072 Bijl01 Jaarstukken 2023.pdf
Tekst van het document
1 | JAARSTUKKEN 2023
VOORWOORD Voor u ligt de programmarekening 2023 van de gemeente Venlo.
We realiseren over 2023 een positief financieel rekeningresultaat. In de samenvatting staat een beknopte situatieschets van onze organisatie en van onze gemeente. Verdere verdieping vindt u in de afzonderlijke programmaverantwoording in het hoofdstuk daarna.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
2 | JAARSTUKKEN 2023
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .................................................................................................... 2 INHOUDSOPGAVE............................................................................................. 3 SAMENVATTING ................................................................................................. 5 Leeswijzer .............................................................................................................................. 5 Beleid ..................................................................................................................................... 5 Financieel .............................................................................................................................. 8
JAARVERSLAG ................................................................................................. 17 PROGRAMMAVERANTWOORDING ............................................................ 18 1. Gezond en actief Venlo ................................................................................................18 2. Leefbaar Venlo...............................................................................................................46 3. Grenzeloos Venlo ..........................................................................................................70 4. Welvarend Venlo ...........................................................................................................78 5. Centrumstad Venlo .......................................................................................................94 6. Circulaire en duurzame hoofdstad .......................................................................... 103 Algemene middelen ....................................................................................................... 112
PARAGRAFEN................................................................................................. 118 Lokale heffingen ............................................................................................................. 118 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 129 Grondbeleid..................................................................................................................... 140 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 147 Financiering ..................................................................................................................... 159 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 165 Samenwerkingspartners................................................................................................ 172 Rekenkameronderzoeken ............................................................................................. 196 Openbaarheid................................................................................................................. 207
JAARREKENING ............................................................................................. 210 Baten en lasten in de jaarrekening per programma ................................................. 211 3 | JAARSTUKKEN 2023
Inleiding ............................................................................................................................ 211 Rechtmatigheidsverantwoording Venlo ..................................................................... 220 Overzicht incidentele baten en lasten per programma en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ..................................................................................... 221 Personeelskostenbegroting .......................................................................................... 223 Centrale toelichting kapitaallasten ............................................................................. 224 EMU-saldo........................................................................................................................ 225 Rechtmatigheid begrotingsafwijkingen ...................................................................... 226 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ........................................................................................................ 228 Balans en toelichting ...................................................................................................... 230 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage).........................
254 Conversietabel taakvelden - programma's ................................................................ 278 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ............................................ 283
Bijlagen............................................................................................................ 284 Begrippenlijst.................................................................................................. 285
4 | JAARSTUKKEN 2023
SAMENVATTING Leeswijzer In deze leeswijzer staat hoe de Jaarstukken 2023 zijn opgezet, omdat de opzet afwijkt van de Jaarstukken 2022.
•
In de tabellen waarbij niets staat vermeld, zijn de bedragen x € 1.000. Bij tabellen waarbij het anders is, staat dit vermeld.
•
Opbouw 'Programmaverantwoording en algemene middelen': ο
In de Jaarstukken 2022 zijn de 3 W-vragen per programmalijn opgenomen. Deze opzet sluit aan op de opzet van de Begroting.
ο
In de Jaarstukken 2023 zijn de 3 W-vragen ook per programmalijn opgenomen. Aanvullend hierbij is dat de W-vraag 'Wat heeft het gekost?' nu ook toegelicht is in het onderdeel van het Jaarverslag in plaats van bij het onderdeel van de Jaarrekening.
Beleid Deze beknopte beleidssamenvatting heeft tot doel u inzage te geven in een beperkt aantal opvallende ontwikkelingen tijdens het afgelopen jaar. Dus zeker niet uitputtend, daarvoor verwijzen wij u graag naar de betreffende programma's.
Het gaat gemiddeld genomen goed in Venlo, met haar inwoners en met de gemeentelijke organisatie. Dat is zichtbaar. Niet alleen in het (opnieuw) gedaalde aantal huishoudens met een langdurig laag inkomen, de toegenomen bouwactiviteiten, de verder gedaalde leegstand in onze binnenstad of de verder verbeterde financiële kengetallen van de organisatie. Het is ook zichtbaar in het opnieuw toegenomen vertrouwen van onze inwoners in het gemeentebestuur. In u als raad en in de keuzes die u maakt.
En onze stad is opnieuw gegroeid. Het aantal Venlonaren nam opnieuw toe, naar 103.677. Per saldo een groei van 335. En dat is goed nieuws. Niet alleen neemt daardoor de gemiddelde leeftijd en daarmee de demografische druk licht af, maar ook voor een omgeving waarin het arbeidsaanbod schaars is. Venlo heeft nieuwe inwoners nodig om op termijn haar voorzieningen en welvaart in stand te houden.
De regio Nijmegen en de Brainportregio rondom Eindhoven in het bijzonder laten een robuuste ontwikkeling zien. Dat biedt kansen om niet alleen te bouwen voor de eigen behoefte, maar ook een deel van de bovenregionale vraag op te vangen. Er zijn daarmee perspectieven mogelijk, die recent nog als niet realistisch konden worden gezien. Perspectieven die niet alleen kunnen bijdragen aan een verdere differentiatie en verbetering van de woon- en leefkwaliteit in Venlo, maar ook aan de 5 | JAARSTUKKEN 2023
leefbaarheid van onze dorpen en wijken. In het verlengde daarvan hebben wij -gezamenlijk met ueen verstedelijkingsopgave voorbereid, inclusief een doorontwikkeling van Venlo naar een stad met 125.000 inwoners. In maart vorig jaar hebben we een woondeal ondertekend, die goed aansluit bij deze ambitie en de landelijke ambitie om tot 2030 bijna 1 miljoen woningen toe te voegen.
Tegelijkertijd hebben we in 2023 de voorbereidingen afgerond om een soepele invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 mogelijk te maken en zijn we gestart met de ontwikkeling van de omgevingsvisie. De Atlas Venlo 2040, waarin trends en ontwikkelingen op Venlose schaal zijn vertaald, is daar een tussenproduct van.
Nieuwe plannen ontwikkelen en initiatieven nemen betekent ook dat we -meer dan in het verledeninwoners en belanghebbenden daarbij betrekken. In relatie tot ruimtelijke plannen is dit inmiddels een verplichting en ook het coalitieakkoord is heel helder ten aanzien van onze ambitie om goed naar de wensen en behoeften van onze inwoners te luisteren en aansluiten bij hetgeen zij nodig hebben om zelf tot initiatieven te komen. In januari stelde u daartoe het beleidskader burgerbetrokkenheid vast, waarin ook de aanbevelingen uit het eerder gehouden rekenkameronderzoek zijn meegenomen. Een voorbeeld van de wijze waarop wij hieraan gezamenlijk met inwoners invulling geven zijn de wijk- en dorpsdraaiboeken met betrekking tot (de te nemen maatregelen en rolverdeling bij) hoogwater.
Het afgelopen jaar stond ook in het teken van het 60-jarig partnerschap tussen Krefeld en Venlo. Beide steden hebben dit jubileum aangegrepen om gezamenlijk een partnerschapsovereenkomst aan te gaan met de Oekraïense stad Kropyvnytskyi, om zo onze solidariteit met Oekraïne tot uitdrukking te brengen.
Samenwerken doen we niet alleen grensoverstijgend, maar vooral ook binnen Noord-Limburg. Zo hebben we uitvoering gegeven aan de afspraken uit de bestaande Regio Deal met het Rijk en voorbereidingen getroffen voor de aanvraag voor een nieuwe Regio Deal. En met succes. In 2024 mogen we van het Rijk een nieuwe Regio Deal aanvragen met een Rijksbijdrage van € 10 miljoen, te vermeerderen uiteraard met onze eigen bijdrage en bijdragen van derden.
Het is binnen de sector gemeenten in 2023 veel gegaan over het financieel ravijn. We hebben de afgelopen jaren te maken gehad met een kabinet dat buitengewoon ambitieus was op tal van terreinen en tegelijkertijd financiële afspraken met de overheidslaag die geacht werd hieraan uitvoering te geven, niet nakwam. En hoewel Venlo er financieel relatief goed op staat en we bij het maken van keuzes een solide financiële koers hebben gevolgd, kijken we met enige zorg naar deze ontwikkeling. Daar hebben we u al eerder over geïnformeerd. Het is immers niet duidelijk wat dit in financiële zin voor ons, maar ook voor de sector gemeenten als geheel en voor onze lokale voorzieningen gaat betekenen.
6 | JAARSTUKKEN 2023
Tegen de achtergrond van de behoefte om de begroting in de toekomst minder te belasten bij afwegingen rondom de voor de toekomst van Venlo majeure strategische opgaven met een groot maatschappelijk rendement heeft u in 2023 het Strategisch investeringsfonds vastgesteld.
We zijn -in het voorjaar van 2024- halverwege de bestuursperiode aangekomen. Inmiddels hebben we vast kunnen stellen dat nagenoeg alle in het coalitieakkoord opgenomen activiteiten zijn gestart en deels al zijn gerealiseerd. We hebben de verwachting dat we daarmee op koers liggen om alle afspraken uit coalitieakkoord in deze bestuursperiode uit te voeren.
7 | JAARSTUKKEN 2023
Financieel Financiële positie Inleiding De financiële positie speelt een belangrijke rol binnen de te maken integrale afwegingen over de te varen koers op de korte, maar vooral op de strategische en daarmee de (middel)lange termijn. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgaven van de stad. Het te bereiken maatschappelijk rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke doelstellingen zijn hierbij van belang.
Conclusie financiële positie De begroting 2023, welke is vastgesteld in november 2022, was een nadere uitwerking van de kadernota 2023-2026, aangevuld met de opdrachten zoals die voortvloeien uit het door u vastgestelde coalitieakkoord 'Samen verder bouwen aan een gezond Venlo'. In het coalitieakkoord heeft u immers heldere inhoudelijke en financiële kaders opgenomen waarbij u reeds geanticipeerd en een heldere koers bepaald hebt gericht op de onzekere tijden met betrekking tot de structurele middelen die vanuit het Rijk komen vanaf 2026. In de (meerjaren)begroting 2023 zijn incidentele middelen gekoppeld aan mogelijkheden en ontwikkelingen om hiermee op termijn tot structurele verbeteringen van onze exploitatie te komen, zoals investeringen in verduurzaming, voor 'ontwikkelend beheer, optimalisering van de samenloop tussen verschillende ingrepen in de openbare ruimte en optimalisatie van het beschikbare vastgoed. Tevens zijn er middelen gekoppeld aan doelstellingen die te relateren zijn aan Specifieke Uitkeringsmiddelen (SPUK-middelen) van het Rijk. Een begroting die hierdoor flexibel(er) en wendbaarder gemaakt is, zodanig dat we snel kunnen inspelen op cofinancieringsmogelijkheden die zich voordoen.
Het jaar 2023 kenmerkte zich ook in financiële zin nog altijd met majeure externe ontwikkelingen en uitdagingen zoals de oorlog in Oekraïne, grondstofschaarste en forse stijging van de inflatie. Gemeenten zijn hierbij ook gevraagd om extra regelingen uit te voeren waarvoor middelen beschikbaar zijn gesteld zoals de uitvoering van de energietoeslag en de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne.
Hoewel er eind 2023 nog geen structurele afspraken zijn gemaakt voor een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026, is een goede balans gevonden in enerzijds uitvoering geven aan de maatschappelijke uitdagingen en het beschikbaar zijn van incidentele middelen welke door u gereserveerd worden in zogenaamde bestemmingsreserves. Het totaalbedrag aan bestemmingsreserves bedraagt per 31-12-2023 € 108,2 miljoen. U heeft als raad aan deze middelen concrete doelstellingen ic opdrachten gekoppeld waaraan (de komende jaren) uitvoering gegeven wordt. Een bedrag dat voor nu een (tijdelijke) positieve invloed heeft op de financiële kengetallen.
Evenals in 2021 en 2022 zijn er ook in 2023, weliswaar voor een kleiner bedrag, bedragen aan het resultaat vrijgevallen omdat middelen van het Rijk zeer laat ontvangen zijn die wel in 2023 8 | JAARSTUKKEN 2023
verantwoord moeten worden maar welke in 2024 leiden tot het uitvoeren van de activiteiten. Tevens zijn er bedragen vrijgevallen als gevolg van verslagleggingsregels waaraan concrete verplichtingen ten grondslag liggen en zijn er incidentele middelen vrijgevallen waarbij de werkzaamheden over de jaargrens heen zullen plaatsvinden. Hiertoe zullen bij de behandeling van de jaarrekening verzoeken tot bestemming van het resultaat worden gedaan.
Ondanks de bijzondere ontwikkelingen en crisissen zijn wij in financiële zin voordelig binnen de vastgestelde kaders gebleven en bedraagt het financieel resultaat € 16,2 miljoen na verrekening met de reserves. Bij de FinRap werd een geprognosticeerd resultaat gerapporteerd van € 10,5 miljoen. Het resultaat is, op hoofdlijn, per saldo incidenteel. Als gevolg van voornoemde ontwikkelingen zijn de financiële indicatoren verder verbeterd. Hierbij wordt opgemerkt dat het voor een (groot) deel betrekking heeft op 'uitgestelde' reserveringen. Met andere woorden bij besteding van de gereserveerde middelen op basis van de door uw raad vastgestelde doelstellingen zullen de bestemmingsreserves verminderen en daardoor impact hebben op de financiële positie op de middellange termijn.
Ontwikkelingen financiële verhoudingen De langlopende gesprekken tussen het Rijk en de VNG zijn nog altijd niet afgerond. De doorgevoerde 'korting' van het Rijk op het gemeentefonds van € 3 miljard is nog altijd van toepassing. Daarnaast heeft het Rijk, éénzijdig en ondanks het controversieel verklaren van het voorstel de nieuwe financieringssystematiek op basis van Bruto Binnenlands Product doorgevoerd. De nieuwe financieringssystematiek is ontoereikend voor het opvangen van autonome ontwikkelingen van bijvoorbeeld de te verwachten hogere groei van de zorgkosten door de vergrijzing en infrastructuur (uitbreiding, vernieuwing, renovatie, onderhoud en beheer). De gesprekken met het Rijk verlopen moeizaam. Het demissionaire kabinet heeft in de voorjaarsnota 2024 een aantal maatregelen opgenomen die een relatie hebben met de financiële verhoudingen. Wij zien de maatregelen van het demissionaire kabinet slechts als een reparatie van een beperkt deel van de financiële problematiek bij gemeenten. Op basis van de maatregelen vervolgt de VNG de inzet richting de formatietafel om alsnog te komen tot een goede balans tussen taken en middelen. Dit betekent dat de ontwikkeling van het (meerjaren)begrotingsperspectief diffuus blijft.
Beoordeling financiële positie De beoordeling van de financiële positie, waarop de conclusie gebaseerd is, vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. Schematisch ziet dit er als volgt uit:
9 | JAARSTUKKEN 2023
De tactische doelstellingen zijn elk voorzien van één of meerdere kengetallen. Deze kengetalleninclusief een analyse en beoordeling- worden uitgebreid toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (kengetallen financiële positie) en in de paragraaf financiering. In deze paragraaf worden de belangrijkste conclusies weergegeven.
Financieel resultaat De doelstelling is een structureel sluitende begroting. De jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van € 16,2 miljoen na verrekeningen met de reserves. Het saldo van baten en lasten voor verrekening met de reserves bedraagt € 30,3 miljoen positief. Dit betekent dat er een bedrag van per saldo € 14,1 miljoen is toegevoegd aan de (bestemmings)reserves (het saldo van onttrekkingen aan reserves € 26,0 miljoen en toevoegingen aan de reserves € 40,1 miljoen. In het overzicht van baten en lasten worden de verschillen ten opzichte van de bijgestelde begroting op programmaniveau inclusief de algemene middelen verder toegelicht.
Het rekeningsresultaat ad € 16,2 miljoen is € 5,7 miljoen positiever ten opzichte van de bijgestelde begroting in de FinRap ad € 10,5 miljoen. De grootste verschillen zijn, per saldo:
Vrijgevallen bedragen van niet (geheel) gerealiseerde opdrachten,
€ 3,7 miljoen
V
Vrijval ESF subsidie van gemaakte kosten voorgaande jaren
€ 1,9 miljoen
V
Jeugd (o.a. afrekening verdeelsleutel)
€ 1,7 miljoen
V
'Aanwending' voorziening egalisatie afval
€ 1,2 miljoen
V
Overheadkosten (o.a. energie)
€ 2,5 miljoen
N
Afboeking activa op basis van verslaggevingsregels (bewegings)onderwijs
€ 1,5 miljoen
N
verslagleggingsregels en ontvangen bedragen decembercirculaire
10 | JAARSTUKKEN 2023
Voldoende weerstandscapaciteit De doelstelling is het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van geïdentificeerde risico's, waarbij de risicobereidheid is: "Venlo wil geen risicomijdende gemeente zijn".
De ratio weerstandsvermogen bedraagt, op basis van de direct beschikbare middelen 2,10. Dit is een lichte verbetering met de verwachting ten opzichte van de (gewijzigde) begroting 2023 (2,06). Deze verbetering wordt veroorzaakt door een daling van het gekwantificeerde risicoprofiel (benodigde weerstandscapaciteit). De ratio bevindt zich hierbij licht boven de door u vastgestelde streefwaarde van tussen de 1,4 en 2,0. Hierbij wordt opgemerkt dat niet gekwantificeerde risico's zoals de mogelijke consequenties en gevolgen van de energietransitie en klimaatadaptatie niet in het risicoprofiel zijn opgenomen. Op basis van de jaarrekening voldoen wij aan de vastgestelde doelstelling.
De solvabiliteitsratio bedraagt 35% en is 4% hoger dan de primaire begroting (31%) en gelijk aan de (gewijzigde) begroting (35%). Het eigen vermogen is circa € 40,0 miljoen hoger dan de begroting na wijziging. Het gerealiseerde jaarrekeningresultaat ad € 16,2 miljoen zorgt voor een stijging van 3%, de hogere reserves voor een stijging van 4%. Mede door het hoger eigen vermogen en de flinke toename van vooruit ontvangen bedragen is het balanstotaal € 112,0 miljoen hoger dan de begroting na wijziging. Dit heeft een verlagend effect van 7% op de solvabiliteit. Per saldo heffen de effecten elkaar op.
Opgemerkt wordt dat een belangrijk deel van het eigen vermogen, zijnde € 108,2 miljoen bestemmingsreserves, gekoppeld is aan de door uw raad vastgestelde doelstellingen i.c. realisatie van de maatschappelijke opgave. Realisatie van deze doelstellingen i.c. deze maatschappelijke opgaven zal daarmee een negatief effect krijgen op de omvang van de solvabiliteitsratio.
Wendbare begroting Bij deze doelstelling gaat het om de bepaling of de begroting voldoende wendbaar is om tijdig te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Het kapitaallastenplafond is in 2023 structureel niet overschreden.
De structurele exploitatieruimte is voor 2023 positief en bedraagt 9% en is daarmee positiever ten opzichte van de primitieve begroting (2,5%) en licht lager ten opzichte van de (gewijzigde) begroting (10,0%). De ratio ligt daarmee substantieel boven de door uw raad vastgestelde streefwaarde van groter dan 0. Dit betekent dat op basis van deze jaarrekening onze structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Hierbij wordt opgemerkt dat het gaat om de structurele exploitatieruimte zoals gedefinieerd in het Besluit Begroting en Verantwoording. Indien we de rekening afzetten ten opzichte van de begroting 2024-2027 dan blijkt uit de interne analyse dat de verwachting is, dat per saldo, het structureel effect nihil is. Dit geeft aan het bijzondere en incidentele karakter van het rekeningresultaat 2023. 11 | JAARSTUKKEN 2023
Acceptabele schuld De doelstelling is dat de schuldpositie van de gemeente Venlo zich op een acceptabel niveau bevindt waarbij de door de gemeenteraad vastgestelde streefwaarden van de netto schuldquotes < 90% bedraagt. De schuldquotes (26% en 19%) bevinden zich in 2023 hiermee ruim binnen de door u vastgestelde streefwaarden en zijn substantieel lager dan op basis van de primitieve begroting (respectievelijk 48% en 41%) en lager dan op basis van de (gewijzigde) begroting verwacht werd (respectievelijk 33% en 27%). Positieve effecten op de netto schuld zijn voornamelijk het jaarrekeningresultaat van € 16,2 miljoen en per saldo € 26,0 miljoen minder onttrekkingen aan reserves en voorzieningen. Daartegenover staan € 5,4 miljoen van met name investeringssubsidies die niet in 2023 zijn verantwoord op betreffende investering en nog staan verantwoord onder vooruitontvangen bedragen.
Exploitatieoverzicht Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023 Baten
526.801
497.914
544.449
537.803
-6.646
Lasten
491.020
501.083
527.231
507.551
19.680
Totaal saldo baten en lasten
35.780
-3.169
17.219
30.252
13.034
Onttrekkingen aan reserves (baten)
30.046
21.753
27.429
26.038
-1.391
Toevoegingen aan reserves (lasten)
45.538
18.508
34.133
40.100
-5.967
Totaal saldo verrekeningen met reserves
-15.492
3.244
-6.705
-14.063
-7.358
Totaal resultaat
20.288
76
10.514
16.190
5.676
In onderstaande tabel is het jaarrekening resultaat uitgesplitst per programma. Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023 1. Gezond en actief Venlo
-212.717
-198.927
-212.133 -208.584
3.549
2. Leefbaar Venlo
-59.799
-51.228
-51.283
-49.584
1.698
3. Grenzeloos Venlo
-101
144
-93
-594
-500
4. Welvarend Venlo
-6.511
-7.863
-8.566
-7.696
870
5. Centrumstad Venlo
-17.562
-15.665
-17.057
-17.174
-116
6. Circulaire en duurzame hoofdstad
-1.750
-5.510
-5.516
-4.737
779
Algemene middelen
318.729
279.125
305.162
304.558
-604
Totaal resultaat
20.288
76
10.514
16.190
5.676
In het hoofdstuk Programmaverantwoording staat een toelichting op de grootste afwijkingen op de inhoud van de programma's en de programmalijnen.
12 | JAARSTUKKEN 2023
Toelichting rekeningresultaat Saldo rekening 2023
FinRap 2023
JRK 2023
10.514
16.190
In bovenstaande tabel wordt het jaarrekeningresultaat afgezet tegen het geprognosticeerde resultaat van de FinRap 2023.
De voorliggende jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Voor een toelichting op het resultaat verwijzen we naar deze beide delen. De inhoudelijke en financiële toelichting op de vragen "Wat hebben wij bereikt? ", "Wat hebben we daarvoor gedaan" en "Wat heeft het gekost?" staan in de programmaverantwoording in het jaarverslag. In de jaarrekening zijn de balans en de toelichting hierop opgenomen.
Samenvatting grondbedrijf De gemeenteraad besluit op basis van aparte voorstellen over de financiële kaders van strategische aankopen en de voorbereiding en uitvoering van grondexploitaties. Voor kleinere aankopen en projecten stelt zij verzamelkredieten vast in het kader van de begroting. Het college wijst ten laste van de verzamelkredieten, kredieten toe aan afzonderlijke aankopen en projecten. Het college verantwoordt dit in deze jaarrekening.
Wijzigingen in de financiële kaders worden eveneens via de PenC-cyclus (deze jaarrekening) aan de gemeenteraad voorgelegd en verantwoord. Dit geldt niet voor wijzigingen door forse planwijzigingen. Voor een transparante besluitvorming stellen we in de jaarrekening voor: 1.
kennis te nemen van de toewijzing van kredieten aan afzonderlijke grondexploitaties en strategische aankopen door het college ten laste van de verzamelkredieten 2023 (tabel 1).
2.
in te stemmen met de gewijzigde financiële kaders van grondexploitaties zoals verwerkt in deze jaarrekening: a. de herziene grondexploitatiebegrotingen (conform tabel 2) b. de aanpassing (vermeerdering) van de voorzieningen ter dekking van de geraamde grondexploitatietekorten met per saldo € 1,5 miljoen (conform tabel 2), c.
de aanpassing (vermindering) van de kredieten voor de voorbereiding en uitvoering van de grondexploitaties met per saldo € 11,1 miljoen (conform tabel 3)
d. de aanpassing (vermindering) van het netto-risico met betrekking tot de grondexploitaties met per saldo € 0,7 miljoen (conform tabel 4)
13 | JAARSTUKKEN 2023
TABEL 1: Beschikbare en toegekende kredieten bedragen in euro's KREDIET
beschikbaar
toegekend
Totaal
8.000.000
2.113.015
In 2023 werden elf nieuwe grondexploitaties gestart en werden er elf afgesloten. Per saldo was er een positief resultaat van ruim € 0,4 miljoen.
TABEL 2: Nieuwe grondexploitatieramingen en aanpassing van de voorziening bedragen in euro's HERZIENE GREX-BEGROTING Totaal
resultaat vorig jaar
aanpassing voorziening
172.123.533 -25.399.387 -23.015.505
-2.383.882
kosten Opbrengsten 197.522.920
geraamd resultaat
Totaal op contante waarde
-1.523.149
De Voorziening Nadelige Exploitatieresultaten steeg. Dit komt voornamelijk door het gestegen tekort van de langlopende grondexploitatie Kazernekwartier. De Voorziening Nadelige Exploitatieresultaten is conform voorschriften aangevuld tot een bedrag van € 26,0 miljoen per 31 december 2023. TABEL 3: Nieuw geraamde grondexploitatiekosten en aanpassing kredieten bedragen in euro's HERZIENE GREX-kredieten Totaal
kosten vorig jaar
kosten 189.184.556
aanpassing krediet
200.245.356 -11.060.800
Naast wijzigingen in de kostenramingen van de grondexploitaties zijn een aantal grondexploitaties toegevoegd en afgesloten. Per saldo nemen de totaal geraamde investeringen in de lopende grondexploitaties af met € 11,1 miljoen. Dit komt voornamelijk door het afsluiten van grondexploitatie Masterplan Arcen en Velden.
TABEL 4: Nieuw geraamde netto-risico's van de grondexploitaties bedragen in euro's HERZIENE RISICO-profiel
netto-risico
risico vorig jaar
aanpassing risico
Totaal
16.200.000
16.922.500
-722.500
Het geraamde netto-risico (ook wel: gewogen risico) in de grondexploitatieprojecten neemt af met € 0,7 miljoen). Dit komt met name doordat risico’s feitelijk zijn opgetreden in Kazernekwartier. Dit afgenomen risico is verwerkt in de gemeentelijke weerstandsratio zoals opgenomen in deze jaarrekening. TABEL 5: Ontwikkeling Algemene Grondreserve in 2023 bedragen in euro's ALGEMENE GRONDRESERVE 14 | JAARSTUKKEN 2023
Beginstand 1-1-2023
10.000.000
Totaal toevoeging
3.928.912
Totaal onttrekking
3.928.912
Eindstand 31-12-2023
10.000.000
De Algemene Grondreserve kwam uit op € 10,2 miljoen, waarna volgens afspraak met de raad een bedrag van € 0,2 miljoen is afgedragen aan de Algemene Reserve. De Algemene Grondreserve bedraagt ultimo 2023 daarom exact € 10,0 miljoen. Dat is gelijk aan de vorige jaarrekening.
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar de paragraaf Grondbeleid en de bijlagen Grondbedrijf in deze jaarrekening 2023.
Restant investeringsbudgetten
Investeringsbudgetten t/m 2023*
Budget
Begrote Realisatie Realisatie kasstroom t/m 2022 2023 2023
Restant budget
377.521
145.314
172.849
69.196
59.358
* Exclusief grondexploitaties
Investeringsuitgaven gaan vaak over meerdere jaarschijven. Begrotingstechnisch hebben we er rekening mee gehouden dat we in jaarschijf 2023 voor € 69,2 miljoen aan investeringsuitgaven zouden doen. Bij de FinRap 2023 zijn de verwachte investeringsuitgaven 2023 op basis van actuele inzichten bijgesteld naar € 66,9 miljoen. Daadwerkelijk is er voor € 59,4 miljoen aan investeringsuitgaven 2023 gerealiseerd. Ten opzichte van de Finrap 2023 is 89% gerealiseerd en ten opzichte van de begrote investeringsuitgaven(kasstroom) 2023 is dat 86%.
De belangrijkste afwijkingen(onderschrijdingen) > € 200.000 ten opzichte van de begrote kasstroom 2023 worden veroorzaakt op onderstaande investeringsbudgetten: •
Zonnepanelen particuliere daken
•
Ontwikkelend Beheer
•
Nieuwbouw Stadskantoor
•
Vervanging Civiele Objecten
•
Camera's Glasvezelnetwerk
•
Aanpassen Grubbenvorsterweg
•
Sportpark Herungerberg
•
Verkeersregelinstallaties 2022
•
Velddijk Vervangende nieuwbouw
•
Klimaatbeheer Commissaris
•
Nieuwbouw zwembad De Wisselslag
•
GVVP 2016 15 | JAARSTUKKEN 2023
•
Herinrichting O.R. Antoniuslaan Blerick
•
Impuls groenonderhoud
•
Multimodale Ontwikkeling Industriehaven
•
Gebiedsontwikkeling Venlo Noord
•
Lage loswal 't Bat
•
FHK Infrastructuur
•
Woonwagen locatie Kaldenkerkerweg
•
Basis op orde houden groen 2023
Er zijn verschillende redenen voor deze afwijkingen. Denk aan vertraging in de voorbereiding, aanbesteding, weersomstandigheden, beschikbare capaciteit en/of leveringsproblemen.
Daarnaast zijn er op een aantal investeringsbudgetten ook meer uitgaven gerealiseerd dan begroot. Deze afwijkingen > 200.000 zijn gerealiseerd op onderstaande investeringsbudgetten: •
Onderdoorgang Vierpaardjes
•
Uitbreiding VSO-LZ de Wijnberg
•
Uitbreiding Groeneveldschool
•
Renovatie OJBS De Toermalijn
•
Vastenavondkamp ruimtelijk-fysieke visie
•
Uitbreiding Sportpark Vrijenbroek
•
Flexwoningen Daelweg
•
Kazernekwartier OR fase 1
Deze afwijkingen leiden, behalve bij Uitbreiding Sportpark Vrijenbroek, niet tot een overschrijding van het investeringsbudget. Deze afwijkingen zijn verschuivingen in de tijd. Voor meer informatie verwijzen wij naar de toelichting bij de programmalijnen.
16 | JAARSTUKKEN 2023
JAARVERSLAG
17 | JAARSTUKKEN 2023
PROGRAMMAVERANTWOORDING 1. Gezond en actief Venlo Het programma Gezond en Actief Venlo raakt alle inwoners van onze gemeente. Met dit programma willen we bereiken dat onze inwoners zoveel mogelijk zelfredzaam en samenredzaam zijn. Hierbij bieden we, binnen de vastgestelde financiële kaders, passende ondersteuning aan onze inwoners. Passend varieert van laagdrempelige initiatieven gericht op sport, gezondheid en preventie tot en met zwaardere ondersteuningsvragen op het vlak van bijvoorbeeld Wmo en jeugdzorg.
In 2023 is het beleidskader Fier op Venlo (FOV) verder geïmplementeerd en zijn de beleidskaders geldzorgen en gemeenschapsaccommodaties vastgesteld. Met het vaststellen van het meerjarige beleidskader geldzorgen en interventies die daarbij horen, kon het Venlo-fonds in 2023 grotendeels worden afgerond.
In grote lijnen is alles conform de programmabegroting uitgevoerd. Inhoudelijk waren er ook in 2023 oplopende personeelstekorten in de zorg. Hiermee was het een uitdaging om inwoners tijdig van passende zorg te voorzien. In goede afstemming met partners in het veld is het gelukt om hier passende afspraken over te maken. Ook zijn we in 2023 gestart met het herstelplan van de Mutsaersstichting en de verdere invulling van de doordecentralisatie overeenkomst met OGVO. Beiden krijgen in 2024 meer vorm. Tot slot zijn we in 2023 ook gestart met de voorbereiding van de hervormingsagenda jeugd, het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
In het jaarverslag leest u per programmalijn een uitgebreidere inhoudelijke en financiële verantwoording. Exploitatie Middelen per programma 1. Gezond en actief Venlo
Baten / Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil Lasten 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023 Baten
80.423
63.116
98.156
100.823
2.667
Lasten
280.648
263.981
309.355
306.976
2.379
-200.224
-200.865
-211.199 -206.153
5.046
Saldo baten en lasten Onttrekkingen aan reserves
Baten
2.122
2.337
9.537
8.888
-649
Toevoegingen aan reserves
Lasten
14.615
399
10.470
11.319
-849
Saldo verrekening met reserves
-12.493
1.938
-934
-2.431
-1.497
Totaal resultaat programma
-212.717
-198.927
-212.133 -208.584
3.549
18 | JAARSTUKKEN 2023
Middelen per programmalijn inclusief mutaties reserves
Baten / Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil Lasten 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023
Gezond en Vitaal
Baten
3.701
3.941
5.818
5.962
144
Lasten
18.128
16.204
19.547
20.199
-652
Subtotaal Gezond en Vitaal Ontplooiing
-14.427
-12.263
-13.730
-14.238
-508
Baten
10.710
8.093
11.045
10.559
-486
Lasten
22.504
20.983
24.323
24.762
-440
-11.794
-12.890
-13.277
-14.203
-926
Baten
60.300
45.017
83.178
85.555
2.376
Lasten
123.230
94.343
139.283
136.584
2.699
-62.930
-49.326
-56.104
-51.029
5.075
7.834
8.402
7.651
7.636
-16
Subtotaal Ontplooiing Meedoen Subtotaal Meedoen Zelfredzaamheid
Baten
131.401
132.850
136.673
136.749
-76
Subtotaal Zelfredzaamheid
Lasten
-123.567
-124.448
-129.021 -129.114
-92
Totaal resultaat programma
-212.717
-198.927
-212.133 -208.584
3.549
Investeringsbudgetten Budget
Begrote Realisatie Realisatie kasstroom t/m 2022 2023 2023
Restant budget
Gezond en Vitaal
36.482
5.127
4.556
4.034
27.322
Ontplooiing
44.421
21.550
7.104
8.612
14.259
Meedoen
1.042
65
977
801
176
81.945
26.741
12.637
13.446
41.757
Zelfredzaamheid Totaal investeringsbudgetten
In de Samenvatting, onderdeel Financieel, zijn de restant investeringsbudgetten opgenomen. Hierin staat op welke investeringen de grootste afwijkingen ten opzichte van de begrote uitgaven 2023 zijn ontstaan. Meer informatie staat in de verantwoording van de investeringsbudgetten per programmalijn.
Gezond en vitaal Inleiding Voor de programmalijn Gezond & Vitaal draaien de activiteiten op het vlak van gezondheid, sport en bewegen weer volledig op niveau na twee jaren corona. We hebben ingezet op de verdere uitvoering van de Venlo.fit sportvisie 2030 en het gezondheidsbeleid. Ook zijn de voorbereidingen voor het nieuwe zwembad en herontwikkeling van de sportkern Herungerberg doorgezet. De drie kunstgrasvelden zijn gerealiseerd volgens de afspraken in het coalitieakkoord. Financieel kent deze programmalijn enkele vooral technische afwijkingen.
Wat hebben we bereikt Doel: een bijdrage leveren aan de gezondheid en kwaliteit van leven van onze inwoners. 19 | JAARSTUKKEN 2023
In 2023 zijn de volgende resultaten bereikt: •
Inwoners zijn meer gestimuleerd om te gaan sporten, bewegen en gezond te leven. Vooral ook kwetsbare inwoners en inwoners met gezondheidsachterstanden (indicator beweegnorm).
•
Er wordt meer gewerkt volgens de visie positieve gezondheid door de principes van positieve gezondheid te verankeren in de uitvoeringsactiviteiten (indicator waardering die inwoners geven aan hun gezondheid). We zijn ook gestart met een pilot positieve gezondheid in de wijk.
•
Er is meer inzet gepleegd op het vergroten van de kansengelijkheid (indicator leefstijlscore) om de gezondheidsachterstanden te verkleinen.
•
Sportverenigingen zijn toekomstbestendiger en vitaler geworden. We hebben een groot aantal sportvereniging (57) ondersteund. Aan een aantal grotere sportverenigingen zijn verenigingsmanagers gekoppeld voor meer professionele ondersteuning.
•
Het aantal inwoners dat lid is van een sportvereniging is gestabiliseerd, en niet meer gedaald zoals een aantal jaren geleden.
•
Door te investeren in een meer vitale, toekomstbestendige en duurzame sportinfrastructuur zorgen we dat de Venlose inwoner laagdrempelig kan blijven sporten bij een gemeentelijke sportaccommodatie en kwalitatief kan bewegen in de eigen leefomgeving.
Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoering gezondheidsbeleid 2021-2025 Op grond van het vastgestelde gezondheidsbeleid (als onderdeel van FOV) is de voorbereiding voor een meerjarig uitvoeringsprogramma “Gezond & Vitaal” gestart. Dit programma is de leidraad voor het sport- en het gezondheidsbeleid. In 2023 gaven we op verschillende vlakken uitvoering aan het gezondheidsbeleid:
•
In 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord door het Rijk vastgesteld. Dit is een akkoord waarin Rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars bouwen aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. We doorbreken de schotten en werken domeinoverstijgend vanuit samenhang om zo bij te dragen aan de beweging naar ‘de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Gemeenten ontvangen via een Brede SPUK middelen om te werken aan deze opgave. Wij stelden een plan van aanpak vast voor de uitvoering van dit akkoord. In 2023 zijn we begonnen met de uitvoering van dit akkoord.
•
In 2023 is voor het IZA een regiobeeld en regioplan in samenwerking met zorgpartners, GGD Limburg Noord en zorgverzekeraar vastgesteld. Ook is er een samenwerkingsovereenkomst inclusief mandaat structureel vastgesteld in samenwerking met de 14 gemeenten uit de regio Midden- en Noord Limburg.
•
De eerdere ingezette bewegingen rond het regionaal preventieakkoord, de rookvrije generatie, één tegen eenzaamheid en dementievriendelijk Venlo zijn voortgezet in 2023.
•
In 2023 is er in het kader van het maatschappelijk beleidskader Fier opVenlo een voedselagenda opgesteld. Er zijn gestart met de uitvoering. 20 | JAARSTUKKEN 2023
•
De Provinciale aanpak overgewicht (Keigezond) is in 2023 voortgezet. De aanpak heeft als doel om jeugdigen met overgewicht lekker in hun vel te laten zitten en te werken aan een gezonde leefstijl.
•
Via “De Gezonde Basisschool van de Toekomst” wordt een stevige basis en totaalaanpak voor het breed versterken van het welzijn van kinderen in aandachtswijken gelegd. In 2023 hebben we verdere stappen gezet. Inmiddels zijn 8 scholen gestart met de volledige interventie. Twee scholen zijn in voorbereiding. Door de start van het Venlo-fonds is het aantal deelnemende scholen toegenomen van 7 naar 10 scholen.
•
In samenwerking met de GGD is er een scenario voor eenzaamheid binnen het aanbod van de Risk Factory (belevingsgerichte gezondheidseducatie in de oude brandweerkazerne) voor senioren gerealiseerd.
•
De regionale aanpak valpreventie is in 2023 definitief in uitvoering gegaan. Hiermee trainen we inwoners om het aantal valincidenten en ziekenhuisopnames te voorkomen.
In 2023 hebben we het volgende gedaan om sport en bewegen te bevorderen: In 2023 gaven we aan de hand van de vier pijlers uit de sportvisie uitvoering aan het sportbeleid. •
Pijler 1 Wij leren bewegen (vitale jeugd): Samen met de kinderopvang en het onderwijs zijn diverse projecten uitgevoerd om kinderen vitaal te laten opgroeien. De projecten dragen er aan bij dat kinderen van 0 tot 18 jaar in aanraking komen met sport, bewegen, motorische vaardigheden en gezondheid.
•
Pijler 2 Bij ons beweegt iedereen: De 'afstand tot de sport' is verkleind voor groepen inwoners waarvoor sporten en bewegen minder toegankelijk zijn. Bijvoorbeeld door het project "Beweegpas" voor inactieve senioren. Met Iedereen Kan Sporten (IKS) zijn inwoners met een beperking in beweging gebracht met een divers aangepast aanbod.
•
Pijler 3 Sportverenigingen en haar voorzieningen: We boden diverse verenigingen ondersteuning voor het toekomstbestendig en vitaal houden van de vereniging. Wat opvalt is dat steeds meer verenigingen onderling de samenwerking opzoeken in de buurt of per sporttak. Na de hockeyfusie heeft dit in 2023 ook geleid tot een onderzoek naar een fusie tussen de handbalverenigingen Handbal Venlo en Handbalvereniging Blerick.
•
Pijler 4 Onze ruimte nodigt uit: De ambitie is dat het laagdrempelig kunnen werken aan gezondheid en beweging, in de wijk en in de openbare ruimte wordt gefaciliteerd. In 2023 is het actieplan hoogwaardige beweegvoorzieningen (als uitvoering van de motie 'Onderzoek mogelijkheden trapveldjes in iedere kern') vastgesteld en aanbesteed. In 2024 gaan we over tot uitvoering en worden de eerste plekken gerealiseerd.
•
Stichting Performance Center Venlo ging verder met het ondersteunen en begeleiden van topsporttalenten uit de gemeente Venlo. De stichting werkt hiervoor nauw samen met een aantal grote sportverenigingen en betrokken partners.
21 | JAARSTUKKEN 2023
In 2023 hebben we het volgende gedaan om onze sportvoorzieningen te versterken: •
Bewegingsonderwijs: we faciliteerden alle basis- en speciaal onderwijs scholen met voorzieningen voor het geven van bewegingsonderwijs in onze gymzalen, sportzalen en sporthallen.
•
Zwembad: in 2023 zijn we gestart met de aanbesteding van het nieuw te bouwen zwembad de Wisselslag. Ook zijn we in 2023 gestart met een onderzoek naar de vorm van beheer en een ondernemingsplan voor het nieuwe zwembad.
•
Sportkern Vrijenbroek (hockeyfusie): In 2023 is de herontwikkeling van het sportpark volledig afgerond. Het sportpark is gereed voor de gefuseerde hockeyclubs. Hockeyclub Delta Venlo maakt sinds het najaar 2023 volledig gebruik van alle nieuwe en gerenoveerde faciliteiten.
•
In 2023 is de businesscase voor de herontwikkeling van sportkern Herungerberg vastgesteld en is de voorbereiding voor de uitvoering gestart. Naar verwachting is deze herontwikkeling in 2025 gereed.
•
In 2023 is de haalbaarheidsstudie naar de vervanging van sporthal Gulick afgerond. De nieuwe sporthal komt op sportkern Bakenbos. Door de realisatie op sportkern Bakenbos maken we dit sportpark nog multifunctioneler en komt op termijn de binnen- en buitensport samen op dit sportpark. De voorbereidingen voor de uitvoering starten begin 2024.
•
Voortkomend uit het coalitieakkoord zijn in 2023 de kunstgrasvelden bij SV Blerick, SV Velden en Sportclub Irene gerealiseerd. Deze kunstgrasvelden zijn halverwege 2023 door de verenigingen in gebruik genomen.
Wat heeft het gekost In deze paragraaf presenteren we het totaal van de baten en lasten per programmalijn. Ook bevat het een overzicht van de investeringsbudgetten ultimo 2023. Als het van toepassing is staat er een toelichting bij.
Voor een nadere toelichting op de personeelskostenbegroting is een toelichting opgenomen in het onderdeel Jaarrekening bij de ‘Personeelskostenbegroting’. Voor de kapitaallasten is een toelichting opgenomen in het onderdeel Jaarrekening bij de ‘Centrale toelichting kapitaallasten’.
22 | JAARSTUKKEN 2023
Exploitatie Programmalijn
Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023
Personeel
77
99
99
95
-4
Reserves
352
484
518
218
-300
Overig
3.273
3.358
5.201
5.649
448
Saldo baten
3.701
3.941
5.818
5.962
144
Personeel
3.502
3.347
3.852
4.018
-167
Kapitaallasten
1.374
1.651
1.392
1.181
212
Reserves
1.538
Overig
11.715
11.206
14.303
15.000
-697
Saldo lasten
18.128
16.204
19.547
20.199
-652
Saldo
-14.427
-12.263
-13.730
-14.238
-508
Binnensportaccommodaties € 500.000 voordeel op de baten Bij de binnensportaccommodaties is er ook een afwijking op de inkomsten. Dit komt door een teruggave energiebelasting van de afgelopen vijf jaar en een hogere SPUK sport-btw teruggave dan begroot.
Sport en Bewegen € 170.000 nadeel op de baten Het gaat hier om een nadeel op de baten door onderschrijding op een deel van de GALA regelingen. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat de regeling pas in Q2 van 2023 definitief is gemaakt. Daarom hadden we geen volledig jaar om de regelingen uit te voeren. In totaal hebben we voor 2023 € 2,2 miljoen voor de GALA regeling (Brede SPUK) van het Rijk ontvangen. Deze middelen zijn verdeeld over diverse organisatieproducten. Maximaal 20% van het budget per onderdeel kan overgeheveld worden naar 2024. De totale realisatie van de Brede SPUK voor 2023 is: € 1,6 miljoen. Hiervan wordt € 182.000 overgeheveld naar 2024. Het resterende bedrag wordt conform de regeling terug overgemaakt naar het Rijk.
Preventieve gezondheidszorg € 151.000 voordeel op de lasten De afwijking op dit budget is te verklaren doordat we uitgaven voor hoogwaardige beweegvoorzieningen en voor het buitenbad niet in 2023 gerealiseerd hebben. We zetten er op in deze kosten in 2024 alsnog te maken. Het gaat dus om nog niet gerealiseerde kosten.
Binnensportaccommodaties € 578.000 nadeel op de lasten en Buitensportaccommodaties € 313.000 nadeel op de lasten Op de organisatieproducten binnensportaccommodaties en buitensportaccommodaties hebben we een negatief financieel resultaat (respectievelijk € 578.000 en € 313.000). Dit negatief financieel resultaat is hoofdzakelijk te verklaren door de enorm gestegen energiekosten. We verwijzen u graag naar de centrale toelichting bij de Algemene Middelen over de gestegen energiekosten.
23 | JAARSTUKKEN 2023
Preventieve gezondheidszorg reserve € 300.000 nadeel op de baten De uitgaven voor het innovatiefonds worden pas vanaf 2024 uitgegeven, vanwege een langere voorbereidingsfase op deze projecten. Om deze reden zijn er in 2023 nog geen uitgaven gedaan, terwijl dit wel verwacht was. Deze uitvoering (en daarmee de uitgaven) volgen in 2024.
Investeringsbudgetten Naam
Budget
Begrote Realisatie Realisatie kasstroom t/m 2022 2023 2023
Restant budget
Gereed 2023
Jaar verwacht gereed
Uitbr. Sportpark Vrijenbroek
4.578
3.615
963
1.392
-428
2024
Nieuwbouw zwembad de Wisselslag
23.478
932
965
567
21.979
2025
250
129
40
17
105
2029
Buitensportaccommodatiebeleid Ren. Zwembad de Wisselslag * Sporthal Gulick
ja 600
47
Sportpark Herungerberg
5.038
10
Aanleg kunstgrasvelden
2.150
394
18
535
2026
700
169
4.859
2025
1.756
1.737
19
2024
31
157
2025
Beweegtoestellen voor senioren
188
Verv. toegangsysteem binspoacc
100
82
100
Voorb.kr.openb.ruimte zwembad
100
50
4
97
Totaal Gezond en Vitaal
36.482
4.556
4.034
27.322
5.127
ja 2026
* Dit budget is reeds eerder afgeraamd. Definitieve afsluiting gebeurt met de vaststelling van deze jaarrekening.
In bovenstaande tabel staan de restant investeringsbudgetten en het jaartal waarin verwacht wordt dat het project volledig gerealiseerd is. In grote lijn zijn de uitgaven conform begroting. Voor een paar budgetten geldt dat een aantal uitgaven die eerder in 2023 begroot waren pas in 2024 gerealiseerd worden. We zien één overschrijding door prijsinflatie bij Uitbr. Sportpark Vrijenbroek. Voor Uitbr. Sportpark Vrijenbroek moet wel nog een SPUK verrekening plaats vinden, waardoor de overschrijding fors lager wordt.
Ontplooiing Inleiding De programmalijn Ontplooiing richt zich op al onze inwoners en in het bijzonder op onze jeugdige inwoners. Uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op optimale en gelijke ontwikkelkansen. Met behulp van doorgaande leer- en ontwikkellijnen en ook doorgaande ondersteuningslijnen werken we hieraan. Samenwerking met en tussen kinderopvangorganisaties, primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs besturen en middelbaar beroepsonderwijs is hierbij een vereiste. Hier horen ook goede onderwijshuisvesting, ondersteuningsstructuren en de vorming van integrale kindcentra bij. Het streven is dat alle jongeren thuis in de buurt onderwijs kunnen volgen door een dekkend onderwijsaanbod. Dit dekkend aanbod staat echter onder druk: wij hebben te maken met een
24 | JAARSTUKKEN 2023
plaatsingsstop binnen diverse (voortgezet) speciaal onderwijs voorzieningen. Diverse malen moesten we kiezen voor een maatwerkoplossing. In samenwerking met de Venlose onderwijsbesturen, Gilde Opleidingen en andere partners is het gelukt Oekraïense jongeren en jonge statushouders een veilige schoolomgeving te bieden. Hiervoor zijn samen met onderwijspartners twee nieuwe voorzieningen gecreëerd: een 10-14 taalklas (jongeren kunnen langer binnen een primair onderwijsschool werken aan hun Nederlandse taal vaardigheden) en een ISK-MBO klas (een internationale schakelklas binnen het MBO, waarbij zowel aan taal als aan een beginnende beroepsopleiding gewerkt kan worden).
Wat hebben we bereikt Doel: onze inwoners in staat stellen zich naar vermogen te ontwikkelen en te ontplooien zodat zij kunnen meedoen in de samenleving. In 2023 hebben wij samen met onze maatschappelijke partners de volgende resultaten bereikt: •
Verdere ontwikkeling en uitvoering van het programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking. Dit kent een breed draagvlak onder alle maatschappelijke partners;
•
12 taalklassen in het primair onderwijs, 2 taalklassen 10-14 jaar, 10 ISK klassen 12-18 jaar, 2 ISKMBO klassen 16-23 jaar;
•
Inzet extra taalaanbod voor doelgroeppeuters (17 groepen) en kleuters (30 groepen) door aanbod van peuter- en kleuterpop;
•
NPO zomerprogramma (15 keer; inzet op ontmoeten, bewegen, cultuur) bezocht door 840 kinderen;
•
17 basisscholen zijn aangesloten bij het jeugdeducatiefonds;
•
5 basisscholen, 1 school voor Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en 1 school voor Voortgezet Onderwijs (VO) nemen deel aan de Rijke schooldag;
•
De renovatie van de Rudolf Steinerschool is voltooid;
•
De uitbreiding van de Taalbrug is gerealiseerd;
•
In 2023 is de nieuwbouw van de Wijnberg school gestart;
•
In Venlo-Oost is de uitbreiding en renovatie van de Groeneveldschool gestart. Dit wordt een kindcentrum, waarbij ook de basisschool Taal en Lent gaat fuseren met de Groeneveldschool;
•
In de wijk Tegelen op de Heide is gestart met de renovatie en uitbreiding van basisschool de Toermalijn, deze uitbreiding gaat leiden tot de vorming van een kindcentrum;
•
Het lokale VSV (Voortijdig Schoolverlaters) percentage is gedaald van 2,77% (195 vsv-ers) in schooljaar 2021-2022 naar 2,59% (179 vsv-ers) in schooljaar 2022-2023. Het landelijk gemiddelde in 2022-2023 was 2,38%.
•
1.236 Venlonaren volgden een traject in de formele en informele volwasseneducatie (taal, rekenen en digitale vaardigheden).
25 | JAARSTUKKEN 2023
Wat hebben we daarvoor gedaan Onderwijsachterstanden beleid (OAB) /gelijke kansen 2 tot en met 18 jaar Het programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking is in 2023 verder doorgezet. Binnen de 4 pijlers van dit programma spelen vele projecten. Binnen de pijler "doorgaande ontwikkeling" voeren we ons onderwijsachterstandenbeleid uit. Hierbij zetten we in op versterking van en de samenwerking tussen kinderopvang en basisschool. Er zijn projecten gestart om de overgang vanuit kinderopvang naar de basisschool te verbeteren. Ditzelfde geldt voor de overgang vanuit basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Ook was er aandacht voor bestrijding van armoede bij gezinnen met kinderen op de basisschool. Verder werden vanuit het Venlo-fonds schoolfruit en lunches (voor kinderen in armoede) verstrekt. Venlose scholen namen deel aan de Rijke Schooldag. Kinderen en jongeren krijgen de kans hun talenten optimaal te ontwikkelen ongeacht hun afkomst of achtergrond. Binnen een aantal scholen worden naast het reguliere aanbod extra activiteiten aangeboden op het gebied van sport en cultuur, en kunnen kinderen kennismaken met het aanbod binnen de wijk. We hebben de Taalklassen binnen het primair onderwijs gesubsidieerd.
Oekraïense jongeren en jongeren met een statushouder of arbeidsmigrant achtergrond vonden op deze manier een onderwijsplek waarbij ze deskundige begeleiding en ondersteuning ontvangen en les krijgen in de Nederlandse taal. Wij hebben 2 zogenaamde 10-14 jaar taalklassen, samen met het Venlose onderwijsbestuur Fortior opgestart. Doel is om langer de mogelijkheid te bieden te "rijpen" in een basisschoolomgeving en (bij voldoende beheersing Nederlandse taal) rechtstreeks in het voortgezet onderwijs in te stromen. OGVO biedt jongeren onderwijs aan binnen haar Internationale Schakelklassen (ISK). Bij de ISKklassen is er een tekort aan (tijdige) beschikbaarheid van vakdocenten, waardoor wij moesten werken met een wachtlijst. In samenwerking met Gilde Opleidingen zijn wij daarom gestart met ISKMBO. Binnen deze ISK-MBO ontvangen Oekraïense jongeren (ouder dan 16 jaar) ondersteuning op het gebied van taalonderwijs en maken ze kennis met de mogelijkheden die een beroepsopleiding kan bieden. Ook het Blariacumcollege doet mee aan de programma's Gelijke Kansen en Rijke schooldag. Passend onderwijs De Noord-Limburgse gemeenten en de schoolbesturen primair- en voortgezet onderwijs streven samen naar een zodanig gedifferentieerd onderwijsaanbod dat ieder kind zich zoveel als mogelijk in een thuis nabije omgeving optimaal kan ontwikkelen. Helaas is het nog niet zover.
De druk op de Venlose (voortgezet) speciaal onderwijsvoorzieningen is toegenomen. Meer jongeren hebben behoefte aan extra ondersteuning. Het tekort aan docenten en te weinig beschikbare onderwijsplekken (binnen voortgezet speciaal onderwijs en op het snijvlak van voortgezet speciaal onderwijs met het regulier onderwijs) was voelbaar. Door de grotere instroom van leerlingen en het hogere aantal aanmeldingen bij VSO de Velddijk en SO/VSO Ulingshof laste Onderwijsgroep (OG) Buitengewoon voor deze scholen een plaatsingsstop in.
26 | JAARSTUKKEN 2023
Door uitbreiding van de capaciteit binnen VSO de Velddijk is voor een aantal van deze jongeren een oplossing gevonden. Onder andere via een onderwijs-zorgarrangement. Een aantal jongeren vond een onderwijsplek buiten de gemeente Venlo. Hoogbegaafde jongeren met een extra uitdaging blijven onze aandacht vragen. Wij subsidiëren een inloopklas binnen het voortgezet onderwijs (Valuascollege). Zowel bij het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs gaat het om leerlingen die dreigen uit te vallen (of al eerder zijn uitgevallen). Samen met het onderwijs proberen we tot structurele oplossingen te komen voor deze jongeren. Leerlingenvervoer Wij blijven inzetten op het bevorderen van de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van jongeren die leerlingenvervoer nodig hebben. Dit kan ook helpen bij het vinden van een (passende) baan: de desbetreffende jongere kan dan mogelijk nagenoeg zelfstandig reizen naar zijn werkplek. Onderwijshuisvesting De bouwprojecten voor basisschool De Toermalijn en basisschool Groeneveld (inclusief uitbreiding) zijn opgestart. Dit wordt een integraal kindcentrum. Ook de nieuwbouw voor SO/VSO de Wijnberg is opgestart. OG Buitengewoon ging verder met een haalbaarheidsonderzoek naar renovatie voor het schoolgebouw van praktijkonderwijs ’t Wildveld en nieuwe huisvesting voor VSO de Velddijk. Hierbij houden ze rekening met de specifieke behoeftes van beide scholen.
De onderwijshuisvesting voor het voortgezet onderwijs is doorgedecentraliseerd naar het schoolbestuur Onderwijsgemeenschap Venlo en Omstreken (OGVO). OGVO staat de komende jaren voor een stevige vervangingsopgave (qua omvang m² en qua kwaliteit) plus een duurzaamheidsopgave van het bestaande vastgoed. OGVO heeft kenbaar gemaakt over te willen gaan tot een nieuwe koers, hierover zijn we met elkaar in gesprek. Voortijdig SchoolVerlaters (VSV) Wij zijn voor de VSV-aanpak contactgemeente voor Noord- en Midden-Limburg. Deze regio scoort in de voorlopige cijfers 2022-2023 met een VSV-percentage van 2,19 % beter dan het landelijk gemiddelde van 2,38%. Absoluut waren er 736 uitvallers, 39 jongeren minder dan in 2021-2022. Het lokale VSV (Voortijdig Schoolverlaters) percentage daalde van 2.77% (195 vsv-ers) in schooljaar 2021-2022 naar 2.59% (179 vsv-ers) in schooljaar 2022-2023. Opvallend is wel dat de uitval verdeeld is over alle niveaus (Entree/ niveau 2-3-4). Onze inzet blijft gericht op het terugbrengen van jongeren richting onderwijs of het begeleiden naar (passend werk). indien dit niet direct mogelijk is proberen wij jongeren op een route te brengen richting onderwijs en/of werk. Volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid gaat over het verbeteren van taal, rekenen en digitale vaardigheden.
Voortaan te benoemen met de term basisvaardigheden. De Venlose aanpak bestaat in de basis uit het Taalhuis Venlo. Het Taalhuis is een netwerksamenwerking van verschillende partners. Deze partners zijn organisaties die eraan bijdragen dat iedereen in de gemeente Venlo goed kan meedoen in de maatschappij. Dit netwerk staat en boekt continue successen.
27 | JAARSTUKKEN 2023
In 2023 hebben 1.236 Venlonaren deelgenomen aan formele en non-formele volwasseneneducatie trajecten. Het aantal deelnemers aan informele activiteiten is hierin niet meegenomen. Dat zijn de taalcafés, de ontmoetings- en taalactiviteiten en de taalgroepen in diverse wijken. Verder is camouflageaanbod ontwikkeld bij de ambachtenwerkplaats en zijn we gestart met een aanpak om meer inwoners met een bijstandsuitkering te helpen bij hun basisvaardigheden. Om de aanpak uit te bouwen werken we met een lokaal uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma is vanwege capaciteitsproblemen in 2023 onvoldoende tot uitvoering gekomen. Deze capaciteitsproblemen zijn eind 2023 opgelost. Dit wordt in het uitvoeringsplan 2024 2026 meer zichtbaar. Inburgering Sinds 1 januari 2022 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Inburgering. In 2023 zijn 126 deelnemers gestart met hun inburgering. Deze kandidaten volgen de Venlose aanpak waarin ze de verplichte onderdelen doorlopen en waarbij we juist een hogere zelfredzaamheid nastreven. Om dit te bereiken leren onze deelnemers de Nederlandse taal, vaardigheden en worden ze actief gestimuleerd om vanaf dag 1 deel te nemen aan de samenleving. Deze aanpak leidt tot enthousiaste deelnemers, én betrokken partnerorganisaties in onze gemeente.
Wat heeft het gekost In deze paragraaf presenteren we het totaal van de baten en lasten per programmalijn. Ook bevat het een overzicht van de investeringsbudgetten ultimo 2023. Als het van toepassing is staat er een toelichting bij.
Voor een nadere toelichting op de personeelskostenbegroting is een toelichting opgenomen in het onderdeel Jaarrekening bij de ‘Personeelskostenbegroting’. Voor de kapitaallasten is een toelichting opgenomen in het onderdeel Jaarrekening bij de ‘Centrale toelichting kapitaallasten’.
Exploitatie Programmalijn
Realisatie Begroting voor Begroting na Realisatie Verschil 2022 wijziging 2023 wijziging 2023 2023
Personeel Reserves
334
150
150
Overig
10.710
7.759
10.895
10.409
-486
Saldo baten
10.710
8.093
11.045
10.559
-486
Personeel
1.655
1.170
1.795
2.193
-398
Kapitaallasten
4.057
4.274
4.160
3.570
590
Reserves
2.077
784
906
-122
Overig
14.714
15.539
17.583
18.093
-510
Saldo lasten
22.504
20.983
24.323
24.762
-440
Saldo
-11.794
-12.890
-13.277
-14.203
-926
28 | JAARSTUKKEN 2023
Inburgering € 618.000 voordeel op de lasten en € 495.000 nadeel op de baten Het product inburgering bestaat uit een specifieke uitkering (SPUK). Er is een verschil van € 495.000 op zowel de baten als de lasten. Dit verschil ontstaat doordat bij de Finrap de inschatting gemaakt was dat wij een hoger aantal statushouders zouden huisvesten. Het geprognosticeerde bedrag is hiervoor verhoogd naar € 2,2 miljoen. De taakstelling statushouders is in 2023 niet behaald. Daarmee zijn de kosten lager uitgevallen op € 1,7 miljoen. Voor dit onderdeel levert dit een budgettair neutrale afwijking op aan zowel de baten als de lasten zijde. Daarnaast bestaat het product inburgering uit een regulier budget waarvan € 122.000 niet is gerealiseerd. Deze kosten schuiven met de hiervoor ingestelde reserve door naar 2024.
Volwasseneneducatie € 215.000 voordeel op de lasten en € 117.000 nadeel op de baten Het product volwasseneneducatie bestaat gedeeltelijk uit een specifieke uitkering (SPUK). Door opgelopen vertraging in de regionale besluitvorming ontstond een lagere regionale inzet van beschikbare middelen voor onder andere de regionale arbeidsmarkt. Het gaat om een budgettair neutrale afwijking (voordeel op de lasten van € 117.000 en € 117.000 nadeel op de baten). Dit geldt ook voor inzet van de regionale middelen aanpak laaggeletterdheid. Dit heeft tot een onderbesteding van € 97.000 geleid.
Leerlingenvervoer € 125.000 nadeel op de lasten Een deel van de overschrijding komt door vervoer Oekraïense leerlingen. Daarnaast hebben de speciaal onderwijs scholen Talentencampus / OG Buitengewoon (cluster 3) en Ulingshof (mytyl/tyltyl) kenbaar gemaakt dat zij geen nieuwe leerlingen meer inschrijven. Zij hanteren een aanmeldingsstop. Dit betekent dat een school buiten Venlo aangemerkt moet worden als dichtstbijzijnde toegankelijke school. Dit zorgt voor meer leerlingen en dus ook hogere vervoerskosten. Tenslotte was er een forse indexering van de vervoerskosten.