063 Bijl01Kadernota 2025.pdf
Tekst van het document
1| KADERNOTA 2025
Voorwoord Het doel van de kadernota is u voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding in staat te stellen u uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de conceptbegroting 2025-2028. U kunt aangeven welke zaken u, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, graag verwerkt ziet in begrotingsvoorstellen en met welke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de strategische koers van de stad en de organisatie voor de komende jaren.
Een kadernota hoeft, anders dan een begroting, meerjarig in financiële zin (nog) niet sluitend te zijn. Wel moet er een reëel inhoudelijk en financieel perspectief worden vastgesteld. Op basis hiervan kunnen wij u in het najaar een sluitende begroting presenteren. Wij nodigen u uit om, tegen de achtergrond van de inhoud van deze kadernota en de eerder gepresenteerde omgevingsanalyse, uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken.
In deze kadernota staan per programma de - in onze ogen - belangrijkste kaders, gekoppeld aan de ambities in de strategische visie en het stedelijk beleid. Deze verbinden we aan de indicatoren in Meetbaar Venlo zodat u een goed beeld krijgt van de relevantie van het betreffende kader voor de strategische koers van Venlo.
2| KADERNOTA 2025
Inhoudsopgave Voorwoord ........................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ................................................................................................... 3 Inleiding ................................................................................................................ 4 Inhoudelijke en financiële kaders .................................................................... 6 Vastgesteld basisscenario .................................................................................................. 9 Scenario van 'hoop': ..........................................................................................................11 Scenario van 'vrees': ..........................................................................................................13 Budgettaire context...........................................................................................................14
Kaders per programma .................................................................................. 22 Programma 1 Gezond en actief Venlo ...........................................................................23 Programma 2 Leefbaar Venlo .........................................................................................30 Programma 3 Grenzeloos Venlo .....................................................................................33 Programma 4 Welvarend Venlo ......................................................................................36 Programma 5 Centrumstad Venlo ..................................................................................41 Programma 6 Circulaire en duurzame hoofdstad ........................................................44
Bedrijfsvoering ................................................................................................. 48 Algemeen ............................................................................................................................48 Wendbare Bedrijfsvoering 2025 en verder ...................................................................49
3| KADERNOTA 2025
Inleiding Deze kadernota geeft u een perspectief op het laatste volledige begrotingsjaar van de huidige bestuursperiode. Sinds de start van deze periode is veel in gang gezet. Inmiddels zijn we halverwege de rit. We hebben de afgelopen jaren de basis op orde gebracht en kunnen investeren in die activiteiten en projecten die ons dichter bij de ambities uit Venlo 2040 brengen. Om te zien hoever we inmiddels zijn gekomen met de uitvoering van de ambities en afspraken uit het coalitieakkoord lieten we een midterm review uitvoeren. Hiermee kunnen we bepalen wat er de komende twee jaar opgepakt moet worden. Dit document krijgt u ongeveer gelijktijdig met deze kadernota aangeboden, zodat u de inhoud daarvan desgewenst kunt betrekken bij uw afwegingen rondom de kadernota. De afgelopen jaren was het door de naweeën van de pandemie nodig om veel aandacht te schenken aan het opvangen van de gevolgen daarvan. We hebben met name aandacht geschonken aan de gevolgen van de sterk gestegen inflatie en energiekosten. Ook de opvang in 2023 van Oekraïners heeft het nodige van onze organisatie gevergd. Inmiddels verkeren we -wat dat betreft- weer in wat rustiger vaarwater en hebben we onze aandacht verlegd naar de lange termijn-ontwikkeling van Venlo, met onder andere de vorming van een strategisch investeringsfonds. Venlo is immers op weg naar 2040.
Het afgelopen jaar hebben we -niet de ambities- maar de koers daarnaar toe iets bijgesteld. We zien kansen om een stevige impuls te geven aan de realisatie van woningen binnen onze gemeente. Met name grootschalig woningbouw op een beperkt aantal, met het OV goed bereikbare, binnenstedelijke locaties. Daarnaast zien we mogelijkheden om, naar lokale behoefte, ook in de kleinere kernen beperkt woningbouw mogelijk te maken. We streven een goede differentiatie van het woningaanbod na. En we zien mogelijkheden om de gesignaleerde tekorten in het middensegment aan te vullen, met name door het toevoegen van starters(-koop)woningen en woningen met een middenhuur. Tijdens de raadsbehandeling van de omgevingsanalyse attendeerde u ons op de mogelijkheid om een deel van toevoeging te reserveren voor de huidige inwoners. Het behoeft geen betoog dat -tegen de achtergrond van onze demografische uitdagingen- de eventuele aanwas van inwoners die hiervan het gevolg zal zijn meer dan welkom is. Zo behouden we draagvlak onze voorzieningen en voldoende arbeidskrachten voor onze regionale economie en publiek gefinancierde diensten. Afgezien van onze eigen lokale en regionale ambities heeft ook het Rijk, op een breed pallet aan onderwerpen, grote ambities geformuleerd en daarvoor incidentele middelen beschikbaar gesteld.
Tegelijkertijd stellen we vast dat we -net als vrijwel alle Nederlandse gemeenten- op dit moment te maken hebben met (oplopende) arbeidsmarkttekorten. Niet alleen bij onze organisatie maar ook bij onze maatschappelijke partners. Dat knelt. Ook u sprak daarover tijdens de raadsbehandeling van de omgevingsanalyse uw zorgen uit. Personele capaciteit is een uitdaging en dat geldt ook voor de (ontbrekende) capaciteit op het elektriciteitsnet. Ontwikkelingen gaan dermate snel dat het net dit niet allemaal aankan. Er is sprake van congestie ten aanzien van de aansluitings- en teruglever mogelijkheden. Op dit moment onderzoeken we lokaal de mogelijkheden om met mitigerende maatregelen zoals energiehubs hier iets aan te doen. U gaf aan te willen laten onderzoeken in hoeverre we hierin versnelling kunnen aanbrengen. Tegelijkertijd vroeg u aandacht voor klimaatmitigerende maatregelen, met name in die 4| KADERNOTA 2025
wijken die relatief sterk versteend zijn en waar ook gezondheidsvraagstukken bovengemiddeld aan de orde. Deze zorg delen wij. Wij achten het, gegeven het voorafgaande, verstandig om het resterende deel van onze bestuursperiode aandacht te geven aan de projecten en ontwikkelingen die al in gang zijn gezet. Ontwikkelingen zoals het Kazernekwartier, de ondertunneling van de Vierpaardjes, de herontwikkeling in Venlo-Noord, de doorontwikkeling van de Brightlands-campus en de aanpak van de Geresstraat. Verder bereiden we met onze buurgemeenten de invulling van een nieuwe Regio Deal voor, implementeren we de afspraken uit de Hervormingsagenda Jeugd en geven we uitvoering aan het beleidskader Geldzorgen. Ook zonder nieuwe plannen hebben we de handen vol. Daarom ligt in deze kadernota het accent op de uitvoering van bestaande opdrachten. Met het oog op de hoeveelheid incidentele middelen hebben we vorig jaar een beperkt aantal bestuurlijke opdrachten verstrekt, die zowel maatschappelijk als financieel moeten renderen. Een opdracht was de optimalisatie van ons stedelijk aanbod aan en de geografische spreiding van sporten gemeenschapsvoorzieningen. Afgelopen najaar heeft u het beleid voor de gemeenschapsaccommodaties echter geamendeerd vastgesteld. Hierbij hield u vast aan de bestaande spreiding van deze accommodaties.
Daarmee kan een deel van de aan deze opgave gekoppelde financiële opbrengst niet meer worden gerealiseerd. Het gaat goed met de gemeente Venlo, we staan er, zeker vergeleken met andere Nederlandse gemeenten, financieel relatief goed voor. We zien uit naar de plannen van een nieuw kabinet en wat dit betekent voor ons beleid en voor onze financiële huishouding. En hoewel er voldoende maatschappelijke uitdagingen zijn, biedt Venlo volop kansen om het leven van onze inwoners nog mooier, beter en gezonder te maken! Wij hebben aandachtig geluisterd naar uw opmerkingen tijdens de behandeling op13 maart 2023 over de omgevingsanalyse. Deze hebben we gewogen en meegenomen in deze kadernota. Wij kijken uit naar de behandeling in uw raad.
5| KADERNOTA 2025
Inhoudelijke en financiële kaders Hieronder staan de (bijgestelde) programma-overstijgende inhoudelijke en budgettaire kaders voor de (op te stellen) programmabegroting. Bijstelling vindt plaats op basis van de externe ontwikkelingen en duiding van de omgevingsanalyse.
1.
Continuïteit, flexibiliteit en kansen De goede uitgangspositie van Venlo maakt dat we flexibel kunnen reageren op actuele ontwikkelingen die zich passend binnen de stedelijke strategie aandienen. Om actief te kunnen aansluiten bij strategische projecten die de strategische ambities van Venlo 2040 dichterbij (kunnen) brengen overwegen heeft u besloten tot de instelling van een strategisch investeringsfonds.
2.
Arbeidsmarkt Een nadrukkelijk accent op het voorkomen van schaarste op de (regionale) arbeidsmarkt, te koppelen aan de doorontwikkeling van Venlo als onderwijs- en studentenstad en de mogelijkheden die de inzet van vluchtelingen biedt. Aandacht voor het hoger onderwijs en nadrukkelijk ook voor tekorten op MBO-niveau.
3.
Het dorp of de wijk, het middelpunt van Venlo Nadrukkelijke aandacht voor de versterking van de participatie in en de leefbaarheid van wijken, buurten en kernen, in brede zin. Met name daar, waar op basis van de wijkanalyse en leefbaarheidsmonitor, de grootste opgave ligt.
4.
De regio Noord-Limburg, het centrum van Europa We zijn er ons nadrukkelijk bewust van dat Venlo als centrumstad in de regio een bijzondere rol en verantwoordelijkheid heeft. Binnen de regio nemen we bewust een leidende rol en spannen we ons in om gezamenlijk met onze regiogemeenten tot inhoudelijke resultaten te komen.
5.
Samen, nadrukkelijk met onze maatschappelijke partners en inwoners Bij initiatieven zoeken wij naar een gedeelde agenda met belangrijke partners zoals onze Venlose corporaties, de provincie Limburg, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en uiteraard onze inwoners. Meer aandacht voor het betrekken van inwoners bij planvoorbereiding en uitvoering van gemeentelijke activiteiten en projecten. Samenwerken is overigens hetzelfde als ‘overnemen’.
6.
Afmaken waar we aan begonnen zijn en zoeken naar aanvullende mogelijkheden en kansen We realiseren onze bestaande plannen met een kritische blik op kosten, uitvoeringsmogelijkheden en risico's. Daarnaast biedt onze financiële positie ons mogelijkheden om actief aan te sluiten op nieuwe kansen en ambities. Gegeven de omvang van de bestaande programmering en de spanning met de personele capaciteit van de organisatie en van onze partners ligt het accent op het realiseren van bestaande bestuurlijke 'bestellingen'.
6| KADERNOTA 2025
7.
Verbetering publieke dienstverlening Het vertrouwen van onze inwoners in het bestuur is de afgelopen jaren significant toegenomen. We zijn ervan overtuigd dat een verdere verbetering van de dienstverlening aan onze inwoners kan bijdragen aan stabilisatie van dit vertrouwen. We dienen aandacht te geven aan ‘de menselijk maat’.
8.
Kritisch, doeltreffend en doelmatig Kritisch zijn ten aanzien van bovenwettelijke activiteiten en mogelijkheden op efficiency in de bedrijfsvoering. We doen wat nodig is, met een zo doelmatig mogelijke inzet van middelen om resultaten te behalen en onze doelen te bereiken. Daarbij kijken we nadrukkelijk welke activiteiten het meest bijdragen aan de door u vastgestelde doelstellingen (doeltreffendheid van beleid). We kijken ook naar de doeltreffendheid van bestaande activiteiten.
Om het realiseren van de strategische opgave en ambities uit de strategische visie 2040 Venlo mogelijk te maken is een solide financieel beleid een voorwaarde. De financiële positie speelt immers een belangrijke rol binnen de integrale afwegingen die we moeten maken over de te varen koers op de korte, en vooral op de strategische en daarmee (middel)lange termijn. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van het totaal aan maatschappelijke opgaven van de stad.
Ontwikkelingen financiële verhoudingen De langlopende gesprekken tussen het Rijk en de VNG zijn nog altijd niet afgerond. De doorgevoerde 'korting' van het Rijk op het gemeentefonds van € 3 miljard is nog altijd van toepassing. Daarnaast heeft het Rijk, éénzijdig en ondanks het controversieel verklaren van het voorstel, vanaf 2027 de nieuwe financieringssystematiek op basis van Bruto Binnenlands Product doorgevoerd. De nieuwe financieringssystematiek is ontoereikend voor het opvangen van autonome ontwikkelingen van bijvoorbeeld de te verwachten hogere groei van de zorgkosten door vergrijzing en infrastructuur (uitbreiding, vernieuwing, renovatie, onderhoud en beheer).De gesprekken met het Rijk verlopen moeizaam. Onder andere in Raadsinformatiebrief 2023-139 met als onderwerp 'Gemeentefonds/septembercirculaire 2023' bent u hierover geïnformeerd.
7| KADERNOTA 2025
Voorjaarsnota Rijk: Het demissionaire kabinet heeft in de voorjaarsnota van het Rijk, welke verschenen is in april jl., een aantal maatregelen opgenomen die een relatie hebben met de financiële verhoudingen. Het gaat hierbij, op hoofdlijn en naast taakmutaties, onder andere om de volgende maatregelen: •
Een bijstelling van € 675 miljoen ten opzichte van de ‘korting’ op het gemeentefonds van € 3 miljard. Voor Venlo gaat het hierbij om indicatief € 4 miljoen structureel (schrappen van de oploop van de opschalingskorting);
•
Invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek met ingang van 2024 in plaats van 2027 inclusief gedeeltelijke compensatie. Per saldo betekent dit een niet voorziene incidentele korting op het gemeentefonds voor de jaarschijf 2025 van € 675 miljoen. Voor Venlo gaat het hierbij om indicatief € 4 miljoen nadelig voor de jaarschijf 2025;
•
Negatieve mutatie compensatie loonprijs- /volumeontwikkeling: indicatief voor Venlo € 2 miljoen nadelig structureel vanaf 2025;
•
Risicoverdeling Wmo door het maken van afspraken over objectieve indexering en ‘aparte’ fondsvorming;
•
Aanvullende indexering zorgkosten: € 75 miljoen in 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029. Indicatief voor Venlo € 0,5 miljoen in 2026 oplopend naar € 2 miljoen in 2029. Hier staan uitgaven aan de lastenkant tegenover;
•
Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen en overheveling naar het gemeentefonds: hierdoor kunnen de middelen als algemeen dekkingsmiddel worden aangemerkt afhankelijk van de toevoegingen aan het gemeentefonds zonder administratieve lastendruk;
Wij zien de maatregelen van het demissionaire kabinet slechts als een reparatie van een beperkt deel van de financiële problematiek bij gemeenten. Op basis van de maatregelen vervolgt de VNG de inzet richting de formatietafel om alsnog te komen tot een goede balans tussen taken en middelen. De voorjaarsnota van het Rijk moet nog behandeld worden in de Tweede Kamer. Concrete uitwerking en financiële vertaling van de maatregelen inclusief de taakmutaties vindt plaats in de meicirculaire 2024. Zoals te doen gebruikelijk wordt uw raad geïnformeerd over de financiële effecten van de meicirculaire 2024 naar de Venlose situatie.
Formatie De ministeries gaven de formerende partijen een overzicht naar aanleiding van vragen over mogelijke financiële tegenvallers. Hierin zijn ook de financiële zorgen van gemeenten verwoord en becijferd als het gaat om de negatieve gevolgen van de nieuwe financieringssystematiek, afschaffen van de opschalingskorting en de beleidsinhoudelijke tekorten jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning.
Daar staat tegenover dat de Studiegroep Begrotingsruimte, die voor de verkiezingen advies uitbracht over de Rijksbegroting, adviseert om te komen tot bezuinigingen van € 17 miljard. Onderdeel hiervan is bijvoorbeeld als mogelijke ombuigingsmaatregel een bezuiniging van € 4 8| KADERNOTA 2025
miljard op het gemeente-/provinciefonds aanvullend op het reeds ingeboekte tekort van € 3 miljard op het gemeentefonds.
De keuzes van de onderhandelende partijen en in het verlengde daarvan het nieuwe kabinet, kunnen dus substantiële gevolgen hebben voor de financiële huishouding van de sector gemeenten. Dit kunnen gevolgen, zowel in positieve als negatieve zin zijn. Daarmee kan het ook gevolgen hebben voor de vastgestelde meerjarenbegroting van onze gemeente.
Begrotingsscenario's U heeft in een vroeg stadium geanticipeerd op de onzekerheid met betrekking tot de financiële verhoudingen vanaf 2026. Bij de vaststelling van de kadernota 2024 en programmabegroting 20242027 heeft u een heldere koers met bijbehorende begrotingsspelregels vastgesteld. Namelijk het volgen van het basisscenario en invulling geven van aanvullende beleidskeuzes door deze afhankelijk te stellen van eventueel te ontvangen extra middelen van het Rijk: het zogenaamde scenario van hoop.
Visueel ziet de koers er als volgt uit:
Vastgesteld basisscenario Huidige bekende situatie (geen oplossing van het Rijk) = Basisstrategie
Afwegingskader
De volgende kaders zijn uitgangspunt voor de begroting 2025-2028 •
Wij werken opgave gericht: de strategische opgave en de daaruit voortkomende programmatische opgaven staan voorop; 9| KADERNOTA 2025
•
De focus ligt op uitvoering: uitvoering van vastgestelde plannen door de inzet van de daaraan gekoppelde middelen;
•
Informatiegestuurd handelen is vast onderdeel van de beleidsmatige onderbouwing van voorstellen waarop bestuurlijke keuzes gemaakt worden. Doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten;
•
Het principe van anticyclisch investeren daar waar maatschappelijk verantwoord, en sparen en voorbereidingen treffen als de marktomstandigheden ongunstig zijn;
•
(incidentele)begrotingsruimte wordt bij voorkeur daar ingezet waar er (op termijn) sprake is van aantoonbaar maatschappelijk en/of financieel rendement. Hieronder worden ook verstaan activiteiten die aantoonbaar bijdragen aan het voorkomen van (toekomstige) kostenstijgingen;
•
Een financiële huishouding die ons in staat stelt om wendbaar te zijn en waarbij gedacht wordt in resultaatgerichte (creatieve) mogelijkheden en oplossingsrichtingen;
•
Budgetteren en investeren zoveel mogelijk vanuit een positief financieel kader in plaats vanuit een negatief (bezuinigings)perspectief;
•
Een meerjarig realistisch sluitende begroting waarbij de structurele lasten minimaal gedekt worden door structurele baten;
•
Een positief rekeningresultaat is vanaf de jaarrekening 2022 onderdeel van de integrale afweging bij de begroting. Hierbij is het rekeningresultaat onderdeel van het richtinggevende debat bij deze kadernota. Er wordt rekening gehouden met het strategisch investeringsfonds zoals in de volgende bullet verwoord;
•
Voeding van het strategisch investeringsfonds maakt integraal onderdeel uit van de afwegingen tijdens de jaarlijkse bespreking van het jaarresultaat en de programmabegroting, waarbij steeds de investeringsruimte van het fonds voor een periode van 4 jaar wordt vastgesteld (amendement programmabegroting 2024-2027);
•
De (meerjaren)begroting 2025-2028 moet de toets van het provinciaal toezicht doorstaan;
Begrotingsregels •
Wij werken met concrete maatregelen, geen taakstellingen;
•
Uitvoeringstoets: Voorstellen en initiatieven worden zorgvuldig getoetst op onderbouwing en haalbaarheid. We werken met realistische businesscases. Een belangrijk onderdeel is een realistische toets op de (personele) uitvoeringsmogelijkheden;
•
Tijdig anticiperen op (niet voorziene) financiële implicaties door tijdig en concreet bijsturen door het treffen van (beleidsinhoudelijke) maatregelen. Tegenvallers worden (in principe) binnen de lijn budget-programmalijn-programma bijgestuurd. De mogelijkheden zijn niet voor alle programma’s gelijk. Als laatste escalatieladder is bijsturing mogelijk op concernniveau bij de integrale afweging;
•
Voordelen die optreden op basis van autonome ontwikkelingen en die het gevolg zijn van bestaand beleid worden eerst ingezet voor het oplossen van (structurele) nadelen op basis
10| KADERNOTA 2025
van bestaand beleid. Indien er ruimte is voor intensivering van bestaand of nieuw beleid gebeurt dit enkel bij de integrale afwegingsmomenten van de P&C cyclus; •
Intensivering van beleid en/of eventueel nieuw beleid wordt enkel opgesteld door vervanging van oud beleid waarbij de middelen van het oude beleid vrijvallen voor uitvoering van het te intensiveren beleid en/of nieuw beleid. Afwegingen met betrekking tot autonome ontwikkelingen en voorstellen zoals opgenomen in het 'scenario van hoop' gaan hieraan vooraf. De doeltreffendheid van de (bestaande) activiteit(en) is een belangrijk uitgangspunt;
•
Verwerving derde geldstromen als onderdeel van de financiële strategie. Middelen van derde geldstromen worden eerst ingezet, voor zover mogelijk, voor projecten en activiteiten die al in de begroting zijn voorzien. De vrijvallende middelen worden toegevoegd aan de algemene middelen. Alleen wanneer dit niet mogelijk is, kunnen middelen van derde geldstromen pas ingezet worden om van nieuwe ambities te bekostigen;
•
Maximaal inzetten op sturing van het risicoprofiel;
•
Gemeentefonds: o
De mei - circulaire 2024 is uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 20252028;
o
De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn algemeen dekkingsmiddel;
o
Specifieke (beleidsmatige) taakmutaties binnen het gemeentefonds worden in eerste aanleg voorbereid voor de integrale afweging;
Scenario van 'hoop': Aanvullende middelen Rijk en/of nieuwe financieringssystematiek (oplossing van het Rijk)
Bij de vaststelling van de programmabegroting 2024-2027 presenteren wij u een meerjarig sluitende begroting. Hier in is duidelijk welke keuzes de gemeente Venlo - op dat moment- inhoudelijk heeft gemaakt indien het (nieuwe) kabinet niet met additionele middelen over de brug. Deze keuzes hebben met name betrekking op het structureel honoreren van nieuwe ambities. Het structureel honoreren van deze beleidsambities zijn pas mogelijk als er aanvullende middelen beschikbaar komen. Wij stellen voor deze voorstellen, indien er aanvullende middelen beschikbaar komen, als eerste te prioriteren bij de begrotingsbehandeling in relatie tot nieuwe intensiveringen van beleid of nieuw beleid. Gezien de landelijke ontwikkelingen en het feit dat de gesprekken met het demissionaire kabinet moeizaam verlopen houden wij er rekening mee dat het scenario van hoop niet of maar deels zal optreden. Het gaat hierbij om de volgende voorstellen uit de programmabegroting 2024-2027:
11| KADERNOTA 2025
Programma
Naam
1. Gezond en actief Venlo
Buurten met talent
95
Jeugdzorg
749
749
1.623
884
SMI
100
100
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport
100
Aanpak zwerfafval
230
230
Beheersing overlastgevende wilde diersoorten
50
50
Borging en ontwikkeling digitale toegankelijkheid
110
110
Functioneel beheerder Axxerion en Gisib
80
80
Integraal onderhoudsbestek Openbare Ruimte
400
400
MJP Onderhoud begraafplaatsen
60
60
Nieuwe taken anonimisering en publicatie
63
63
Toezicht energiebesparingsplicht
107
Maatregelen hervormingsagenda
2. Leefbaar Venlo
Uitbreiden formatie wijkgericht beheer openbare ruimte
2026
160
Lokale woonlasten (afval-riolen) 3. Grenzeloos Venlo
4. Welvarend Venlo 6. Circulaire en duurzame hoofdstad Algemene middelen
3.764 25
25
Public affairs
25
25
Uitvoering Economische Visie Venlo 2030
52
52
Warmteconcepten en energiebesparing
250
Binnenhalen en binden - Arbeidsmarktpositie
163
163
Digitale transformatie/ digitalisering
150
150
Doorontwikkeling onderzoek (junior onderzoeker)
89
Formatieverhoging salarisadministratie
119
119
80
80
Vaardigheden Informatiebeveiliging ISO functionaris Leren en ontwikkelen
12| KADERNOTA 2025
160
Grensoverschrijdende samenwerking
Functionaris en ondersteuning Digitale
totaal voorstellen o.b.v. hoop
2027
89 145
145
5.025
7.498
Basisstrategie én: •
Opvang volumegroei uit aanvullende middelen, geen kans op verschraling;
•
Afwegingen voorstellen uit tabel scenario van hoop begroting 2024-2027. De uitkomsten van de voorjaarsnota zullen hiervan onderdeel uitmaken;
•
Het mogelijk niet voorziene éénmalig tekort voor 2025 voortvloeiende uit de voorjaarsnota van het Rijk zal eveneens onderdeel zijn van de afwegingen waarbij gekeken wordt naar de beschikbare incidentele middelen;
•
Meer inhoudelijke vrijheid en ruimte voor maatschappelijke opgaven: verdere inzet (incidentele) middelen voor structureel (maatschappelijk) rendement;
•
Aandachtspunt: Uitvoering;
Scenario van 'vrees': Huidige bekende situatie (geen oplossing van het Rijk) én aanvullende korting inkomsten Rijk
•
(Bij)sturen door lastenvermindering of opbrengstenverhoging: gevolg (mogelijke) aanvullende verschraling;
•
Geen (structurele) middelen beschikbaar voor uitvoering tabel scenario van hoop programmabegroting 2024-2027;
•
Incidentele 'buffer' beschikbaar voor gefaseerde keuzes;
Ontwikkeling woonlasten U heeft besloten om deze coalitieperiode de woonlasten (afvalstoffenheffing, rioolrechten, onroerendezaakbelasting) voor alle betrokkenen (eigenaren woningen, eigenaren niet woningen en huurders) op een gemiddeld gelijk niveau te houden. Hierbij is het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven voor afval en riool gedurende deze coalitieperiode, tot en met het jaar 2026, los gelaten. We gaven aan dat wij nadrukkelijk (blijven) kijken naar de ontwikkeling van de kostenkant van deze beleidsonderdelen (bij tussentijdse evaluaties).
In de vastgestelde (meerjaren)begroting is het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven weer financieel vertaald vanaf 2027 en zullen de woonlasten stijgen ten opzichte van 2026. De eventuele afwegingen om ook vanaf 2027 stabiele woonlasten te blijven hanteren is gekoppeld aan het scenario van 'hoop'.
13| KADERNOTA 2025
Budgettaire context In deze paragraaf wordt de budgettaire context beschreven, waarbinnen de begrotingsvoorbereiding 2025-2028 plaatsvindt. Allereerst lichten we het financieel meerjarenperspectief toe. Vervolgens komen de belangrijkste ontwikkelingen aan de orde die van invloed kunnen zijn op de begroting 2025-2028.
Financieel meerjarenperspectief Gelijktijdig met de behandeling van deze kadernota ligt er een (concept)boekwerk jaarstukken 2023. Het jaarverslag bevat de beleidsmatige verantwoording (programmaverantwoording en paragrafen). Met de jaarrekening (programmarekening en balans inclusief toelichting)leggen we financieel verantwoording af. Het gepresenteerde financieel perspectief zoals geschetst in dit hoofdstuk moet dan ook als richtinggevend kader gezien worden. Wij vragen u hiermee rekening te houden bij de behandeling van deze kadernota.
De vastgestelde programmabegroting 2024 – 2027 vormt het uitgangspunt voor het financieel meerjarenperspectief. Het financieel kader uit de Programmabegroting 2024 - 2027 is aangevuld met: •
Raadsbesluiten die genomen zijn na vaststelling van de Programmabegroting 2024 – 2027;
•
Verwachte inflatie loon- en prijsstijgingen;
•
Ontwikkelingen gemeentefonds inclusief reservering volumeontwikkeling vanaf 2027;
•
De jaarschijf 2028;
14| KADERNOTA 2025
Dit resulteert in de volgende tabel: bedragen x € 1.000 Budgettair kader
2025
2026
2027
2028
-24
-24
-24
A Financieel perspectief begroting 1 Financieel perspectief Programmabegroting 2024-2027
281
2 Accountantsdienstverlening RB 2024-005 d.d. 16-1-2024
-24
3 Autonome ontwikkelingen 2027-2028
-53
A Totaal financieel perspectief begroting
257
-24
-24
-77
a. Loonkostenontwikkeling*
-6.900
-6.500
-6.100
-6.100
b. Prijsinflatie
-5.600
-5.400
-5.100
-5.100
c. Loon- en prijscompensatie gemeentefonds
12.600
11.900
12.200
12.100
100
-
1.000
900
1.100
900
-100
200
Nieuwe financieringssystematiek (volume-ontwikkelingen)
4.400
6.300
Reservering volume ontwikkelingen
-4.400
-6.300
B Ontwikkelingen kadernota 1 Loon- en prijsontwikkelingen
Totaal Loon- en prijsontwikkelingen 2 Gemeentefonds Netto resultaat september en decembercirculaire 2023
Totaal ontwikkelingen gemeentefonds
1.100
900
-100
200
B Totaal ontwikkelingen kadernota
1.200
900
900
1.100
C Financieel perspectief na kadernota
1.457
876
876
1.023
* inclusief doorrekening CAO akkoord 2024 ter hoogte van € 2,4 miljoen 2025 aflopend naar € 1,8 miljoen vanaf 2028
Hierna gaan we in op de diverse onderdelen uit bovenstaande tabel:
A. Begroting vóór Kadernota A1+2 Stand vastgestelde begroting 2024-2027 De programmabegroting 2024-2027 laat een begrotingsoverschot zien voor de jaarschijf 2025. Dit is inclusief de verwerking van de amendementen A-II "Daklozen" en A-VII "Verfraaiing van de openbare ruimte" van respectievelijk € 350.000 en € 100.000 voor de jaarschijf 2025. Daarnaast heeft het raadsbesluit van 16 januari 2024 over accountantsdienstverlening een klein negatief effect van structureel € 24.000 op het begrotingssaldo.
15| KADERNOTA 2025
A3 Autonome ontwikkelingen 2028 ten opzichte van 2027 In de kadernota komt voor het eerst de jaarschijf 2028 formeel in beeld. Dit leidt tot een autonome aanpassing van het perspectief op grond van uw eerder door genomen besluiten (op basis van bestaand beleid). In de kadernota werkt dit nadelig door tot een bedrag van € 53.000.
Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de bijstelling van het gemeentefonds, door de jaarlijkse afname van de integratie-uitkering Participatie, ter hoogte van € 423.000. Binnen de herijking van het armoedebeleid heeft uw raad voor de dienstverlening en de transitie SHV € 239.000 en voor de WAA-medewerker bij een gemeentearchief € 125.000 tot en met 2027 beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er een aantal overige posten met een voordelig effect van opgeteld € 6.000.
B. Ontwikkelingen Kadernota B1 Loon- en prijsontwikkelingen De inflatiepercentages die gehanteerd worden voor het opstellen van de begroting 2025-2028 zijn gebaseerd op de ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 22 februari 2024: •
Prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (IMOC): 2,2 %
•
Prijsindex, prijs bruto overheidsinvesteringen (IBOI): 2%
•
Loonindex: prijs overheidsconsumptie beloning werknemers: 4,4%
•
Index belastingen (exclusief onroerendezaakbelasting): gewogen gemiddelde van de prijsindex (40%) en de loonindex (60%) : 3,4% (bv. Parkeergelden en verblijfsbelasting).
Naast de gebruikelijke indexeringen speelt de prijsontwikkeling in 2024. Op basis van ramingen van het Centraal Plan Bureau zoals gepubliceerd op 22 februari 2024 en het voorlopige OVA indexcijfer wordt dit effect geschat op € 800.000. Dit komt boven op inflatie die reeds in de begroting 2024 structureel is verwerkt. Wij stellen voor om dit bedrag te reserveren en bij de begroting met concrete voorstellen te komen.
De prijsindex, prijs overheidsconsumptie netto materieel (IMOC) komt voor 2024 uit op 2,9% en voor het voorlopige OVA indexcijfer op 6,3%. In de begroting is rekening gehouden met 3,9%. Op basis van het investeringsbeleid wordt het budget van de kapitaallasten inflatoir bijgesteld op basis van de Index Bruto Overheidsinvesteringen (IBOI). In de begroting 2024 is rekening gehouden met 1,6%. Op basis van het meest actuele Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau is de IBOI over 2024 3% en voor 2025 2%. Deze indexeringen (inclusief aanpassing 2024) zijn verwerkt in deze kadernota.
16| KADERNOTA 2025
Het onderdeel prijsinflatie bestaat daarmee uit vier componenten. Resumerend: bedragen x € 1.000 Prijsinflatie
2025
2026
2027
2028
Prijsindex IMOC regulier
-3.800
-3.600
-3.300
-3.300
Doorwerking 2024 IMOC
700
700
700
700
Extra indexatie, doorwerking 2024 OVA
-1.500
-1.500
-1.500
-1.500
Prijsindex investeringen (IBOI) regulier
-600
-600
-600
-600
Extra indexatie (IBOI), doorwerking 2024
-400
-400
-400
-400
-5.600
-5.400
-5.100
-5.100
Totaal prijsinflatie
B1c Loon en prijscompensatie gemeentefonds: Het bedrag van € 12.600.000 aflopend naar € 12.100.000 vanaf 2028 bestaat uit twee tranches. Een tranche met structureel aanvullende loon- prijscompensatie over 2024 van € 2,7 miljoen aflopend naar € 2,5 miljoen in 2028 en de tranche voor het kadernotajaar 2025 van € 9,9 miljoen aflopend naar € 9,6 miljoen in 2028.
B2 Gemeentefonds De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn de grootste inkomstenbronnen van de gemeente Venlo. Periodiek worden wij geïnformeerd over de ontwikkelingen van deze uitkeringen. Dit gebeurt bij het verschijnen van de circulaires gemeentefonds van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De meicirculaire is uitgangspunt voor de (programma)begroting, de septembercirculaire is uitgangspunt voor de kadernota en de decembercirculaire maakt onderdeel uit van de jaarstukken. Op basis van de september- en decembercirculaire 2023 bedraagt het resultaat van het gemeentefonds in 2025 € 1,1 miljoen voordelig, aflopend naar € 0,2 miljoen structureel voordelig in 2028. In Raadsinformatiebrief 2023-239 met als onderwerp 'Gemeentefonds/septembercirculaire 2023' bent u hierover geïnformeerd.
In de septembercirculaire 2023 is de verwachte volumecompensatie op basis van de nieuwe financieringssytematiek vanaf 2027 (middelen voor de groei van de stad) in betreffende jaren apart inzichtelijk gemaakt. Ondanks het controversieel verklaren van het voorstel, is de nieuwe financieringssystematiek op basis van het Bruto Binnenlands Product (BBP) doorgerekend. Dit bedraagt € 700 miljoen vanaf 2027 op landelijk niveau en voor Venlo € 4,4 miljoen voordelig vanaf het jaar 2027.
De volumeontwikkelingen aan de uitgavenkant moeten nog nadrukkelijk in beeld worden gebracht. Het gaat hierbij onder andere om reële groei van de lonen, groei van de bevolking, vergrijzing, toename infrastructuur et cetera. De effecten van de volume ontwikkelingen aan de lastenkant, in dit geval de 'groei van de stad' voor de jaren 2025 - 2028 wordt de komende jaren duidelijk bij de 17| KADERNOTA 2025
begrotingsopstelling. Aan de lastenkant wordt hiervoor een bedrag opgenomen dat overeenkomt met de baten van het gemeentefonds op basis van de septembercirculaire 2023.
Het netto resultaat exclusief de nieuwe financieringssystematiek en exclusief onder B1 opgenomen loon- prijscompensatie wordt veroorzaakt door met name ontwikkelingen in de uitkeringsbasis. Dit is zoals ook beschreven in raadsinformatiebrief 2023-139 het gevolg van het gestegen aantal bedrijfsvestigingen, gunstigere score op statistische maatstaven die regionale klantenpotentieel weergeven en omgevingsadressendichtheid.
Uitvoering kaders programma's Programmabegroting 2025-2028 Het hoofdstuk programma's schetst diverse (beleids)ontwikkelingen. In de programmabegroting 2025-2028 worden deze ontwikkelingen inhoudelijk uitgewerkt en van financiële effecten voorzien. Hierbij houden we rekening met de vastgestelde kaders.
Algemeen De budgettaire context is opgesteld aan de hand van de geschetste ontwikkelingen. Er is geen rekening gehouden met 'gewijzigd' beleid en/of voorstellen, het is immers een Kadernota. Het (financieel) kader en de geformuleerde begrotingsregels zoals verwoord in het hoofdstuk 'Inhoudelijke en financiële kader' is het kader dat gehanteerd wordt bij de verdere uitwerking in de begroting 2025-2028.
Context en aandachtspunten
Uitvoeringsprogramma 2024 Koers Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033 Op 29 november 2023 heeft uw raad het beleidskader 'Koers Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033' geamendeerd vastgesteld (RV 2023-75). Elk jaar wordt het uitvoeringsprogramma bijgewerkt om in te spelen op de nieuwste ontwikkelingen en de behoeften van de gemeenschap. Deze jaarlijkse update omvat de voortgang van lopende uitvoering en houdt rekening met nieuwe inzichten, veranderende prioriteiten en opkomende uitdagingen. In de jaarlijkse rapportage staan ook de financiële vertalingen van de plannen. Hierbij zorgen we dat de begroting in lijn is met de uitvoeringsplannen. Indien er behoefte is aan extra financiële middelen, maakt deze vraag om financiële ruimte integraal deel uit van het begrotingsproces. Voorstellen met betrekking tot de financiële aspecten van het beleidskader worden aan uw raad voorgelegd via de jaarlijkse P&C cyclus. In de begroting 2024-2027 zijn incidentele middelen opgenomen. Hierbij is vermeld dat deze middelen na de beleidsvaststelling bij de begroting 2025-2028 structureel worden opgevoerd. De (eventuele) vertaling van deze aanvullende structurele middelen hebben een nadelig effect op het gepresenteerde financieel meerjarenperspectief.
18| KADERNOTA 2025
Inverdieneffecten investeringen duurzaamheid, ontwikkelend beheer en vastgoed In de programmabegroting 2023-2026 zijn (substantiële) bedragen opgenomen voor wat betreft investeringen en/of financiering van activiteiten op het gebied van: •
Duurzaamheid € 13.000.000
•
Ontwikkelend beheer € 10.000.000
•
Bijstelling van een structurele en substantiële dotatie aan de onderhoudsvoorziening voor de meerjaren onderhoudsplannen van het gemeentelijk vastgoed (breed), jaarlijks € 2.400.000.
Bij de vaststelling van de programmabegroting 2023-2026 werd nagedacht over een herijking van gemeenschapsaccommodaties en concentratie van sportaccommodaties. Voor het totaal van de inverdieneffecten van de extra investeringen en de effecten van de (her)allocatie van vastgoed is in de programmabegroting vanaf 2026 € 2.300.000 structureel als opgave in de begroting aan inverdieneffecten opgenomen. De te realiseren inverdieneffecten zijn als volgt gespecificeerd: •
Inverdieneffecten duurzaamheid vanaf 2026 € 600.000
•
Inverdieneffecten Ontwikkelend Beheer vanaf 2026 € 1.000.000
•
Inverdieneffecten (her)allocatie vastgoed (inclusief terreinen) € € 700.000
Het niet of deels realiseren van de inverdieneffecten in relatie tot de extra beschikbaar gestelde middelen levert een financieel nadeel op voor het meerjarenperspectief. Hier moeten alternatieve maatregelen tegenover staan.
Energie In 2022 en 2023 zijn de energielasten gestegen door hogere tarieven voor elektriciteit, gas en energiebelasting. De verwachting is dat deze kosten in 2024 en 2025 lager zijn vanwege lagere tarieven. In de jaarschijf 2025 en verder van de huidige begroting is echter geen rekening gehouden met een mogelijke stijging van de energielasten ten opzichte van de jaren voor 2022. Tijdens het begrotingsproces 2025-2028 is hier meer duidelijkheid over.
19| KADERNOTA 2025
'Going concern' beleid en voorbereidingsbudgetten: In de begroting zijn voorbereidingsbudgetten door de gemeenteraad beschikbaar gesteld voor onder andere de volgende opgaven: •
Duurzaam lichtsnoer binnenstad
•
Doorontwikkeling Kloosterdorp Steyl
•
Onderzoeken verkeersveilige inrichting wegenstructuur
•
Opstellen reclamebeleid
•
Evenementenbeleid
•
Zuidrand Centrum
•
Meervoudig ruimtegebrek bedrijfsdaken met opwek faciliteren
•
Hoogwaterveiligheid; voorgestelde budgetoverheveling jaarrekening 2023
•
Herontwikkeling locatie Zuidpilaar; voorgestelde budgetoverheveling jaarrekening 2023
•
Haalbaarheidsstudie gemeenschapsaccomodatie Venlo-Oost; voorgestelde budgetoverheveling jaarrekening 2023
•
Voortgezet Speciaal onderwijsschool de Velddijk
•
Maasopgaven
•
Onderzoeksbudgetten scholen stadsdelen Blerick en Tegelen
•
Openbare ruimte zwembad
•
Verbinding Maaswaard-binnenstad
Als uit de voorbereidingsbudgetten volgt dat er besluiten worden genomen over deze projecten, legt dit ruimtebeslag op de beschikbare middelen. Dit geldt ook voor aanpassing en herijking van beleid en (vervangings)investeringen.
Ontwikkelingen buiten financieel perspectief (2029) Voor inzicht in het structurele effect noemen we een ontwikkeling van het vastgesteld beleid dat buiten het meerjarenperspectief valt. Het gaat hierbij om de tijdelijke middelen voor succesvolle warmtetransitie (2024-2028) van € 350.000, het budget WAA medewerkers bij het gemeentearchief ter hoogte van € 125.000 en het budget 2024-2028 voor de magistraatbibliotheek Venlo ten bedrage van € 20.000. Buiten het meerjarenperspectief om betekent dit een structureel voordeel van in totaal € 495.000.
20| KADERNOTA 2025
Omslagrente, het rentetarief grondexploitaties en de disconteringsvoet grondexploitaties: In de Notitie rente en de Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken van de commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) is beschreven hoe de omslagrente, het rentetarief grondexploitaties en de disconteringsvoet grondexploitaties moeten worden bepaald. Eind 2023 heeft de commissie van beide notities nieuwe versies uitgebracht. Met ingang van het begrotingsjaar 2025 is de toepassing hiervan verplicht. Eén van de belangrijkste wijzigingen is dat de toerekening van rente aan grondexploitaties moet plaatsvinden via de omslagrente. Vanaf 2016 was, in verband met de invoering van de Vennootschapsbelasting (Vpb), voor grondexploitaties de rentetoerekening gebaseerd op het gemiddelde rentepercentage over het vreemde vermogen. In de praktijk hanteert de Belastingdienst een andere toerekening van rente aan de grondexploitaties. Hiermee is de noodzaak voor een afwijkend rentepercentage voor grondexploitaties vervallen en vindt de commissie dat het voor de hand ligt de rente-omslag ook te gebruiken voor de rente aan de grondexploitaties. De bepaling van de omslagrente hangt af van enkele parameters, zoals de begrote rentelasten en -inkomsten en de inschatting van enkele balansstanden per 1 januari 2025.
Om hiervan een zo nauwkeurig mogelijke inschatting te maken worden deze percentages op basis van input gedurende het begrotingsproces definitief berekend. In de kadernota hanteren we nu de volgende bandbreedtes / indicaties: Omslagrente
: 2,00% - 2,50%
Disconteringsvoet grondexploitaties
: 2,00%
21| KADERNOTA 2025
Kaders per programma Algemeen In dit hoofdstuk staat per programma de ambitie en per programmalijn de relevante ontwikkelingen, de opgaven en de verwachte begrotingsvraagstukken.
De programma's kennen een grote onderlinge inhoudelijke samenhang. Veel thema's komen in meerdere programma's terug.
22| KADERNOTA 2025
Programma 1 Gezond en actief Venlo Algemeen Het beleidskader Fier op Venlo vormt samen met de strategische visie Venlo 2040 de basis voor beleidsontwikkelingen in het maatschappelijk domein. De ambitie van dit programma is dat onze inwoners (zoveel mogelijk) vitaal, gezond, zelfredzaam en samenredzaam zijn. Het Gezond en Actief Leven Akkoord ondersteunt deze beweging naar preventie, gezondheid en sociale basis. In het kader van de integrale aanpak gaan we voor inwoners met complexe vragen op meerdere leefgebieden verder met de Doorbraakmethode. De landelijke dynamiek voor migratiebeleid, waaronder de Spreidingswet, wordt ook in het Venlose meer voel- en zichtbaar. Het is duidelijk dat het opvangen en huisvesten van meer statushouders, internationale werknemers en ontheemden op veel thema's een aanzienlijke imapct zal hebben. Denk aan, wonen, meedoen (werk & inkomen), zelfredzaamheid (zorg) en ontplooiing (onderwijs).
Gezond en Vitaal Gezondheidsbeleid In 2025 geven we uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We streven naar preventie en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Ook gaan we aan de slag met een pilot positieve gezondheid in de wijk. Met de voedselagenda zetten we in op de bevordering van gezonde voeding. Op het gebied van het gezondheidsbeleid starten we met een lokaal uitvoeringsplan voor de GGD Limburg Noord. Dit plan markeert een belangrijke verschuiving naar een vernieuwde vorm van samenwerking tussen gemeenten en de GGD Limburg Noord.
Gezonde basisschool van de Toekomst Het doel van de Gezonde Basisschool van de Toekomst is om te onderzoeken of kinderen die op de basisschool een dagritme krijgen aangeboden met voldoende onderwijstijd, sport, bewegen, spelen en aandacht voor gezonde voeding een betere fysieke, emotionele en intellectuele groei doormaken. Kinderen gelijke kansen geven dus om gezond op te groeien. Ook wordt onderzocht of kinderen en ouders hierdoor meer rust en minder stress ervaren en of dit bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven. In enkele wijken gaan we door met de uitvoering van ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’.
Sportbeleid We zien een toenemende behoefte bij (sport)verenigingen voor professionele ondersteuning. We onderzoeken hoe we hen hierin kunnen faciliteren. Verder onderzoeken we om, samen met lokale sportverenigingen en de stichting Performance Center Venlo, sportevenementen naar Venlo te halen. Naar aanleiding van de motie trapveldje is er een actieplan hoogwaardige beweegvoorzieningen vastgesteld, waaraan we uitvoering geven. Met het beschikbaar stellen van een transitiebudget willen we de gefuseerde handbalvereniging Fortes compenseren voor de extra kosten die gemoeid zijn met de transitie naar de nieuwe locatie. 23| KADERNOTA 2025
Sportaccommodatiebeleid In 2025 realiseren we de herontwikkeling van sportkern Herungerberg en gaan we van start met de bouw van sporthal Gulick op sportkern Bakenbos. In 2025 continueren we ook de bouw van het nieuwe zwembad De Wisselslag. Naast het binnenbad gaan we ook een besluit nemen over de toekomst van het buitenbad. Als volgende stap in de sportaccommodatievisie gaan we verder met onderzoek naar de toekomst van sportkern Merelweg. We ontvangen steeds frequenter verzoeken voor gespecialiseerde binnensportaccommodaties. We gaan de mogelijkheden, haalbaarheid en betaalbaarheid van dit soort accommodaties nader onderzoeken. Verder geven we in 2025 een vervolg aan het onderzoek naar de sporthuisvesting rondom de voortgezet onderwijs campussen (OGVO). Naast de ontwikkelingen op het gebied van renovatie en nieuwbouw zijn ook de onderwerpen verduurzaming, vergroening en veiligheid relevant. Hier zetten we in 2025 weer verdere stappen. In het najaar 2024 zal de raad geïnformeerd worden over de stand van zaken.
Ontplooiing Programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking Wij hebben in het schooljaar 2023-2024 opnieuw geconstateerd dat het niet mogelijk was om voor alle jongeren direct een passende onderwijsplek te vinden. In de gehele onderwijsketen komen deze problemen voor. We versterken onze inspanningen om wachtlijsten te voorkomen, eventueel door uitbreiding van capaciteit en mogelijkheden van het gedifferentieerde onderwijsaanbod.
Nieuwkomers onderwijs aanbod Wij houden er rekening mee dat wij meer jongeren met een vluchteling of arbeidsmigratieachtergrond moeten opvangen. Het docententekort, grenzen aan de hoeveelheid beschikbare ruimtes, ondersteuning en financiële middelen, maken echter dat bestaande oplossingen toekomstig niet altijd haalbaar zijn. Wij gaan met betrokken partners op zoek naar alternatieven.
Onderwijshuisvesting Waar mogelijk gaan wij over tot de vorming van integrale kindcentra. De inrichting van het bijbehorende buitenterrein krijgt extra aandacht. Hierbij kiezen we voor groen-blauwe speelplaatsen in combinatie met beweegpleinen. Indien mogelijk zoeken we samenwerking met andere initiatieven actief op. De stadsdelen Tegelen en Blerick kenmerken zich door omvangrijke woningbouwprojecten. Bij de planvorming rondom bouwprojecten van scholen moeten we hiermee rekening houden. Een strategische studie hiervoor is in 2024 afgerond. Voor het stadsdeel Blerick staan in 2025 onderwijshuisvestingsprojecten gepland rondom de Harlekijn, Titus Brandsma school en de Springbeek. Voor het stadsdeel Tegelen gaat het om basisschool Passe Partout en SBO de Lings. Voor 2025 en volgende jaren staan voor het stadsdeel Venlo (nieuw)bouwprojecten voor basisschool de Meule en de Willibrordus school gepland. Het project 10-14 jaar onderwijs op locatie Den Hulster
24| KADERNOTA 2025
tussen OGVO en Akkoord PO is stopgezet. Dit betekent dat voor de deelnemende bovenbouwklassen van Akkoord PO een oplossing buiten de locatie Den Hulster moet worden gevonden. Het haalbaarheidsonderzoek naar passende huisvesting voor praktijkonderwijsschool ’t Wildveld en voortgezet speciaal onderwijs school de Velddijk, op locatie Roerdompstraat is afgerond. Een ingrijpende renovatie van locatie Roerdompstraat kan het mogelijk maken dat beide scholen hier gehuisvest worden, maar ook een nieuwbouwscenario op een andere locatie is mogelijk. Keuze en besluitvorming over de bouwwijze worden ingevuld in 2024 en uitgevoerd in 2025. Gepland was dat Onderwijsgemeenschap Venlo en Omstreken (OGVO) in 2022 zou starten met haar vervangingsopgave en de verduurzamingsopgave voor haar campussen. Wij gaan ervan uit OGVO de afspraken zoals vastgelegd in de doordecentralisatieovereenkomst nakomt.
Uitvoering Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Jongeren liepen achterstanden of vertragingen op, mede gedurende de corona periode. Dit is nog steeds merkbaar. Het gaat hierbij om zowel onderwijs- , als algemene ontwikkelachterstanden. In het kader van het NPO ontvingen wij middelen en stelden we samen met schoolbesturen een plan op. Onze inzet was met name gericht op voorschoolse educatie en het funderend onderwijs. In 2025 zetten wij verder in op borging van succesvolle interventies. De beschikbaarheid van NPO middelen eindigt in 2025.
Aanpak voortijdig schoolverlaters (VSV)/doorstroomprogramma; Wet van school naar duurzaam werk Het kabinet heeft de regionale aanpak van voortijdig schoolverlaten uitgebreid tot de leeftijd van 27 jaar. Jongeren krijgen hulp in de stap van school naar (duurzaam) werk en wanneer zij hun baan verliezen. Dit vereist een versterking van de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen en maatschappelijke partners op gebied van onderwijs, arbeid en zorg.
Verbetering basisvaardigheden (voorheen aanpak Laaggeletterdheid) We zetten in op bewustwording van het belang van goede basisvaardigheden en het meer bereiken van de doelgroep. De gemeenten in de arbeidsmarktregio Noord-Limburg willen taalachterstanden tegengaan en een significante verbetering in de basisvaardigheden realiseren met als belangrijkste doel dat iedereen zo zelfredzaam als mogelijk is, en daardoor mee kan doen. We kiezen daarom voor een aanpak zowel op regionaal als op lokaal niveau. Dit doen we door een uitbreiding van maatwerktrajecten, passend bij de vraag en vermogen om te leren. Om onze doelen te behalen, focussen we ons op vijf aandachtsgebieden: 1. Werkgevers; 2. Samenwerking in het sociaal domein; 3. Samenleving (buurten/wijken/verenigingen); 4. Onderwijs; 5. Zorg.
25| KADERNOTA 2025
Meedoen Fier op Venlo accent: Buurten Met Talent (BMT) Buurten met talent is het Fier-op-Venlo-accent dat zich richt op verbinding, ontmoeting en ontplooiing van talenten in en voor de eigen leefomgeving. Buurtinitiatieven worden met name ondersteund door verbinding tussen vraag en aanbod aan talenten te makelen, Hiermee willen we buurten zoveel mogelijk in staat stellen zelf stappen te zetten in samenredzaamheid.
Werk & Inkomen We willen de komende periode vooral focussen op inwoners met een (langdurige) bijstandsuitkering, en erop inzetten om hen weer mee te laten doen. Dit vraagt een andere, intensievere en langdurige inzet en begeleiding, zoals bijvoorbeeld bij het project Op Maat Werkt. En dan is een resultaat ook het starten van vrijwilligerswerk of het accepteren van hulpverlening om de onderliggende problematiek (schulden, psychosociale problematiek, enzovoort) aan te pakken. Daarnaast blijven we bijzondere aandacht houden voor de aanpak jeugdwerkloosheid. Met het oog op nieuwe wetgeving vanaf 2025 werken we toe naar een steeds betere en sluitende verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarktbeleid.
Arbeidsmarktregio Landelijk wordt gekoerst op een herstructurering van de arbeidsmarktregio’s. De beoogde ingangsdatum van de gewijzigde wet- en regelgeving is 1 januari 2026. Naast de landelijke opdracht is er ook regionaal de wens uitgesproken om te komen tot een efficiëntere en effectievere inrichting van onze arbeidsmarktregio. Rondom het thema arbeidsmarkt worden zowel op inhoud als op het gebied van governance vanaf 2024 voorstellen voorbereid, zodat met ingang van 2026 de nieuwe structuur officieel is ingericht en haar werking heeft. Landelijk wordt naar 2025 gekeken als een overgangsjaar waarin oude structuren omgezet worden naar een nieuwe structuur, financiële routes heringericht worden en de inhoudelijke agenda bepaald zal worden. Deze aanpassingen zullen leiden tot een regionale visie van de arbeidsmarkt Noord Limburg vanuit het perspectief van brede welvaart en brede inzetbaarheid.
Vrijwilligers Vrijwel gelijktijdig met deze kadernota bieden wij u het Uitvoeringsprogramma aan. Dit is opgebouwd vanuit het project ‘Venlo Viert Vrijwilligers’ om een zo breed mogelijk draagvlak te creëren bij de organisaties die met vrijwilligers werken. De inzet is om meer vrijwilligers te activeren, organisaties met elkaar te verbinden en te ondersteunen en facilitairen zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Vrijwilligers zijn tenslotte een van de bouwstenen om te komen tot krachtige Vitale Gemeenschappen die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijken en dorpen binnen de gemeente Venlo.
26| KADERNOTA 2025
Mantelzorgers In 2024 ontvangt u van ons het Uitvoeringsprogramma gericht op ondersteuning en het ontzorgen van mantelzorgers. De druk is groot en zal door de vergrijzing verder toenemen. Mantelzorgers zijn van essentieel belang en leveren een grote bijdrage aan de zorg voor hun dierbaren. Daarmee vormen ze een belangrijke bouwsteen om te komen tot krachtige Vitale Gemeenschappen.
Geldzorgenbeleid Geldzorgen, en met name het voorkomen en bestrijden ervan, staan hoog op de agenda. De opeenvolging van meerdere crises in de periode 2020-2022 heeft zichtbaar gemaakt welke ontwrichtende effecten armoede heeft op zowel het individu als op onze gemeenschap. Armoede is niet alleen een financieel vraagstuk, maar kent verschillende facetten die om een integrale benadering en aanpak vraagt. Geldzorgen raken immers aan het welzijn en de gezondheid van mensen en daarmee aan hun vermogen om actief deel te nemen aan onze gemeenschap. Naar verwachting neemt de aandacht voor geldzorgen de komende jaren verder toe. In Venlo kiezen we voor een integrale benadering, waarbij we maatschappelijke partners en inwoners nadrukkelijk een rol geven. Met de herijking van het Geldzorgenbeleid in 2023 spelen we steeds nadrukkelijker in op de benodigde integraliteit, preventie en verhoudingen tussen overheid en inwoners. Streven blijft uiteraard "minder inwoners en minder kinderen in armoede".
Inclusie Agenda Er is meer aandacht voor het belang van actieve inclusie en diversiteit. Wij verwijzen u graag naar het G-debat en de aandacht voor de Regenboogagenda. De lokale Inclusie Agenda wordt vastgesteld voor de periode 2024 tot en met 2028. In 2025 gaan we, samen met diverse maatschappelijke partners, verder aan de slag met het de concretisering en uitvoering daarvan.
Sociale Basis Vijf jaar geleden is het welzijnswerk en de regie op de sociale basis herijkt. Het middelpunt hiervan was de aanbesteding Sociale Basis en de daaruit volgende aanbesteding. Er komt een grondige evaluatie met als doel planvorming en vervolgstappen om te komen tot een toekomstbestendig ingerichte sociale basis en bijpassende aanbesteding in 2025. We kijken hierbij nadrukkelijk naar de effectiviteit van de verschillende activiteiten en leggen nog meer de nadruk op preventie. De druk op de sociale basis-infrastructuur is groot, onder andere in de (toegekende) beroepen op de subsidieregel sociale basis en de overwegingen die in opmaat zijn rondom eventuele structurele steun aan de Kinderboerderij Hagerhof.
Gemeenschapsaccommodaties In 2023 is het beleidskader 'Koers Gemeenschapsaccommodaties Venlo 2023-2033' vastgesteld. Dit beleidskader wordt stapsgewijs uitgevoerd. Dit doen we aan de hand van een uitvoeringsprogramma dat jaarlijks wordt bijgewerkt. In 2025 en volgende jaren richten we ons op het verbeteren van 27| KADERNOTA 2025
subsidieregels, het verhogen van het gebruikscomfort ervan, het bundelen van functies binnen deze accommodaties, verduurzaming en het opzetten van een Shared Service Center ter ondersteuning van vrijwilligersbesturen. We werken aan plannen voor de ontwikkeling van locaties zoals De Haandert, D'n Dörpel, De Zuidpilaar, Muspelheim en een nieuwe gemeenschapsaccommodatie in Venlo-Oost.
Zelfredzaamheid Zelfstandig opgroeien, zo nodig met ondersteuning Wij vinden het belangrijk dat kinderen thuis kunnen opgroeien. We zien dat zorgzwaarte, de omvang van de zorg en de zorgduur toenemen. De Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kinden gezinsbescherming hebben een stevige impact op het Venlose jeugdbeleid. We willen de uitvoering hiervan zo goed mogelijk laten aansluiten bij alles wat we al doen. De hervormingsagenda gaat gepaard met een forse financiële opgave. Voor het realiseren van deze opgave zijn wij grotendeels afhankelijk van acties van het Rijk. Met name het inperken van de reikwijdte van de Jeugdwet kan tot besparingen leiden. Daarnaast moet de ombouw van residentiële jeugdzorg naar kleinschalige voorzieningen plaats vinden. De gemeenten in Noord-Limburg werkten tijdens het programma Sturing en Inkoop nauw samen om te komen tot contractering van de maatwerkvoorzieningen. De evaluatie in 2024 kan leiden tot contractverlenging. Mochten er grote aanpassingen nodig zijn dan is in 2025 een nieuwe aanbesteding voorzien. De overgang van de Jeugdwet naar een ander aanbod voor begeleiding, behandeling of verblijf voor jongeren vanaf 18 jaar is gecompliceerd. We werken in 2024 aan een plan waar aan ook in 2025 zeker nog uitvoering gegeven moet worden.
Integraal werken Sinds medio 2023 werken we met de Doorbraakmethode. Een belangrijke stap hiertoe is het inrichten van een integrale toegang. Hierbij ligt op het gebied van jeugd de focus op het kind en het gezin. De toegangsmedewerker indiceert zorg en biedt ook zelf (lichte) hulpverlening en voert regie. Dit sluit aan op de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
Ouderen De komende jaren blijft het aantal ouderen, waaronder ook het aantal ouderen met dementie, flink stijgen. De krapte op de woningmarkt, het gebrek aan passende woningen, de stijgende tekorten in het personeel in de zorg, de aangescherpte criteria van de Wet Langdurige zorg (Wlz) en het terugdringen van het aantal verpleeghuisplekken, zijn knelpunten waar we passende oplossingen voor moeten vinden. We zorgen ervoor dat het aanbod van open inloopvoorzieningen en respijtzorg aansluit op de veranderende zorgvraag en behoeften van ouderen. Daarbij gaan we samenwerking aan tussen de brede sociale basis en zorgaanbieders. Verder is het van belang andere woonvormen te ontwikkelen, met aandacht voor hofjeswonen, intergenerationeel wonen en het mogelijk maken van initiatieven door inwoners zelf.
28| KADERNOTA 2025
Inwoners met complexe problematiek We zetten in op meer passende woonzorgconcepten voor inwoners met complexe problematiek. Er wordt een nieuwe locatie voor maatschappelijke opvang gerealiseerd. In 2025 voorzien we dat er aandacht nodig is voor de afronding van de realisatie hiervan. De doordecentralisatie beschermd wonen is per 1 januari 2025. Het gaat om de invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende nieuwe verdeelmodel. In 2025 willen we de doordecentralisatie ook zoveel mogelijk geïmplementeerd hebben in onze werkprocessen. De invoering van het woonplaatsbeginsel is echter opnieuw later dan voorzien, naar verwachting per 1 januari 2026. Dat laat onverlet dat we daar in 2025 op anticiperen. Met het nationaal Actieplan Dakloosheid spelen we in op thema's als preventie, vroegsignalering, wonen en een zachte landing in de wijk. Het doel is om voor 2030 geen mensen meer onvrijwillig op straat te laten verblijven. We zetten in op een bredere inzet van ervaringsdeskundigheid. Dit doen we onder andere via een regionale pool van ervaringsdeskundigen en de Herstelacademie. Daarnaast leggen we de nadruk duurzame uitstroom en willen we meer inzetten op de verschillende tussenvormen met betrekking tot beschermd wonen. Regionaal worden in 2024 de samenwerking en de contracten rondom beschermd wonen en maatschappelijke opvang geëvalueerd.