Document · PDF

072 - Gemeente Venlo-Accountantsverslag 2023.pdf

Raadsvergadering 26 juni 2024, gemeente VenloBij agendapunt: 5.3: RV072 Jaarstukken 202312.638 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag

Accountantsverslag 2023

Gemeente Venlo

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 15 mei 2024

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Aanbiedingsbrief

Jaarverslag

Gemeente Venlo T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 3434 5902 RK VENLO

Speerpunten

15 mei 2024

Vooruitblik

Referentie: NLE00023567.1.1

Uitkomsten controle 2023

Onze samenwerking Bijlagen

Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2023 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Venlo te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan van 2 november 2023. Daarnaast geven wij invulling aan Audit Alert 48 van de NBA en Nieuwsbrief IBI 121 inzake de rechtmatigheidsverantwoording en onze controleverklaring daarbij.

Mede namens ons team bedank ik u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle.

Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is constructief besproken met uw ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder Financiën.

drs. A.E. Gerritsma RA senior director

Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Wij hebben de inhoud van dit verslag besproken tijdens de vergadering van de auditcommissie op 25 april 2024. Hebt u verder nog vragen, neemt u dan gerust contact met ons op. PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Boschdijktunnel 10, 5611 AG, Postbus 6365, 5600 HJ, Eindhoven T: 088 792 00 20, F: 088 792 96 40, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze kernboodschappen In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Onze kernboodschappen •

Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2023 van gemeente Venlo, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, afgerond en zijn van plan hierbij een goedkeurende controleverklaring op het aspect getrouwheid te verstrekken. Daarnaast verstrekken we ook een goedkeurend oordeel over de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen. De toelichting op rechtmatigheid in de jaarrekening voldoet aan de vereisten.

Speerpunten

•

Vooruitblik

•

Onze samenwerking

Uitkomsten controle 2023 •

•

Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Venlo. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Venlo.

•

Onze conclusies

Jaarverslag

Bijlagen

De financiële positie van de gemeente Venlo

•

Ruimtelijk domein: In het ruimtelijk domein zien we dat het risicoprofiel van de grondexploitaties licht is afgenomen door het afsluiten van elf projecten. De actualisatie van de exploitatie Kazernekwartier laat een toename van de voorziening van €1,5 miljoen zien. Sociaal domein: De onzekerheden (€2,9 miljoen) bestaan uit de productieverantwoordingen van zorgleveranciers die nog niet zijn ontvangen en de pgb’s. De situatie van de Mutsaersstichting leidt tot een belangrijk aandachtspunt voor de continuïteit van de jeugdzorg. Interne beheersing: Om de ambitie richting een datagedreven beheersing te realiseren, moeten er nog enkele stappen worden genomen bij de beheersing rondom de serviceorganisatie ICT NML.

•

Onze conclusies

De financiële positie

De speerpunten Controle 2023

Controle Gemeente Venlo 2023

Observaties jaarverslag

Vooruitblik & samenwerking

•

De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. De kwaliteit van het jaarverslag en de informatiewaarde zijn van een goed niveau. De samenvatting geeft een duidelijk beeld van de ontwikkelingen in 2023. De informatiewaarde kan verder toenemen door

•

De speerpunten

Tijdens de vergadering van de auditcommissie van 2 november 2023 hebt u ons de volgende speerpunten meegegeven: • Projectbeheersing Vierpaardjes: Het project Vierpaardjes ligt op schema om in 2025 afgerond te worden. Wij adviseren om bij eventuele aanpassingen in de planning of mogelijke vertragingen te waarborgen dat de projectuitvoering in overeenstemming blijft met de gestelde subsidievoorwaarden. • Duurzaamheidsverslaggeving: De eerste stappen voor duurzaamheidsverslaggeving zijn gezet; wij zien mogelijkheden tot doorontwikkeling. Vooruitblik en samenwerking

•

Observaties jaarverslag •

De financiële positie van de gemeente Venlo is in 2023 versterkt door een positief resultaat voor mutatie van de reserves van €30,3 miljoen (na mutaties €16,2 miljoen). Begroot was het resultaat voor mutatie van de reserves van -/- €3,2 miljoen. Naast de incidentele voordelen zijn schaarste en daarmee uitvoeringskracht een belangrijke uitdaging. Wij adviseren te prioriteren in beleidsdoelstellingen in combinatie met het analyseren van de beïnvloedbaarheid van de incidentele voordelen om scherper te kunnen begroten. Het proces van de maandrapportages kan helpen dit inzicht te versterken.

meer dan alleen activiteiten te beschrijven en de koppeling te maken met de indicatoren van Meetbaar Venlo. Wij constateren hiermee dat uw gemeente de klimaatrisico's adequaat heeft geïdentificeerd en verwerkt in de risicoanalyse.

•

We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. In 2023 is weer een kleine versnelling in de doorlooptijd gerealiseerd ten opzichte van 2022, maar we zien dat nog niet alle processen geheel zijn ingericht om de ambitieuze planning te halen, deels door incidenten en deels door interne processen.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor het aspect getrouwheid toe.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2023 is goedkeurend

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld

Fouten en onzekerheden

Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Venlo afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening, waarin ook de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen, onder het voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.

In totaliteit hebben we twee controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid, waarvan er twee zijn gecorrigeerd. Het overzicht van deze fouten en onzekerheden inzake getrouwheid wordt hier getoond.

Rechtmatigheid van specifieke uitkeringen Wij hebben in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel verstrekt over de baten, lasten en de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen (de SiSa-bijlage). Figuur 1 Bevindingen getrouwheid

Getrouwheid Oordeel:

Goedkeurend

20.000 15.000 10.000 5.000 -

Fouten

 = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000

Onzekerheden  = onze materialiteit

Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverantwoording, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.

3II

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik

Overzicht van gecorrigeerde fouten inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de gecorrigeerde fouten in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €270.000.

Onze samenwerking Bijlagen

Beschrijving

Jaarrekeningpost

Fouten

Vorderingen onder de overlopende passiva

D Overlopende activa Cr Overlopende passiva

€1.378.554

Correctie boeking flexwoningen

D Overlopende activa Cr Crediteuren

€6.546.959

€7.925.513

Totaal

Onzekerheden

3III

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking

Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen de ongecorrigeerde fouten en onduidelijkheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €270.000.

Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.

Bijlagen #

Beschrijving

Onzekerheid prestatielevering pgb’s (Wmo en Jeugd)

Onzekerheid prestatielevering Zorg in Natura (Wmo en Jeugd)

Jaarrekeningpost

Fouten

Exploitatie – SODO PGB

Exploitatie – SODO ZIN

Totaal

Onzekerheden

€2.238.200 €626.119

€2.864.319

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uitkomsten controle 2023 In dit hoofdstuk beschrijven we de uikomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein Verliesvoorziening grondexploitaties toegenomen door bijgestelde raming Kazernekwartier

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Het risicoprofiel van de grondexploitaties neemt licht af

Tussentijdse winstneming 2023 verwerkt conform BBV-uitgangspunten

In 2023 zijn elf grondexploitaties afgesloten, waarvan de belangrijkste het Masterplan Arcen en Velden. Het uiteindelijke resultaat op dit project is €1,5 miljoen negatief en was al voorzien. Een andere belangrijke mutatie in de voorziening is het bijstellen van het verwachte verlies in het Kazernekwartier met €2,3 miljoen door enerzijds de actualisatie van de parameters en anderzijds de verslechterde raming binnen het Kazernewartier vanwege de extra kosten als gevolg van het vinden van asbest.

Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds winst genomen moet worden op basis van de Percentage-of-Completion-methode.

De projectgerelateerde risico’s zijn (conform de paragraaf ‘Grondbeleid’) gedaald naar €16,2 miljoen (2022: €16,9 miljoen). Qua verdeling heeft 74% van de risico’s betrekking op het Kazernekwartier, 14% op Q4 en 12% op de overige exploitaties.

Er heeft zich een mooie ontwikkeling voorgedaan met de aanvang van de bouwwerkzaamheden aan de Weerdtoren in 2023. Circa 80% van de totale uitgaven voor de grondexploitatie is al gerealiseerd. Dit maakt dat, in lijn met de ook gerealiseerde opbrengsten, het college conform de Percentage-ofCompletion-methode een winst van €1,9 miljoen in het jaar 2023 heeft verantwoord.

De verliesvoorziening is in 2023 verhoogd met €1,5 miljoen

De verliesvoorziening wordt gevormd voor grondexploitaties waarvoor een tekort wordt verwacht op de eindwaarde. Per jaareinde is de voorziening €26,0 miljoen (2022: €24,5 miljoen). De stijging van €1,5 miljoen ontstaat voornamelijk door een verslechterde raming binnen het Kazernekwartier.

Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties 2023

2022

15 10 5 0

Prognose negatief resultaat

Risico's

Figuur 2 Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties

Verliesvoorziening

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein De actuele thema’s binnen het grondbedrijf

Gemeente Venlo heeft op de actuele thema’s gereflecteerd in de grondexploitaties De stijgende bouwkosten, de onzekerheden in de markt, de stijgende rente en het stroomnet van Nederland dat overvol is. Dit zijn de thema’s die impact hebben op uw grondexploitaties. Wij hebben geëvalueerd of deze onderwerpen in voldoende mate in aanmerking zijn genomen in de grondexploitaties. We lichten de onderwerpen hieronder toe: De rentes zijn gestegen in vergelijking met de afgelopen jaren. Dit komt door de verhoging die de ECB heeft doorgevoerd om de inflatie onder controle te houden. Met de stijgende rente zijn ook de rentekosten die aan de grondexploitaties worden toegerekend gestegen. Wij adviseren u om bij langlopende grondexploitaties de renteontwikkelingen te blijven monitoren en hier in de risicoanalyse rekening mee te houden. Door de toenemende vraag naar elektriciteit is het stroomnet in Nederland overvol geraakt. Hierdoor ontstaat veel vertraging in bouwprojecten. Naast de rem op de woningbouw, zorgt netcongestie ook voor vertraging in de energietransitie. Wij adviseren u de impact van netcongestie in kaart te brengen en dit de monitoren voor de lopende en nieuwe grondexploitatieprojecten. Hoewel de verkoopprijzen van woningen overeenkomen met de prijzen van het voorgaande jaar, constateren we een toename in de bouwkosten.

Dit heeft echter een beperkte impact op de financiële risico’s van de gemeente met betrekking tot de residuele grondwaarde.

We adviseren daarbij om bij het reflecteren op de risico’s bij exploitatieprojecten klimaatrisico’s een specifiek onderdeel te laten zijn van de risicoinschatting De parameters voor de grondexploitaties zijn behoudend ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd. De parameters voor de grondexploitaties zijn behoudend bepaald.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Ruimtelijk domein Het project Vierpaardjes ligt op schema om in 2025 te worden afgerond

Speerpunt – Waarborg dat u blijft voldoen aan de gestelde subsidievoorwaarden Voor de ontwikkeling van het project Vierpaardjes is een budget beschikbaar gesteld van €52,7 miljoen (2022: €48 miljoen, bij de Vorap 2023 is dit verhoogd met €4,7 miljoen), dat bestaat uit een bijdrage van het Rijk van €19,0 miljoen, van de provincie van €14,5 miljoen, van de European Climate Infrastructure and Environmental Executive Agency (CINEA) van maximaal €9,0 miljoen, van de Innovation and Networks Executive Agency (INEA) van maximaal €2,0 miljoen en van de gemeente zelf voor het restant. In 2023 is voor €19,5 miljoen aan kosten gemaakt (tot en met 2022 was er €9,9 miljoen gerealiseerd). Het project ligt hiermee op schema om in 2025 afgerond te worden. De risicoreservering van de gemeente Venlo conform de begroting 2023 bedraagt €9 miljoen; in de jaarrekening 2023 is een risico van €9,8 miljoen opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’. De toename is te verklaren door de inschatting van hogere kosten door prijsstijgingen en indexaties. De gemeente Venlo zal de risico’s en de voortgang ten aanzien van het project in kaart brengen in de voortgangsrapportage. Deze is echter voor 2023 nog niet beschikbaar (verwacht in het derde kwartaal van 2024). We adviseren om bij deze uitwerking de ingeschatte risico’s ten aanzien van het project te koppelen aan de opgenomen gekwantificeerde risico’s.

Bovendien adviseren wij om de administratie in te delen in verschillende projectfases om beter inzicht te verkrijgen in de projectvoortgang, met name gericht op de verantwoording van de CEF-subsidie met betrekking tot de studiefase versus de uitvoeringsfase. De ambitie is om het project tegen het einde van het jaar 2025 succesvol af te ronden. In het licht van deze doelstelling is het essentieel om bij eventuele aanpassingen in de planning of mogelijke vertragingen te waarborgen dat de projectuitvoering in overeenstemming blijft met de gestelde subsidievoorwaarden. Daarnaast is het cruciaal om gedurende de realisatiefase nauwlettend te monitoren of het project binnen de grenzen van het vooraf bepaalde investeringsbudget blijft.

5II

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein Verbeterde risico-inschatting voor groeiende lasten in het sociaal domein

De lasten in het sociaal domein nemen toe; de risico-inschatting is gereflecteerd in het weerstandsvermogen Sinds de decentralisatie van het sociaal domein zien we een stijging in de uitgaven. De stijging was met name zichtbaar in de uitgaven voor de Wmo en de jeugdzorg. Binnen de Wmo is in 2023 nog geen verschuiving zichtbaar van zwaardere naar lichtere hulp. De groei in het aantal jeugdigen dat zorg nodig heeft zet door en er is sprake van een lage uitstroom waardoor de zorgbehoefte toeneemt en daarmee ook de lasten. De inschattingen rondom de te betalen kosten verbeteren Gemeente Venlo heeft gedurende 2023 het bestaande prognosemodel verder ontwikkeld. Voor 2022 is aangetoond dat de prognose in lijn is met de gewaarmerkte productieverantwoording. Hierdoor is de betrouwbaarheid van de geschatte kosten voor het sociaal domein verder toegenomen. De organisatie heeft het actualiseren van het prognosemodel onderdeel gemaakt van de maandelijkse processen en periodieke rapportages waardoor het inzicht in en de beheersing van de zorglasten is verbeterd. Voor 2023 hebben wij de betrouwbaarheid van de prognose getest. Een belangrijk aandachtspunt blijft dat voor een aantal voorzieningen de controle op prestatielevering nog geïmplementeerd moet worden in het reguliere proces.

Sociaal domein

Realisatie Begroting Realisatie Realisatie 2023 2023 2022 2021 (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000)

Jeugdzorg ZiN

36.164

33.130

32.170

29.013

Jeugdzorg pgb

892

600

733

883

Wmo ZiN

85.521

85.460

79.804

70.106

Wmo pgb

1.346

1.343

1.393

2.868

MOVO

5.002

5.087

6.245

Totaal

128.925

125.620

120.345

102.870

Tabel 1 Lasten sociaal domein

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Sociaal domein Een belangrijkaandachtspunt voor de continuïteit van de jeugdzorg betreft de situatie van de Mutsaersstichting.

Continuïteit Mutsaersstichting Een belangrijk aandachtspunt voor de continuïteit van de jeugdzorg betreft de situatie van de Mutsaersstichting. De financiële situatie van de stichting is zorgelijk. Op 26 januari heeft de raad van bestuur van de Mutsaersstichting een houtskoolschets opgeleverd voor het herstelplan. Gemeente Venlo is verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van passende jeugdhulp. De huidige situatie zorgt voor een risico met betrekking tot het uitvoeren van deze taak en mogelijk hogere lasten voor de gemeente Venlo. Bij de inventarisatie van de risico’s in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ heeft het college een toelichting opgenomen rondom de liquiditeitsproblemen van de Mutsaersstichting. Met het oog op het herstelplan en de continuïteit van zorg heeft de gemeente Venlo de vordering op de Mutsaersstichting van €2,0 miljoen voorzien. In de huidige situatie is het onzeker of de vordering (in zijn geheel) kan worden geïnd. Het doel van het college is om te werken aan een structurele oplossing van de continuïteit van de jeugdzorg.

Intern proces voor vaststellen prestatielevering zorg in natura verbeterd; deel onzekerheid bedraagt €2,9 miljoen De gemeente Venlo heeft in 2023 met een set interne beheersingsmaatregelen de prestatielevering van zorg in natura zelfstandig vastgesteld in aanvulling op de beoordeling van de productieverantwoordingen (inclusief controleverklaringen) van de zorgaanbieders voor de zorgstromen die de gemeente Venlo zelf uitvoert. De interne beheersingsmaatregelen zijn gedurende 2023 meer in lijn gebracht met de SDO-notitie van de NBA.

Hierbij zijn verbeteringen doorgevoerd zoals standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. Het effect hiervan is zichtbaar maar heeft niet kunnen voorkomen dat voor enkele zorgaanbieders de prestatielevering niet op basis van interne processen kon worden aangetoond. Op basis van de productieverantwoordingen inclusief de controleverklaringen is alsnog voldoende controle-informatie verkregen om te onderbouwen dat de prestaties ook daadwerkelijk zijn geleverd. Prestatielevering pgb niet vastgesteld  bewust niet gedaan Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, wordt door de gemeente een beschikking verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie die samenhangt met de gedeclareerde zorgkosten is geleverd. De gemeente Venlo heeft op dit aspect geen aanvullende werkzaamheden verricht en daarmee blijft de onzekerheid over de pgb-lasten bestaan. 2023 (x €1.000) 2022 (x €1.000) Getrouwheid Fout Onzeker Fout Onzeker Jeugdzorg en WMO ZiN

€626

€988

Jeugdzorg en WMO pgb

€2.238

€2.268

Totaal

€2.864

€3.256

Tabel 2 Fouten en onzekerheden sociaal domein

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein

Overige ontwikkelingen Toelichting overige specifieke dossiers BsGW ontvangen begin mei Als gevolg van de overgang naar een nieuw systeem bij de BsGW is de verantwoording van de belastingopbrengsten en de controleverklaring daarbij later dan vorig jaar afgegeven. De accountant van de BsGW heeft begin mei een goedkeurende controleverklaring verstrekt.

Overige ontwikkelingen

Aandelentransactie WAA

Rechtmatigheid Schattingen

De gemeente Venlo heeft in 2023 de aandelen van WAA groep N.V. overgenomen. Na het inwinnen van extern advies, heeft de raad gekozen voor een overnameconstructie waarin €2,5 miljoen is betaald voor de aandelen. Vanwege aanhoudende negatieve resultaten is de positie vervolgens volledig afgewaardeerd.

Fraude en wet- en regelgeving

Maak concrete afspraken met OGVO over de doordecentralisatievergoeding

Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Sinds 2022 heeft er een discussie plaatsgevonden met de Onderwijs-gemeenschap Venlo & Omstreken (OGVO) over de uitvoering van de doordecentralisatievergoeding, sinds het aantreden van een nieuw dagelijks bestuur. Hangende deze discussie heeft de gemeente Venlo de vergoeding voor 2022 en 2023 nog niet betaald (€5,1 miljoen) aan het OGVO. De huidige situatie zorgt voor een risico met betrekking tot het onder druk staan van het aanbod en de continuïteit van onderwijs van hoge kwaliteit in de gemeente Venlo. Wij adviseren om concrete werkafspraken te maken met de OGVO. Leningen verstrekt inzake zonnepanelen particulieren In 2023 heeft de gemeente Venlo voor €3,4 miljoen aan leningen verstrekt aan particulieren voor het project ‘Zonnepanelen op particuliere daken’. Dit project is kostenneutraal en draagt bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Venlo. De verstrekte leningen zijn opgenomen onder de financiële vaste activa. Wij kunnen ons vinden in de verwerkingswijze in de jaarrekening.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Rechtmatigheid Uw rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten

Conform de financiële verordening legt het college in 2023 verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid). Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de getrouwheid van uw rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld en geconstateerd dat deze toelichting toereikend is. Het college heeft geen onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €5,4 miljoen (1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves) geconstateerd. Wij hebben inzicht verkregen in de wijze waarop de rechtmatigheidsverantwoording tot stand komt. Daarnaast hebben wij kennisgenomen van het VIC-plan en de uitgevoerde VIC-werkzaamheden en de algemene beheersingsmaatregelen binnen de gemeente.

Om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld conform de Kadernota Rechtmatigheid 2023; • vastgesteld dat de VIC-werkzaamheden conform het plan zijn uitgevoerd op de onderdelen van het voorwaardencriterium en/of detailwerkzaamheden op de juistheid en volledigheid van het begrotingscriterium en ten aanzien van Misbruik & Oneigenlijk gebruik (‘M&O’); • de gerapporteerde afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) aangesloten op de onderliggende administratie; • deelwaarnemingen verricht op de uitgevoerde (VIC-)werkzaamheden op het voorwaardencriterium, begrotingscriterium en M&O.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving

Rechtmatigheid Er zijn geen onrechtmatigheden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid U hebt over 2023 verschillende begrotingsafwijkingen gerealiseerd. Op basis van de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid hebt u de afwijkingen die onrechtmatig zijn, juist en volledig verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording. In de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid is de definitie van begrotingsrechtmatigheid aangepast Over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen zijn onrechtmatig als deze afwijkingen niet tijdig aan de raad zijn gemeld. Hierbij is melden voldoende, een begrotingswijziging is niet noodzakelijk. U hebt in 2023 geen begrotingsonrechtmatigheden die voortvloeien uit het niet tijdig melden van over- en onderschrijdingen van baten of onderschrijdingen van lasten/investeringen.

Update interne beheersing

Begrotingsonrechtmatigheden die acceptabel zijn

Jaarverslag

De overschrijdingen van lasten en investeringen bedragen €1,6 miljoen. In de financiële verordening zijn afspraken gemaakt tussen de gemeenteraad en het college van B&W over de begrotingsonrechtmatigheden die als acceptabel kunnen worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). De onrechtmatigheden die acceptabel zijn, worden ook verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording waarbij wordt verwezen naar de intern gemaakte afspraken in de financiële verordening en de toelichting in het programmaverslag.

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ Wij hebben vastgesteld dat de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ voldoet aan de vereisten van de Kadernota Rechtmatigheid 2023. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Venlo een toelichting op alle afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Daarnaast zijn de maatregelen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen toegelicht.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid Schattingen

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat Tabel 3 Schattingen

Schatting

Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.

Waarde (x €1 miljoen)

Oordeel

Opmerkingen

2023

2022

2023

2022

Afschrijvingen van materiële vaste activa

10,5

10,8



Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector. Ook hebben wij geen indicaties van duurzame waardeverminderingen.

Waardering uitzettingen kleiner dan 1 jaar

223

170



De schattingen ten aanzien van de oninbaarheid van de sociale debiteuren zijn bijgewerkt ten opzichte van vorig controlejaar. Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de inbaarheid van de sociale debiteuren een betrouwbaar beeld geven.

De waardering van de grondexploitaties

26,0

24,5



Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.

Controleverschil

Optimistisch

Evenwichtig

Voorzichtig

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Schattingen De schattingen van het college nader uitgelicht

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein Sociaal domein

Schatting

Schattingen Fraude en wet- en regelgeving

Oordeel

2022

2023

2022

De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening

10,4

8,6



Wij hebben vastgesteld dat de onderhoudsvoorziening is gevormd op basis van de beste inschatting en het onderliggende, vastgestelde onderhoudsplan.

De waardering van de financiële vaste activa

63,8

59,9



Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen.

De waardering en indexatie van de APPAvoorziening

5,3

5,6



De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2023 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Venlo heeft gehanteerd.

De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen

1,7

1,2



Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.

Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Opmerkingen

2023

Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid

Waarde (x €1 miljoen)

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Fraude en wet- en regelgeving

Uitkomsten controle 2023

Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Er zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.

Ruimtelijk domein

Onze controleverklaring

Sociaal domein Overige ontwikkelingen Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u hebt opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. De uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten hebben wij gerapporteerd in onze controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen. De gemeente Venlo heeft het afgelopen jaar een gestructureerde frauderisicoanalyse uitgevoerd. Er zijn workshops georganiseerd voor medewerkers met betrekking tot procedures en gedragsmaatregelen ter preventie van fraude. Tijdens de workshops heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de belangrijkste frauderisico’s. Deze inventarisatie vormt de basis voor de frauderisicoanalyse. Het uitvoeren van de frauderisicoanalyse stelt de gemeente Venlo in staat om proactief te handelen en potentiële fraudegevallen vroegtijdig te detecteren. Onze visie op uw interne controlekader met betrekking tot fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance.

In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem hebt geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagement-

systeem geëvalueerd, zoals de gedragscode, klokkenluidersregeling, frauderisicoanalyse, verschillende beleidsdocumenten waarin fraudeindicatoren zijn opgenomen, en hebben, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem. Hierbij hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we een blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. Deze blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u deze kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven.

Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2023 zijn er geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Update interne beheersing Nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd ten aanzien van uw IT-omgeving

Uitkomsten controle 2023 Ruimtelijk domein

Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing

beoordelen van rollen en rechten, het analyseren van logging en het verbeteren van het back-up & recovery- en het changemanagementproces.

Overige ontwikkelingen

In onze rapportage interim-bevindingen 2023, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Venlo.

Rechtmatigheid

Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd.

Op basis van het oordeel met beperking hebben we onze controleaanpak moeten herzien, omdat dit betekent dat wij geen zekerheid kunnen halen uit functiescheiding en autorisatie in het inkoopproces. Wij hebben daarom een gegevensgerichte controle uitgevoerd.

Nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving

Veelvoud aan nagekomen boekingen

Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersingsmaatregelen rondom de systemen JD Edwards, Oracle-database, Active Directory, GWS en RAET (Youforce).

In het kader van de afrondende werkzaamheden van de jaarrekeningcontrole hebben wij geconstateerd dat de gemeente Venlo nog een groot aantal correcties in de vorm van nagekomen boekingen doorvoert. In 2023 waren dit 75 nagekomen boekingen met in totaal 620 boekingsregels. Deze grote hoeveelheid nagekomen boekingen kan duiden op mogelijke onvolkomenheden in het financiële proces, wat kan leiden tot onjuistheden in de jaarrekening. Daarnaast kan het de tijdigheid en de efficiëntie van de afronding van de controlewerkzaamheden negatief beïnvloeden. Wij adviseren de gemeente Venlo om de processen rondom de financiële verslaglegging te evalueren en waar nodig te verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld door het implementeren van striktere deadlines voor het boeken van transacties en het versterken van de interne controlemaatregelen hieromtrent. Bovendien adviseren we om de maandelijkse rapportages direct te koppelen aan het jaarrekeningproces. Hierdoor kan de betrouwbaarheid van de financiële rapportages worden verhoogd en kunnen toekomstige jaarrekeningcontroles nog efficiënter verlopen.

Sociaal domein

Schattingen Fraude en wet- en regelgeving Update interne beheersing Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Wij hebben nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden. De nieuwe bevindingen hebben betrekking op serviceorganisatie ICT NML. Beheersing ICT NML De serviceorganisatie ICT NML heeft recentelijk een oordeel met beperking ontvangen over de opzet en het bestaan van de maatregelen gericht op de ICTbeveiliging van de ICT-omgeving van ICT NML. De controle is uitgevoerd door het Bureau voor Kwaliteitsborging bij de Overheid (BKBO). ICT NML werkt met de gemeente Venlo op basis van een voortgangsrapportage met de benoemde acties aan de gewenste verbetering. Het gaat hier bijvoorbeeld om het

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is opgevallen in relatie tot de informatiewaarde van het jaarverslag. Daarnaast beschrijven we onze visie op de financiële positie.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie De kerngetallen laten een positieve balans zien; uitdaging richting meerjarenbegroting

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen uitgewerkt. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd (zie tabel 4). Het exploitatieresultaat over 2023 is positief. Echter, de gemeente Venlo verwacht in de komende jaren tekorten; het exploitatieresultaat van dit jaar is een buffer voor deze tekorten. De gemeenteraad heeft de streefwaarde voor de solvabiliteit vastgesteld op minimaal 25–30%. De solvabiliteit van de gemeente Venlo in 2023 is 35% en in lijn met 2022. Om te beoordelen of de gemeente Venlo in staat is om in te spelen op de toekomstige risico’s is het belangrijk de solvabiliteit te bezien in verhouding tot het weerstandsvermogen en de uitdagingen in de meerjarenbegroting.

We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen en de oorzaken van de verschillen te analyseren, bijvoorbeeld door na te gaan in hoeverre de verschillen beïnvloedbaar zijn of voortkomen uit een tekort aan uitvoeringscapaciteit. Dit inzicht is relevant voor het verbeteren van het voorspellend vermogen en de keuzes voor daadwerkelijke inzet van bestemmingsreserves, de fasering van investeringsopgaven en het oplossen van opgaven in de meerjarenbegroting. Kengetallen

Gemeente Venlo

Landelijk**

2023

2022

2023*

2022

Solvabiliteit

35% 

34% 

30%

31%

Grondexploitaties

4% 

5% 

Structurele exploitatieruimte

9% 

11% 

0,6%

0,2%

Nettoschuldquote

26% 

71%

73%

Inzicht in de financiële positie van de gemeente Venlo verdiepen

Nettoschuldquote gecorrigeerd

19% 

20% 

65%

68%

Het resultaat van de gemeente Venlo over 2023 is €30,3 miljoen positief (vóór mutaties reserves); het initiële resultaat voor 2023 was €3,2 miljoen negatief. Na mutaties reserves is het resultaat €16,1 miljoen, waarbij de laatste inschatting bij de Finrap voor het resultaat na mutaties reserves €10,5 miljoen positief was. De verschillen lijken veelal te ontstaan door incidentele voordelen.

Belastingcapaciteit

97%***

96%***

105%

De structurele exploitatieruimte van 9% (begroot 2,5%) laat zien dat de structurele lasten ruim worden gedekt door de structurele baten en geeft ruimte om risico’s en incidentele nadelen op te vangen (per saldo houdt de gemeente Venlo structureel geld over). De andere kerngetallen gerelateerd aan de weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente geven een gezonde financiële positie weer.

Weerbaarheid

Wendbaarheid

* Op basis van de begroting 2023 ** Bron: https://findo.nl/jive *** Geen kleur toegevoegd, gekozen belastingcapaciteit

Tabel 4 Kengetallen financiële positie

 Solide  Blijft achter bij norm

13I

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie Het weerstandsvermogen is de afgelopen jaren gestegen

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen’ in het jaarverslag is een duidelijke uitwerking opgenomen van de opgenomen risico’s. De weerstandscapaciteit bestaat uit de beschikbare reserves om risico’s op te kunnen vangen. De gemeente Venlo stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd) op een waarde van 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0) zodat de berekende risico’s zijn afgedekt door de aanwezige weerstandscapaciteit. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft bij deze classificatie ‘ruim voldoende’. Hierbij wordt het integrale cijfer, de algemene dienst plus het grondbedrijf, als uitgangspunt genomen. Met 2,10 is de integrale ratio weerstandsvermogen (algemene dienst plus grondbedrijf) wederom hoger dan vorige jaar (1,86) en is deze voldoende. In 2023 was de werkelijke capaciteit €98,6 miljoen, waarvan na aftrek van de geïdentificeerde risico’s €51,8 miljoen vrije ruimte aanwezig is voor de gemeente. Zoals hierboven genoemd is in 2023 het weerstandsratio 2,10. Dit betekent dat de geïnventariseerde risico’s meer dan voldoende zijn afgedekt en dat de weerstandscapaciteit boven de gestelde streefwaarde ligt. De significante stijging van de ratio ten opzichte van 2022 is met name ontstaan door het positieve exploitatieresultaat. De financiële risico’s komen voornamelijk voort uit het ruimtelijk domein.

Een nieuw risico is het risico omtrent de continuïteit van de Mutsaersstichting, waarvoor een weerstandsvermogen van €1,1 miljoen vereist is. Dit is nader toegelicht op deze slide. Ten opzichte van het voorgaande jaar is er een afname van de totale risico’s, voornamelijk door het wegvallen van het inflatierisico, wat een reductie van €8,0 miljoen met zich meebrengt.

Ontwikkeling van het weerstandsvermogen € 98.628 2023

€ 46.864 € 49.110

€ 93.878 2022

€ 50.588 € 37.415

€ 88.187 2021

€ 41.598 € 39.654

Weerstandscapaciteit (x €1.000)

Risico's (x €1.000)

Figuur 3 Onwikkeling weerstandsvermogen

Begrote risico's (x €1.000)

13II

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie Het resultaat van de gemeente Venlo laat zich in dit tijdperk lastig voorspellen; uitdagingen vragen om prioritering en analyse van uitvoeringskracht Het voorspellend vermogen van de gemeente Venlo kan worden verbeterd Met de toekomstige onzekerheden over de compensatie vanuit het Rijk na 2026 is het voorspellend vermogen des te belangrijk geworden. Wij hebben uw voorspellend vermogen beoordeeld op basis van een vergelijking tussen de begrote en gerealiseerde saldi van baten en lasten. De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote (na begrotingswijzigingen) en het gerealiseerde saldo van baten en lasten (voor mutaties reserves) zien van de jaren 2020 tot en met 2023. Er is een trend te zien waaruit blijkt dat de gemeente Venlo consistent voorzichtig begroot. Vanaf 2020 zijn met name incidentele voordelen zichtbaar. In de begroting na wijzigingen werd voor 2023 nog rekening gehouden met een positief resultaat van €17,2 miljoen voor mutatie van de reserves, terwijl een positief resultaat is behaald van €30,3 miljoen voor mutatie van de reserves. Het resultaat kent gedeeltelijk een incidenteel karakter. Dit is kenbaar gemaakt in het overzicht met incidentele baten en lasten in de jaarrekening.

Wat opvalt is dat op zes van de zeven programma’s (inclusief de algemene middelen) een voordeel te zien is ten opzichte van de begroting na wijziging (op het niveau van baten en lasten). De oorsprong van het voordeel zit met name in de programma’s 1 (Gezond en actief Venlo) en 2 (Leefbaar Venlo) van €5,0 miljoen en €3,1 miljoen. Voor programma 1 is de belangrijkste oorzaak het behaalde voordeel op de opvang van Oekraïners van in totaal €2,4 miljoen en op de afrekening van de ESF-subsidie van €1,9 miljoen.

Naast de incidentele voordelen in het resultaat zijn externe ontwikkelingen zoals schaarste in arbeid, en daarmee uitvoeringskracht, een belangrijke uitdaging. Hierbij adviseren wij prioritering aan te brengen in de beleidsdoelstellingen in combinatie met de incidentele voordelen om scherper te kunnen begroten. Om het inzicht te vergroten kunnen de interne maandafsluitingen bijdragen aan het versterken van het inzicht, mits hierin tijdig de verschillen ten opzichte van de begroting in kaart kunnen worden gebracht (op basis van het baten-enlastenstelsel).

Voorspellend vermogen van de gemeente Venlo 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%

2020

2021

2022

% verschil werkelijk/begroot gemeente Figuur 4 Verschil werkelijk en begroot resultaat voor mutaties reserves

2023

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Observaties jaarverslag Leesbaarheid van het jaarverslag is toegenomen

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. Informatiewaarde is voldoende; doorontwikkeling in het meer duiden van de bereikte resultaten Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Hierin is zichtbaar dat aandacht is gegeven aan het korter en bondiger toelichten van analyses en verschillen. De samenvatting in het begin van de jaarstukken geeft een goede duiding aan de ontwikkelingen. Wel adviseren wij hierbij ook een financiële toelichting op de verschillen op hoofdlijn (voor mutaties reserves) op te nemen. De duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat van de gemeente’ als geheel kan toenemen ook in relatie tot de indicatoren van Meetbaar Venlo. Daarnaast worden veel activiteiten toegelicht, maar wordt weinig ingegaan op wat het college vindt van de realisatie ten aanzien van de beleidsdoelstellingen.

De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende; verbeterpotentieel voor de paragraaf ‘Samenwerkingspartners’ Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen

beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. De paragraaf Samenwerkingspartners is niet op alle onderdelen volledig omdat cijfers van verbonden partijen ontbreken. Gezien de timing van het opstellen van de jaarrekening is het niet altijd haalbaar om over de volledige en actuele cijfers van alle samenwerkingspartners te beschikken. Tijdens de controle van de jaarrekening is echter opgemerkt dat al beschikbare informatie niet altijd is opgenomen of incorrect is weergegeven. Hieruit volgt dat de inhoud van de paragraaf ‘Samenwerkingspartners’ aandacht behoeft. Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van de gemeente Venlo In onze controleverklaring rapporteren wij over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Venlo heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude voldoende is en inzicht geeft in het frauderisicobeheersingsproces van de gemeente.

De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Wij hebben in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente Venlo. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Venlo alle relevante informatie hierover heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn relevante ontwikkelingen ten aanzien van de risico-inschatting opgenomen in de toelichting.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Speerpunten Bij de uitvoering van de controle kunt u ons specifieke speerpunten meegeven. Dit hebben we met u besproken in de auditcommissievergadering van 25 april 2024. In dit hoofdstuk geven we onze bevindingen over die speerpunten.

15I

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Speerpunt Mogelijkheden ter doorontwikkeling van duurzaamheidsverslaggeving

Uitkomsten controle 2023

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

U hebt als gemeente een belangrijke maatschappelijke rol in het realiseren van de duurzaamheidsopgave. De taak is om gezamenlijk met bedrijven en maatschappelijke organisaties de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Daarnaast hebben lokale overheden ook andere complexe duurzaamheidsopgaven zoals klimaatadaptatie en het verbeteren van de leefomgeving met bijvoorbeeld het bevorderen van circulariteit en biodiversiteit. Het afgelopen jaar hebben opnieuw enkele duizenden huishoudens gebruikgemaakt van het aanbod van de gemeente Venlo om hun woning te verduurzamen door middel van isolatie of zonnepanelen (specifiek project Zonnepanelen). In aanvulling hierop heeft het gemeentelijk duurzaamheidsloket veel inwoners bereikt. Met het MKB-ondernemersloket wordt professioneel duurzaamheidsadvies geboden aan ondernemers in het MKB die willen verduurzamen. Duurzaamheidsverslaggeving is inmiddels verplicht voor grote ondernemingen. De diverse belanghebbenden van de publieke sector zetten duurzaamheid ook meer en meer op de agenda. Het begrip duurzaamheid wordt vandaag de dag breder gebruikt dan alleen voor milieu en klimaat. Internationaal wordt daarvoor de term ESG (Environmental, Social, Governance) gehanteerd. Om beter op deze opgaven te kunnen sturen adviseren wij om klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen onderdeel te laten zijn van de planning-en-controlcyclus.

Om een ongewenste groei van de omvang van de stukken te voorkomen adviseren we met belanghebbenden in gesprek te gaan en samen focus aan te brengen. Deze belanghebbenden zijn divers. Elk met een eigen informatiebehoefte en een gemene deler.

Tegelijkertijd zijn de belanghebbenden in de publieke sector goed georganiseerd en geeft dat juist de mogelijkheid om centraal de dialoog aan te gaan. In deze dialoog moeten de duurzaamheidsonderwerpen een plek krijgen. Vaak zit in meer toelichting minder informatie verscholen. Dit onderstreept het belang van de dialoog: op welke duurzaamheidsthema’s willen belanghebbenden geïnformeerd worden? Zoveel als mogelijk aansluiten op de standaarden die gelden voor het bedrijfsleven is daarbij cruciaal. Hiermee kan de publieke sector zijn gidsrol voor de beweging in alle aspecten van duurzaamheid verder vormgeven. Figuur 5 PwC’s ‘4-step approach’ naar succesvol rapporteren van prestaties en ambities

Strategie bepalen ‘Waar ligt onze ambitie?’

Bouwstenen

Jaarverslag

Ontwerp interne beheersing ‘Hoe meten we onze prestaties?’

Bepaal kansen en risico’s (quickscan)

Definieer KPI’s

Bepaal ESG-ambitie Bepaal vereisten voor en materialiteit meten prestaties Bepaal waardedrijvers

Beoordeel impact op huidige rapportage

Monitoring ‘Wat moeten we veranderen?’

Ontwikkel externe rapportage ‘Hoe brengen we ons eigen verhaal?’

Definieer processen en governance

Definieer externe ESG-KPI’s

Implementeer ESG in de interne rapportage

Definieer externe rapportagestructuur

Ontwerp intern ESG-dashboard

Stel de externe rapportage samen

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2023 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de maatschappelijke ontwikkelingen en de NIS2-richtlijn.

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Relevante ontwikkelingen In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen

Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van goede beheersing en de verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bijsturen.

In de dagelijkse praktijk krijgen gemeenten steeds meer te maken met schaarste aan mensen en middelen. In de drie afleveringen die dit voorjaar zijn gepubliceerd, gaat Martine Koedijk in gesprek (met een controller, een wethouder en een raadslid/statenlid) over hoe lokale overheden omgaan met deze druk op hun uitvoeringskracht en financiële mogelijkheden. Welke oplossingen worden gezocht, welke acties zijn al ingezet en waar lopen ze tegenaan? En wat is daarbij de rol van de gemeenteraad, het college en de organisatie?

17I

Accountantsverslag | Gemeente Venlo

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen

Update NIS2 en AI Cybersecurity en de NIS2-richtlijn

•

In de boardletter hebben we terugkoppeling gegeven over cybersecurity. Er hebben zich sindsdien geen significante (cyber)incidenten voorgedaan met een eventuele impact op de controle.

•

Een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity voor de gemeente Venlo is de komst van de nieuwe Europese NIS2-richtlijn. Het doel van deze richtlijn is het verhogen van het algemene niveau van cybersecurity binnen de EU. Wij verwachten strengere normen, meer aandacht voor governance en meer verantwoordelijkheden voor bestuursleden. Nieuw is hierbij dat niet-naleving beboet kan worden en bestuursleden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld.

Belangrijke stap in de richting van verantwoord gebruik AI

Deze richtlijn is eind 2022 goedgekeurd door het Europees Parlement, waarbij de lidstaten 21 maanden de tijd hebben om deze richtlijn te implementeren in nationale wetgeving. In Nederland zal hier invulling aan gegeven worden door middel van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). Organisaties die als ‘essentieel’ of ‘belangrijk’ worden beschouwd moeten vanaf het derde kwartaal van 2024 aan deze regels voldoen en er zal naar verwachting gehandhaafd gaan worden. Lokale overheden zijn optioneel ‘essentieel’ volgens de NIS2-richtlijn. Lidstaten kunnen bij de implementatie van de richtlijn zelf besluiten in hoeverre deze dienstverlening als ‘essentieel’ wordt gezien. Gemeenten kunnen daarbij als essentieel gekenmerkt worden vanuit de ‘essentiële’ sector transport (weg). Stappen ter voorbereiding op de NIS2-richtlijn •

Uitvoeren van een cybersecurityrisicoanalyse om eventuele lacunes met betrekking tot de richtlijn op te sporen. Let op, het gaat hierbij primair om risico’s voor de maatschappij en de economie.

•

Identificeren en implementeren van de benodigde cybersecuritymaatregelen die geschikt en proportioneel zijn. Implementeren van een proces voor het tijdig melden van significante cybersecurity-incidenten. Ontwerpen en implementeren van monitoringmechanismen om de effectiviteit van de maatregelen continu te valideren.

Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI-wet vallen. De AI-wet gaat uit van een risicogebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EU-burgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario’s en systemen die hiervan zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en het gebruik van opensourcemodellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en de vereisten te voldoen. Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeenten om bij AI-beheer en -ontwikkeling aan de wetgeving te blijven voldoen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.venlo.nl/api/v1/meetings/298/documents/19785