077bijl Opvolgingsonderzoek Schuldhulpverlening rekenkamer Venlo.pdf

Pagina 54

Er is door de gemeente een lijst opgesteld van inwoners onder bewind. In totaal staan (stand september 2021) 1375 inwoners van Venlo onder bewind; hiervan staan (circa) 600 inwoners langer dan 3 jaar onder beschermingsbewind. De gemeente heeft nu beter in beeld wie mogelijk zou kunnen uitstromen. Zij heeft vastgesteld dat onder de groep inwoners die 3 jaar of langer onder bewind staat, niet of nauwelijks potentieel zit om uit te stromen. Het betreft veelal personen met een verslaving, verstandelijke beperking, etc. Zij hebben behoefte aan bescherming in de vorm van bewind. De relatief kleine groep mensen die wel mogelijk zouden kunnen uitstromen, heeft aanvankelijk behoefte aan de ondersteuning van bewind en rust in geldzaken. Zij stromen over het algemeen met ondersteuning van de bewindvoerder binnen 3 jaar weer uit bewind. Zij kunnen met begeleiding financieel zelfredzaam kunnen worden, of met een lichtere maatregel volstaan, zoals budgetbeheer. Daar waar inwoners wel potentie hebben, maar niet met alleen ondersteuning door een bewindvoerder uit kunnen stromen, maakt de gemeente sinds kort gebruik van de Plinkr pilot, die trajecten omvat om inwoners financieel zelfstandig te maken. De bewindvoerder, een financieel coach en de inwoner gaan samen aan de slag. Zij maken hierbij gebruik van een hub (app) met opdrachten voor de inwoner.

Aan het begin en einde van het traject wordt de inwoner getest op financiële zelfredzaamheid. Er zijn hiermee tot nu toe 4-5 personen beoordeeld; inmiddels zijn 2 inwoners op deze wijze succesvol financieel zelfredzaam geworden. Kosten bewindvoering en schuldhulpverlening De gemeente heeft geen (openbaar) concreet plan met een analyse om de inzet (en de kosten) van bewindvoering terug te dringen. De rekenkamer heeft een overzicht van de kosten opgesteld zoals ook in het oorspronkelijke rekenkamerrapport van december 2019 was opgenomen. Daartoe hebben we basisgegevens van de financiële afdeling van de gemeente Venlo opgevraagd en verkregen. Op basis hiervan is het volgende overzicht opgesteld, waaruit onder meer kan worden geconstateerd dat de kosten van bewindvoering zijn toegenomen. Bovendien constateren we dat de kosten voor schuldhulpverlening (sterk) zijn gedaald. Tabel | Begroting en realisatie (kosten) schuldhulpverlening 2019-2020

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2019*

Realisatie 2019

Verschil +/- 2019

Begroting 2020*

Realisatie in 2020

Verschil +/- 2020

Totaal armoedebeleid

7.502

7.027

- 475

7.163

7.585

+ 422

Onderdelen Schuldhulpverlening: Schuldregelingen/Budgetbeheer **

1.189

492

- 697

1.119

311

- 808

Beschermingsbewind uit Bijzondere Bijstand/ Bijzondere Bijstand overig ***

2.414

2.577

+ 163

2.342

2.729

+ 387

*

Genoemde begrotingsbedragen van 2019 en 2020 zijn afkomstig uit beleidsplan ‘Actief uit armoede en schulden Integrale aanpak 2019 2022’ (de op dat moment begrote kosten voor de periode 2019-2022). ** Dit zijn de totale kosten voor schuldhulpverlening, inclusief de kosten van de gemeentelijke formatie en de kosten van uitbesteding. *** Kosten van beschermingsbewind uit bijzondere bijstand, inclusief bijzondere bijstand overig.

Pagina 55

Bewindvoering en budgetbeheer in dashboard In het ontwikkelde dashboard is ook een rubriek ‘Betalingen’ opgenomen; hierin worden de betalingen geregistreerd die voor cliënten zijn gedaan in het kader van bewindvoering en voor budgetbeheer. Zichtbaar zijn dus niet alleen het aantal cliënten, maar ook de betaalde bedragen per maand. Dit overzicht wordt sinds begin 2021 door de teamleiding (Werk) bijgehouden. Uit een door de rekenkamer verkregen overzicht (screenshot van deze rubriek) blijkt dat in 2021 (tot nu toe) aan/voor 120 cliënten een betaling voor budgetbeheer is gedaan, met een gemiddeld maandbedrag voor het totale budgetbeheer van circa € 7.500. In 2021 is (tot nu toe) voor 1612 cliënten een betaling gedaan voor bewindvoering; de gemiddelde kosten voor bewindvoering bedragen circa € 200.000 per maand. Deze kosten vertonen een (zeer) licht dalende lijn sinds voorjaar 2021. De doelstelling van de gemeente om het aantal trajecten bewind te laten afnemen, door daar -onder meer- budgetbeheer voor in de plaats aan te bieden, lijkt nog niet behaald.

6.

Constatering

De aanbeveling is enigszins uitgevoerd. Een grondige analyse van de bewindvoering met een concreet plan om de inzet en de kosten van bewindvoering terug te dringen is niet opgesteld/voorhanden. De gemeente heeft inmiddels wel beter zicht op de bestaande groep inwoners in bewindvoering, en is begonnen met extra begeleiding voor enkele inwoners die mogelijk zouden kunnen uitstromen.

Pagina 56

1.

Aanbeveling rekenkamer Aanbeveling 18 | Kies het perspectief van de inwoners Om beter zicht te krijgen op de effectiviteit van de schuldhulpverlening aan de inwoners van Venlo is het verstandig om op korte termijn een onderzoek uit te voeren naar een willekeurige selectie van (voormalige) cliënten van de gemeentelijke schuldhulpverlening en PLANgroep. Vraag aan hen is hoe zij zijn geholpen met hun schulden. Het gaat dus niet om cliënttevredenheid, maar nadrukkelijk ook om de effectiviteit van de hulp. Probeer ook, bijvoorbeeld met hulp van de vrijwilligersorganisaties die actief zijn op dit terrein, enkele inwoners te ondervragen die wél problematische schulden hebben, maar geen gebruik maken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Zo krijg je beter zicht op het bereik en de toegankelijkheid van de gemeentelijke dienstverlening.

2.

Bestuurlijke reactie (november 2019) -

3.

Plan van aanpak gemeente (juni 2020) (RIB62, juni 2020; toelichting) “We voeren in 2021 een onderzoek uit naar de effectiviteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening zoals hierboven omschreven.” Plan van aanpak: “We bepalen of we zelf onderzoek doen of dat we dat door een externe partij laten doen. Gereed 31-03-2021.”

4.

Monitoringrapportage Jaarstukken 2020 (juni 2021) “Aanbeveling is nog niet opgepakt. We bepalen of we zelf onderzoek doen of dat we dat door een externe partij laten doen. Dit staat gepland voor 2021.”

5.

Bevindingen van de rekenkamer De gemeente is in het licht van het gebruik van de Participatiewet gestart tussentijds te meten of de burger tevreden is over de gemeentelijke dienstverlening. Zodra iemand een beschikking heeft gehad op het gebied van de PW krijgt hij/zij van de gemeente een bericht met een hele korte vragenlijst over de door de gemeente geboden dienstverlening. De gemeente is er nu over aan het nadenken om de schuldhulpverlening ‘daarbij aan te haken’. In de interviews is gesteld dat deze aanbeveling door de gemeente naar achteren is geschoven, aangezien men eerst zoveel mogelijk wilde doen ‘wat direct effect heeft op de inwoner zoals het opstellen van betere werkprocessen, documenten, aandacht voor vroegsignalering, etc.’ In het ontwikkelde dashboard is een indicator bij de werkprocessen opgenomen die hier op een andere wijze, deels, zicht op kan geven. Bij de beëindiging van het SHV-traject bij de gemeente wordt vastgesteld of dit traject al dan niet succesvol is afgerond en of nog nazorg in het traject nodig is. Een tweede, afgeleide indicator van mogelijke effectiviteit is de mate waarin recidive bij cliënten optreedt; in het dashboard meet men het aantal unieke cliënten dat weer een beroep op SHV doet (aantal keer terugkeert). Er zijn hierover echter geen rapportages voorhanden.

6.

Constatering

De aanbeveling is niet uitgevoerd. Er is geen onderzoek uitgevoerd dat zicht biedt op de vraag of inwoners met schulden goed zijn geholpen, en dat informatie oplevert over mensen met schulden die niet bij de gemeentelijke schuldhulpverlening aankloppen. De mate waarin SHV-trajecten succesvol worden afgesloten en de mate van recidive in de SHV zijn als indicatoren in het dashboard opgenomen. Er zijn geen overzichten voorhanden van de ontwikkeling van deze indicatoren. Pagina 57

Tabel 1 | Aanbevelingen en opvolging daarvan Aanbevelingen

Opvolging van aanbeveling

1.

Maak een analyse van het schuldenprobleem en de risicogroepen

niet uitgevoerd

2.

Stel een gemeentelijke verordening vast (geamendeerde aanbeveling)

uitgevoerd

3.

Scherp samen met de uitvoering de doelen aan

deels uitgevoerd

4.

Zorg voor goede bezetting

grotendeels uitgevoerd

5.

Verbind beleid en uitvoering

uitgevoerd

6.

Zorg voor meer structuur en aansturing van de uitvoering

grotendeels uitgevoerd

7.

Creëer beter zicht op (on)mogelijkheden van de klant aan de ‘voorkant’

niet uitgevoerd

8.

Registreer belangrijke gegevens over de uitvoering

deels uitgevoerd

9.

Versterk de aansturing

deels uitgevoerd

10. Organiseer betere afstemming en samenwerking binnen de gemeente

grotendeels uitgevoerd

11. Registreer de schuldhulpvragen in de buurten

enigszins uitgevoerd

12. Maak de toegang tot schuldhulpverlening inzichtelijk

niet uitgevoerd

13. Werk beter samen met de vrijwilligersorganisaties

enigszins uitgevoerd

14. Versterk de samenwerking met PLANgroep

grotendeels uitgevoerd

15. Werk doelgerichter en meer structureel aan preventie

deels uitgevoerd

16. Organiseer de vroegsignalering goed en inzichtelijk

grotendeels uitgevoerd

17. Verbeter het inzicht en de grip op bewindvoering

enigszins uitgevoerd

18. Kies het perspectief van de inwoners

niet uitgevoerd

Oordeel

Pagina 58

BIJLAGE 2 GEBRUIKTE DOCUMENTEN Bij de gemeentelijke documentatie zijn, voor zover beschikbaar, de volgende documenten verzameld (zie bijgaand overzicht): • • • •

• •

P&C cyclus (bestuursprogramma’s, jaarbegrotingen, kaderbrieven, jaarverslagen); Raadsinformatiebrieven; Beleidsnota’s of -notities (beleidsplannen, memo’s, discussienota’s, e.d.); Uitvoerings- en managementinformatie (factsheets, voortgangsverslagen, marap’s, beschrijvingen werkprocessen, (dashboard)gegevens over in- en uitstroom en andere informatie over doelgroepbereik en resultaten, zowel van de gemeente zelf als van PLANgroep); Onderzoeken (monitors, evaluaties; (monitor) gebruik van inkomensvoorzieningen); Overige bronnen/data (verslagen van organisaties die betrokken zijn bij de schuldhulpverlening in Venlo).

004bijl 1 RAPPORT BEVINDINGEN rekenkameronderzoek DEFINITIEF 004bijl 2 BESTUURLIJK RAPPORT rekenkameronderzoek DEFINITIEF 004rv+rb Onderzoek rekenkamer Schuldhulpverlening 4 december 031 bijl 2021-04-06_Beleidskader Maatschappelijke Domein 031 bijl3 Advies Beleidskader Maatschappelijk Domein_2021-03-28_200727 031 bijl4 Chronologie totstandkoming Beleidskader maatschappelijk domein 031rv+rb Beleidskader Maatschappelijk Domein 045bijl 1 Addendum bij beleidsplan Actief uit armoede en schulden Integrale aanpak 2019 2022 045bijl 2 Actief uit armoede en schulden Integrale aanpak 2019 2022 045bijl 3 Motie Armoedebeleid 045bijl 4 Onderzoek rekenkamer naar schuldhulpverlening 045bijl 5 Armoedebeleid in de gemeente Venlo Onderzoek ex artikel 213a Gemeentewet 045rv+rb Addendum bij Beleidsplan Integrale aanpak Actief uit armoede en schulden 2019-2022 062 RIB bijl 1 Plan van aanpak uitvoering aanbevelingen rekenkamercommissie 062 RIB bijl 2 Beantwoording college op vragen nav behandeling rekenkamerrapport 062 RIB Plan van aanpak aanbevelingen rekenkamercommissie schuldhulpverlening 062 RIB Plan van aanpak aanbevelingen rekenkamercommissie schuldhulpverlening 063 RIB bijl 1 Effectrapportage Beleid armoede en schulden (1596784) (1606171) 064rv+rb Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Venlo 2021 Aanmeldformulier SHV Venlo Amendement RV 4 -2020 (3) Beantwoording college op

vragen nav behandeling rekenkamerrapport Schuldhulpverlening Beantwoording technische vragen Oordeelsvormende raadsver...er 2020 Addendum beleidsplan Armoede en schulden

Pagina 59

Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Venlo 2021.webarchive Bijlage 1 Plan van aanpak uitvoering aanbevelingen rekenkamercommissie Documenten SchuldHulpMaatje Venlo Jaarstukken gemeente Venlo 2020 Kwartaalrapportage Incluzio 1-2e kwartaal 2020 ISB Venlo Organisatiebesluit gemeente Venlo 2020 Organisatiebesluit Venlo gmb-2020-235325 Organogram gemeente Venlo 2021 Presentatie Beleidskader Fier op Venlo 8 april 2021 Procesbeschrijvingen SHV Venlo Programmatisch werken zo doen wij dat in Venlo’ Programmatisch werken en indicatoren nov 20.pptx Selectieleidraad Sociale basis def 20190527 Teamplan 2021 MAOP - LIAS Final Teamplan Werk 2020 Teamplan Werk 2021 Teamplan Sociale Wijkteams 2020 Teamplan Sociale Wijkteams 2021 Teamplan Participatie en individuele Ontplooiing 2020

Pagina 60

BIJLAGE 3 OVERZICHT INTERVIEWS Interviews beleid en uitvoering gemeente Er zijn interviews afgenomen met de volgende sleutelpersonen inzake beleid en uitvoering van SHV bij de gemeente: • Wethouder Sociale zaken, Werkgelegenheid en Sport • Lid van de Directie • Strategisch adviseur organisatie, team Concernstaf • Beleidsadviseur schuldhulpverlening en armoedebeleid • Programmamanager Gezond en Actief • Strategisch beleidsadviseur maatschappelijke opgaven • • • •

Teamleider Werk (ook leiding cluster schuldhulpverlening) Teamleiders maatschappelijke opgaven Klantadviseurs cluster schuldhulpverlening (team Werk) Doelmatigheidscoaches, team Werk

• •

Teamleider team sociaal wijkteams Leden Wijkteam Plus (sociaal wijkteam Noord en Noord Oost Venlo en Blerick)

Interviews externe organisaties Ook zijn interviews afgenomen met/is informatie ingewonnen bij: • PLANgroep • Incluzio • SchuldHulpMaatje • Humanitas • Jongerenkerk Venlo • Alliantie Vrijwillige Schuldhulpverlening

Pagina 61

SECRETARIAAT SECRETARIAAT REKENKAMERVENLO VENLO REKENKAMER Secretaris Secretaris Yvonvan van Geel Yvon Geel y.vangeel@venlo.nl y.vangeel@venlo.nl Adres Adres Postbus 3434 Postbus 3434 5902RK RK Venlo 5902 Venlo Telefoonnummer Telefoonnummer 077––359 3599642 9642 077 Website Website www.gemeenteraad.venlo.nl/rekenkamer https://www.venlo.nl/rekenkamer Pagina 62