075 bijl01 Beleidskader ''Koers Gemeenschapsaccommodaties 2023-2033'' (1).pdf
Tekst van het document
Beleidskader Koers Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033
Voorwoord Met gepaste trots presenteer ik u het beleidskader "Koers Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033". Dit kader is een belangrijke mijlpaal in onze voortdurende inzet voor levendige en bloeiende gemeenschapsaccommodaties in onze gemeente. Als bestuurder van onze prachtige gemeente ben ik me volledig bewust van de waarde en het belang van onze gemeenschapsaccommodaties voor vitale gemeenschappen. Deze accommodaties zijn veel meer dan alleen gebouwen; ze vormen het kloppend hart van onze wijken, waar mensen samenkomen, ideeën uitwisselen, vriendschappen smeden en waar talenten tot bloei komen. Het is van belang dat onze gemeenschapsaccommodaties voor iedereen toegankelijk, gebruiksvriendelijk en beschikbaar zijn, ongeacht leeftijd, achtergrond of fysieke mogelijkheden. In een stad waarin mensen zich thuis voelen en waar we zorg dragen voor elkaar, spelen gemeenschapsaccommodaties een sleutelrol. Ze bieden niet alleen een plek voor sociale interactie, maar zijn ook een belangrijk middel om onze inwoners dicht bij huis te ondersteunen en eenzaamheid tegen te gaan. Met deze nieuwe koers richten we ons op een toekomstbeeld waar we over 10 jaar willen staan. We gaan hier zorgvuldig en stap voor stap uitvoering aan geven, met het volste respect voor de bestaande accommodaties en de inzet van vele vrijwilligers die hier actief zijn.
Dit betekent niet dat alles hetzelfde zal blijven. Het is belangrijk dat onze gemeenschapsaccommodaties aansluiten bij de veranderende behoeften van onze inwoners, maatschappelijke partners en de gemeente. Dit beleidskader is tot stand gekomen dankzij een evaluatie van het oude beleidskader, een peiling onder inwoners en een constructieve dialoog met belanghebbenden uit de gemeenschap. De waardevolle inbreng van de Stichting Multifunctionele Accommodaties Venlo, besturen en beheerders van gemeenschapsaccommodaties, gebruikers van deze voorzieningen, de Adviesraad Sociaal Domein en themabijeenkomsten met de Commissie Sociaal heeft ons geholpen bij het vormgeven van onze visie en prioriteiten voor de komende jaren. Ik wil graag mijn oprechte dank uitspreken aan iedereen die heeft bijgedragen aan dit beleidskader. Het kader dat hieruit is voortgekomen zal ons in staat stellen om onze gemeenschapsaccommodaties klaar te maken voor de toekomst en te positioneren als verbindende schakels van onze samenleving. Jacques Smeets, Wethouder Welzijn en Burgerparticipatie
2
Inhoud Samenvatting............................................................................................................. 4 1 Inleiding................................................................................................................... 6 1.1 Waarom dit beleidskader voor gemeenschapsaccommodaties.............................................6 1.2 Hoe hebben we het aangepakt?.............................................................................................7
2 Fundamenten van het beleidskader......................................................................8 2.1 Strategische Visie Venlo 2040................................................................................................8 2.2 Beleidskader Fier op Venlo.....................................................................................................8 2.3 Coalitieakkoord Samen bouwen aan een gezond Venlo 2022-2026...................................10 2.4 Onze vertaling hiervan in dit beleidskader............................................................................11
3 Hier gaan we voor: ideaalsituatie en uitvoeringsprogramma...........................12 3.1 Ideaalsituatie voor het aanbod van gemeenschapsaccommodaties....................................12
4 Dit hebben we nu.................................................................................................. 14 4.2 Gemeentelijke uitgaven aan exploitatie en vastgoed...........................................................15
5 Dit gaan we doen.................................................................................................. 20 5.1 We maken onderscheid in 3 typen gemeenschapsaccommodaties.....................................20 5.2 We voeren regie op het aantal accommodaties...................................................................22 5.3 We erkennen dat er soms onderscheid naar doelgroep nodig is.........................................23 5.4 We zetten in op het clusteren van activiteiten......................................................................24 5.5 We leveren maatwerk per wijk..............................................................................................25 5.6 We gaan een Shared Service Center ontwikkelen...............................................................27 5.7 We zetten in op meer gebruikscomfort in accommodaties...................................................27 5.8 We gaan de subsidieregels herzien......................................................................................28 5.9 Paracommercie: we volgen het beleid voor Retail en Horeca dat hierin leidend is..............29 5.10 Differentiatie in huurtarieven: maatschappelijk/commercieel.............................................30
6 Zo monitoren we de voortgang van het beleid...................................................31 7 Wat verwachten we dat het beleid oplevert........................................................32 8 Bijlagen.................................................................................................................. 35
3
Samenvatting In het herziene Beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033 presenteren we een vernieuwde visie ten opzichte van het voorgaande "Beleidsplan Gemeenschapsaccommodaties Venlo, Schakels in dorp en wijk 2016-2020." Het Beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033 omvat de basisprincipes en uitgangspunten die we zullen hanteren in deze bijgestelde koers. Hierin leggen we de fundamenten vast om gemeenschapsaccommodaties in de gemeente Venlo een blijvende en waardevolle rol te geven in een veranderende samenleving. Met dit herziene beleidskader leggen we een solide basis voor de gemeenschapsaccommodaties die in lijn zijn met de behoeften en ontwikkelingen van de samenleving. We willen dat onze gemeenschapsaccommodaties blijven dienen als waardevolle ontmoetingsplekken en bijdragen aan een hechtere gemeenschap. We beschrijven de ideaalsituatie van onze infrastructuur van gemeenschapsaccommodaties in Venlo. Met dit beleidskader zetten we koers in een richting die ons in de komende 10 jaar zo dicht mogelijk bij deze ideaalsituatie brengt. Door middel van een uitvoeringsprogramma geven we concreet aan welke actie we ondernemen om deze doelstellingen te bereiken. We erkennen de diversiteit van accommodaties binnen de gemeente Venlo en streven naar een evenwichtige benadering, waarbij we de variatie in accommodaties behouden.
Dit doen we door de accommodaties in drie typen accommodaties te verdelen: wijkaccommodaties, wijkoverstijgende accommodaties en breed inzetbare multifunctionele accommodaties. Tegelijkertijd erkennen we het belang van een gemeenschappelijke standaard voor accommodaties, om de kwaliteit en efficiëntie te waarborgen. Deze gemeenschappelijke standaard geven we vorm door het hanteren van subsidieregels en het oprichten van een Shared Service Center (SSC) ter ondersteuning van de besturen.
. Het Beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033 omvat de volgende ambities: 1. We streven naar de ideaalsituatie van gemeenschapsaccommodaties in Venlo waarin inspanningen en behoefte met elkaar in evenwicht zijn. Er is bij de ondersteuning van gemeenschapsaccommodaties door de gemeente sprake van de volgende aspecten: a. Gemeenschapsaccommodaties dragen bij aan de leefbaarheid in de wijk. b. Gemeenschapsaccommodaties voldoen aan de behoeften van de wijk. c. Er is een dekkend netwerk van gemeenschapsaccommodaties waarin elke inwoner binnen redelijke afstand toegang tot een gemeenschapsaccommodatie heeft. 4
1.
2. 3.
4.
5.
6.
7. 8.
d. Gemeenschapsaccommodaties streven naar een zo groot mogelijke financiële zelfstandigheid. We erkennen dat een bepaalde mate van ondersteuning nodig blijft. e. Gemeenschapsaccommodaties worden beheerd door een zelfstandige stichting. f. Gemeenschapsaccommodaties zijn duurzaam, gebruiksvriendelijk en toekomstbestendig. We onderscheiden 3 typen gemeenschapsaccommodaties: a. Wijkaccommodaties b. Wijkoverstijgende accommodaties c. Breed inzetbare multifunctionele accommodaties Maatschappelijke functies worden zo mogelijk in één gebouw geclusterd. We zetten in op het samenbrengen van verschillende maatschappelijke en sociale voorzieningen in één gebouw. Gemeenschapsaccommodaties zijn er voor een brede gemeenschap van jong tot oud. We erkennen dat er soms onderscheid naar doelgroep, bijvoorbeeld jongeren, nodig is om het gewenste effect te bereiken. Dit vertalen we in maatwerk per locatie. We zetten in op verbetering van het gebruikscomfort van gemeenschapsaccommodaties om de voorzieningen gebruiksvriendelijker, toegankelijker en functioneler te maken, waardoor gebruikers aangetrokken worden en behouden blijven. Dit betekent dat we waar nodig extra investeren in onderhoud en we af kunnen wijken van het huidige onderhoudsprogramma waarbij we plaatselijke zichtbare veroudering accepteren zolang de functionaliteit niet in gevaar komt.
De gemeente is verantwoordelijk voor de realisatie (nieuwbouw) en instandhouding (renovatie en eigenaarsonderhoud) van gemeenschapsaccommodaties in eigendom van de gemeente, voor zover derden hierin niet voorzien. De subsidieregels worden geactualiseerd zodat beheerstichtingen van accommodaties in vergelijkbare situaties op eenzelfde wijze worden ondersteund, waarbij ‘maatwerk’ mogelijk blijft. We gaan een Shared Service Center ontwikkelen ter ondersteuning van de besturen van gemeenschapsaccommodaties. We gebruiken niet langer de term ‘Huis van de Wijk’. We spreken in plaats daarvan over Open Inloop en Informatie- en Adviespunten.
5
1
Inleiding
1.1
Waarom dit beleidskader voor gemeenschapsaccommodaties
Voor u ligt het nieuwe Beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties 2023-2033. Dit nieuwe beleidsplan is een herziening van het eerdere beleidsplan ‘Schakels in dorp en wijk, beleidsplan Beheer en Gebruik Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2016-2020’. De herijking van het beleid voor gemeenschapsaccommodaties is noodzakelijk omdat de vorige beleidsperiode is afgelopen. De herijking is nodig om ons beleid bij de tijd te brengen en om het vorige beleidskader te herzien aan de hand van nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen. In 2021 heeft een evaluatie van het beleid van de voorgaande jaren plaatsgevonden. Deze evaluatie heeft inzicht gegeven in de resultaten en effecten van het beleid gedurende de periode 2016-2020. Door gebruik te maken van de uitkomsten van de evaluatie, kunnen eventuele tekortkomingen of verbeterpunten uit het vorige beleid worden aangepakt. Het vernieuwde beleid is gebaseerd op de strategische Visie Venlo 2040, waarin de gemeente haar toekomstvisie en doelstellingen voor de lange termijn bepaalt. Verder is het afgestemd op het overkoepelende beleidskader Fier op Venlo, dat betrekking heeft op het maatschappelijk domein. Hierdoor kunnen de gemeenschapsaccommodaties optimaal bijdragen aan een toekomstbestendige sociale infrastructuur van Venlo.
In dit vernieuwde beleidskader houden we rekening met de veranderende maatschappelijke ontwikkelingen en de behoeften van de inwoners, verenigingen, instellingen en andere partijen in de wijk die gebruik maken van de gemeenschapsaccommodaties. We schetsen de ideaalsituatie van het aanbod van gemeenschapsaccommodaties in Venlo en zetten in de periode 2023-2033 koers om zo dicht mogelijk bij deze ideaalsituatie te komen. Het streven is om een evenwichtig en doelgericht netwerk van gemeenschapsaccommodaties te creëren dat efficiënt gebruik maakt van ruimte en middelen, waarbij we aandacht hebben voor de functies, activiteiten, bezettingsgraad, beheer en exploitatie van de accommodaties. Van belang is dat deze accommodaties een waardevolle bijdrage blijven leveren aan het bevorderen van levendige en vitale gemeenschappen in onze wijken. Het Beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties 2023-2033 vormt daarmee een belangrijk instrument om de gemeenschapsaccommodaties in Venlo toekomstbestendig te maken als waardevolle ontmoetingsplekken en voorzieningen in de buurt.
6
1.2
Hoe hebben we het aangepakt?
Samenhangend met het proces van de herijking van het beleid voor gemeenschapsaccommodaties zijn de volgende bestuurlijke processtappen gezet: Maart 2021
Raadsinformatiebrief (RIB 2021-027) Eindevaluatie beleid, beheer en gebruik gemeenschapsaccommodaties 2016-2020 April 2021 Raadsvoorstel (RV 2021-32) Venlo 2040, Strategische visie gemeente Venlo April 2021 Raadsvoorstel (RV 2021-31) Beleidskader Maatschappelijk domein (Fier op Venlo) Mei 2021 Raadsconsultatie (RC 2021-09) Procesplan actualiseren beleid gemeenschapsaccommodaties December 2021 Raadsnotitie (RN 2021-10) over de stand van zaken en zienswijze raad over voorgenomen uitgangspunten Mei 2022 Coalitieakkoord 2022-2026 bevat opdracht m.b.t. de herijking: ‘In het nieuwe beleid schetsen we de ideaalsituatie’ Juni 2022 Raadsinformatiebrief (RIB 2022-93) met update proces herijking en resultaten onderzoek door Opiniepijlers, waarin inwoners zijn gevraagd naar hun mening over gemeenschapsaccommodaties Oktober 2022 Themabijeenkomst Raad Herijking beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties April 2023 Themabijeenkomst Raad: Herijking beleidskader Koers gemeenschapsaccommodaties September 2023 Raadsvoorstel Beleidskader Koers Gemeenschapsaccommodaties 2023-2033 Naast de bestuurlijke processtappen hebben we in de periode 2022-2023 bijeenkomsten bijgewoond die gericht waren op de herijking van het beleid voor gemeenschapsaccommodaties.
Deze bijeenkomsten werden georganiseerd door de Stichting Multifunctionele Accommodaties Venlo (SMAV) en waren bedoeld voor de besturen en beheerders van gemeenschapsaccommodaties. Tijdens deze bijeenkomsten is de voortgang van de herijking besproken en hebben we input ontvangen van de betrokken partijen. In het kader van de herijking is in de eerste helft van 2023 een onderzoek gedaan onder de gebruikers van gemeenschapsaccommodaties. De uitgangspunten van het beleidskader zijn op 22 juni 2023 gepresenteerd aan de Adviesraad voor het Sociaal Domein.
7
2
Fundamenten van het beleidskader
In dit hoofdstuk geven we aan waar we als gemeente Venlo voor staan. Dit doen we aan de hand van de volgende drie documenten die als basis dienen voor het nieuw te formuleren beleid voor gemeenschapsaccommodaties:
2.1
Strategische Visie Venlo 2040 Beleidskader Fier op Venlo Coalitieakkoord Samen bouwen aan een gezond Venlo 2022-2026
Strategische Visie Venlo 2040
De gemeente Venlo heeft een duidelijke visie op de ontwikkeling van de stad en haar gemeenschappen, zoals vastgelegd in de Strategische Visie Venlo 2040. De strategische visie geeft de stip op de horizon weer. De strategische visie schetst een toekomstbeeld waarin er veranderde vormen van ontmoeting tussen mensen zijn, mede door de opkomst van digitale communicatie: “Steeds minder mensen voelen de noodzaak om fysiek de deur uit te gaan om anderen te ontmoeten, aangezien ze via social media en online platforms gemakkelijk kunnen communiceren met mensen die dezelfde denkbeelden en achtergrond delen. Deze trend heeft geleid tot het ontstaan van talloze parallelle gemeenschappen, wat een uitdaging vormt voor de integratie van nieuwkomers in Venlo. Traditionele ontmoetingsplekken, zoals gemeenschapsaccommodaties en kerken, worden buiten specifieke traditionele gelegenheden zoals de Vastelaovend nauwelijks meer gebruikt. De behoefte aan fysieke ontmoeting is niet volledig verdwenen, maar de functie van gemeenschapsaccommodaties is veranderd. Venlo is nu een gemeenschap van gemeenschappen geworden, waarin mensen voornamelijk binnen hun eigen gemeenschap sociaal interactie hebben.” Het perspectief dat de Visie Venlo 2040 schetst toont de noodzaak om in ons beleid voor te sorteren op de veranderende functie van gemeenschapsaccommodaties.
Fysieke ontmoetingen zijn van essentieel belang voor het versterken van sociale cohesie, het doorbreken van sociaal isolement en het actief bevorderen van een gezonde leefstijl.
2.2
Beleidskader Fier op Venlo
Fier op Venlo is het overkoepelend beleidskader voor het sociaal domein. Fier op Venlo draagt bij aan het verwezenlijken van de Strategische Visie Venlo 2040, waarmee de gemeente haar toekomstvisie en doelstellingen voor de lange termijn bepaalt. Fier op Venlo heeft ook betekenis voor de rol van gemeenschapsaccommodaties als bijdrage aan de sociaal-maatschappelijke ruggengraat van Venlo. De vier V's van Venlo (Vitaal & Veerkrachtig, Verbonden & Vindbaar, Variëren naar Vermogen, Veilig & Vertrouw(en)d) vormen daarbij de leidraad. In het vernieuwde beleid voor gemeenschapsaccommodaties leggen we de verbinding met de vier V's van Venlo. In de volgende figuur lichten we dit toe.
8
V van Venlo
De gemeentelijke visie
Vitaal & Veerkrachtig
De gemeente zet in op het behouden en versterken van gezondheid. Met als uitgangspunt een veerkrachtig en betekenisvol leven. We stimuleren en faciliteren het zelfsturend vermogen van inwoners en gemeenschappen. De aandacht voor en inzet op preventie groeit. Onderstaande afbeelding geeft deze beweging weer. Door te werken aan een sterke sociale basis blijven problemen klein, en beperkt het de inzet van dure maatwerkvoorzieningen.
Preventie De gemeente bouwt aan vitale gemeenschappen waarbij ingezet wordt op preventie. Zodat inwoners veerkrachtig zijn en een betekenisvol leven kunnen leiden. Gemeenschapsaccommodaties dragen bij aan de omgevingskwaliteit door sociaal-maatschappelijke, -culturele en zorgactiviteiten te faciliteren en in de wijken, dicht bij de inwoner, onderdak te bieden.
Verbonden & Vindbaar
De gemeente Venlo gelooft in de kracht van samen. Mensen hebben de behoefte met anderen in contact en verbinding te staan. Verbinding en zicht – en vindbaarheid van inwoners, organisaties en de gemeente staan centraal. Het samenkomen van aanbod Gemeenschapsaccommodaties zijn plekken waar een verscheidenheid aan inwoners, organisaties en de gemeente samenkomen. We zoeken aansluiting op de plekken waar mensen van nature al komen. Deze accommodaties bieden mogelijkheden tot passende bewegwijzering richting de juiste plek en het goede doel. Of bieden ruimte voor een bundeling van verscheidenheid aan aanbod op een en dezelfde plek.
9
Variëren naar vermogen
Elke inwoner heeft een unieke set vaardigheden, wensen en talenten Inwoners verschillen in mogelijkheden om te participeren en zelfstandig oplossingen te vinden. De gemeente Venlo heeft een gemeente voor ogen waarin iedereen er toe doet en waarin iedereen meedoet. Talentontwikkeling De gemeente en samenwerkingspartners investeren in de kracht, kennis en kunde van inwoners. Gemeenschapsaccommodaties zijn bij uitstek de locatie om hierin te faciliteren. Denk hierbij aan het ruimte bieden en faciliteren van activiteiten die bijdragen aan het ontwikkelen van vaardigheden.
Veilig & Vertrouw(en)d
De gemeente Venlo koestert de kracht van diversiteit. Een verscheidenheid aan mensen en achtergronden geeft de samenleving kleur en mogelijkheden om te kunnen doen wat nodig is. We zijn een gemeente waarin we ernaar streven dat alle inwoners gelijkwaardige kansen krijgen. Een inclusieve samenleving De gemeente Venlo vraagt van partners vanuit een duurzaamheids- en inclusiviteitsgedachte te handelen. Hierom is het van belang te investeren in inclusiviteit, toegankelijkheid en diversiteit. En in te zetten op het bereiken en betrekken van doelgroepen die momenteel hun weg nog niet weten te vinden. Gemeenschapsaccommodaties zijn plekken die dit, dicht bij de inwoner, kunnen faciliteren.
2.3
Coalitieakkoord Samen bouwen aan een gezond Venlo 2022-2026
Het coalitieakkoord Samen bouwen aan een gezond Venlo 2022 – 2026 bouwt voort op de strategische Visie Venlo 2040 en het beleidskader Fier op Venlo. Het coalitieakkoord zet in op het vernieuwen van het beleid voor gemeenschapsaccommodaties, met als doel om de voorzieningen optimaal te laten aansluiten bij de behoeften van de gemeenschap en passend te zijn bij de huidige tijd. Een centraal aspect van ons vernieuwde beleid is het genereren van dynamiek binnen de gemeenschapsaccommodaties, waardoor ze flexibel kunnen reageren op de veranderende behoeften van alle gebruikers. De gemeente Venlo hecht groot belang aan de rol van deze accommodaties in het ondersteunen van de gemeenschap en het bevorderen van burgerbetrokkenheid. In het nieuwe beleid schetsen we de ideaalsituatie voor het aanbod van gemeenschapsaccommodaties. Vervolgens leggen we die naast de huidige situatie, en gaan we ervoor zorgen dat we zo dicht mogelijk bij de ideaalsituatie komen. Ons streven naar een zo nauw mogelijke benadering van dit ideaal is een dynamische ontwikkeling waarbij we op basis van analyses en behoeftepeilingen periodiek bijsturen.
10
We hechten veel belang aan gemeenschapsaccommodaties dicht bij de Venlonaren, maar we kijken ook kritisch naar de functies ervan, de activiteiten, bezetting, beheer en exploitatie. Goed functionerende gemeenschapsaccommodaties kunnen vanuit hun faciliterende rol een wezenlijke bijdrage leveren aan het verhogen van de burgerbetrokkenheid en aan de communicatie tussen de buurtbewoners en de gemeente. Daar is een goede infrastructuur voor nodig, met een logische verdeling van gemeenschapsaccommodaties en functies over de hele gemeente. Daarbij gaat het niet alleen om meer of minder gebouwen, of waar die staan. We streven naar efficiënt gebruik van ruimtes, dus het kan ook het combineren van activiteiten in een gebouw zijn.
2.4
Onze vertaling hiervan in dit beleidskader
De richting die de Visie Venlo 2040, het beleidskader Fier op Venlo en het coalitieakkoord 20222026 ons geven hebben we vertaald naar het beleidskader dat nu voorligt. De toekomst gaat over de rol van gemeenschapsaccommodaties in een veranderende samenleving. We werken aan het ontwikkelen van een adequate infrastructuur die past bij de maatschappelijke opgaven die op ons afkomen. Gemeenschapsaccommodaties vervullen een cruciale rol als het 'hart van de wijk' en zijn belangrijke verbindende schakels binnen de samenleving. Ze bieden ruimten en mogelijkheden voor ontmoeting, activiteiten en evenementen die bijdragen aan sociale cohesie en het versterken van gemeenschapszin. Op deze plekken ontmoeten mensen elkaar en gaan ze met elkaar in gesprek, waardoor er een netwerk van sociale contacten ontstaat. Dit netwerk biedt de mogelijkheid om problemen, behoeften en kansen in de wijk te signaleren. De bevolkingssamenstelling verandert. Er komen nieuwe Venlonaren bij, voor wie het hebben van een sociaal netwerk niet meer vanzelfsprekend is. Terwijl het hebben van een sociaal netwerk een belangrijke bouwsteen in onze visie op het maatschappelijk domein is. Het aantal ouderen neemt toe in verhouding tot het aantal jongeren. Er is een beweging gaande van wonen in de wijk in plaats van in instellingen voor allerlei inwoners.
Eenzaamheid is een sociaal probleem dat mensen van alle leeftijden kan treffen, maar het heeft vooral impact op ouderen, omdat ze vaak meer geïsoleerd zijn en minder sociale contacten hebben. Behoefte aan individuele ondersteuning neemt toe, maar kunnen we op termijn niet bieden. Daarom is het belangrijk te investeren in mensen en hun netwerken, en een infrastructuur die ondersteunend is aan het bieden van voldoende sociale uitwisseling en voorzieningen voor al onze inwoners. Dit vraagt om een herpositionering van de rol van gemeenschapsaccommodaties. Een gemeenschapsaccommodatie heeft vrijwilligers nodig om goed te kunnen functioneren. Het vinden van vrijwilligers blijft een uitdaging. Zonder vrijwilligers zou het voortbestaan van een gemeenschapsaccommodatie in gevaar kunnen komen. Het is duidelijk dat gemeenschapsaccommodaties een waardevolle rol spelen in de samenleving en dat het belangrijk is om ze aan te passen aan de veranderende behoeften en uitdagingen. Met maatwerk per wijk en aandacht voor de vergrijzing en het vinden van vrijwilligers, kunnen deze accommodaties een positieve impact blijven hebben op de leefbaarheid in de wijken en het welzijn van de gemeenschap. 11
3
Hier gaan we voor: ideaalsituatie en uitvoeringsprogramma
In lijn met het coalitieakkoord schetsen we in dit beleidskader de ideaalsituatie van het aanbod van gemeenschapsaccommodaties. Het doel is om in de komende jaren zo dicht mogelijk bij de ideaalsituatie te komen. De stappen die daarvoor nodig zijn hebben we in vorm van concrete actiepunten opgenomen in een uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma is als deel 2 bij dit beleidskader gevoegd. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit specifieke maatregelen en stappen om het beleid beter te laten aansluiten bij de gewenste situatie en te zorgen voor een effectief en toekomstbestendig beleid voor gemeenschapsaccommodaties in Venlo.
3.1
Ideaalsituatie voor het aanbod van gemeenschapsaccommodaties
De ideale situatie omvat verschillende aspecten die ervoor zorgen dat gemeenschapsaccommodaties optimaal bijdragen aan de behoeften en leefbaarheid van de inwoners en de gemeente Venlo. In de ideale situatie voor het aanbod van gemeenschapsaccommodaties in Venlo zijn de volgende aspecten aanwezig: 1. Gemeenschapsaccommodaties dragen bij aan de leefbaarheid De leefbaarheid van de wijk is leidend. Gemeenschapsaccommodaties leveren een positieve bijdrage aan de leefbaarheid van de wijk. Door het faciliteren van initiatieven dragen ze bij aan het versterken van de sociale cohesie en het welzijn van de bewoners in de wijk. 2. Gemeenschapsaccommodaties voldoen aan de behoeften van inwoners, maatschappelijke partners en de gemeente zelf De behoeften van inwoners, partners en gemeente zijn leidend. Gemeenschapsaccommodaties zijn gericht op het vervullen van de behoeften van alle betrokken partijen: de inwoners van Venlo, maatschappelijke samenwerkingspartners en de gemeente zelf. 3. Er is sprake van een dekkend netwerk, zodat elke inwoner binnen redelijke afstand toegang heeft tot een geschikte voorziening In een dekkend netwerk zijn er voldoende accommodaties beschikbaar en verspreid over de gemeente, zodat elke inwoner binnen redelijke afstand toegang heeft tot een geschikte voorziening.
Dit vereist een zorgvuldige afweging van de locaties en de bereikbaarheid van de accommodaties, zodat alle inwoners in staat zijn gebruik te maken van deze voorzieningen. We willen zorgen dat verschillende voorzieningen complementair zijn aan elkaar en niet dezelfde activiteiten en diensten aanbieden. Hierbij kijken we naar mogelijkheden om activiteiten te combineren in een gebouw, om efficiënt gebruik van ruimtes te bevorderen. Dit zorgt ervoor dat de beschikbare ruimte en faciliteiten optimaal worden benut. We maken gebruik van stadspeilingen, wijkanalyses en wijk- en dorpsraden om te bepalen welke 12
specifieke behoeften er in een wijk zijn en welke maatregelen er nodig zijn om aan deze behoeften te voldoen. 4. Er is sprake van een zo groot mogelijke financiële zelfstandigheid Gemeenschapsaccommodaties streven naar zoveel mogelijk financiële zelfstandigheid, waarbij subsidie als vangnet dient. Ze werken aan een sterke financiële positie waarin ze in staat zijn om op een gezonde manier te functioneren. Hierbij streven we ernaar dat gemeenschapsaccommodaties zo min mogelijk afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidie. Echter, een vorm van subsidiëring zal altijd nodig blijven om deze accommodaties in stand te houden. De subsidie is ter ondersteuning van de non-profit activiteiten van een gemeenschapsaccommodatie. 5. De exploitatie is in handen van een zelfstandige beheerstichting Een gemeenschapsaccommodatie wordt beheerd door een zelfstandige beheerstichting, die verantwoordelijk is voor het dagelijkse beheer, gebruikersonderhoud en exploitatie van de accommodatie. Indien het gebouw eigendom van de gemeente is ligt de verantwoordelijkheid van eigenaarsonderhoud bij de gemeente. De beheerstichting functioneert zelfstandig en neemt de verantwoordelijkheid voor de exploitatie en het waarborgen van de toegankelijkheid en functionaliteit van de accommodatie. De besturen voelen zich gesteund door een Shared Service Center. 6.
Gemeenschapsaccommodaties zijn duurzaam, gebruiksvriendelijk en toekomstbestendig Ze zijn ontworpen om te voldoen aan de functionele behoeften van diverse activiteiten en gebruikers. Dit vereist een aanpak die verder gaat dan een onderhoudsniveau, waarbij lokale zichtbare veroudering wordt getolereerd zolang de functionaliteit niet wordt aangetast. Het gebouw is adequaat en gebruiksvriendelijk. Het gebouw is flexibel in te delen en aan te passen aan veranderende eisen en wensen. Daarnaast wordt er rekening gehouden met duurzaamheidsaspecten, zoals energiezuinigheid en milieuvriendelijke materialen, om een positieve impact op het milieu te hebben en exploitatiekosten te besparen op lange termijn. Hierdoor kunnen gemeenschapsaccommodaties langdurig en efficiënt worden gebruikt, waardoor ze een waardevolle investering zijn voor de lokale gemeenschap.
13
4
Dit hebben we nu
Dit beleidskader vormt de weg naar de in hoofdstuk 3 geschetste ideaalsituatie, waarin we streven naar toekomstbestendige gemeenschapsaccommodaties die onze gemeente verrijken en het hart vormen van onze vitale, lokale gemeenschappen. We beseffen dat we niet blanco starten, maar vertrekken vanuit het bestaande aanbod van voorzieningen. Het uitvoeringsprogramma bevat concrete acties en ontwikkelingen per wijk of accommodatie die ons in de richting van onze ideaalsituatie zullen leiden tegen het jaar 2033. 4.1 Bestaande aanbod van voorzieningen In de volgende tabel geven we een overzicht van het bestaande aanbod van voorzieningen: A. Gemeenschapsaccommodaties: 20 locaties B. Huis van de Wijk-functies: 11 locaties C. Jongerenaccommodaties: 6 locaties In dit beleid wordt nog gesproken van Huis van de Wijk-functies. Een belangrijk beleidskader is echter dat deze term op korte termijn wordt vervangen door Open Inloop en Informatie- en Adviesfuncties. Wij merken op dat Huis van de Wijk-functies - bestaande uit Open Inloop en/of Informatie- en Adviespunten - en jongerenaccommodaties soms wel en soms niet zijn ondergebracht in of bij een gemeenschapsaccommodatie. Gemeenschapsaccommodaties hebben als primaire focus het beschikbaar stellen van ruimten voor diverse sociale of culturele activiteiten in de wijk voor een brede doelgroep van jong tot oud.
Jongerenaccommodaties daarentegen richten zich specifiek op het organiseren van activiteiten voor jongeren, terwijl Huis van de Wijk-functies bestaan uit Open Inloop en Informatie- en Adviespunten. Deze laatste kunnen zowel ondergebracht zijn in ruimten die de gemeente huurt van een gemeenschapsaccommodatie als in ruimten die de gemeente huurt van derden. A
B
C
Gemeenschapsaccommodati e
Huis van de Wijkfunctie
JongerenAccommodatie
Arcen
De Schans
De Schans
Lomm
Pastoorshof
Velden
De Vilgaard
De Vilgaard
Venlo-Noord
De Witte Kerk
De Witte Kerk
Venlo-CentrumNoord
De Windmeule
Venlo ‘t Ven
De Bantuin
Venlo-Oost-Noord
D’n Dörpel
Park Rijnbeek
Venlo-Oost-Zuid
Op den Berg / amendement haalbaarheidsonderzoek gemeenschapsaccommodatie
Op den Berg
14
De Witte Kerk
Jongerenaccommodatie Venlo-Oost
A
B
C
Gemeenschapsaccommodati e
Huis van de Wijkfunctie
JongerenAccommodatie
Venlo-Oost Venlo-Zuid
Ut Tref
De Zuidhoek
De Zuidpilaar
Blerick Vastenavondkamp
Muspelheim
Blerick Horsterweg c.a.
Bonjoere op Waeg
De Zuidpilaar
Blerick Zonneveld
Loods 38
Zonneveld
Blerick-Centrum
‘t Raodhoes
Boulevard Hazenkamp
Jacx
Blerick Klingerberg
Egelantier
Blerick Boekend
Boostenhof
Hout-Blerick
Zalzershaof
Tegelen Op de heide
Glazenap
Glazenap
Picus
Tegelen
De Haandert
De Haandert
Steyl
Rochus
Belfeld
De Hamar
‘t Prônkeppelke
Bovenstaande tabel laat de huidige samenstelling van bestaande gemeenschapsaccommodaties, Huis van de Wijk-functies en jongerenaccommodaties in Venlo zien. Via Accommodatie - Gemeente Venlo (nedgraphicscs.nl) is op een interactieve kaart de spreiding van de accommodaties per wijk, stadsdeel of geheel Venlo te zien.
4.2
Gemeentelijke uitgaven aan exploitatie en vastgoed
Dit hoofdstuk biedt een beknopt overzicht van onze financiële verplichtingen met betrekking tot exploitatie en vastgoed. Het omvat een overzicht van de subsidieverstrekkingen, de huisvestingskosten van de locaties met een open inloop en/of info- en adviesfunctie, een overzicht van de eigenaarslasten bestaande uit zowel de exploitatiekosten als de onderhoudskosten (zowel groot als klein). De verschillende subsidieregels worden uitgebreider behandeld in hoofdstuk 5.8. De drie volgende tabellen geven de hoogte van subsidieverleningen aan om een beeld te geven van de ondersteuningsvraag van de gemeenschapsaccommodaties. Voor 2023 is aangegeven welk deel van de subsidieverlening specifiek voor de exploitatie van de 15
gemeenschapsaccommodatie wordt ingezet door de verschuldigde huur aan de gemeente Venlo achterwege te laten. Specifiek voor ’t Raodhoes is een aparte uitsplitsing gemaakt wegens de ingewikkelde constructie. Subsidieregel Exploitatiesteun Accommodati e
2021
2022
2023 (nog niet vastgesteld)
Subsidie 2023 exclusief huur verschuldigd aan de gemeente Venlo
De Bantuin
€ 7.000
€ 6.000
€ 31.825
€ 13.675
De Hamar
€ 120.775
€ 127.732
€ 129.995
€ 58.666 exploiteren van de sporthal
De Schans
€ 20.672
€ 20.672
€ 23.676
€0
Muspelheim
€ 19.554
€ 25.000
€ 19.309
€ 19.309
De Vilgaard
€ 43.170
€ 44.334
€ 68.100
€ 24.100
€ 28.800
€ 28.800 exploiteren van Jongerencentrum Picus
De Glazenap Zalzershaof
€ 100.000
€ 105.000
€ 58.689
€ 58.689
Windmeule
€ 0
€ 0
€ 25.466
€ 25.466
De Haandert
€ 0
€ 0
€ 18.500
€ 18.500
Totaal
€ 776.227
€ 328.738
€ 404.360
€ 336.525
’t Raodhoes subsidieverlening
2021
2022
2023
Subsidie erfpachtcanon
€ 145.000
€ 144.933
€ 165.695
Subsidie exploitatie
€ 201.956
€ 173.007
€ 229.514
Subsidie eigenaarslasten
€ 87.000
€ 87.000
€ 87.000
Subsidie BIZ/OZB/VVE
€ 31.000
€ 31.500
€ 31.500
Totaal
€ 464.956
€ 436.440
€ 513.709
Subsidieregel functieverbetering Accommodati e
2022
16
Zalzershaof
€ 29.580
Coronanoodsteun 2020/2021 In 2020 en 2021 hebben gemeenschapsaccommodaties gebruik kunnen maken van een incidentele subsidie bedoeld om te waarborgen dat gemeenschapsaccommodaties ten tijde van de coronacrisis financieel in staat waren om aan hun verplichtingen te voldoen. Deze ‘coronanoodsteun’ heeft voor verscheidene accommodaties gediend als vangnet en heeft niet bijgedragen aan vermogensgroei. Accommodatie
2020
2021
De Zuidhoek
€ 1.200
€ 220
De Witte Kerk
€ 20.000
€ 50.000
De Bantuin
€ 22.349
€ 20.958
De Hamar
€ 59.012
€ 45.000
De Egelantier
€0
€ 10.000
Zalzershaof
€0
€ 41.686
De Haandert
€ 15.000
€ 17.822
De Schans
€0
€ 34.524
‘t Raodhoes
€ 55.000
€ 40.000
Huisvestingskosten locaties Huizen van de Wijk In onderstaande tabel zijn de huisvestingskosten van de Huizen van de Wijk weergegeven. 17
HvdW-locaties
Huurkosten energie / Schoonmaak- Afval per jaar water kosten excl. btw
Telefonie (excl. Overige kosten Totaal gesprekskosten (huishoudelijk) excl. btw / internet)
De Schans
19.044,00
-
-
-
103,56
19.147,56
De Vilgaard
21.925,00
2.569,08
-
-
-
24.494,08
Pronkeppelke**
31.681,68
9.277,83
12.025,80
764,52
103,56
Boulevard Hazenkamp **
45.527,46
6.942,12
2.560,68
1.109,10
358,56
Zonneveld **
39.618,60
7.606,56
8.464,11
-
-
De Glazenap
35.000,00
-
-
-
35.000,00
De Haandert
53.844,00
-
7.920,00
2.163,32
207,12
64.134,44
Witte kerk
63.103,56
-
2.040,00
-
103,56
Park Rijnbeek**
58.484,16
2.502,92
5.518,08
-
472,56
66.977,72
Op d'n Berg
10.000,00
-
-
103,56
10.103,56
378.228
28.899
4.037
1.452
Zuidpilaar*
Totaal
38.529
75,00
53.928,39 56.497,92
85,00
25,00
185
55.774,27
65.272,12
451.330
*De Zuidpilaar is gemeentelijk eigendom. Deze accommodatie wordt niet gehuurd van een derde partij en er is geen stichting die deze locatie exploiteert. De locatie Zuidpilaar heeft meerdere gebruikers. De kosten worden intern verrekend. ** De activiteiten op de locaties Pronkeppelke, Boulevard Hazenkamp, Zonneveld en Park Rijnbeek bevinden zich niet in een gemeenschapsaccommodatie. Deze locaties worden gehuurd van derden.
Eigenaarslasten 2023
18
Onderstaande tabel biedt een overzicht van de eigenaarslasten van de gemeenschapsaccommodaties in eigendom van de gemeente Venlo, bestaande uit zowel de exploitatiekosten als de onderhoudskosten (zowel groot als klein). Accommodatie
Oppervlak m2
Exploitatiekosten exclusief kapitaallasten
Onderhoud*
Totaal
De Hamar
3559
€ 37.020
€ 41.556
€78.576
€ 34.314
€ 101.654
€ 135.968
De Hamar Sporthal De Vilgaard
2353
€ 127.957
€ 100.611
€ 228.568
Witte Kerk
2850
€ 63.041
€ 40.214
€ 103.255
De Bantuin
775
€ 17.439
€ 28.391
€ 45.830
De Egelantier
494
€ 16.413
€ 22.612
€ 39.025
Zuidpilaar
1528
€ 54.747
€ 88.909
€ 143.656
Boostenhof
649
€ 10.161
€ 32.094
€ 42.255
Pastoorshof
761
€ 15.852
€ 46.020
€ 61.872
D’n Dörpel
655
€ 5.676
€ 21.876
€ 27.552
De Haandert
3030
€ 55.813
€ 93.171
€ 148.984
De Schans
1314
€ 33.171
€ 32.720
€ 65.891
TOTAAL
17968
€ 471.602
€ 649.828
€ 1.121.430
* = Gemiddelde onderhoudskosten 2023-2032 (10 jaar) op basis van MJOP (bronbestand Begrotingsoverzicht MJOP 2023-2032 versie 6)
19
5
Dit gaan we doen
In dit hoofdstuk gaan we in op concrete uitgangspunten die we in dit beleidskader hanteren.
5.1
We maken onderscheid in 3 typen gemeenschapsaccommodaties
In deze paragraaf lichten we toe hoe we omgaan met de diversiteit in accommodaties naar type, functie en doelgroep. Eerdere beleidskeuzes hebben geleid tot een verscheidenheid van accommodaties. We beseffen dat accommodaties verschillend van aard kunnen zijn en aan specifieke behoeften van de inwoners voldoen. Ons doel is om een balans te vinden tussen het behouden van deze diversiteit en het streven naar een gemeenschappelijke standaard waar dat nodig is. We hanteren een onderscheid in verschillende typen gemeenschapsaccommodaties binnen de gemeente Venlo, die elk een specifieke functie en doelgroep bedienen. Door te erkennen dat gemeenschapsaccommodaties in rol en reikwijdte verschillen kunnen we maatwerk leveren. Ons vertrekpunt bestaat uit het huidige aanbod van gemeenschapsaccommodaties. Hieronder worden de verschillende typen accommodaties beschreven: I. Wijkaccommodaties: Deze gemeenschapsaccommodaties hebben een specifieke focus op het bedienen van één enkele wijk, waarbij ze een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid en sociale verbondenheid binnen die gemeenschap. Bovendien herbergen sommige van deze accommodaties niet alleen de functie van een gemeenschapshuis, maar bieden ze ook onderdak aan andere nuttige voorzieningen en activiteiten.
Er wordt gestreefd naar minstens één gemeenschapsaccommodatie in elke aandachtswijk (Venlo-Centrum-Noord, Venlo-Oost-Zuid, Klingerberg, Tegelen Op de Heide) en prioriteitswijk (Vastenavondkamp). Wijkaccommodaties 1. Lomm 2. Venlo-Noord 3. Venlo-Centrum-Noord 4. Venlo ’t Ven 5. Venlo-Oost-Noord 6. Venlo-Oost-Zuid 7. Venlo-Zuid 8. Venlo-Zuid 9. Blerick Vastenavondkamp 10. Blerick Klingerberg 11. Blerick Horsterweg c.a. 12. Hout-Blerick
Pastoorshof De Witte Kerk De Windmeule De Bantuin D’n Dörpel Op d’n Berg / in onderzoek (amendement) Ut Tref De Zuidpilaar Muspelheim Egelantier Bonjoere op Waeg Zalzershaof 20
13. 14. 15.
Blerick Boekend Tegelen Op de Heide Steyl
Boostenhof Glazenap Rochus
De wijkactiviteiten die plaatsvinden in Park Rijnbeek, Zonneveld, ’t Pronkeppelke en Boulevard Hazenkamp zijn niet in het overzicht van gemeenschapsaccommodaties met een wijkfunctie genoemd, omdat ze niet plaatsvinden in een gemeenschapsaccommodatie. Deze accommodaties huurt de gemeente van woningcorporaties, rechtstreeks dan wel in onderverhuur. II. Wijkoverstijgende accommodaties: Dit type accommodaties fungeert als ontmoetingsplek en biedt voorzieningen voor meerdere wijken. Ze zijn gericht op het bevorderen van sociale cohesie en faciliteren activiteiten en evenementen voor een breed publiek. Wijkoverstijgende gemeenschapsaccommodaties 1. Blerick ’t Raodhoes 2. Tegelen De Haandert III.
Breed inzetbare multifunctionele accommodaties in de dorpen (voormalige zelfstandige gemeenten Arcen/Velden en Belfeld): Deze gemeenschapsaccommodaties bevinden zich in multifunctionele gebouwen die naast de functie van gemeenschapshuis ook andere voorzieningen en functies huisvesten. Deze gebouwen zijn relatief recent gebouwd en hebben een belangrijke rol in het behoud van de leefbaarheid in de dorpen binnen onze gemeente. Het behoud van deze accommodaties is cruciaal omdat ze niet alleen dienen als ontmoetingsplek voor de gemeenschap, maar ook andere essentiële activiteiten in de wijk (kunnen) huisvesten. Denk hierbij aan bijvoorbeeld sportfaciliteiten, zorgvoorzieningen, culturele activiteiten, onderwijsactiviteiten en bibliotheekvoorziening. Breed inzetbare multifunctionele accommodaties in de dorpen 1. Belfeld De Hamar 2. Velden De Vilgaard 3. Arcen De Schans De situatie kan zich voordoen dat de exploitatie van een accommodatie onder type I, II of III onder druk komt te staan en dat deze meer ondersteuning vraagt. In dergelijke situaties staat de behoefte van de inwoners aan deze voorzieningen en de sociaal-maatschappelijke waarde die deze voorziening voor de betreffende wijk(en) creëert, centraal. Op basis hiervan maken we een afweging over de toekomst van de accommodatie.
Wanneer een gemeenschapsaccommodatie geconfronteerd wordt met uitdagingen in de exploitatie en er een grotere vraag is naar ondersteuning, zullen we een grondige beoordeling uitvoeren. Deze beoordeling zal gebaseerd zijn op verschillende factoren:
21
1. Behoefte van de Inwoners: We zullen de behoefte van de inwoners aan de betreffende accommodatie zorgvuldig analyseren. Dit omvat het begrijpen van welke specifieke functies en diensten de accommodatie biedt en hoe belangrijk deze zijn voor de lokale gemeenschap. 2. Sociaal-Maatschappelijke Waarde: We zullen de bredere impact van de accommodatie op de wijk(en) evalueren. Dit omvat het analyseren van de manier waarop de accommodatie bijdraagt aan sociale interactie, culturele activiteiten, educatie en andere aspecten die het welzijn van de gemeenschap verrijken. Door de inhoudelijke jaarverslagen van accommodaties die gemeentesubsidies ontvangen, te onderzoeken, krijgen we inzicht in de activiteiten en evenementen die in de accommodatie plaatsvinden. We zullen in de toekomst gebruikmaken van een gestandaardiseerd verslagleggingsmodel, zodat we een beter verband kunnen leggen tussen deze verslagen en de bevindingen uit wijkanalyses en stadspeilingen, om zo ontwikkelingen in de wijken en dorpen beter te begrijpen. 3. Samenwerking en Synergie: We zullen onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor samenwerking tussen verschillende gemeenschapsaccommodaties of met lokale verenigingen en organisaties. Samenwerking kan leiden tot efficiënter gebruik van middelen en het delen van expertise. 4.
Financiële Haalbaarheid: We zullen de financiële aspecten grondig evalueren, waaronder de huidige en verwachte inkomsten en uitgaven van de accommodatie. Dit zal helpen bepalen of aanvullende financiële ondersteuning nodig is. Op basis van de uitkomsten van deze beoordeling maken we een weloverwogen afweging over de toekomstige samenwerking met de betreffende gemeenschapsaccommodatie. Dit kan mogelijk resulteren in acties zoals het verstrekken van aanvullende financiële steun, het herstructureren van de activiteiten, het verkennen van samenwerkingsmogelijkheden tot aan het inperken van gemeentelijke samenwerking. Het uiteindelijke doel is om ervoor te zorgen dat gemeenschapsaccommodaties blijven voldoen aan de behoeften van de inwoners en een blijvende positieve impact hebben op de sociale cohesie en het welzijn van de gemeenschap.
5.2
We voeren regie op het aantal accommodaties
Voor een gerichte focus op accommodaties die onze gewenste richting ondersteunen, hanteren we strikte criteria om te bepalen welke gemeenschapsaccommodaties we actief willen behouden. Dit is aan de orde als een accommodatie om gemeentelijke ondersteuning vraagt. Onze inspanningen zijn exclusief gericht op de geselecteerde accommodaties, waardoor we een krachtig en gestroomlijnd netwerk opbouwen, terwijl overlapping wordt voorkomen. Deze heldere afbakening speelt een cruciale rol bij het optimaliseren van het aanbod van gemeenschapsaccommodaties in Venlo. Het stelt ons in staat om een doeltreffend, efficiënt en toekomstbestendig netwerk van voorzieningen te realiseren.
22
Een gemeenschapsaccommodatie dient aan de volgende voorwaarden te voldoen: 1. De accommodatie staat op de lijst van gemeenschapsaccommodaties die door het college van burgemeester en wethouders is vastgesteld. 2. De accommodatie is een faciliteit die wordt beheerd door een non-profit rechtspersoon en primair als doel heeft om ruimten en faciliteiten beschikbaar te stellen aan inwoners en organisaties voor voornamelijk non-profit activiteiten. Deze activiteiten hebben betrekking op sociaal-maatschappelijke en (sociaal-) culturele initiatieven op wijk- en stadsdeelniveau. 3. De accommodatie is noodzakelijk voor het realiseren van een dekkend netwerk waarin ieder inwoner binnen redelijk afstand toegang heeft tot een geschikte voorziening. 4. De accommodatie moet in staat zijn om te functioneren als een voorziening zoals beschreven in de in hoofdstuk 3 gedefinieerde ideaalsituatie. 5. De accommodatie voorziet in behoeften die niet kan worden vervuld door bestaande initiatieven, zoals openbare ontmoetingsruimten, open inloop, sport- en cultuuraccommodaties, etc. Als een bestaande accommodatie niet lijkt te voldoen aan bovenstaande voorwaarden, vindt er een heroverweging plaats van de positie van deze accommodatie binnen de huidige samenstelling van gemeenschapsaccommodaties.
Als een nieuwe accommodatie zich meldt wordt op basis van bovenstaande voorwaarden overwogen deze al dan niet toe te voegen aan lijst van gemeenschapsaccommodaties.
5.3
We erkennen dat er soms onderscheid naar doelgroep nodig is
Ons streven gaat uit naar een inclusieve samenleving. In de ideale situatie zijn er geen gemeenschapsaccommodaties die exclusief voor specifieke doelgroepen zijn bedoeld. Alle doelgroepen kunnen gebruikmaken van de bestaande gemeenschapsaccommodaties. We willen vooral de inclusieve aard van onze samenleving bevorderen en geen uitzonderingen creëren op basis van religie, ras, sociale achtergrond, gender, enzovoort. Tegelijkertijd streven wij naar een goed functionerend netwerk van accommodaties dat aan de behoeften van zowel de brede gemeenschap als jongeren voldoet, met oog voor hun specifieke kenmerken en vereisten. Voor zowel gemeenschapsaccommodaties als jongerenaccommodaties geldt dat ze geen doel op zichzelf zijn. We hebben deze accommodaties nodig om sociaal maatschappelijke meerwaarde te creëren voor onze inwoners en de leefbaarheid in wijken te vergroten. De ervaring leert ons dat het soms nodig is om in specifieke situaties rekening te houden met de specifieke kenmerken en vereisten van een doelgroep, zoals jongeren. Er zijn situaties denkbaar waarin een maatwerkoplossing leidt tot een grotere betrokkenheid en participatie van de doelgroep.
23
Gemeenschapsaccommodaties zijn gericht op het bieden van ruimte en faciliteiten voor diverse sociale en culturele activiteiten in de brede gemeenschap van jong tot oud en maken op deze wijze ontmoeting, participatie en samenwerking tussen diverse groepen in de buurt mogelijk. Hierdoor kunnen mensen zich meer betrokken voelen bij hun buurt en kunnen ze deelnemen aan activiteiten die aansluiten bij hun interesses en behoeften. Accommodaties die zich specifiek op jongeren richten hebben als hoofddoel een veilige en stimulerende omgeving te bieden waar jongeren kunnen deelnemen aan activiteiten, zich kunnen ontplooien, talenten kunnen ontwikkelen, schooluitval kunnen voorkomen en een positieve bijdrage aan de samenleving kunnen leveren. Deze accommodaties hebben vaak unieke behoeften op het gebied van ruimte, faciliteiten, programma's en betrokkenheid. Begeleiders, vaak met professionele achtergronden zoals sociaal werk, pedagogie of psychologie, creëren een ondersteunende omgeving waar jongeren uitdagingen kunnen aangaan, talenten kunnen ontdekken en persoonlijke doelen kunnen nastreven. Een belangrijke succesfactor van een jongerencentrum is dat jongeren een gevoel van eigenaarschap ervaren. Jongerencentra kunnen daarnaast een effectief antwoord zijn op bepaalde problematiek in wijken.
Hoewel in het verleden de gedachte leefde dat jongerencentra minder relevant waren, is het inzicht hierover veranderd door de realiteit van de problemen waarmee sommige jongeren en wijken kampen. Hoewel de gemeente al contact heeft met jongeren via diverse kanalen, bereiken reguliere kanalen niet alle jongeren, vooral in specifieke wijken. Deze groep jongeren heeft behoefte aan een eigen plek waar ze zich op hun gemak en welkom voelen. Door zo'n plek te bieden, kunnen we contact maken, behoeften begrijpen en participatie vergroten. Inclusiviteit en een veilige omgeving zijn hierbij cruciaal. Zo stimuleren we positieve interactie en participatie in de samenleving.
1. 2. 3. 4. 5. 6.
5.4
Op dit moment zijn er 6 Jongerenaccommodaties in de gemeente Venlo Venlo-Noord De Witte Kerk Venlo-Oost Jongerenaccommodatie Venlo-Oost (nieuw) Venlo-Zuid De Zuidhoek (bij de Zuidpilaar) Venlo-Zuid Loods 38 (stedelijke voorziening) Blerick Jacx Tegelen Op de Heide Picus
We zetten in op het clusteren van activiteiten
We zetten in op het samenbrengen van verschillende maatschappelijke en sociale voorzieningen in één gebouw. Dit vereist een maatwerkaanpak per wijk. Het ontwikkelen van een dekkend netwerk van gemeenschapsaccommodaties is een proces dat nauw samenhangt met de planvorming in verschillende wijken, waarbij ook rekening wordt 24
gehouden met andere wijkvoorzieningen. Een mogelijke benadering is het clusteren van functies in kwalitatief goede voorzieningen, waarbij verschillende maatschappelijke en sociale functies worden samengebracht in één gebouw, denk bijvoorbeeld aan onderwijs, kinderopvang, cultuur, sport en zorg. Dit kan leiden tot multifunctionele accommodaties die efficiënter gebruik maken van ruimte en middelen. Het doel is om een samenhangend en efficiënt netwerk van accommodaties te creëren dat optimaal inspeelt op de behoeften van de inwoners en de gemeenschap als geheel. Bij het ontwikkelen van het dekkend netwerk van gemeenschapsaccommodaties zullen we de Open Inloop en de Informatie- en Adviespunten hierin opnemen. Door deze functies te integreren in gemeenschapsaccommodaties, kunnen we ruimte en middelen efficiënter benutten en een meer samenhangend aanbod van diensten en voorzieningen creëren. Dit zal het gemak voor inwoners vergroten, omdat ze op één locatie toegang kunnen krijgen tot diverse ondersteunende diensten en informatie. De gemeenschapsaccommodaties kunnen op deze manier echt het ‘kloppend hart van de wijk’ vormen, waar inwoners samen komen en diverse voorzieningen en activiteiten vinden die aansluiten bij hun behoeften. We gebruiken niet langer de term ‘Huis van de Wijk’.
We noemen de activiteiten die onder dit begrip vallen bij hun eigen naam: Open Inloop en Informatie- en Adviespunten. Dit activiteiten worden bij voorkeur in gemeenschapsaccommodaties ondergebracht. Het in stand houden van de term ‘Huis van de Wijk’ schept verwarring omdat deze het beeld van een zelfstandige fysiek locatie oproept. Een voorwaarde voor het succesvol samenvoegen van functies is dat de gemeenschapsaccommodaties in kwalitatief goede gebouwen voldoende faciliteiten en gebruikscomfort kunnen bieden. Het geschikt maken van de gebouwen vraagt om investeringen. Per locatie werken we de concrete plannen uit in een uitvoeringsprogramma. Dit programma is dynamisch omdat het steeds inspeelt op actuele ontwikkelingen en afhankelijk is van beschikbare middelen. Voor jongerenaccommodaties gaan we bij nieuwe locatieontwikkelingen de behoefte peilen en de mogelijkheden onderzoeken om activiteiten zoveel mogelijk te clusteren, met respect voor de eigenheid van functies. Hierdoor kan er efficiënt gebruik worden gemaakt van ruimte en middelen. In sommige gevallen zijn de besturen van gemeenschapsaccommodaties bereid gevonden zich tevens te ontfermen over beheer en exploitatie van de jongerenaccommodatie in hun wijk. Dit zijn Glazenap/Picus, Op den Berg/Jongerenaccommodatie Venlo-Oost en de Witte Kerk.
5.5
We leveren maatwerk per wijk
Met de herijking van het beleid voor gemeenschapsaccommodaties spelen we in op de veranderende samenleving en de diverse behoeften van elke wijk. Dit vraagt om maatwerk per wijk, omdat iedere wijk een eigen dynamiek en kenmerken heeft. 25
Verschillen in bevolkingsgroei en -samenstelling tussen wijken kunnen ertoe leiden dat bepaalde gemeenschapsaccommodaties minder relevant worden of juist meer capaciteit nodig hebben. In sommige wijken is er mogelijk weinig belangstelling voor een gemeenschapsaccommodatie, omdat er voldoende ander aanbod beschikbaar is dat voldoet aan de behoeften van de lokale gemeenschap. Dit kan betekenen dat er in sommige wijken meer capaciteit nodig is, terwijl in andere wijken de focus meer ligt op het bieden van alternatieve voorzieningen of samenwerking met bestaande lokale initiatieven. We maken naast wijkanalyses en stadspeilingen gebruik van onder andere de inbreng van wijken dorpsraden, belangenbehartigers, accountgesprekken met stichtingsbesturen en gebruikersonderzoeken om in beeld te brengen wat de wijk nodig heeft. Wijkanalyses We gaan per locatie wijkanalyses gebruiken om de huidige situatie van elke wijk in kaart te brengen. Hierbij wordt gekeken naar de behoeften van de inwoners, de aanwezige voorzieningen en eventuele knelpunten. Op basis van deze analyses worden specifieke actiepunten geformuleerd die gericht zijn op een passend aanbod van voorzieningen in de wijk. De concrete uitwerking per locatie omvat onder andere de volgende aspecten: 1. Identificeren van specifieke behoeften van de inwoners in elke wijk. 2.
Opstellen van maatregelen en actiepunten om de voorzieningen te optimaliseren en te verbeteren. 3. Bepalen van de haalbaarheid en planning voor de uitvoering van de maatregelen. 4. Identificeren van bestaande gemeenschapsaccommodaties en hun functies. 5. Onderzoeken van de bezettingsgraad en het gebruik van de huidige voorzieningen. 6. In kaart brengen van eventuele lacunes in het aanbod van voorzieningen. Stadspeilingen Stadspeilingen helpen ons om inzicht te krijgen in de opvattingen, behoeften en tevredenheid van onze inwoners met betrekking tot de gemeenschapsaccommodaties die beschikbaar zijn in hun wijk of buurt. Deze peilingen brengen in beeld hoe de gemeenschap de huidige accommodaties ervaren, welke voorzieningen ze wensen, welke activiteiten ze graag willen zien en hoe ze denken dat deze accommodaties kunnen bijdragen aan de sociale interactie, cultuur, welzijn en leefbaarheid van hun omgeving. Door middel van de stadspeilingen halen we feedback op bij de wijkbewoners over verschillende aspecten, zoals de toegankelijkheid van de accommodaties, de diversiteit van activiteiten en evenementen, de kwaliteit van de faciliteiten, en hoe goed deze accommodaties inspelen op de behoeften van verschillende leeftijdsgroepen en doelgroepen in de gemeenschap.
De verzamelde informatie helpt ons om de functionaliteit, effectiviteit en relevantie van gemeenschapsaccommodaties te beoordelen en indien nodig aanpassingen te doen op basis van de behoeften en wensen van de inwoners. Hierdoor kunnen gemeenschapsaccommodaties en activiteiten die daar gehuisvest zijn, beter afgestemd worden op de lokale gemeenschap en bijdragen aan het verbeteren van de levenskwaliteit en sociale cohesie in onze gemeente.
26
5.6
We gaan een Shared Service Center ontwikkelen
Het Shared Service Center (SSC) voor gemeenschapsaccommodaties is een initiatief om een efficiënte en effectieve ondersteuningsstructuur te bieden aan stichtingen en verenigingen in de gemeente Venlo. Het SSC heeft tot doel de besturen te ondersteunen in het uitvoeren van hun taken. We zijn voornemend om in 2024 de eerste stappen te zetten voor het ontwikkelen van een Shared Service Center (SSC) voor gemeenschapsaccommodaties door het aanstellen van een kwartiermaker. Deze zal onderzoeken op welke manier en in welke mate een SSC gewenst is voor de Venlose gemeenschapsaccommodaties. Het is in de uitvoering van belang dat een kwartiermaker aan de slag gaat met bestuurders, beheerders en het SMAV om in eerste instantie de behoeftes op te halen. Het oprichten van een SSC biedt kansen voor efficiëntie, kennisdeling en het bundelen van krachten. Het SSC kan diensten verlenen op het gebied van subsidieaanvragen, administratie, fondsenwerving, communicatie en andere relevante taken. Het doel is om de vrijwilligersbesturen van gemeenschapsaccommodaties te ontlasten van administratieve en organisatorische taken. Bij het opzetten van het SSC besteden we aandacht aan zaken als juridische en organisatorische structuur, taken en diensten, gekwalificeerd personeel, samenwerkingsafspraken, financieel beleid, communicatie, rapportage en continue verbetering.
Hoewel het SSC zich in eerste instantie richt op gemeenschapsaccommodaties, kan het op termijn worden uitgebreid naar andere vrijwilligersorganisaties waaronder sport- en cultuurverenigingen. Een Shared Service Center zal een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan het versterken van de besturen, beheerders en de betreffende organisaties die deze diensten afnemen, met als gevolg dat de Sociale Infrastructuur de komende jaren beter in staat worden gesteld om meer Sociaal Maatschappelijke Waarde te creëren. Bij de inrichting van het SSC worden mogelijkheden omtrent Social Return On Investment (SROI) geïnventariseerd.
5.7
We zetten in op meer gebruikscomfort in accommodaties
Het doel van het verbeteren van het gebruikscomfort in gemeenschapsaccommodaties is om ze gebruiksvriendelijker, toegankelijker en functioneler te maken, wat helpt bij het aantrekken en behouden van gebruikers. Voor het gemeentelijk vastgoed, inclusief gemeenschapsaccommodaties, hanteert de gemeente Venlo een meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Dit plan heeft als doel om het onderhoudsniveau 3 te handhaven volgens de NEN 2767-norm, met acceptatie van plaatselijke zichtbare veroudering zolang de functionaliteit niet in gevaar komt. Jaarplannen worden op basis van deze MJOP's opgesteld. Hoewel de NEN 2767-norm zich richt op technische functionaliteit van vastgoed, houdt deze geen rekening met gastvrijheid, toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid en functionaliteit. 27
Gesprekken met besturen van gemeenschapsaccommodaties tijdens het herijkingsproces tonen echter de dringende behoefte aan verbetering op deze gebieden. Daarom wordt naast de jaarplannen van het Vastgoedteam ook gekeken naar de 'zachtere' aspecten van gemeenschapsaccommodaties, voor zover financiële middelen daar mogelijkheid toe geven. Dit gebeurt in overleg met de gemeenschapsaccommodaties. In het de uitvoering van dit beleidskader wordt veel aandacht besteed aan de inzet van middelen om gebruikscomfort te bewerkstelligen. Dit gebeurt in afstemming met het beleidsteam, het vastgoedteam en de bestuurders en beheerders van gemeenschapsaccommodaties. Het is verder van cruciaal belang om gemeenschapsaccommodaties te verduurzamen. Hiervoor is een afwegingskader voor maatschappelijk vastgoed opgesteld. Snelle uitvoering van verduurzamingsmaatregelen is essentieel, gezien de stijgende energieprijzen die een risico vormen voor de exploitatie van gemeenschapsaccommodaties. Dergelijke maatregelen dragen bij aan het enigszins beheersen van deze kosten.
5.8
We gaan de subsidieregels herzien
Wij gaan de subsidieregels aanpassen zodat ze maximaal bijdragen aan het realiseren van de beleidsdoelen voor 2023-2033. Tot de subsidieregels zijn vernieuwd handhaven we de bestaande wijze van subsidieverstrekking. De bestaande subsidieregels zijn: Subsidieregel Exploitatiesteun Gemeenschapsaccommodaties Subsidieregel Functieverbetering Gemeenschapsaccommodaties Wij realiseren ons dat het subsidiëren van gemeenschapsaccommodaties onontbeerlijk is voor het voortbestaan van de accommodaties. Met een passende subsidiesystematiek kan de gemeente inspelen op veranderingen in de behoeften en uitdagingen van gemeenschapsaccommodaties, waardoor ze beter in staat zijn om hun activiteiten aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Het is belangrijk dat de vernieuwde subsidieregels transparant, toegankelijk en consistent zijn, zodat gemeenschapsaccommodaties weten waar ze aan toe zijn en op een eerlijke en gelijke manier gebruik kunnen maken van de financiële ondersteuning. De volgende aandachtspunten worden in overweging genomen: 1. Evaluatie van de huidige subsidiesystematiek om te bepalen of het beoogde doel wordt bereikt. 2. Vereenvoudiging van het aanvraagproces waar mogelijk. 3. Creëren van ruimte voor ontwikkelingen die het sociaal maatschappelijk doel bevorderen. 4. Mogelijkheden bieden voor uitbreiding of toevoeging van maatschappelijke activiteiten. 5.