fauna binnen de directe omgeving van het dijktracé. Onderzoek flora en fauna dijktrace Arcen Ten behoeve van het project zijn door Witteveen+Bos & Arcadis in 2018 (Witteveen+Bos & Arcadis,2019) soortgerichte onderzoeken binnen het dijktracé Arcen uitgevoerd naar de volgende soort(en)(groepen): vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten (roofvogels en uilen), vleermuizen, das, bever, reptielen, amfibieën en grote leeuwenklauw. Uit deze soortgerichte onderzoeken zijn de volgende soorten en functies van soorten binnen het dijktraject Arcen vastgesteld: Franjestaart: foerageergebied Gewone dwergvleermuis: vier verblijfplaatsen, foerageergebied, baltsgebied en vliegroutes Gewone grootoorvleermuis: kraamkolonie, foerageergebied en baltsgebied Laatvlieger: foerageergebied en vliegroutes Rosse vleermuis: foerageergebied, baltsgebied en vliegroutes Ruige dwergvleermuis: foerageergebied, baltsgebied en vliegroutes Watervleermuis: mogelijk kraamverblijf, foerageergebied en baltsgebied Bever en das: foerageergebied Bosuil en kerkuil: foerageergebied Steenuil: twee mogelijke territoria (geen jaarrond beschermd nest) Blauwe reiger: drie nesten en foerageergebied (op de grens van het onderzoeksgebied) Hagedis spec.:
levendbarende hagedis of zandhagedis Rugstreeppad (net buiten het onderzoeksgebied) en groene kikker spec. Niet aangetroffen soorten en functies dijktraject Arcen: Vleermuizen: verblijfplaatsen van franjestaart, laatvlieger en rosse vleermuis Bever en das: burchten of holen Bosuil, kerkuil, steenuil en torenvalk: jaarrond beschermde nesten Alpenwatersalamander en kamsalamander Beschermde plantensoorten Vastgestelde soorten en functies beekherstelproject Lingsforterbeek: Bever: foerageergebied (géén burcht) Gewone dwergvleermuis: één verblijfplaats, foerageergebied, baltsgebied en vliegroute Laatvlieger: foerageergebied en vliegroute Rosse vleermuis: vliegroute Ruige dwergvleermuis: foerageergebied, baltsgebied en vliegroute Watervleermuis: baltsgebied
24
-
Bosuil: foerageergebied
Niet aangetroffen soorten en functies beekherstelproject Lingsforterbeek: Vleermuizen: verblijfplaatsen van laatvlieger, rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis en watervleermuis (en overige tijdens het onderzoek niet aangetroffen soorten) Das Vogels: jaarrond beschermde nesten Beschermde amfibie-, reptielen- en plantensoorten Quickscan Wet natuurbescherming werkzaamheden dijkverzwaring Arcen – 4 deelgebieden. Na afronding van de soortgerichte onderzoeken in 2018, zijn in 2021 door destijds gewijzigde plannen nog vier deelgebieden toegevoegd aan het dijktracé. Hiervoor heeft Bureau Meervelt in 2021 een aanvullende quickscan Wet natuurbescherming uitgevoerd. De belangrijkste vervolgstap die uit deze quickscan naar voren is gekomen, is dat er vervolgonderzoek naar vleermuizen moet worden uitgevoerd in het bosgebied binnen Maasduinen. Dit omdat hier meerdere bomen met holtes zijn aangetroffen. Het voorkomen van kleine ijsvogelvlinder kan worden uitgesloten, door het ontbreken van de waardplant (wilde kamperfoelie) Er kan er gewerkt worden buiten het broedseizoen van vogels en binnen de vrijgestelde periodes voor eekhoorn, steenmarter en hazelworm. Ook is de voorgenomen ontwikkeling getoetst op gebiedsbescherming.
Hieruit kan worden opgemerkt dat met uitzondering van stikstof geen negatieve effecten optreden op de aangewezen habitattypen en habitatsoorten van het Natura 2000-gebied Maasduinen voor deze 4 deelgebieden. Voor de provinciale gebiedsbescherming (NNN) dient met het bevoegd gezag contact te worden opgenomen voor overleg over de invulling van de benodigde compensatie en noodzaak van het aantasten van de wezenlijke kenmerken van de gebieden, die zijn aangewezen als goudgroene natuurzone (onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland). In april 2021 is een veldbezoek uitgevoerd en onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van eekhoorn, steenmarter, das en jaarond beschermde broedvogels. Deze soorten zijn hier uitgesloten op aanwezigheid naar aanleiding van dit onderzoek. Ook zijn hier systematisch binnen het bosgebied de bomen met holtes in kaart gebracht. Hieruit is geconcludeerd dat de holtes potentieel geschikt zijn voor vleermuizen.
3.1.3
Veldbezoek Op 27 oktober 2021 is een eerste verkennend veldbezoek uitgevoerd door N. Hulsbosch ecoloog bij Kragten, samen met de heer R. Pahlplatz van Bureau Meervelt. Hierbij zijn de kasteeltuinen en Maasduinen bezocht en waarbij onder andere gekeken is naar de voorliggende plannen, hotspots van soorten, pijnpunten met betrekking tot dit project en recente ontwikkelingen. Op 27 en 28 oktober 2021 is het overige verkennend veldonderzoek uitgevoerd binnen het dijktracé door N. Hulsbosch. In 2022 zijn enkele aanvullingen toegevoegd aan het plan, namelijk de aanvullende check van de bebouwing aan de Kruisstraat/Broekhuizerweg op 8 maart 2022. Op 17 november 2022 is een nieuw bosgebied binnen Maasduinen toegevoegd aan het onderzoeksgebied. In 2022 is het gehele onderzoeksgebied in beeld gebracht. Hierbij is gekeken naar de aanwezige biotopen en de daarbij te verwachten soorten in het gebied. Eventuele waarnemingen van (beschermde) planten- en diersoorten zijn genoteerd. Op basis van deze gegevens is het gebied op geschiktheid voor beschermde planten- en diersoorten beoordeeld.
3.2
Interpretatie In deze paragraaf wordt op basis van het literatuuronderzoek en het veldbezoek beschreven welke soorten voorkomen of te verwachten zijn binnen het dijktracé en welke functie het dijktracé mogelijk vervult voor deze soorten.
3.2.1
Vaatplanten Bronnen- en literatuurstudie Uit het literatuuronderzoek en volgens de verspreidingsgegevens blijkt dat in de omgeving van het dijktracé in geen van de deelgebieden beschermde vaatplanten bekend zijn binnen de NDFF. Ook zijn tijdens de
25
uitgevoerde onderzoeken door (Witteveen+Bos & Arcadis 2019) en Bureau Meervelt (2021) geen beschermde planten waargenomen in de directe omgeving van het dijktracé. Veldbezoek Binnen deelgebied 1, 2 en 3 ligt het dijktracé midden in een open agrarisch gebied. Het merendeel van het dijktracé bestaat hieruit matig tot voedselrijke graslanden. Er is verder weinig diversiteit van kruiden aanwezig boven op het huidige dijktracé. Kijkend naar de overige beschermde plantensoorten die in Nederland voorkomen, voldoet het dijktracé niet aan de biotoopeisen voor deze soorten (ontbreken van onder andere voedselarme graslanden en extensief beheerde akkers). Uit het literatuuronderzoek komen ook geen waarnemingen naar voren van beschermde plantensoorten binnen en in de ruime omgeving van het dijktracé. Binnen deelgebied 3 is het dijktracé grotendeels gelegen binnen natuurgebieden. Gezien het tijdstip van het onderzoek (najaar) kan de aanwezigheid van beschermde plantensoorten gemakkelijk worden gemist. Ook is het gebied Barbara’s Weerd geschikt als groeiplaats voor meerderde plantensoorten die voorkomen op matig voedselrijke graslanden, zoals bijvoorbeeld grote leeuwenklauw.
Grote leeuwenklauw is een weinig opvallende soort die voorkomt op open plaatsen op vochtige tot vrij droge, goed gedraineerde, matig voedselrijke tot voedselrijke, kalkhoudende grond (lemig zand, löss, leem, zavel en klei). De groeiplaatsen zijn: bermen langs onverharde wegen (in de strook vlak langs de rijweg), akkers (graanakkers), waterkanten (rivieroeverwallen en sloothellingen), braakliggende grond, bij veevoerkuilen, dijken, tuinen en langs spoorwegen. Voorkomen beschermde plantensoorten: Binnen deelgebied 1 en 2 kunnen beschermde planten redelijkerwijs worden uitgesloten. Binnen deelgebied 3 kunnen eventuele groeiplaatsen van grote leeuwenklauw niet worden uitgesloten in de directe omgeving van de Barbara’s Weerd. Overige beschermde soorten worden niet verwacht binnen en in de directe omgeving van het dijktracé.
3.2.2
Broedvogels
3.2.2.1
Vogels - jaarrond beschermde nesten Bronnen en literatuurstudie In de eerder uitgevoerde onderzoeken door Witteveen+Bos & Arcadis (2019) en Bureau Meervelt (2021) zijn geen vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten aangetroffen binnen het te onderzoeken gebied. Wel zijn twee mogelijke territoria (rondom Maasstraat en westelijk van Arcen) van steenuil en foeragerende bosuil en kerkuil waargenomen. Uit de gegevens van de NDFF komen meerdere vogels met jaarrond beschermde nesten naar voren binnen het gebied. Dit betreffen soorten die hoofdzakelijk nestelen in/op bebouwing (o.a. gierzwaluw, slechtvalk, huiszwaluw, huismus en torenvalk) of in grote bomen of bossen (onder andere havik, boomvalk, bosuil, sperwer, wespendief en raaf). Rond de kasteeltuinen zijn waarnemingen bekend van nestelende ooievaar, oehoe en kerkuil. De waarnemingen van rode wouw en roek hebben voornamelijk betrekking op trekvogels. Dit kan geconcludeerd worden op basis van de periode van het jaar waarin deze soorten zijn waargenomen en doordat er in de directe omgeving geen geschikte broedlocaties bekend zijn. Verspreid door het gebied (buiten het dijktracé) broeden in het open agrarische gebied soorten als bijvoorbeeld steenuil, ransuil en torenvalk. In de kleine dorpskernen (net buiten de grenzen van het dijktracé) komen gebouwbewonende broedvogels voor, zoals huismus, gierzwaluw en huiszwaluw.