071 bijl2 RAPPORT BEVINDINGEN_aanpak leegstand Venlo.pdf

Het gaat om een subsidie tot een bepaald deel van de ‘subsidiabele kosten’ (er is dus sprake van cofinanciering). Venlo: In mei 2021 heeft de gemeente Venlo een Transformatiefonds ingesteld58. Dit betreft een regeling voor een eenmalige subsidie voor pandeigenaren in het centrum van Venlo, Blerick of Tegelen. De subsidieregeling bestaat uit vijf onderdelen (en betreft niet enkel leegstaande panden en is niet gebonden aan bepaalde straten): 1 subsidie gebruiksoptimalisatie: voor bouwkundige aanpassingen aan een pand om het economisch gebruik te optimaliseren; 2 subsidie transformatie detailhandel: voor een pand met gebruik detailhandel dat verbouwd of aangepast wordt naar een ander gebruik, niet zijnde detailhandel; 3 subsidie bedrijfsverplaatsing: voor het verplaatsen van de onderneming naar het aanloop kernwinkelgebied Venlo, het kernwinkelgebied Venlo, het kernwinkelgebied Tegelen of het kernwinkelgebied Blerick; 4 subsidie gevelverbetering: voor het verbeteren, dan wel in historische staat reconstrueren van de gevel van een pand; 5 subsidie planvorming: voor het opstellen van een (ontwerp)plan, ontwerp of haalbaarheidsonderzoek dat ter voorbereiding dient voor een potentiële aanvraag voor gevelverbetering, gebruiksoptimalisatie, transformatie of bedrijfsverplaatsing.

Ten behoeve van de inzet van het transformatiefonds wordt nu nog geen proactief contact gelegd met de eigenaren. De gemeente Venlo geeft aan dat in samenwerking met Adviesbureau Vierders59 op dit moment gebiedsprofielen worden opgesteld die een leidraad kunnen worden voor vastgoedeigenaren. De stakeholders (zoals de VVEV en Venlo Partners) hopen via Vierders het contact met de (grote) vastgoedeigenaren, die nu niet in beeld zijn, uit te kunnen bouwen. Niet alle verleende subsidies hebben (vooralsnog) tot minder leegstand geleid. De actuele stand van zaken subsidieregel Transformatiefonds (1 juni 2022) Sinds de openstelling op 1 mei 2021 zijn er 27 aanvragen ingediend. Het merendeel heeft betrekking op kern Venlo (18), daarna volgt Blerick (6) en tot slot Tegelen (3). Voor 21 aanvragen van de 27 aanvragen is subsidie verleend, 5 aanvragen zijn afgewezen (voldeden niet aan de voorwaarden/doelstellingen van de regeling) en 1 aanvraag is nog in behandeling. Na een evaluatie is het subsidieplafond verhoogd naar ca. 712/k, hiervan is inmiddels ca. 420/k toegekend en dus nog ca. 292/k beschikbaar (ca. 83/k Venlo, ca. 87/k Blerick, ca. 122/k Tegelen).

Aanvragen naar onderdelen regeling: • gebruiksoptimalisatie 9, waarvan 7 verleend • transformatie detailhandel 5, waarvan 4 verleend • gevelverbetering 6, waarvan 5 verleend • bedrijfsverplaatsing 1, waarvan 0 verleend • planvorming 6, waarvan 6 verleend

https://venlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/a9814c37-4c1e-4cea-bc9d-7b183f958f37?documentId=e0b1cc6d-3457-44da-b706705dcbcf2e9d en https://www.venlo.nl/subsidie-transformatiefonds-venlo 59 https://www.vierders.nl/binnensteden 58

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 27

Ruimtelijke ordening Gemeenten kunnen via bestemmingsplannen (en omgevingsvergunningen met bestemmingsplanafwijking) bepalen waar detailhandel wel en niet (meer) is toegestaan. Een gemeente kan eigenaren van leegstaande winkels de mogelijkheid geven om deze naar woningen te transformeren of de plancapaciteit aanpassen (vanwege minder marktvraag). Daarvoor zal de gemeente het bestemmingsplan moeten aanpassen waarbij zij het risico loopt dat pandeigenaren planschade gaan claimen. Venlo: In de Visie Stedelijk Centrum (2012) is het centrum afgebakend en het bestemmingsplan aangepast. Daarbij is 6.000 m² winkels herbestemd (met één geval van planschade tot gevolg) 60. Ook in Blerick en Tegelen is het (potentiële) winkelgebied door het wijzigen van bestemmingsplannen kleiner gemaakt. Venlo overweegt het instrument opnieuw te gebruiken mocht de nieuwe (nog op te stellen) detailhandelsvisie daar aanleiding toe geven. Leegstandsverordening Gemeenten kunnen een leegstandsverordening instellen. Eigenaren zijn dan verplicht leegstand te melden waarmee overleg tussen eigenaar en gemeente wordt bevorderd. Eigenaar en gemeente bekijken (bij voorkeur samen) de herbestemmingsmogelijkheden van het bewuste pand. Als de eigenaar er niet in slaagt om een gebruiker te vinden of zich hier niet voor inspant, dan kan de gemeente een gebruiker aandragen.

Het is de bedoeling dat de eigenaar de leegstand meldt binnen zes maanden. De gemeente houdt een leegstandlijst bij. Als de eigenaar zich niet houdt aan de meldingsplicht kan hij worden beboet. De ervaringen van gemeenten met de leegstandsverordening lopen uiteen. De effectiviteit ervan is afhankelijk van de rol die de gemeente inneemt en de manier waarop het instrument wordt ingezet, aldus Platform3161. Venlo: BRO adviseerde in 2014 de leegstandsverordening selectief toe te passen op de binnenstad en de centra van Blerick en Tegelen. “Boetes werken in onze ogen niet maar de verordening heeft wel zin indien deze wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de daadwerkelijke leegstand, het overleg met eigenaren te organiseren en eigenaren aan te spreken op hun verantwoordelijkheid.” De gemeente Venlo zet het instrument niet in vanwege de nadelen die eraan kleven. "Als drukmiddel wordt het instrument als minder waardevol ervaren en ook niet of nauwelijks toegepast. Aangezien gemeentes zelf ook vaak hebben meegewerkt aan het creëren van veel winkelruimte is het opleggen van boetes hiervoor aan vastgoedeigenaren echter discutabel. Ook is het voor een gemeente in praktijk lastig om potentiële huurders aan te dragen, in een markt waar alternatieve invullingen niet voor het oprapen liggen.

Een combinatie met instrumenten gericht op het aantrekken van nieuwe (tijdelijke) huurders of ZZP’ers op zoek naar werkruimte in de binnenstad, levert meerwaarde op. Het opzetten en uitvoeren van een leegstandsverordening dient in goed overleg met belanghebbenden te gebeuren en vergt daarom veel tijd. Daarnaast is er natuurlijk een juridische procedure die het instellen van een verordening met zich meebrengt. In de uitvoering vergt het aanzienlijke capaciteit van ambtenaren, omdat met een flink aantal eigenaren een gesprek dient te worden gevoerd en aanvullende maatregelen nodig kunnen zijn”. Dit ligt in lijn met de overwegingen van veel andere gemeenten om dit instrument niet in te zetten. Matching/leegstandsbeheer Voor de aanpak van leegstand is het van belang om de fysieke leegstand en potentiële ruimtebehoefte in kaart te brengen. Zo blijkt welke gebieden prioriteit verdienen en waar een mogelijke match denkbaar is. Makelaars en marktpartijen kunnen bij deze inventarisaties behulpzaam zijn. Ook kunnen gemeenten een leegstandsbeheerder inschakelen. Deze weet vaak wat binnen het bestemmingsplan mogelijk is, maar ook welke procedures benodigd zijn om een tijdelijk initiatief verder te helpen. Hiermee kunnen leegstaande panden mogelijk een nieuwe (permanente of tijdelijke) invulling krijgen.

60

Bron: Startbijeenkomst gemeente Venlo, 24 februari 2022.

61

https://www.platform31.nl/nieuws/achtergrondartikel-leegstandsverordening-het-uiterste-middel

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 28

Venlo: De gemeente Venlo heeft matching/leegstandsbeheer niet als taak bij een functionaris belegd maar werkt hiervoor samen met Venlo Partners. Als potentiële ondernemers zich daar melden kijkt Venlo Partners waar het strategisch aantrekkelijk is om de ondernemer te laten landen. Dan wordt er gesproken met pandeigenaren. Wat volgens de gemeente verbeterd kan worden is het volgen van een potentiële ondernemer die zich meldt. Er zou een overzicht gemaakt kunnen worden van vraag en aanbod om e.e.a. zo beter te matchen. Makelaars spelen een beperkte rol en lijken weinig urgentie te voelen omdat ze voldoende hebben aan de particuliere woningmarkt. En makelaars vullen leegstaande panden snel zonder naar de Visie Stedelijk Centrum te kijken (terwijl ze deze wel omarmen). Venlo Partners geeft aan dat een actievere rol in matching/leegstandsbeheer goed bij ze zou passen (omdat ze dagelijks in de stad aanwezig zijn) mits het samen met de eigenaren wordt opgepakt.

Subsidieregeling Impulsaanpak winkelgebieden Met de Impulsaanpak Winkelgebieden wil het Rijk stimuleren dat binnenstedelijke winkelgebieden omgevormd worden tot toekomstbestendige gebieden met een stevige, sociale en economische basis. Voor de eerste ronde (mei 2022) stelt het ministerie van EZK in totaal € 22 miljoen beschikbaar. Gemeenten met plannen voor een aanvraag konden in april sparren met experts, 43 gemeenten maakten van deze mogelijkheid gebruik. Venlo: De gemeente Venlo geeft aan de totstandkoming van deze landelijke regeling op de voet te hebben gevolgd. De gemeente heeft zich hierin laten ondersteunen door een subsidieadviesbureau (ERAC). De gemeente Venlo heeft een locatie op het oog die in aanmerking komt. De plannen zijn echter nog niet concreet genoeg om al een begroting en onrendabele top in te kunnen dienen. Mede in overleg met Adviesbureau Vierders koerst de gemeente af op de 2e of 3e tranche van de regeling.

4.3

Indirecte instrumenten Venlo

In Venlo wordt ook gebruik gemaakt van een aantal meer indirecte instrumenten. Deze maatregelen leidden in de regel niet direct tot afname van leegstand maar in potentie wel tot een levendiger binnenstad (wonen boven winkels) en tot een fraaiere binnenstad (monumenten en gevels). Het project ‘Maak de draai’ kan wel leiden tot minder leegstand maar is mogelijk beperkt toepasbaar. Wonen boven winkels Het herstellen van de woonfunctie boven winkels brengt meer leven in de binnenstad en draagt bij aan de veiligheid, levendigheid en de economische aantrekkelijkheid van het gebied. Wonen boven winkels is een terugkerend idee in tijden van woningnood. Met de afnemende vraag naar winkelruimte zijn de huurprijzen van winkelpanden gedaald. Bij woningen is het precies andersom. Het is voor investeerders dus nu interessanter om voor woningen te kiezen. Er kleven echter ook nadelen aan dit instrument: allereerst zijn dat de hoge kosten die gepaard gaan met het bewoonbaar maken van de bovenetages. En ondernemers zijn bang dat bewoning van de bovenverdiepingen negatieve invloed heeft op de winkelfunctie. Succes vraagt een lange adem van de betrokken partijen, bereidheid om te investeren en een duidelijke visie op de binnenstad. Vaak gaat het om particuliere pandeigenaren die je niet kunt dwingen om lege bovenverdiepingen te benutten.

Het enige instrument dat de gemeente daarvoor heeft is het bestemmingsplan. Maar dan nog is het voor de meeste eigenaren makkelijker om de boel leeg te laten staan.62 Venlo: In RIB 026 (2021) geeft de gemeente Venlo aan dat in de binnenstad en in de historische dorpskernen van de stadsdelen, bij veel historische panden, niet alleen de begane grond maar ook de bovenverdiepingen, leeg staan. Verval en zelfs verkrotting is aan de orde. Om het verval een halt toe te roepen zijn onder de noemer ‘wonen in erfgoud boven winkels’ de afgelopen periode hoogwaardige en aantrekkelijke woningen gerealiseerd in eeuwenoude panden. Dit gebeurt onder andere via het Transformatiefonds. Voor monumenten kan de gemeente een soort aanjaagsubsidie verstrekken waardoor ook andere manieren van financieren, zoals subsidie van de provincie, in beeld komen. De voordelen van een samenwerking tussen bovenwoningen en winkelpanden in de plint worden gecommuniceerd

62

Bron: Binnenlands Bestuur.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 29

naar vastgoedeigenaren63. Ook in het werkplan van Vierders is 'wonen in de binnenstad' een thema. Hierbij worden mogelijkheden en kansen in beeld gebracht voorzien van aantallen, doelgroepen en potentiële locaties, inclusief mogelijkheden wonen boven winkels. Monumenten Voor monumenten kan de gemeente een soort aanjaagsubsidie verstrekken waardoor ook andere manieren van financieren, zoals subsidie van de provincie, in beeld komen. Daarnaast is er het transformatiefonds waar eigenaren een beroep op kunnen doen. De gemeentelijke subsidie voor het opknappen van monumenten en het transitiefonds voor niet-monumentale gebouwen, hebben bij pandeigenaren, naar verluidt, bijgedragen aan een andere manier van denken.64 Gevelverbetering/gevelfonds Veel gevels in Q4 hebben een opknapbeurt nodig. Bewoners en pandeigenaren kunnen gebruik maken van de subsidieregeling ‘verbetering voorgevels van panden in Q465’. De regeling bestaat al sinds 2008, maar is in 2020 aangepast. In de aangepaste regeling is een aantal panden toegevoegd. Ook is de drempel om subsidie aan te vragen nu lager, zodat de pandeigenaar zelf minder hoeft te investeren om voor subsidie in aanmerking te komen. De indieningstermijn voor een subsidieaanvraag is ondertussen met één jaar verlengd tot 1 januari 2023. ‘Gevelverbetering’ is tevens een thema in het werkplan van Vierders.

Wel geeft de gemeente Venlo aan dat welstandseisen soms de fysieke aanpassingsmogelijkheden van panden beperken.66 Maak de draai Met het pilotproject “Maak de draai” (2021) beoogt de gemeente Venlo het aantal vierkante meters detailhandel terug te dringen. Het concept begint met een simpele ingreep: van diepe en smalle winkels (soms zelfs met winkelmeters in de kelder/op de verdieping) naar ondiepe en brede winkels. Deze 90°-beweging leidt tot meer etalageruimte voor de winkelier of horeca en tot minder leegstand. En het leidt tot een betere ontwikkelpotentie om bovenwoning(en) te realiseren met ruimte voor opgang aan de straatzijde. Op het achtererf ontstaat ruimte voor een (gezamenlijke) binnentuin en minder verstening, waardoor het een aantrekkelijker woonproduct is voor diverse woonconsumenten. In een van de interviews werd aangegeven dat dit project beperkt toepasbaar is (“maar op zes panden in de binnenstad”).

Zie: https://venlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/aa31d63c-9883-43c1-bbf4-4c88523f07b8?documentId=53d0268a-4971-4933-91404176aa586e34 63

Bron: https://venlovanbinnen.nl/venlo-winkelstad/5836/ Q4 is de naam voor het noordwestelijke deel van de Venlose binnenstad. 66 Bron: Starbijeenkomst, 24 februari 2022. 64 65

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 30

Casus centrum Blerick In december 2017 is in Blerick een intentieverklaring getekend met de gemeente en andere stakeholders om meer te gaan samenwerken, om de verblijfsduur van bezoekers te verlengen en leegstand aan te pakken. Samen met Tegelen is het plan “Samen Vooruit” opgesteld waarmee geld is opgehaald bij de provincie. De gemeente bekostigt het centrummanagement (14 uur per week) via een bijdrage aan de BIZ. Het centrummanagement richt zich vooral op de aanpak van leegstand en de openbare ruimte. Aanpak leegstand De centra van Blerick en Tegelen hebben moeilijke jaren gekend. Ondernemers stopten en er ontstond langdurige leegstand. Inmiddels is het tij gekeerd wat onder meer te danken is aan het transformatiefonds. Het maakt ook andere eigenaren wakker die hun panden (zonder gebruik te maken van het transformatiefonds) opknappen. De leegstand in Blerick is niet problematisch maar biedt juist kansen. De centrummanager probeert om winkels van buiten het centrum te laten reloceren naar het centrum. Ook hebben eigenaren van langdurig leegstaande panden van de gemeente een brief ontvangen waarin is aangegeven dat het pand wordt herbestemd als het niet wordt ingevuld. Dit betreft het gebied buiten het bestemmingsplan voor winkels (in totaal 28 panden). Als ondernemers willen verhuizen kan de centrummanager helpen (matchmaking). Hij kent de meeste eigenaren.

Ze zijn een campagne “ondernemen in Blerick” gestart gericht op jonge starters en ondernemers buiten het kernwinkelgebied. Het afgelopen jaren zijn een paar nieuwe ondernemers in het gebied gestart. Volgens de centrummanager is het belangrijk om met potentiële ondernemers door het winkelgebied te lopen en complete verhaal te vertellen. Makelaars hebben andere belangen en de aandacht in de eerste plaats gericht op hun eigen panden. Organisatie De BIZ speelt een belangrijke rol in de organisatie. Met de gemeente is er een operationeel afstemmingsoverleg. Voor de uitvoering van het Plan Samen Vooruit heeft bureau Vierders in Blerick bureau Stadskracht aangetrokken. De partijen werken hierin samen. Op dit moment is er geen vastgoedorganisatie. Wel wordt de mogelijkheid voor het oprichten van een vastgoed-BIZ onderzocht. Venlo Partners voert geen centrummanagementactiviteiten voor Blerick uit Maar is wel onderdeel van de citymarketing die Venlo Partners voert voor de hele gemeente. Blerick beschikt over aanmerkelijk minder middelen dan het centrum van Venlo. Het budget bestaat uit de BIZ-bijdrage en een gemeentelijke cofinanciering voor centrummanagement. Blerick ziet graag meer regie van de gemeente in de “Gouden Driehoek”. Met name richting de eigenaren is het van belang dat de gemeente haar visie sterk presenteert.

4.4

Financiële middelen

Er zijn de afgelopen jaren meerdere subsidies beschikbaar gesteld (provincie en gemeente) om direct of indirect leegstand aan te pakken. Daarnaast zijn er gemeentelijke bijdragen aan Venlo Partners en aan de uitvoering van het Plan Binnenstad. Voor deze middelen geldt dat ze meestal niet 1-op -1 zijn te vertalen naar de aanpak van leegstand. Provinciale subsidie Stedelijke ontwikkeling De gemeente Venlo heeft in 2016 een provinciale subsidie ontvangen voor het versterken van de economische en sociale structuur van het centrum van Venlo. Gedeputeerde Staten stelden in dit verband een bedrag van € 11,85 mln. beschikbaar aan de gemeente ervan uitgaande dat de gemeente Venlo zorgt voor een gemeentelijke inzet van € 13,35 mln. Beide colleges beoogden daarmee een inzet van externe (markt)partijen te genereren van tenminste € 66 miljoen67. Onderstaande tabel toont het voortgangsoverzicht over het jaar 2020 (stand per 31-12-2020) en het bestedingsplan voor 2021.68

67 68

De gemeente Venlo geeft aan dat de projecten hebben geleid tot forse investeringen van externe partijen, waarvan de omvang lastig te bepalen is. Bron: Voortgangsrapportage Stedelijke Ontwikkeling Venlo, 3 maart 2021.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 31

Voor de subsidiebeschikking Stedelijke ontwikkeling van de provincie heeft de gemeente een aantal keer een tussentijdse verantwoording moeten inleveren.69 De Venlose raad is van de voortgangsrapportages in kennis gesteld. Er is in totaal 5.500 m² leegstandsreductie gerealiseerd met de ingebruikname van de RvA (Raad van Arbeid-gebouw) in 2019. De inspanningsverplichting voor Q4 is ook bereikt door de sloop van de betreffende panden en de vergevorderde planvorming voor het bouwblok Aan de Stadsmuur. In 2021 is het museum van Bommel van Dam in het voormalige postkantoor in 2021 gerealiseerd en geopend. De realisatie van het bouwblok “aan de Stadsmuur” is in 2021 gestart. Retailfonds In 2019 is gestart met het Retailfonds, gericht op versterking van en innovatie binnen de detailhandelsfunctie van de binnenstad. Dit fonds is mede gevoed door € 150.000 vanuit het in 2016 met de provincie gesloten Convenant investeringen stedelijk centrum70. Met dit fonds wordt beoogd het winkelaanbod in de binnenstad van Venlo kwalitatief te versterken, weerbaarder te maken voor schaalvergroting en nieuwe kansen te omarmen.71 Transformatiefonds De Venlose raad heeft in de begroting 2021 een incidenteel budget van € 1.500.000 voor het Transformatiefonds ter beschikking gesteld en voor het begrotingsjaar 2022 een incidenteel budget van € 500.000, samen € 2.000.000.

Hiervoor is een bestemmingsreserve gecreëerd met een onttrekking van € 500.000 voor de eerste tranche van de subsidieregel Transformatiefonds Venlo72. In juni 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het jaarrekeningresultaat en met wederom een toevoeging van € 2 miljoen aan het Transformatiefonds. Het subsidieplafond voor het onderdeel subsidie planvorming bedraagt € 25.000. Voor de overige onderdelen is geen subsidieplafond per onderdeel vastgesteld. Voor deze onderdelen geldt dat aanvragen kunnen worden gehonoreerd tot het onderstaande totaal plafond per gebied is bereikt: a. Venlo: € 361.980; b. Blerick: € 224.878; c. Tegelen: € 125.000. Het subsidieplafond per gebied (a tot en met c) geldt voor de eerste tranche van deze subsidieregeling en is inclusief het subsidieplafond voor de subsidie planvorming.73 Bij de evaluatie van de subsidieregeling (oktober 2021) heeft de gemeente besloten om middels een tweede tranche de subsidieregeling aan te vullen met € 211.858 en daarmee aan te vullen tot de oorspronkelijke plafonds per gebied. Dit betekent een aanvullend budget van € 111.980 voor de kern Venlo en € 99.878 voor de kern Blerick. Hiermee is het totale beschikbare budget weer € 500.000. 74

Bron: gemeente Venlo, mail d.d. 4 april 2022. Bron: Productenraming 2019-2022. 71 Bron: Raadsvoorstel FinRap 2020, 17 november 2020. 72 Bron: RIB 2021 -141 Evaluatie (2021) subsidieregel Transformatiefonds Venlo. 73 Bron: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR657166/2 74 Bron: RIB 2021 -141 Evaluatie (2021) subsidieregel Transformatiefonds Venlo. 69 70

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 32

Venlo Partners De gemeente gaf Venlo Partners altijd een jaarlijkse bijdrage van € 250.000 voor de vaste organisatiekosten. Dit bedrag is inmiddels geïndexeerd naar net boven de € 302.518. Het gaat deels om indexatie en deels om een structurele verhoging. Ook de jaarlijks bij ondernemers geïnde reclamebelasting (t.b.v. citymanagement) gaat naar Venlo Partners. Dit betreft €180.000 à € 200.00075. N.B. De reclamebelasting is tijdens de coronacrisis niet geïnd. Venlo Partners heeft wel de bijdrage hiervan ontvangen van de gemeente. Daarnaast wordt in programma Centrumstad Venlo (begroting 2022-2025) voorgesteld om, in aanvulling op de bestaande bijdrage, een extra structurele bijdrage van € 35.000 te leveren aan Venlo Partners76. Met de aanvullende bijdrage zou Venlo Partners de organisatie verder kunnen professionaliseren en zich nog beter kunnen inzetten op het vermarkten van de binnenstad, de stadsdelen en ‘Groot Venlo’ gericht op onder andere eigen inwoners,(EU) regiobewoners en (koop-)toeristen. Ook zou extra kunnen worden ingezet op het vergroten van de aantrekkelijkheid van de (binnen)stad en de stadsdeelcentra, meer sfeer en beleving en minder leegstand. Venlo Partners doet ook ad hoc projecten voor de gemeente Venlo. Zo wordt in 2022 een zomercampagne opgesteld om een bezoek naar de binnenstad van Venlo te stimuleren.

Er wordt op verschillende manieren gewerkt om de beleving van de Venlose binnenstad te verbeteren. Dit zijn projecten die Venlo Partners in opdracht van de gemeente doet. Het budget komt uit de EZ-begroting. Plan Binnenstad De inzet van Vierders (bedrag onbekend) komt eveneens uit de EZ-begroting. Via het coalitieakkoord is bovendien € 2 miljoen extra ‘handgeld’ voor de centra vrijgemaakt om elementen uit het uitvoeringsprogramma van het Plan Binnenstad 2030 op te kunnen pakken. Totaal Volgens de gemeente komen de verschillende budgetten die zijn te relateren aan de aanpak van leegstand samen uit op € 400.000 - € 500.000 per jaar. “Als je alle potjes bij elkaar op telt dan gaat dat misschien wel richting € 3 miljoen, al zijn budgetten natuurlijk wel gereserveerd en kunnen die niet overal voor worden aangewend”. Dit is exclusief de jaarlijkse bijdrage aan de organisatie van Venlo Partners (van circa € 302.518) en het transformatiefonds van (afgerond) € 712.000. In 2022 zijn de uitgaven hoger dan de jaren ervoor, mede door het inzetten van bureau Vierders.

75

Bron: interview gemeente Venlo.

76

Bron: Programma Centrumstad Venlo.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 33

Casus centrum Tegelen Ook in Tegelen vormt het - samen met Blerick opgestelde - plan “Samen Vooruit” en belangrijke basis voor het centrummanagement. Met die plan is € 200.000 per stadsdeel opgehaald. Het plan leunt op vijf pijlers waarvan het verminderen van leegstand er één is. Het plan is bottom-up tot stand gekomen in samenwerking met Bureau Stadskracht. Na publicatie van het plan (4 mei 2021) heeft men zich ingezet om het ook op de politieke agenda’s te krijgen (kadernota’s en begrotingen). Nog steeds praten ze een keer per kwartaal met de fracties bij. Ook houden ze retailsafari’s die zeer op prijs worden gesteld. In de nieuwste kadernota staat duidelijk omschreven wat er in beide stadsdelen wordt gedaan en dit komt ook in de meerjarenbegroting. Aanpak leegstand De centrummanager kijkt samen met eigenaren wat de mogelijkheden zijn voor panden. Ook het transformatiefonds wordt ingezet. Ook in Tegelen zijn eigenaren van panden buiten het kernwinkelgebied door de gemeente aangeschreven over het herbestemmen als het pand niet wordt ingevuld. De vraag is of een en ander door de gemeente wordt gemonitord en of er zicht is op wat er met deze panden is gebeurd. Volgens de centrummanager zijn sommige panden – waar de detailhandelsbestemming vanaf zou worden gehaald - alsnog met detailhandel gevuld.

Volgens de gemeente zit er enige tijd zit tussen aanschrijven en daadwerkelijk wegbestemmen in verband met het creëren van voorzienbaarheid. Organisatie In Tegelen is eenzelfde organisatiestructuur als in Blerick. De BIZ haalt ongeveer € 30.000 per jaar op. De centrummanager wordt bekostigd uit de gemeentelijke subsidie die de BIZ daarvoor ontvangt. Het contact met de procesmanager bij de gemeente is wat verwaterd. Wel is er een periodiek overleg met diverse betrokkenen vanuit de gemeente (procesmanager, stadsdeelmanager etc.). Ook in Tegelen ziet men graag dat de gemeente meer regie pakt in de Gouden Driehoek. Venlo Partners ziet men als een semi-gemeentelijke organisatie voor citymarketing die vooral actief is voor Venlo Centrum en minder voor Groot Venlo. Eenmaal per kwartaal hebben de stadsdelen een overleg met Venlo Partners. De gemeente zou graag zien dat Venlo Partners en de stadsdelen meer samenwerken. Tegelen ziet Venlo Partners in de eerste plaats citymarketing-organisatie en niet als centrummanagementorganisatie. Ook vindt men dat er sprake is van scheefgroei tussen de inkomsten van centrummanagement Tegelen versus dat van Venlo Centrum (waar veel geld naar Venlo Partners gaat). Het centrummanagement vindt dat de stadsdelen over minimaal € 100.000 per jaar (inclusief BIZ-bijdrage) zouden moeten beschikken.

De fondsen die de gemeente tijdens de coronacrisis beschikbaar stelde, waren goed. Het Koop Lokaal-traject hebben ze samen met Venlo Partners opgezet en gecommuniceerd. Daarin hadden ze een goede samenwerking.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 34

4.5

Rolneming gemeente

Sturingsperspectieven Welke rol pakt de gemeente Venlo als het gaat om de bestrijding van leegstand? We beschrijven dat aan de hand van een kwadrantenmodel van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) (zie kader). Linksonder in het model staat de rechtmatige overheid die stuurt aan de hand van wet- en regelgeving. Linksboven de presterende overheid die verticaal stuurt op haar maatschappelijke realisatie. Rechtsboven de netwerkende overheid die horizontaal stuurt op gezamenlijke maatschappelijke doelen. Rechtsonder ten slotte, de responsieve, participerende overheid waarbij overheidssturing het kleinst is.

Ontwikkeling van sturingsperspectieven De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur bracht de ontwikkeling van overheidsrollen samen in een kwadrant, dat zich aftekent langs de horizontale as ‘vanuit overheid- vanuit markt en gemeenschap’ en langs de verticale as ‘vanuit resultaten-vanuit randvoorwaarden’ (NSOB, 2015).

Rolneming Venlo Bij de transformatie en herontwikkeling van de westelijke binnenstad vanaf het begin van deze eeuw nam de gemeente Venlo duidelijk de regie (presterende overheid). Na afronding van de herontwikkeling veranderde dat en trok de gemeente zich meer terug. Als we de rollen uit het schema volgen, kunnen we vaststellen dat de gemeente haar rol als rechtmatige overheid uitvoerde (denk aan bestemmingsplannen en beleidsvorming). Vanaf (ongeveer) 2015 heeft de gemeente opnieuw gewerkt aan ‘stedelijke ontwikkeling’ en transformatie van de binnenstad (de actieve herontwikkeling van Q4, de realisatie van het poppodium en de herontwikkeling van het museumkwartier, inclusief transformatie van het postkantoor tot museum). Inmiddels pakt de gemeente een meer netwerkende rol samen met partners wat realiseerde in het plan Venlo Binnenstad 2030 liet opstellen. Door daar ook middelen aan te koppelen (transformatiefonds) en inmiddels ook een groot deel van de uitvoering te bekostigen schurkt de gemeente ook weer aan tegen de presterende overheid. (Zeker wanneer de gemeente weer regie zou nemen, bijvoorbeeld bij herontwikkeling van delen van de zuidelijke binnenstad).

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 35

De rolneming van de gemeente wisselt dus door de jaren heen, en dat is ook te verklaren. De vraag is wel of de gemeente bewust en in overleg met de raad kiest voor een bepaalde rol en of er ook binnen de gemeente overeenstemming is over de gewenste (toekomstige) rol. De stakeholders vragen ook duidelijkheid over de rol van de gemeente binnen een lange-termijnaanpak voor de binnenstad of meer middelen om zelf die regie te pakken. Op dit moment vraagt men vooral om een actiever rol van de gemeente in plaats van de huidige faciliterende rol. Ook is er - zoals ook in hoofdstuk 4 beschreven - behoefte aan een duidelijke organisatiestructuur voor de binnenstad waarin in brede zin de rollen van de stakeholders zijn belegd en van waaruit gerichte keuzes kunnen worden gemaakt voor instrumenten en financiering daarvan.

4.6

Constateringen

De gemeente Venlo is bekend met de instrumenten die ingezet kunnen worden om leegstand te bestrijden. Van de zes directe instrumenten (gericht op een directe, actieve leegstandsaanpak) zet de gemeente er op dit moment twee in, namelijk ruimtelijke ordening (bestemmingsplannen) en het transformatiefonds. Daarnaast speelt Venlo Partners een zekere rol in matching (waarbij Venlo Partners potentiële ondernemers probeert te verbinden aan beschikbare panden). Andere directe instrumenten zet de gemeente bewust (op basis van de verhouding tussen inspanning en verwacht resultaat) niet in, of heeft de gemeente in overweging (zoals stedelijke herverkaveling en een vastgoedinvesteringsfonds). Dit hangt samen met timing en de beschikbaarheid van financiële middelen. De gemeente zet meerdere indirecte instrumenten in waarmee de gemeente beoogt de aantrekkelijkheid en gebruiksmogelijkheden van de panden te vergroten. Ook zette de gemeente zelf actief in op transformatie (o.a. met het postkantoor). Het is niet exact vast te stellen hoeveel financiële middelen de gemeente in totaal besteedt aan de aanpak van leegstand omdat het vaak om de bredere inzet voor de binnenstad als geheel gaat. Voor 2022 gaat het om een bedrag van naar schatting ongeveer 2 miljoen euro. Dat bedrag is hoger dan in 2021 en loopt in 2023 naar verwachting ook nog iets op.

De keuzes van de gemeente voor instrumenten lijken hiermee in de eerste plaats gebaseerd op kostenoverwegingen en minder op de beoogde (inhoudelijke) koers van de binnenstad en de rol die de verschillende functies, stakeholders en locaties daarin vervullen. Als keuzes vanuit deze bredere context worden gemaakt kan de gemeente hierin meer te focussen en/of het huidige instrumentarium meer doelgericht inzetten. Daarnaast lijken de keuzes beperkt gebaseerd te zijn op een bewust gekozen rol voor de gemeente in de dynamiek van de binnenstad. Stakeholders hebben behoefte aan duidelijkheid inzake de rolneming van de gemeente. Op dit moment is -zoals deels ook geconstateerd in hoofdstuk 3- sprake van een nog niet volledig uitgekristalliseerde organisatiestructuur in de binnenstad. Los van de samenwerking met de gemeente zijn ook de stakeholders onderling suboptimaal op elkaar aangesloten. Ook dragen ze in financiële zin niet of minder bij aan de binnenstad dan de gemeente77. Terwijl een sterke binnenstadorganisatie een noodzakelijke basis is om te bouwen aan een toekomstbestendige binnenstad. In deze organisatie hebben álle stakeholders een duidelijke rol en zetten zij instrumenten en financiële middelen in die daarbij passend zijn.

77

Hoewel er zowel bij de VVEV als bij Venlostad.com (die wel reclame belasting inbrengt) plannen zijn voor het oprichten van een BIZ, is de gemeente de partij uit de gouden driehoek die duidelijk het meest bijdraagt aan de realisatie van de Plan Binnenstad 2030.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 36

Hierbij merken wij op dat beide onderwerpen – een meer doelgerichte ingezet van instrumenten en het verbeteren van de organisatiestructuur – thema’s zijn die op dit moment door bureau Vierders tegen het licht worden gehouden.

Norm

Score

De gemeente Venlo heeft zicht op de verantwoordelijkheden, de bevoegdheden en de niet-juridische instrumenten ten aanzien van leegstand. De gemeente Venlo zet instrumenten in, passend bij de (huidige) rolneming van de gemeente en de beleidsmatige opgave. De gemeente Venlo heeft middelen vrijgemaakt en ingezet, passend bij de huidige rolneming van de gemeente en de beleidsmatige opgave. De gemeente Venlo heeft de invulling van haar rol op het gebied van leegstand duidelijk beschreven in haar beleid.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 37

5. MONITORING EFFECTEN EN INFORMATIEVOORZIENING RAAD 5.1

Inleiding

We kijken in dit hoofdstuk naar indicatoren die – al dan niet in relatie tot leegstand - ook relevant zijn voor het functioneren van het centrum. Daarna kijken we naar de informatievoorziening aan de raad.

5.2

Indicatoren

Uit Meetbaar Venlo zijn de volgende indicatoren relevant: 5.0.1 (leefbaarheid) 5.1.4 (bezoekers binnenstad) 5.1.5 (leegstaande detailhandel) 5.1.6 (aantal meldingen/klachten i.r.t. openbare ruimte en veiligheid binnenstad) 5.2.2 (gemiddelde WOZ-waarde) 5.2.3 (ontwikkeling omzet detailhandel, horeca en dienstverlening) We tonen de resultaten op de betreffende indicatoren uit de laatste update van Meetbaar Venlo 202178. Daarna besteden we aandacht aan de scores op een aantal indicatoren die meer indirect relevant zijn voor de prestaties van de binnenstad. Aangezien we de ontwikkeling van de leegstand zelf (indicator 5.1.5) in hoofdstuk twee hebben behandeld, laten we die hier verder buiten beschouwing. Meest relevante indicatoren Leefbaarheid (5.0.1) De Leefbaarometer79 laat zien hoe de leefbaarheid is en hoe die zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. “Het stedelijk centrum heeft in 2020 een gemiddelde score van 5, hetgeen overeenkomt met een waardering van een voldoende. Ten opzichte van 2018 in retrospectief scoort het stedelijk centrum één niveau lager, waarbij opgemerkt moet worden dat de gemiddelde score slechts 0,3 punt is gezakt in 2020 ten opzichte van 2018. Ingezoomd op blokniveau is in 2020 een stevige progressie waarneembaar van de score in het noordwesten van de binnenstad, Q4 en omgeving.

Centraal in de binnenstad, aan de zuidrand en rond de Roermondsepoort en Sloterbeekstraat zien we een lichte achteruitgang en/of geen verbetering van de score”.

78 79

Op 1 juni 2022 is de meeste recente Meetbaar Venlo gepubliceerd. www.leefbaarometer.nl.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 38

Als toevoeging staat in onderstaande kaartbeelden de ontwikkeling van de leefbaarheid in de individuele buurten van het centrum sinds 2002 weergegeven (hoe donkerder hoe hoger de score op leefbaarheid). Hierin wordt zichtbaar dat de leefbaarheid in de westelijke binnenstad duidelijk is verbeterd, maar dat de onderkant van de zuidelijke binnenstad achteruitgaat.

2002

2012

2020

Bron: Leefbaarometer

Bezoekers binnenstad (5.1.4) Het aantal bezoekers in de binnenstad is een afgeleide van het aantal passanten op een aantal telpunten en zegt iets over het druktebeeld. Door veranderende privacywetgeving is het na medio 2020 niet meer mogelijk om (automatisch) unieke bezoekers te tellen80. De daling in bezoekers van 2018 naar 2019 is een landelijke trend en komt onder andere door weersinvloeden en de stijging van het online winkelen. De verklaring die Locatus geeft voor de stijging in 2018 is het uitzonderlijk mooie weer.

80

Gemeente Venlo zoekt hiervoor momenteel een privacy proof alternatief.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 39

Het is de ambitie om het aantal bezoekers in de binnenstad verder te laten groeien. In de Thermometer Binnenstad 2020 van Venlo Partners staan nog wel gegevens over 2020 (per maand, zie de afbeelding hieronder). De impact van corona en de coronamaatregelen zijn evident.

Bron: Thermometer Binnenstad

Aantal meldingen/klachten i.r.t. openbare ruimte en veiligheid binnenstad (5.1.6) De ontwikkeling van het aantal MOR- en MVH-meldingen geeft een beeld van de druk op de leefkwaliteit van de openbare ruimte in het stedelijk centrum. (MOR: meldingen openbare ruimte. MVH: Meldingen veiligheid en handhaving). Het totale aantal meldingen nam in 2021 toe waaronder het aantal meldingen openbare ruimte. De verandering in realisatiecijfers is onder andere te verklaren doordat er een aanpassing heeft plaatsgevonden van het MOR-proces (herschikking en minder keuzemogelijkheden categorieën bij meldingen). In 2022 gaat de nieuwe MOR-applicatie live. Hierdoor zal een beter inzicht ontstaan in de aantallen meldingen.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 40

Gemiddelde WOZ-waarde (5.2.2) De ontwikkeling van de gemiddelde WOZ-waarde geeft een beeld van de waardering van het stedelijk centrum als woon-, werk- en leefmilieu. De peildatum voor deze indicator is juni van het lopende jaar. De WOZ-waarde toont al jaren een stijgende lijn. In de meeste succesvolle steden is de WOZ-waarde in het stedelijk centrum een van de hoogste. In Venlo stijgt de WOZwaarde zowel in het centrum als voor de gehele gemeente, als gevolg van de marktontwikkeling. In het centrum loopt het echter nog achter op het landelijke gemiddelde, het doel van de gemeente is om deze in eerste instantie tenminste op hetzelfde niveau te krijgen.

Omzetontwikkeling binnenstad (5.2.3) Ontwikkeling omzet detailhandel, horeca en dienstverlening: de indicator geeft een globaal beeld van het economisch functioneren van het stedelijk centrum als lokaal en regionaal centrum voor (recreatief) winkelen, verblijven en dienstverlening, gerelateerd aan het landelijk cijfer. De omzetontwikkeling is zoals verwacht negatief als gevolg van de langdurige sluiting van winkels, horeca en consumentgerichte dienstverlening als gevolg van de Corona-maatregelen. Detailhandel laat een omzetdaling van 11,8 procent zien, in de horeca en consumentgericht dienstverlening 29,9 procent en het totaalbeeld leidt een daling van 19,3 procent in 2020 ten opzichte van 2019.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 41

In de Thermometer Binnenstad 2021 van Venlo Partners staan omzetgegevens van een vaste groep van 15 ondernemers over 2019-2021 (per kwartaal). De omzet van deze 15 ondernemers samen lag in 2021 boven hun gezamenlijke omzet in 2020 maar nog wat onder die van 2019. Overige indicatoren Saldo van aandeel mensen dat het eens dan wel oneens is met de uitspraak: ‘De Venlose binnenstad verrast mij regelmatig op positieve wijze’ De ambitie is minimaal een score van 10 procent. De score laat helaas een flinke negatieve ontwikkeling zien ten opzichte van 2019. Dit heeft in ieder geval te maken met de coronamaatregelen waardoor er minder festiviteiten georganiseerd konden worden. Los daarvan geeft de gemeente aan dat een extra inspanning noodzakelijk is om de ambitie waar te kunnen maken. 81

Aandeel mensen dat het eens is met de uitspraak: ‘De Venlose binnenstad is voor mij een echte stad waar ik de voorzieningen vind (winkels, horeca, podia, musea, etc.) die ik in een stad tenminste verwacht De ambitie is een score van 80 procent of meer. Venlo Centrum scoort exact op het minimale ambitieniveau voor de basisvoorzieningen. 82

Het aantal bezoekers aan culturele instellingen (Maaspoort, Grenswerk, LM, MVBVD) De doelstelling is een lichte stijging t.o.v. 2018. Realisatie van de doelstelling is mede afhankelijk van de inhoud van de programmering van de afzonderlijke instellingen 83. “ Een goed voorbeeld is het enorme succes van de overzichtstentoonstelling in 2019 van Evert Thielen (ruim 100.000 bezoekers). Dit verklaart dat de ambitie in 2019 ruim is behaald. In 2020 zien we een duidelijk corona-effect optreden in het aantal bezoekers.

Bron: Meetbaar Venlo 2021. Bron: Meetbaar Venlo 2021. 83 Bron: Meetbaar Venlo 2021. 81 82

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 42

Aandeel inwoners dat afgelopen 12 maanden minimaal twee verschillende culturele activiteiten heeft bezocht (theatervoorstelling, museum etc.) De ambitie is om dit te laten stijgen naar 80 procent in 2022. Uit de meeste recente Stadspeiling blijkt dat dit aandeel juist is teruggelopen van 75 procent in 2019 naar 41 procent in 2021. Dit heeft natuurlijk alles te maken met de coronamaatregelen waardoor bezoek aan culturele activiteiten beperkt mogelijk was.

5.3

Informatievoorziening raad

De raad heeft de kaders gesteld van waaruit de gemeente opereert (Visie stedelijk centrum, detailhandelsvisie etc.). Het Plan Binnenstad is door het college aan de raad aangeboden. 84 De gemeenteraad wordt over de ontwikkeling van de binnenstad geïnformeerd via de P&C -Cyclus. Budgetaanvragen, majeure instrumenten (zoals het transformatiefonds) en verantwoording bij programma 5 Centrumstad Venlo en doelrealisatie (o.a. leegstand) in meetbaar Venlo. Er is specifiek over leegstand een vraag geweest uit de raad of de leegstand niet maandelijks gerapporteerd kan worden om zo de beleidseffectiviteit te kunnen controleren. Het college heeft geantwoord dat er maar kleine maand-op-maand verschillen zijn en dat Locatus ook niet zo hoogfrequent rapporteert. Venlo Partners telt de leegstand twee keer per jaar (januari en juli). Raadsinformatiebrieven De gemeenteraad wordt met enige regelmaat per raadsinformatiebrief geïnformeerd over zaken die te maken hebben met de leegstandbestrijding. In 2021 is dat bijvoorbeeld tweemaal gebeurd. Op 2 maart 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over een aantal onderwerpen in relatie tot de doorontwikkeling van de winkelcentra (026 RIB). De raadsinformatiebrief diende tevens ter voorbereiding op een themabijeenkomst die plaatsvond op 10 maart 2021 (zie hierna).

84

https://venlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/fdbe087f-2461-431d-8a19-619971ee3b42

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 43

In deze laatste RIB wordt ook verwezen naar RIB 2020-83 met daarin o.a.: • Werkpakket Retail, met o.a. impuls centrummanagement en -marketing (waaronder diverse koop lokaal campagnes en verbeteren online verkoopkanaal), kwaliteitsverbeteringen winkelcentra en impuls horeca. Hierbij is een relatie gelegd met het Economisch Uitvoerings Programma (EUP) van de gemeente. • Werkpakket Vrijetijdseconomie, met o.a. voorbereiding marketingcampagne, toeristisch aanbod coronaproof, specifieke promotieacties, digitaal zomerfestival en Venlo convention bureau. Op 21 oktober wordt de raad geïnformeerd (RIB 2021-41) over de stand van zaken van de subsidieregel Transformatiefonds Venlo en het besluit om naar aanleiding van de eerste evaluatie het budget aan te vullen met € 211.858, zodat het initiële bedrag van € 500.000 weer als subsidie beschikbaar is.85 Raadsbijeenkomst Op 10 maart 2021 een themabijeenkomst voor de raad plaats over doorontwikkeling van winkelcentra (zie hierna).86 Hierbij zijn de raadsleden geïnformeerd over een aantal relevante ontwikkelingen. De belangrijkste zijn: • Transformatiefonds • Plan Binnenstad 2030 • Trends en ontwikkelingen • Wonen in Erfgoud (boven winkels) • Coronacrisis incl. lokale maatregelen en ondersteuning voor ondernemers Raadsvragen Er zijn vooral in de periode 2018-2020 af en toe vragen gesteld vanuit de raad over leegstand.

Zowel over leegstand in het centrum van Venlo, maar ook over leegstand in Tegelen en vooral Blerick.

5.4

Constateringen

Op basis van verschillende indicatoren (waaronder het leegstandsniveau) monitort de gemeente via Meetbaar Venlo de prestaties van de binnenstad. De informatievoorziening over deze indicatoren is redelijk compleet, maar liep tot voor kort achter, terwijl andere (externe) bronnen aanvullende informatie en meer recente informatie bieden. De gemeente heeft als doel om de leegstand (uitgedrukt in aandeel vierkante meters detailhandel) in het centrum van Venlo te beperken tot 10 procent. Dit doel is in 2022 (met 9,7%) gerealiseerd. De gemeente heeft zicht op de effecten en de kansen van leegstand. In haar beleid benoemt de gemeente vooral het risico op verloedering en achteruitgang van de openbare ruimte in het algemeen, als ongewenst effect. Kansen ziet de gemeente Venlo in transformatie naar wonen of nieuwe commerciële functies. Norm

Score

De gemeente Venlo heeft haar doelen op het gebied van leegstand gerealiseerd c.q. het is aannemelijk dat de gemeente Venlo haar doelen zal realiseren. De gemeente Venlo heeft zicht op de effecten van leegstand en de kansen van leegstand in het centrum van Venlo. Voor zover bekend zijn er geen specifieke afspraken gemaakt met de raad over de leegstandsaanpak en de resultaten daarvan. De raad krijgt informatie op het niveau van indicatoren (Meetbaar Venlo) en wordt van tijd tot tijd via raadsinformatiebrieven geïnformeerd over ontwikkelingen en initiatieven in de binnenstad (bijvoorbeeld rondom het transformatiefonds en Plan Binnenstad 2030).

85 86

https://venlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/a9814c37-4c1e-4cea-bc9d-7b183f958f37 https://venlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/d5c41857-1c7b-43a7-bae0-a05b80ae81d4

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 44

Voor zover we hebben kunnen vaststellen overleggen college en raad niet over de rol die de gemeente wil en kan spelen als het gaat om de bestrijding van leegstand.

Norm

Score

Er zijn afspraken gemaakt over de informatievoorziening aan de gemeenteraad. De informatievoorziening aan de gemeenteraad over leegstand is tijdig, actueel, begrijpelijk en volgens, in overeenstemming met de gemaakte afspraken. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld te sturen op de gemeentelijke inzet, de doelstellingen en de middeleninzet.

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 45

BIJLAGE 1 – DEELVRAGEN A. Probleemduiding, verantwoordelijkheden en bevoegdheden 1 Wat is de omvang van de leegstand in Venlo, welke ontwikkeling kan verwacht worden? 2 Welke (negatieve) effecten verwacht of ziet de gemeente Venlo van de huidige en toenemende leegstand en welke kansen ziet de gemeente Venlo? 3 Welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden (inclusief wettelijk beschikbare instrumenten) heeft de gemeente in het kader van leegstand van verkooppunten? 4 Welke niet-juridische instrumenten kan de gemeente inzetten in het kader van leegstand? B. Vormgeving van (beleids-)kaders 1 Welke doelen heeft de gemeente Venlo vastgesteld met betrekking tot de leegstand van verkooppunten? Welke maatschappelijke effecten zijn beoogd? 2 Welke rol ziet de gemeente Venlo voor zichzelf, vanuit welke motivatie? 3 Welke financiële middelen zijn beschikbaar gesteld? 4 Welke instrumenten heeft de gemeente in haar beleid omschreven? 5 Welke stakeholders heeft de gemeente benoemd in haar beleid? C.

Uitvoering 1 Hoe ziet de inzet van de gemeente bij de aanpak van de leegstand van verkooppunten er in de praktijk uit? 2 Welke instrumenten heeft de gemeente in de praktijk ingezet om de doelen met betrekking tot de leegstand van verkooppunten te bereiken? 3 Waar heeft de gemeente de beschikbare middelen met betrekking tot de aanpak van leegstand van verkooppunten aan besteed? 4 Hoe verloopt de afstemming tussen gemeente en betrokken partijen zoals eigenaren, exploitanten, bewoners omtrent de aanpak van leegstand van verkooppunten in de praktijk? 5 In hoeverre gebruikt de gemeente de eigen ervaringen, nieuwe ontwikkelingen en voortschrijdend inzicht om waar nodig haar inzet met betrekking tot leegstand van verkooppunten bij te sturen? D. Doelbereik beleid en informatievoorziening gemeenteraad 1 In hoeverre heeft de gemeente Venlo zicht op de behaalde prestaties en directe effecten van de (beleids-)inzet ten aanzien van de leegstand van winkels? 2 Wat is er bekend over de gerealiseerde maatschappelijke effecten ten aanzien van de leegstand van winkels? 3 In hoeverre is de gemeenteraad geïnformeerd over de gemeentelijke inzet, behaalde resultaten en directe effecten ten aanzien van de leegstand van winkels?

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 46

BIJLAGE 2 – NORMENKADER Om de effectiviteit vast te stellen, werken we met een set aan normen die per thema aansluiten bij de onderzoeksvragen.

Thema A: Probleemduiding, verantwoordelijkheden en bevoegdheden De gemeente Venlo heeft zicht op de omvang van de leegstand en de verwachtingen ten aanzien van de ontwikkeling daarvan. De gemeente Venlo heeft zicht op de effecten van leegstand en de kansen van leegstand in het centrum van Venlo. De gemeente Venlo heeft zicht op de verantwoordelijkheden, de bevoegdheden en de niet-juridische instrumenten ten aanzien van leegstand Thema B en C: Beleid en instrumenten De gemeente Venlo heeft de invulling van haar rol op het gebied van leegstand duidelijk beschreven in haar beleid. De gemeente Venlo heeft haar doelen en de beoogde maatschappelijke effecten op het gebied van leegstand duidelijk in haar beleid geformuleerd. De gemeente Venlo heeft middelen vrijgemaakt en ingezet, passend bij de huidige rolneming van de gemeente en de beleidsmatige opgave. De gemeente Venlo zet instrumenten in, passend bij de rolneming van de gemeente en de beleidsmatige opgave. De afstemming met de stakeholders verloopt wederzijds naar tevredenheid De gemeente stelt beleid bij op basis van ervaringen en voortschrijdend inzicht. Thema D: Doelbereik en informatievoorziening aan de raad De gemeente Venlo heeft haar doelen op het gebied van leegstand gerealiseerd c.q. het is aannemelijk dat de gemeente Venlo haar doelen zal realiseren.

Er zijn afspraken gemaakt over de informatievoorziening aan de gemeenteraad. De informatievoorziening aan de gemeenteraad over leegstand is tijdig, actueel, begrijpelijk en conform de gemaakte afspraken. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld te sturen op de gemeentelijke inzet, de doelstellingen en de middeleninzet.

We hanteren de volgende kleurcodering om weer te geven hoe er wordt gescoord op de normen: er wordt geheel voldaan aan de norm, er is geen verbeterpotentieel. er wordt voldaan aan de norm, maar er is verbeterpotentieel. er wordt niet voldaan aan de norm, verbeteringen zijn noodzakelijk. de prestatie is ondermaats en verbeteringen zijn dringend nodig. N.t.b niet te beoordelen

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 47

BIJLAGE 3 – BRONNEN Bestuur Coalitieakkoord 18-22 Samen Venlo Veranderen Coalitieakkoord 22-26 Samen verder bouwen aan een gezond Venlo Productenraming 2019-2022 Programma Centrumstad Venlo (2020) Financiële rapportage 2020 Meetbaar Venlo 2020 en 2021 Overheid.nl: Subsidieregel Transformatiefonds Venlo Kadernota 2023 Beleid Horecabeleid 2007 Visie Stedelijk Centrum 2022 (2012) Bestemmingsplan centrum Venlo met toelichting (2014) Beleidsplan Detailhandel 2015-2025 (2015) Regionale detailhandelsvisie Noord-Limburg (2016) Uitvoering en voortgang Plan binnenstad Venlo 2030 (2021) Werkplan Vierders (6 april 2022) Provincie Provinciaal programma stedelijke ontwikkeling (2016) Convenant Gezamenlijk werken aan de stedelijke ontwikkeling van Venlo (2016) Getekende brief aan GS (maart 2021) Voortgangsrapportage Stedelijke Ontwikkeling (maart 2021, Excel) Voortgangsrapportage stedelijke ontwikkeling (april 2021) Voortgangsrapportage 2020 en verlening voorschot voor het project Stedelijke Ontwikkeling gemeente Venlo (mei 2021) Raad Raadsvoorstel aanpassing bestemmingsplan (2014) 083 RIB Integrale aanpak economische gevolgen corona (2020) 026 RIB Voorinformatie themabijeenkomst doorontwikkelen centra GETEKEND (2021) 141 RIB Evaluatie subsidieregel Transformatiefonds Venlo (2021) Extern Adviesrapport BRO (2014) Factsheet centrum Venlo - KSOL 2019 Leegstand te lijf 2.0, Vereniging van

Nederlandse Gemeenten (2020) Lokale transformatie in beeld – wat werkt wel en wat werkt niet? Retail Agenda (2020) Herstel van binnensteden Wat is er nodig voor een vitale en duurzame binnenstad? (Platform 31, juli 2021) Thermometer Binnenstad Venlo, Venlo Partners (2020, 2021) Stadspeiling deelrapportage Centrumstad Venlo, I&O Research (2021) Subsidieregeling impulsaanpak winkelgebieden (Ministerie van EZK, mei 2022) Data Verkooppuntinformatie Locatus (Excel) inclusief begeleidende mail (2022) Omzetontwikkeling Venlo Centrum 2015-2020 (CBS)

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 48

BIJLAGE 4 - GEÏNTERVIEWDEN Gemeente Venlo Programmamanager Centrumstad Venlo Planoloog Centrumstad Venlo Communicatiemedewerker Centrumstad Venlo Beleidsmedewerker economie detailhandel Woordvoerder wethouder Economie Wethouder Economie Stakeholders Voorzitter VVEV Voorzitter Venlostad.com Directeur Venlo Partners Centrummanager Blerick Centrummanager Tegelen

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 49

Bevindingenrapport - Aanpak winkelleegstand binnenstad Venlo

Pagina 50