044bijl4 Accountantsverslag 2022 - Gemeente Venlo (definitief getekend).pdf
Tekst van het document
0I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Accountantsverslag 2022
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Gemeente Venlo
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 26 mei 2023
1
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Aanbiedingsbrief Gemeente Venlo T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Postbus 3434 5902 RK VENLO
Jaarverslag 26 mei 2023
Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Referentie: YPNMRV7QAWV7-1840585030-54 Geachte leden van de raad en het college, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze opdracht om de jaarrekening 2022 van gemeente Venlo te controleren. We hebben de controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2022.
(€3 miljoen o.b.v. Q4 rapportage 22), wordt dit gecompenseerd door de winst van B.V. Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo (€12 miljoen o.b.v. Q4 rapportage 22) waardoor de Participatie BV geconsolideerd een positief resultaat toont.
Ons accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit onze controle van uw jaarrekening en is constructief besproken met de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder financiën.
Wij hebben de inhoud van dit verslag bij de vergadering van de auditcommissie van 10 mei 2023 besproken. Heeft u nog vragen, neem dan gerust contact met ons op.
In dit verslag hebben we specifieke aandacht besteed aan: • Het gerealiseerde positieve resultaat 2022 van €35,3 miljoen (voor mutaties reserves) ten opzichte van de verwachting bij de Finrap van €22,7 miljoen. • De realisatie en waardering van het Kazernekwartier dat de volgende fase in is gegaan met het voorleggen van het concept bestemmingsplan. • Venlo heeft in 2022 opvang voor Oekraïners gerealiseerd. Hiervoor heeft Venlo snel moeten schakelen voor het realiseren van locaties en procedures voor opvang. • De risico’s en waardering rondom de Greenpoort deelnemingen zijn gewijzigd in 2022. CV Campus Vastgoed Greenport Venlo kent een afwaardering van een €0,5 miljoen. Hoewel B.V. Campus Vastgoed Greenport Venlo een verlies kent
Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Dit document is elektronisch ondertekend door:
Dorus van Boxtel
Dit document is elektronisch ondertekend door:
Annemarie Kros
[]
drs. T.A.G. van Boxtel RA senior director
A.C.M. Kros RA director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., N.V., Boschdijktunnel 10, 5611 AG Eindhoven, Postbus 6365, 5600 HJ Eindhoven, T: 088 792 00 20, F: 088 792 96 40, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en di ensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
2
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Onze conclusies
In dit hoofdstuk hebben we onze kernboodschappen samengevat.
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
01
2I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief
Onze kernboodschappen in één oogopslag
Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening
Onze conclusies
Observaties jaarverslag
Wij hebben onze controle van de jaarrekening van de gemeente Venlo afgerond en verstrekken hierover een goedkeurende controlesverklaring op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid. Daarnaast geldt dat we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet-en regelgeving hebben geconstateerd.
• •
•
Vooruitblik en samenwerking
• Update interne beheersing Vooruitblik • Onze samenwerking Bijlagen
De rechtmatigheidsverantwoording is effectief vanaf 2023. Gemeente Venlo heeft in de jaarrekening 2022 voor het tweede jaar een proef verantwoording opgenomen en is daarmee klaar voor de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording. We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces. We hebben bij de controle van 2022 een versnelling in de doorlooptijd gerealiseerd. Waarbij we zien dat enkele specifieke zaken als de niet uit de balans blijkende verplichtingen en sociaal domein nog zorgen voor een langere doorlooptijd dan de ambitie.
Onze conclusies
Jaarverslag
Financiële positie en jaarrekening
•
Vooruitblik en samenwerking
Audit 2022 Gemeente Venlo
Ontwikkelingen 2022
•
•
•
De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. De kwaliteit van het jaarverslag is voldoende, de informatiewaarde kan worden verbeterd door de effecten van de inticatoren van meetbaar Venlo te duiden in relatie tot de financiële resultaten in het jaarverslag. De nieuwe paragraaf inzake wet open overheid is opgenomen in het jaarverslag. De paragraaf geeft voldoende inzicht in de uitvoering van de beleidsvoornemens gericht op de WOO.
Ruimtelijk domein: Met het voorleggen van het concept bestemmingsplan gaat het project Kazernekwartier naar de volgende fase. De actualisatie van het project laat een afname van het verwachte negatieve resultaat zien van €5,1 miljoen verlies naar €600.000 verlies. Sociaal domein: de uitvoering van het onderdeel beschermd wonen (€50 miljoen) is overgegaan naar de MGR, het totaal sluit aan met de concept verantwoording van de MGR. Voor de overige zorgstromen heeft Venlo in een combinatie van interne controles en de productieverantwoordingen de prestatielevering vastgesteld. Hier komen voor €987.603 onzekerheden uit naar voren. Speerpunten: Ten aanzien van de risico’s en waardering van Greenport is de tijdelijke voorziening waardevermindering verhoogd met €110.000 voor de deelneming in de CV Campus Vastgoed Greenport Venlo tot een totaal van ad €627.215. We hebben geen indicatoren van een duurzame waardevermindering geconstateerd. Wel merken we op dat de constructie een hoge financiële gevoeligheid kent.
Jaarrekening & financiële positie
•
• • •
Ontwikkelingen 2022
Bevindingen
•
Bevindingen
• • • •
Het exploitatieresultaat over 2022 is €35,8 miljoen positief (vóór mutaties reserves). De Finrap 2022 toont een prognose van €22,7 miljoen en de begroting na wijzigingen een positief resultaat van €9,9 miljoen. In de meerjarenbegroting 2023-2026 wordt t/m 2026 €0,9 miljoen onttrokken aan de reserves. Door het hogere positieve exploitatieresultaat in 2022 wordt de startpositie van de reserves in de meerjarenbegroting positief bijgesteld. De solvabiliteitsratio neemt toe naar 34% (2021 31%). De schattingen van het college zijn onderbouwd en evenwichtig. Gemeente Venlo heeft de recente uitspraken van de Commissie BBV inzake de voorziening verlofsparen (voorziening €1,2 miljoen) en bijdragen aan de activa in eigendom van derden (afwaardering €2,4 miljoen) opgevolgd. Het aantal SiSa-regelingen is met 7 regelingen net als vorig jaar flink toegenomen tot 40. Dit verhoogt de administratieve lasten en controlekosten. Tevens is sprake van een heraanlevering van SiSa H8 2021 en SiSa C32 2021. We hebben één bevinding geconstateerd in de SiSa-bijlage.
We hebben één getrouwheidsfout geconstateerd. De daarnaast geconstateerde onzekerheden betreffen de pgbuitgaven van €2,3 miljoen (2021: €3,8 miljoen) en prestatielevering zorg in natura van €987.603. In de controle van de Europese aanbestedingen hebben wij voor €0,4 miljoen aan fouten en voor €0,8 miljoen aan onzekerheden geconstateerd (2021 respectievelijk €1,5 miljoen en €0,4 miljoen). Er is sprake van een geëxtrapoleerde rechtmatigheidsfout van € 478.000 in het kader van de Participatiewet welke ook effect heeft op de SiSa verantwoording van G2. Er is geen sprake bevindingen inzake begrotingsonrechtmatigheid of WNT.
3
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies In dit hoofdstuk wordt uitleg gegeven over ons oordeel bij de jaarrekening. Hierin lichten we de geconstateerde fouten en onzekerheden voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid toe.
02
3I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze conclusies Ons oordeel bij uw jaarstukken 2022 is goedkeurend voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2022 van gemeente Venlo nagenoeg afgerond. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken op de aspecten getrouwheid en financiële rechtmatigheid, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad.
Fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid We hebben zeven gecorrigeerde controleverschillen geconstateerd in relatie tot getrouwheid. De ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid worden hier getoond. De totale rechtmatigheidsfout is €0,9 miljoen
respectievelijk €0,9 miljoen en €4 miljoen (2021: €1,5 miljoen en €5,8 miljoen). Afwijkingen van rechtmatigheidscriteria zijn veelal niet te corrigeren. Het detailoverzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid wordt hier getoond. Overige informatie in uw jaarverslag is consistent met uw jaarrekening Als accountants zijn wij ervoor verantwoordelijk dat wij in onze controleverklaring verslag uitbrengen over de overige informatie die in het jaarverslag is opgenomen. De overige informatie omvat uw jaarverslag, programmaverantwoording, de paragrafen en de bijlagen. Wij hebben geen materiële inconsistenties, materiële onjuistheden en/of omissies opgemerkt in de informatie die op grond van het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) moet worden verstrekt.
Het totaal van de rechtmatigheidsfouten en -onzekerheden komt neer op
Getrouwheid Oordeel:
Rechtmatigheid
Goedkeurend
Oordeel:
20.000
20.000
15.000
15.000
10.000
10.000
5.000
5.000
-
Goedkeurend
Fouten
◼ = absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000
Onzekerheden ◼ = door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
Fouten
Onzekerheden
3II
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Overzicht van ongecorrigeerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden in relatie tot getrouwheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €265.000. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
#
1
2
3
Beschrijving
Jaarrekeningpost
Fouten
Onzekerheden
Onzekerheid prestatielevering Zorg in Natura (Wmo en Jeugd)
Exploitatie -SODO ZIN
€987.603
Onzekerheid prestatielevering pgb’s (Wmo en Jeugd)
Exploitatie -SODO PGB
€2.268.125
Debit posities in de overige overlopende passiva
Overlopende passiva
€2.512.927
Totaal
€2.512.927
€3.255.728
3III
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Overzicht van fouten en onzekerheden inzake rechtmatigheid
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffende de geconstateerde fouten en onzekerheden in relatie tot rechtmatigheid, boven de gestelde rapporteringstolerantie van €265.000. Afwijkingen in relatie tot rechtmatigheid zijn niet te corrigeren. Het college heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met deze beoordeling van het college.
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
#
1
2
3
4
Beschrijving
Jaarrekeningpost
Fouten
Onzekerheden
Niet voldoen aan EU-aanbestedingsregels
€404.807
Geëxtrapoleerde rechtmatigheidsfout van €478.000 in het kader van de Participatiewet
€478.000
Onzekerheid prestatielevering Zorg in Natura (Wmo en Jeugd)
Exploitatie -SODO ZIN
Onzekerheid prestatielevering pgb’s (Wmo en Jeugd)
Exploitatie -SODO PGB Totaal:
€790.973
€987.603
€2.268.125
€882.807
€4.046.701
4
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ontwikkelingen 2022
Ontwikkelingen 2022
In dit hoofdstuk beschrijven we relevante ontwikkelingen voor het ruimtelijke domein, het sociaal domein en het domein bedrijfsvoering.
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
04
5
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Verliesvoorziening grondexploitaties afgenomen door afsluiten project Venlo Centrum Zuid
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik
Het risicoprofiel van de grondexploitaties neemt, in verhouding tot het afgnomen volume ervan, toe In 2022 zijn zes grondexploitatie projecten afgesloten, waarvan de belangrijkste het plan Venlo Centrum Zuid/Maaswaard betreft. Het uiteindelijke resultaat betreft €16,6 miljoen negatief, dat reeds was voorzien. Een andere belangrijke mutatie in de voorziening is het positief bijstellen van het verwachte verlies in het Kazernekwartier met €4,5 miljoen. Het totaal van de voorziening komt uit op €24,5 miljoen (2021 €44 miljoen). De risico’s van grondzaken zoals opgenomen in de paragraaf grondbeleid zijn ingeschat op €16,9 miljoen (2021 €18,2 miljoen, dat was inclusief de in 2022 afgesloten projecten). Qua verdeling heeft 79% van de risico’s betrekking op het Kazernekwartier, 14% op Q4 en 7% op de overige exploitaties. We adviseren om klimaatrisico’s een specifiek onderdeel te laten zijn van de risico-inschatting.
50
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
40 2022
20
10 0 Risico's
Tussentijdse winstneming 2022 verwerkt conform BBV-uitgangspunten Onze samenwerking Bijlagen
Het BBV schrijft voor dat in sommige situaties, eerder dan bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijds winst genomen moet worden op basis van de Percentage-Of-Completionmethode. Bij de projecten Meelderbroek en Schandeloseweg is voor €600.000 tussentijdse winst behaald.
2021
30
Figuur 1 Risicoprofiel grondexploitaties
Verliesvoorziening
5I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein Concept bestemmingsplan Kazernekwartier ligt voor aan de raad
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Kazernekwartier concept bestemmingsplan ligt voor aan de raad
Voortgang Vierpaardjes uitgewerkt in projectrapportage
In 2022 zijn voor het Kazernekwartier de afspraken met de ontwikkelpartners afgestemd en bekrachtigd. Hiermee is de uitgifte overeenkomst per november 2022 vastgesteld. Het bestemmingsplan ligt ter zienswijze voor. Het is de verwachting dat het bestemmingsplan medio 2023 kan worden vastgesteld door de raad.
Voor de ontwikkeling van het project Vierpaardjes is een krediet beschikbaar gesteld van €48 miljoen (2021: €45 miljoen, bij de begroting 2022 is dit verhoogd met €3 miljoen), dat bestaat uit een bijdrage van de provincie van €16 miljoen, het Rijk van €17,5 miljoen en een bijdrage door de gemeente zelf van €20,5 miljoen. In 2022 is voor €2,4 miljoen aan kosten gemaakt (tot en met 2021 was er €8 miljoen gerealiseerd). De prognose van de realisatie in 2022 was €7 miljoen. De lagere realisatie is te verklaren door uitstel van procedures en het verkrijgen van gronden door de gemeente. Daarbij is in 2023 voor €5 miljoen aan risico’s geëffectueerd door de aankoop van gronden; deze waren opgenomen in de risico-inschatting.
In juni 2022 is het nieuwe financiële raamwerk voor het Kazernekwartier behandeld in de raad. Voor het Kazernekwartier is een splitsing gemaakt tussen de uitgeefbare gronden welke zijn opgenomen in de grondexploitaties van de gemeente Venlo en de ontwikkeling van de openbare ruimte waarvoor investeringskredieten zijn opgenomen. Deze splitsing is eveneens toegelicht in het financiële raamwerk. De nieuwe doorrekening heeft gezorgd tot een bijstelling van €5,1 miljoen verlies geraamd in 2021 naar €600.000 verlies in 2022 voor het Kazernekwartier. Wij zien met name een stijging in de verwachte opbrengsten voor de grondverkopen met betrekking tot het Kazernekwartier (raming 2021 €27 miljoen en voor 2022 €39 miljoen). Dit ziet met name toe op een omzetting van bedrijventerreinen naar woningbouw. Het Kazernekwartier heeft een grondexploitatieproject en een investeringsproject. De verantwoording van baten en lasten op het juiste onderdeel is hierbij een belangrijk aandachtspunt. De subsidiebijdrage van de provincie is juist verantwoord in het investeringskrediet (dus buiten de grondexploitatie) van de jaarrekening 2022.
De risicoreservering van de gemeente Venlo conform de begroting 2023 betreft €9 miljoen en in de jaarrekening 2022 is een bedrag van €11 miljoen opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. De toename is te verklaren door de inschatting van hogere kosten door prijststijgingen en indexaties. Gemeente Venlo zal de risico’s en de voortgang ten aanzien van het project in kaart brengen in de voortgangsrapportage. Maar deze is voor 2022 nog niet beschikbaar (verwacht medio mei 2023). We adviseren wel om bij deze uitwerking de ingeschatte risico’s ten aanzien van het project te koppelen aan de opgenomen gekwantificeerde risico’s.
Het doel is om in de zomer 2023 over te gaan naar de realisatiefase. Het blijft belangrijk om bij wijzigingen of uitstel vast te stellen dat aan de subsidievoorwaarden wordt voldaan.
5II
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters voor de waardering van de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben de parameters gebruikt voor de inschatting van de grondexploitaties beoordeeld De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de parameters zijn geactualiseerd als gevolg van de hoge inflatie die in de loop van 2022 is ontstaan. De parameters voor de grondexploitaties zijn bepaald op basis van de ontwikkelingen in de wereldmarkt, Oekraïne en de energiemarkt. Hierbij heeft gemeente Venlo getoetst aan externe partijen als de CPI en Metafoor. De gehanteerde parameters zijn doorgerekend in de bepaling van de inschatting van de grondexploitaties. Eveneens is rekening gehouden met een indexering per 1 januari 2022 van 8% voor de algehele kosten en 5% van de plankosten.
Het Didam arrest heeft impact; Venlo heeft hierop geacteerd In zijn uitspraak in de zaak ‘Didam’ bepaalde de Hoge Raad vorig jaar dat overheden bij de verkoop van grond gelegenheid moeten bieden aan mogelijke gegadigden om mee te dingen. In gebiedsontwikkelingen moeten o.a. gemeenten sinds eind november 2021 rekening houden met het arrest-Didam. De gemeente Venlo heeft in 2022 de “Beleidsregel mededinging bij uitgifte van onroerende zaken” gepubliceerd. De voornemens van uitgifte worden bekend gemaakt via www.venloverkoopt.nl.
Nieuwe voorwaarden warme gronden De commissie BBV heeft besloten de voorwaarden waaronder sprake is van warme gronden aan te passen per 2022 in het kader van de Omgevingswet die resulteren in meer flexibiliteit in de waardering voor de gemeente Venlo. De aanpassing leidt tot het volgende: 1. De gebiedsontwikkeling hoeft niet langer uitsluitend betrekking te hebben op woningbouw;
2. De voorwaarde dat er betrokkenheid is bij de gebiedsontwikkeling van provincie of rijksoverheid vervalt; 3. De (toekomstige) bestemming(en)/functies (ontwikkeling) betreffende het plangebied dien(en)t goed onderbouwd te worden. Bij gemeente Venlo hebben wij vastgesteld dat er nog niet actief is ingespeeld bij het verwerven van nieuwe gronden. Per jaareinde 2022 heeft de gemeente Venlo een bedrag van €1,2 miljoen aan warme gronden in het bezit, die reeds waren verworven.
5III
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ruimtelijk domein De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein
Waarde
Beoordeling 2022
Parameter Sociaal domein
2022
2021
Overige ontwikkelingen 2,47%
2,7%
De berekeningssystematiek wordt voorgeschreven door BBV-regelgeving. Er heeft een nacalculatie plaatsgevonden en op basis hiervan is het percentage definitief toegerekend.
2023: 5% 2024 en 2025: 2,4% 2026 – verder: 2%
2%
De gehanteerde percentages hebben wij getoetst aan externe bronnen. De gehanteerde 5% van 2023 valt binnen de verwachte bandbreedte. De gehanteerde percentages voor 2024 en 2025 liggen aan de lage kant en hiermee heeft gemeente Venlo een deels optimistische inschatting voor 2024 en 2025.
(maximaal) 2%
(maximaal) 2%
Er wordt een opbrengstenstijging van maximaal 2% per jaar gehanteerd afhankelijk van de locatie en functie. Per project is gekeken naar de verwachting. Een prijsstijging van 2% beoordelen wij als optimistisch op projectniveau. Op totaalniveau geconcludeerd dat deze evenwichtig is.
Disconteringsvoet
2%
2%
Controleverschil
Optimistisch
De gehanteerde rekenrente Speerpunten Jaarverslag De kostenstijging Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking
Toelichting
De opbrengstenstijging
Bijlagen
Vast gegeven conform de BBV-regeling en wordt overeenkomstig gehanteerd.
Evenwichtig
Voorzichtig
6
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Financiële verantwoording Sociaal Domein
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Lasten sociaal domein 2022 lager dan begroot In de realisatie van de lasten 2022 ten opzichte van de begroting zijn lagere lasten zichtbaar. Deze komen met name naar voren in de Wmo zorg in natura. Dit is te verklaren doordat in de begroting rekening werd gehouden met een stijging van het aantal indicaties, welke zich in 2022 beperkt hebben voorgedaan. Tevens was de aanbesteding voor Wmo/Jeugd/BW/MO bij het opstellen van de begroting nog niet afgerond en waren de definitieve financiële afspraken nog niet duidelijk. Door personeelstekort bij zorgaanbieders waren deze niet in staat om alle zorg (volledig) te leveren en was er minder ruimte om extra transformatieopdrachten op te pakken.
Sociaal Domein
Samenwerking MGR voor beschermd wonen ingericht Per 1 januari 2022 heeft de gemeente Venlo een deel van de verantwoordelijkheden omtrent sociaal domein overgedragen aan de MGR. Voor de zorgstroom beschermd wonen is het contractbeheer, toegang tot zorg en facturatie uitgevoerd door de MGR inclusief financiële verantwoording. Op basis van de financiële verantwoording van de MGR zijn de rechtmatigheid en de getrouwheid van de lasten beschermd wonen van €48,4 miljoen voldoende afgedekt.
Realisatie Begroting Realisatie Realisatie 2022 2022 2021 2020 (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000)
Jeugdzorg ZIN
32.170
31.832
29.013
32.841
Jeugdzorg pgb
733
1.100
883
1.012
Wmo ZIN
79.804
85.441
70.106
67.454
Wmo pgb
1.393
1.900
2.868
4.984
MOVO
6.245
6.666
0
0
Totaal
120.345
126.939
102.870
106.291
Tabel 1 Sociaal Domein
6I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Sociaal domein Prestatielevering pgb’s niet vastgesteld
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Ook in 2022 blijken er onzekerheden rondom de prestatielevering Zorg in Natura De gemeente Venlo heeft in 2022 met een set aan interne beheersingsmaatregelen de prestatielevering van zorg in natura zelfstandig vastgesteld in combinatie met het beoordelen van de productieverklaringen van de zorgaanbieders voor de zorgstromen die de gemeente Venlo zelf uitvoert. De interne beheersingsmaatregelen zijn gedurende 2022 meer in lijn gebracht met de SDO-notitie van de NBA. Hierbij zijn verbeteringen doorgevoerd zoals bijvoorbeeld standaardagenda’s en templates voor de vastlegging van gesprekken met de zorginstellingen. Het effect hiervan is zichtbaar maar heeft niet kunnen voorkomen dat voor enkele zorgaanbieders de prestatielevering niet op basis van interne processen kon worden aangetoond. Op basis van de productieverantwoordingen is alsnog voldoende controle-informatie verkregen om te onderbouwen dat de prestaties ook daadwerkelijk zijn geleverd. Prestatielevering pgb niet vastgesteld Voor alle cliënten die een pgb ontvangen, worden door de gemeente beschikkingen verstrekt aan de cliënt. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) verzorgt het administratieproces en legt daarvoor verantwoording af, maar controleert niet of de prestatie is geleverd voor gedeclareerde zorgkosten.
De gemeente Venlo heeft op dit aspect geen aanvullende werkzaamheden verricht en daarmee blijft de onzekerheid over de pgb-lasten bestaan. Opvolging Tozo IB-signalen
De gemeente Venlo heeft integrale opvolging van de IB-signalen in het primaire
proces ingericht. Hieruit is zichtbaar dat de IB-signalen zijn opgevolgd op basis van uitgezette acties of ingerichte werkprocessen. Op basis van de review van de verbijzonderde interne controle blijkt dat er nog enkele onzekerheden bestaan en in 2023 vervolgacties nodig zijn om deze onzekerheden op te volgen. 2022 (bedrag x €1.000)
Getrouwheid Cliënten
Bedrag
Onzeker
11
€57.839
Onrechtmatig
15
€68.516
Totaal
26
€126.355
Tabel 2 Tozo onzekerheden en onrechtmatigheden
2022 (x €1.000)
2021 (x €1.000)
Getrouwheid Fout
Onzeker
Fout
Onzeker
Jeugdzorg en WMO ZIN
€988
€1.630
Jeugdzorg en WMO PGB
€2.268
€3.751
Totaal
€3.256
€5.381
Tabel 3 Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein
7
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Overige ontwikkelingen Toelichting van specifieke dossiers in de jaarrekening
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Afschrijvingsduur van een bijdrage aan activa in eigendom van derden Gemeenten en provincies dragen bij aan enkele investeringen die worden gemaakt vanuit het Rijk of andere lokale overheden. Artikel 64 lid 6 van het BBV stelt dat voor deze bijdragen aan de activa in eigendom van derden de afschrijvingsduur die door de gemeente wordt gehanteerd maximaal gelijk is aan de afschrijvingsduur van de derde partij (bijvoorbeeld het Rijk). Indien er een bijdrage wordt gedaan aan het Rijk, waar over het algemeen niet wordt afgeschreven, kan deze bijdrage niet meer worden geactiveerd op de balans en dient de bijdrage te worden verantwoord als last. Bij gemeente Venlo bestaan bijdragen gedaan aan activa in eigendom voor een bedrag van €21,6 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat de uitspraak van de commissie BBV is opgevolgd; dit heeft geleid tot een afboeking van €2,8 miljoen. Aandachtspunt voor de toekomstige bijdragen zijn het rekening houden met de eigendomssituatie (wie heeft wat in bezit?). Wij adviseren in de nieuwe financiële verordening rekening te houden met de verwerkingswijze conform de BBV-regels.
Voorziening verlofsparen opgenomen voor €1,2 miljoen Conform het BBV moet voor arbeidskostengelateerde verplichtingen van niet gelijke omvang een voorziening worden gevormd. In 2022 is op basis van de cao een nieuwe regeling spaarverlof (of verlofsparen) geintroduceerd. Aangezien niet sprake is van een gelijkmatige omvang per jaar is hiervoor per 31 december 2022 een voorziening getroffen van €1,2 miljoen. Wij kunnen instemmen met de gehanteerde uitgangspunten.
Verwerking Regiodeal en Investeringsagenda regio Noord Limburg in de jaarrekening 2022 Op basis van de bestuursovereenkomst, de Regiodeal Noord-Limburg, het bestuursconvenant, de uitvoeringsovereenkomst, de investeringsagenda en het samenwerkingsconvenant speelt de gemeente Venlo in de uitvoering een belangrijke rol als kasbeheerder en penvoerder. Evenals in 2021 zijn de bijbehorende posiites verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Venlo. In het tweede kwartaal 2023 zal de gemeente Venlo specifiek verantwoording afleggen aan de provincie Limburg op basis van een afgestemd controleprotocol. Opvang Oekraïners in spoed situatie beheerst Binnen de controle hebben wij eveneens aandacht besteed aan het onderwerp opvang Oekraïners en het verstrekken van leefgelden. Wij stellen vast dat de gemeente vanuit een spoed-situatie de processen heeft ingericht en oog heeft gehouden voor beheersmaatregelen. Tevens zien wij dat gemeente Venlo geen leefgelden in contanten heeft uitgegeven maar enkel door prepaidkaarten of directe overboekingen naar bankrekeningnummers. Energietoeslag Sinds 2022 hebben de inwoners van gemeente Venlo de mogelijkheid om energietoeslag aan te vragen. Het proces volgt in de basis dezelfde structuur als de reguliere uitkeringsstromen. Tijdens de controle van de energietoeslag hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
8
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Speerpunten Interne beheersing en risico’s waardering Greenport
Ontwikkelingen 2022 Interne beheersing van Venlo op verbonden partij Greenport
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Twee keer per jaar vindt een aandeelhoudersvergadering plaats. In juni voor de jaarrekening en in december voor de begroting. De stukken vanuit de AVA worden voorzien van een ambtelijk advies en in B&W behandeld. De wethouder gaat vervolgens met een mandaat van het college naar de AVA welke de raad informeert. Los van dit formele deel vinden verscheidene ambtelijke overleggen plaats. Kapitaalverstrekkingen Greenport De totale kapitaalverstrekking van de gemeente Venlo aan Greenport betreft: 2022 2021 • CV Campus Vastgoed Greenport Venlo: € 2.556.960 € 2.556.960 • BV Deelnemingen Greenport Venlo: €14.788.048 €20.929.721 Totaal €17.345.008 €23.486.681 De CV Campus Vastgoed bestaat hoofdzakelijk uit de vastgoedbelegging inzake de innovatietoren. De gemeente Venlo heeft een 24% belang, de provincie Limburg heeft het belang van 76%. De CV Campus vastgoed laat negatieve resultaten zien en op basis van het zichtbare eigen vermogen in de deelneming en het aandeel van gemeente Venlo is de voorziening inzake duurzame waardevermindering verhoogd van €516.000 naar €627.215 ultimo 2022. Op dit moment wordt een mogelijke consolidatieplicht tussen de CV en de BV Campus Vastgoed Greenport Venlo onderzocht door de accountant. Dit zou kunnen leiden tot een vrijval van bovenstaande voorziening.
De participatie BV Deelnemingen Greenport beheert de deelnemingen BV Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo en de BV Campus Vastgoed. Doordat in de BV Deelnemingen sprake was van overliquiditeit is €7.320.000 (deel Venlo 27,7% van totaal €26 miljoen) teruggestort aan de gemeente Venlo, dit tevens in overleg met de aandeelhouders. Op basis van de gezamenlijke analyse van de resultaten is geen duurzame waardevermindering van toepassing in 2022. De BV Campus Vastgoed Greenport Venlo exploiteert op basis van een leaseconstructie de Innovatoren en is op basis hiervan verantwoordelijk voor het meerjarenonderhoudsplan. Opgemerkt dient te worden dat de waardering van het pand Innovatietoren effect heeft op de bepaling van het resultaat en eigen vermogen van de CV Campus Vastgoed, maar dat de exploitatieresultaten ten behoeve van het onderhoud gefinancierd dienen te worden uit de BV Campus Vastgoed. In de governancestructuur en beheersing van de risico’s is het belangrijk om bewust te zijn van deze onderlinge samenhang. Venlo heeft ten aanzien van bovenstaande ook toelichtingen opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer en de paragraaf samenwerkingspartners in het jaarverslag van Venlo.
8I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Speerpunten Interne beheersing en risico’s waardering Greenport
Ontwikkelingen 2022
Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige ontwikkelingen Speerpunten Jaarverslag Jaarrekening
Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Lening verstrekt aan BV ontwikkelbedrijf Greenport Venlo In totaal betreffen de uitgezette leningen aan de BV Campus vastgoed €4,4 miljoen inzake het gebouw Brighthouse en €1,1 miljoen inzake het vastgoedobject Raad van Arbeid. In totaal betreffen de uitgezette leningen aan het BV Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo €19,3 miljoen. Gezien de omvang van uitgezette gelden, adviseren wij de risico’s te blijven actualiseren en te overwegen of de governance structuur passend blijft, zodat de aansturing en besluitvormingsprocessen aansluiten bij de ontwikkeling van de risico’s. De toekomstige kasstromen zijn voldoende om aan de voorwaarden van de leningen te voldoen is de conclusie van de gemeente Venlo per 31 december 2022. Hiermee is geen aanleiding voor een afwaardering van deze leningen. Wij stemmen in met deze zienswijze.
9
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is In dit hoofdstuk beschrijven opgevallen in relatie tot de we wat ons is opgevallen in relatie de informatiewaarde van hettot jaarverslag. informatiewaarde vanwe hetonze jaarverslag. Daarnaast beschrijven visie op Daarnaast beschrijven we onze visie X. op de financiële positie van de gemeente de financiële positie.
05
10
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De kerngetallen laten een stabiel beeld zien voor 2022
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet. Hierbij hebben wij tevens de begroting 2022 en 2023 meegenomen. Refereer naar de tabel rechts. Het exploitatieresultaat over 2022 is €35,8 miljoen positief (vóór mutaties reserves) waarbij in de Finrap werd uitgegaan van een prognose van €22,7 miljoen en in de begroting na wijzigingen een positief resultaat van €9,9 miljoen werd verwacht. In de meerjarenbegroting 2023-2026 wordt t/m 2026 €0,9 miljoen onttrokken aan de reserves. Door het positieve exploitatieresultaat in 2022 wordt de startpositie van de reserves in de meerjarenbegroting positief bijgesteld. De streefwaarde voor de solvabiliteit door de gemeenteraad is vastgesteld op minimaal 25-30%. De solvabiliteit van de gemeente Venlo in 2022 is 34% en laat een toename zien ten opzichte van 2021 met name door de realisatie van het resultaat voor mutaties reserves. Om een financiële doorkijk te kunnen maken en voor het afwegingskader van de meerjarenbegroting na 2026 heeft de gemeente een omgevingsanalyse opgesteld samen met een reflectie op de financiële situatie na 2026. Dit om de huidige financiële resultaten in perspectief te kunnen plaatsen van de incidentele gelden tot en met 2025, de wijzigende systematiek van de algemene uitkering, aanpak van opgaven/crisissen en de begoogde groei van de stad.
Wij vinden dit een goede ontwikkeling om de gemeenteraad inzicht te geven in de kansen, bedreigingen en keuzes voor de meerjarenbegroting.
Kengetallen
Gemeente Venlo
Begroting
2022
2021
2023
2022
Solvabiliteit
34%
31%
31%
30%
Grondexploitaties
5%
4%
3%
4%
Structurele exploitatieruimte
11%
6,8%
2,5%
0,5%
Nettoschuldquote
26%
37%
48%
39%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
20%
30%
41%
32%
Belastingcapaciteit
96%
103%
96,2%
96,2%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
10I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie De geïnventariseerde risico’s zijn toegenomen; weerstandsratio blijft binnen de gestelde norm
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Het eigen vermogen van Venlo is in 2022 gestegen van €157 miljoen naar €193 miljoen. Het resultaat na mutaties reserves van positief €20 miljoen is nog niet meegenomen in de bepaling van het weerstandsvermogen. De ratio weerstandsvermogen eind 2022 van 1,86 laat een afname in de verhouding zien ten opzichte van 2021 (2,12). Dit uit zich met name in de omvang van de geinventariseerde risico’s. Op basis van afstemming met de raad is het uitgangspunt dat de weerstandsratio tussen 1,4 en 2,0 dient te liggen. Hierbij merken we op dat als weerstandsvermogen de algemene reserve, de post onvoorzien en de algemene grondreserve worden meegewogen. De actualisatie van de risico’s geeft een benodigd weerstandsvermogen weer van € 50,6 miljoen. Belangrijke risico’s in 2022 op basis van geschatte kans x impact zijn: •
Risico inschattingen grondexploitaties €16,6 miljoen
•
Ondertunneling Vierpaardjes €11 miljoen
•
Prijsinflatie €8 miljoen
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
2022 Jaarrekening
€ 50.588
€ 93.878
€ 83.615 2022 Begroting
€ 37.415
€ 88.197 2021
€ 41.598
€ 82.904 2020
€ 36.637
Weerstandscapaciteit (x €1.000) Figuur 2 Onwikkeling weerstandsvermogen
Risico's (x €1.000)
10II
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Financiële positie Ook in 2022 laat resultaat voor mutatie reserves incidentele voordelen zien
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
De grafiek hiernaast laat het verschil tussen het begrote en gerealiseerde saldo van baten en lasten zien van 2019 tot en met 2022 (het resultaat voor toevoegingen en onttrekkingen uit reserves). Hieruit blijkt de hogere realisatie van het resultaat ten opzichte van de begroting. In de begroting na wijzigingen werd een positief resultaat voor mutaties reserves verwacht van €9,9 miljoen, waar uiteindelijk een positief resultaat is behaald van €35,8 miljoen. Bij de actualisatie van de prognose in de Finrap werd een resultaat van €22,7 miljoen verwacht. Incidentele voordelen zichtbaar in resultaat voor mutaties reserves Het resultaat voor mutaties reserves 2022 van de gemeente Venlo is €35,8 miljoen positief. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting na wijziging met een resultaat van €9,9 miljoen positief worden toegelicht in de verschillenanalyse van de jaarrekening. De hoofdlijn betreft: •
•
In het programma Gezond en actief Venlo €14,9 miljoen voordeel door voordeel op de energietoeslag, lagere bestedingen uit Venlofonds, lagere lasten Wmo en Beschermd wonen. Op de algemene middelen is een voordeel van €5,1 miljoen zichtbaar. Dit is te verklaren door de hogere uitkering uit het gemeentefonds.
Hiermee kent het resultaat grotendeels een incidenteel karakter (ook door late toekenningen van het Rijk) en blijft de toekomstige financiële positie onzeker, terwijl gezien het hogere resultaat het uitgangspunt voor de begroting 2023 positiever is geworden.
Realisatie afgezet tegen begroting na wijzigingen voor reservemutaties; x €1.000
€ 40.000 € 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000
€ 10.000 € 5.000 €2019
2020
Begroting na wijziging
Figuur 3 Voorspellend vermogen
2021 Realisatie
2022
11
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag
Onze conclusies
De kwaliteit van uw jaarverslag is voldoende
Ontwikkelingen 2022
Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Jaarrekening
Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag, waaronder de nieuwe paragraaf ‘Wet open overheid’. De paragraaf ‘Wet open overheid’ is nieuw per 2022, gemeente Venlo heeft deze opgenomen in het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. De kwaliteit van uw paragrafen zijn voldoende
Update interne beheersing Vooruitblik
Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. De paragraaf Samenwerkingspartners is niet op alle onderdelen volledig doordat cijfers van verbonden partijen ontbreken. Dit is gezien de timing van de jaarrekening ook niet mogelijk omdat nog niet van alle samenwerkingspartners de cijfers zijn verstrekt. Gemeente Venlo verwijst in zijn jaarrekening naar het dashboard van samenwerkingspartners dat gedurende het jaar geüpdatet wordt. Het is niet mogelijk om de niet uit de balans blijkende verplichtingen op te stellen vanuit de contractadministratie omdat deze niet volledig is. Derhalve heeft gemeente Venlo dit jaar een inschatting gemaakt op basis van de uitgaven aan crediteuren inclusief de koppeling naar onderliggende contracten om de volledigheid te waarborgen. Uw paragraaf bedrijfsvoering geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van gemeente Venlo In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van
fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Venlo heeft opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. De toelichting geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft voldoende inzicht in het vermogen voor het financieel opvangen van risico’s uit de bedrijfsvoering Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiele positie van gemeente Venlo. Wij hebben vastgesteld dat Venlo alle relevante informatie heeft opgenomen in paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Venlo opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Venlo in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een goede reflectie heeft gegeven van het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. Informatiewaarde is voldoende Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. Wij missen daarin nog een duiding van wat de effecten zijn en wat bereikt is voor de ‘staat Venlo’ als geheel en geven ter overweging mee om de rapportage Meetbaar Venlo te integreren in het jaarverslag.
De koppeling naar de financiële effecten is opgenomen in het jaarrekeningdeel. Dit is BBV technisch toegestaan, maar biedt minder inzicht in het jaarverslag. Wij adviseren hierbij te komen tot een werkbare koppeling tussen de programmateksten over de realisatie van het beleid en de financiële analyse.
12
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarrekening
Jaarverslag
In dit hoofdstuk geven we een beschrijving voor de verrichte werkzaamheden met betrekking tot de verhoogde risico’s, rechtmatigheid en schattingen. Ten slotte staan we stil bij fraude en het niet naleven van wet -en regelgeving.
Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
06
13
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheid De onrechtmatige Europese aanbestedingen betreffen in 2022 €0,4 miljoen (2021: €1,5 miljoen)
Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
De interne controle op het voldoen van de Europese aanbestedingen door gemeente Venlo is in 2022 in lijn met afgelopen jaren wederom positief ontwikkeld. Uit de controle komen diverse fouten naar voren die wij onderstaand toelichten. De interne controle van de rechtmatigheid aanbestedingen is verbeterd In het totaal hebben wij voor €404.807 (2021: €1.551.000) fouten geconstateerd waarbij niet is voldaan aan de EU-aanbestedingsregels. Hiervan werkt een groot deel door vanuit opdrachten die in eerdere jaren reeds als fout zijn aangemerkt. Tevens hebben wij voor een bedrag van €790.973 (2021: €424.000) onzekerheden geconstateerd. Voor deze dossiers is achteraf niet meer vast te stellen of aan de EU-aanbestedingsregels is voldaan. Daarnaast is voor verschillende dossiers geconstateerd dat het interne inkoopbeleid niet is nageleefd. Omdat het voldoen aan het interne inkoopbeleid geen onderdeel is van het normenkader, wegen deze fouten niet mee in de financiële rechtmatigheid. Tot slot hebben wij voor een geëxtrapoleerd bedrag van €478.000 een rechtmatigheidsfout geconstateerd in het kader van de participatiewet. Deze zien toe op aspecten als onterecht toegepaste indexatie op alimentatie (BUIG), onterechte toegekende toeslagen (Bijzondere Bijstand) en het toepassen van een niet correct vastgestelde grondslag (IOAW).
Venlo werkt aan de kwaliteit van de dossiervorming. Het is nu belangrijk de beheersing van de rechtmatigheid van de inkopen controleerbaar te borgen in het primaire proces (de eerste lijn) in samenhang met de afdeling Inkoop. Gemeente Venlo heeft met dwingende spoed aanbestedingen verricht inzake Oekraïne Gemeente Venlo heeft gebruik gemaakt van de dwingende spoedregel, hiermee is er geen Europese aanbesteding gedaan voor de inkopen gerelateerd aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De dwingende spoedregel kan worden gehanteerd tot en met maart 2023. Inkopen na deze periode zijn niet meer rechtmatig.
13I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Geen sprake van onrechtmatigheden die meetellen voor het oordeel in het kader van begrotingsrechtmatigheid Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft. Op basis van het controleprotocol 2022 zijn de kaders voor de begrotingsafwijkingen door de raad vastgesteld. Begrotingsoverschrijdingen (op programmaniveau) kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening. De spelregels rondom begrotingsrechtmatigheid zijn vanaf 2022 veranderd. In het hoofdstuk ‘Vooruitblik’ geven we inzicht in de gerelateerde ontwikkelingen.
Schattingen Programma
Lasten werkelijk x 1.000
Fraude en wet- & regelgeving Update interne beheersing
Programma 2 Leefbaar Venlo
€89.670
Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging) x 1.000 €1.041
Telt overschrijding mee voor het oordeel? Nee
Hogere kosten zien met name toe op de afboeking van bijdrage aan activa van derden.
Vooruitblik Onze samenwerking
Toelichting
Programma 4 Welvarend Venlo
€17.975
€2.201
Nee
De hogere lasten worden gecompenseerd door hogere baten. Deze hebben betrekking op startersinnovatie en de beschikbaarheid van middelen uit de Regiodeal en Regionale investeringsagenda. Tevens betreft het realisatie grondexploitaties waarbij tegenover de lasten ook de baten staan.
Programma 5 Centrumstad Venlo
€37.266
€641
Nee
De hogere lasten worden gecompenseerd door hogere baten op basis van een subsidiebeschikking van het Rijk.
Algemene middelen
€46.212
€3.720
Nee
In het controleprotocol is opgenomen dat overschrijdingen op de overhead niet meetellen in het oordeel van de accountant
Bijlagen
Programma 1 en Programma 2 Toevoegingen aan reserves (lasten)
€45.538
€6.622
Nee
De extra toevoeging op reserves zien met name toe op de winstnemingen vanuit het grondbedrijf en de afsluiting van projecten. Daarnaast is het rente-effect van het pensioen over 2022 toegevoegd.
14
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Jaarverslag Jaarrekening
Schatting
Rechtmatigheid Schattingen
Waarde (x €1 miljoen)
Oordeel Opmerkingen
2022
2021
2022
Afschrijvingen van materiële vaste activa
8.1
9.8
Het activabeleid van de gemeente Venlo ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector. Tevens hebben wij geen indicaties van duurzame waardeverminderingen geconstateerd.
Waardering financiële vaste activa
60
68
We hebben de inbaarheid van kapitaalverstrekkingen en verstrekte leningen beoordeeld. Het college verwacht dat deze vorderingen volledig zullen worden geïnd. Op grond van de meest recente jaarcijfers van de beoordeelde partijen zijn de zichtbare liquiditeiten en het vermogen toereikend om de vorderingen te innen. Refereer voor aanvullende toelichting rondom de deelneming Greenport.
De waardering van de grondexploitaties
25
19
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
Waardering debiteuren en overige uitzettingen
170
143
De schattingen ten aanzien van de oninbaarheid van de sociale debiteuren zijn bijgewerkt ten opzichte van voorgaand controlejaar. Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de inbaarheid van de sociale debiteuren een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw debiteuren.
Fraude en wet- & regelgeving
2021
Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Optimistisch
Evenwichtig
Voorzichtig
14I
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Schattingen
Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Schatting
Waarde (x €1 miljoen)
Oordeel Opmerkingen
2022
2021
2022
2021
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening
8,6
11
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting en het onderliggende vastgestelde onderhoudsplan die de gemeente kan maken.
De waardering en indexatie van de APPA-voorziening
5,6
6,5
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per ultimo 2022 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Door deze organisatie zijn de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Wij zijn akkoord met deze uitgangspunten.
De juistheid en volledigheid van de voorziening verlofsparen
1,2
0
nvt
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
15
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Fraude en wet- en regelgeving
Ontwikkelingen 2022
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Jaarverslag
De uitgebreide controleverklaring
Jaarrekening Rechtmatigheid Schattingen Fraude en wet- & regelgeving Update interne beheersing
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u heeft opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. Bij de jaarrekening 2021 heeft de gemeente Venlo deelgenomen aan de pilot en derhalve rapporteren wij voor de tweede keer in de nieuwe stijl van de controleverklaring. Hieronder geven wij u inzicht in onze belangrijkste bevindingen.
In dat kader hebben wij geconstateerd dat Venlo werkt aan het uitvoeren van een gestructureerde frauderisicoanalyse. Wij adviseren u minimaal 1 eenmaal per jaar een gedegen frauderisicoanalyse uit te voeren en daarin tevens aandacht te besteden aan risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving en maatregelen op te zetten en te implementeren om risico’s te beheersen en te mitigeren. Onze visie op uw interne controlekader met betrekking tot fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het management en degenen die belast zijn met governance. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem heeft geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude. Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals de gedragscode, klokkenluidersregeling,
frauderisicoanalyse voor zover gereed en verschillende beleidsdocumenten waar fraude-indicatoren zijn opgenomen en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst. Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Vanuit PwC hebben we recent een ‘blog gepubliceerd die ingaat op de rol van de raad bij het voorkomen van fraude en corruptie. De blog belicht de verantwoordelijkheden van de organisatie en hoe u dit kunt aanpakken. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wet- en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2022 zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
16
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Update interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing In onze rapportage interim-bevindingen 2022 zoals gerapporteerd aan het college hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van de gemeente Venlo. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd. Algemene IT-beheersmaatregelen JDE EnterpriseOne van voldoende niveau voor de jaarrekeningcontrole De algemene IT-beheersmaatregelen zijn het beleid en de procedures die worden gebruikt om de IT-omgeving en de IT-activiteiten te beheren die het effectief functioneren van geautomatiseerde beheersingsmaatregelen ondersteunen. We hebben de IT-beheersmaatregelen (waaronder wijzigingsbeheer en autorisatiebeheer) voor de financieel kritische processen (JDE EnterpriseOne) en ondersteunende IT-infrastructuur (database, besturingssysteem en netwerk) op werking beoordeeld voor 2022 en vastgesteld dat deze van voldoende niveau zijn voor een gedeeltelijke systeemgerichte controleaanpak. Onze belangrijkste aanbevelingen om de beheersing verder te verbeteren: •
Voer een structurele periodieke controle uit op de juistheid van de autorisaties in JDE EnterpriseOne.
•
Richt, op basis van een risicoanalyse, monitoring in op accounts met vergaande rechten in de IT-systemen.
•
Gemeente Venlo heeft beperkt inzicht welke beheersmaatregelen ICTNML heeft getroffen om IT-risico’s te beheersen, omdat deze bijvoorbeeld geen assurancerapport (bijvoorbeeld een ISAE3402 Type 2) afgeeft over de diensten die de gemeente Venlo bij ICTNML heeft belegd.
Versterk, mede in het kader van NIS2, de monitoring op serviceproviders. •
Gemeente Venlo heeft Multi Factor Authenticatie (MFA) ingericht voor gebruikers die extern inloggen op het netwerk; voer dit ook door voor gebruikers binnen de netwerkomgeving.
Venlo is een traject gestart om de aanbesteding van een nieuwe financiële applicatie voor te bereiden voor 2024. Wij adviseren in dit project voldoende aandacht te geven aan de mogelijkheid van geautomatiseerde controles in de applicatie en het inrichten van de gewenste processen. Update ten aanzien van cyberrisico’s We hebben begrepen dat er in 2022 geen significante (cyber)incidenten hebben voorgedaan met een eventuele impact op de jaarrekeningcontrole. Een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity voor Gemeente Venlo is de komst van de nieuwe Europese NIS2-richtlijn. Het doel van deze richtlijn is het verhogen van het algemene niveau van cybersecurity binnen de Europese Unie. Vanuit de nieuwe richtlijn verwachten wij strengere normen, meer aandacht voor governance en meer verantwoordelijkheden voor bestuursleden. Nieuw is hierbij dat non-compliance beboet kan worden en bestuursleden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld. Deze richtijn is eind 2022 goedgekeurd door het Europees Parlement, waarbij lidstaten 21 maanden de tijd hebben om deze richtlijn te implementeren door nationale wetgeving. In Nederland zal hier invulling aan gegeven worden door middel van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni). Organisaties die als ‘Essentieel’ of ‘Belangrijk’ worden beschouwd dienen vanaf Q3 2024 compliant te zijn.
Vanaf dat moment zal hier naar verwachting ook op gehandhaafd gaan worden.
17
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2022
Jaarverslag Jaarrekening Update interne beheersing Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Klimaat en duurzaamheid
Onze samenwerking Bijlagen
Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2023 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn de komst van de rechtmatigheidsverantwoording, klimaat en duurzaamheid.
07
18
Accountantsverslag 2022
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheidsverantwoording Gemeente Venlo is klaar voor de rechtmatigheidsverantwoording