039 bijl1 Programmabegroting 2023-2026.pdf

VOORWOORD Voor u ligt de eerste programmabegroting van deze bestuursperiode. Ambitieus zijn wij dit voorjaar van start gegaan om 'samen verder te bouwen aan een gezond Venlo'. De afgelopen vier jaren stonden vooral in het teken van het herstel van onze financiële huishouding, verbetering van onze primaire dienstverlening en herstel van het vertrouwen van onze inwoners. In het coalitieprogramma is gekozen zowel voor een verdere versterking van de positie van Venlo als centrumstad, als voor de aanpak van een aantal belangrijke, urgente opgaven. Geen nieuwe strategische koers dus, maar -na jaren van noodzakelijk bijsturen- een intensivering van onze inspanningen om Venlo nog mooier, welvarender en gezonder te maken. De afgelopen maanden heeft de ambtelijke organisatie gezamenlijk gewerkt aan een plan om, passend binnen de daarvoor geldende inhoudelijke en budgettaire kaders, deze ambities te realiseren. De afgelopen jaren heeft de organisatie gewerkt aan een verdere versterking van de sturing door de doorontwikkeling van het programmatisch werken en de implementatie van een besturingsfilosofie, geënt op de kernwaarden 'professioneel, betrokken en vitaal'. De door u vastgestelde kadernota vormt het uitgangspunt voor de op te stellen begroting. Ieder jaar opnieuw ijken wij dit document op de strategische koers van Venlo en op de actuele ontwikkelingen. Koersvast en actueel.

Doorbouwend aan de realisatie van ons strategisch plan, aan de realisatie van de in het coalitieakkoord opgenomen afspraken, maar ook met een scherp oog voor de noden van vandaag. Zeker nu, gegeven de grote onzekerheid waarin veel inwoners verkeren. Ten tijde, maar met name sinds de vaststelling van de kadernota hebben zich immers ontwikkelingen voorgedaan die een enorme weerslag op onze gemeenschap en in het bijzonder voor verschillende groepen inwoners. Fors gestegen energieprijzen en een ongekende inflatie betekent voor veel Venlonaren en veel in Venlo actieve organisaties een erg onzekere tijd. De nood is echter acuut en deze begroting gaat over 2023 en daarna. Daarop vooruitlopend hebben we u, in de vorm van een separaat raadsvoorstel, voorstellen gedaan om ook in 2022, aanvullend op de kabinetsplannen, de lasten voor deze groepen iets te verlichten in de vorm van het Venlo-fonds. Om iets te doen voor die Venlose huishoudens die het financieel lastig hebben en voor organisaties die samen met ons iets voor hen kunnen betekenen. Parallel aan de totstandkoming van deze programmabegroting is door het programmamanagement een meerjarige planning opgesteld aan de hand waarvan de uitvoering van de afspraken uit het coalitieakkoord kan worden gevolgd. Het streven is geweest om de balans te zoeken tussen ambities en realisme. De weerslag daarvan treft u in dit document aan.

Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen,

1 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD....................................................................................................1 INHOUDSOPGAVE.............................................................................................2 BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN.................................4 ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE ................................................... 13 Ontwikkelingen 2023-2026..............................................................................................13 Ontwikkelingen kapitaallasten........................................................................................16

PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN .............................................. 17 1. Gezond en actief Venlo ................................................................................................18 2. Leefbaar Venlo...............................................................................................................53 3. Grenzeloos Venlo ..........................................................................................................85 4. Welvarend Venlo ...........................................................................................................96 5. Centrumstad Venlo .................................................................................................... 113 6. Circulaire en duurzame hoofdstad .......................................................................... 129 Algemene middelen ....................................................................................................... 141 Coalitieakkoord en Prijs- en volumeontwikkelingen 2022 ....................................... 148

PARAGRAFEN................................................................................................. 151 Lokale heffingen ............................................................................................................. 152 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................ 170 Grondbeleid..................................................................................................................... 184 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 187 Financiering ..................................................................................................................... 197 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 204 Samenwerkingspartners................................................................................................ 210 Rekenkameronderzoeken ............................................................................................. 213

Bijlage I Totaaloverzicht meerjarenbegroting.......................................... 215 Bijlage II Investeringen 2023-2026 inclusief kapitaallasten................... 217 Bijlage III Kerngegevens ............................................................................... 220 2 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Bijlage IV Reserves en voorzieningen......................................................... 222 Bijlage V Gewaarborgde geldleningen ..................................................... 236 Bijlage VI Beleidsindicatoren ....................................................................... 237 Bijlage VII Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld .............. 238 Bijlage VIII Financiële positie ....................................................................... 240 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen....................... 240 Geprognosticeerde balans ........................................................................................... 242 EMU-saldo........................................................................................................................ 243 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 244 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves...................... 246 Structureel begrotingssaldo.......................................................................................... 247

3 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN Het vertrekpunt bij deze begroting is uiteraard de kaderstelling zoals die heeft plaatsgevonden bij de behandeling en vaststelling van de kadernota 2023-2026, aangevuld met de opdrachten zoals die voortvloeien uit het door u vastgestelde coalitieakkoord 'Samen verder bouwen aan een gezond Venlo!'.

In dat akkoord zijn heldere inhoudelijke en financiële kaders opgenomen wat betreft het totaal van de Venlose begroting en een aantal specifieke bestuurlijke wensen en opdrachten per programma. Daarmee heeft u aangegeven welke zaken, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, door ons verwerkt zouden moeten worden in begrotingsvoorstellen en met welke belangrijke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de omgevingsanalyse, de strategische koers van de stad en de maatschappelijke en ruimtelijke opgaven.

Voorop gesteld, Venlo is nooit af en het is inmiddels in Venlo goed gebruik dat coalities zich vasthouden aan de voor Venlo uitgezette lange termijnkoers zoals vastgelegd in de strategische visie. Een koers waarin een bescheiden bevolkingsgroei, economische ontwikkeling, een goed oog voor degenen die onze aandacht nodig hebben en onze positie als centrumstad van Noord-Limburg een prominente plaats innemen.

Dat goede oog voor degenen die onze aandacht nodig hebben maakt ook dat we tijdens de begrotingsvoorbereiding de organisatie hebben opgedragen om de mogelijkheden tot het instellen van een fonds (het Venlo-fonds) ten behoeve van de ondersteuning van inwoners of in Venlo werkzame maatschappelijke organisaties in de knel dreigen te komen als gevolg van de actuele buitengewone maatschappelijke omstandigheden. Niet alleen in 2023, maar ook al in 2022. Aansluitend of aanvullend op de maatregelen die het kabinet inmiddels heeft aangekondigd.

Per programma treft u de voorstellen aan die in samenhang, aansluitend op het coalitieakkoord en de inhoud van de kadernota, aanvullend zijn op de eerder vastgestelde begroting 2022-2025, het programmaplan vormen voor 2023. Dat wil zeggen uw opdracht aan ons om, samen met de organisatie, binnen de aangegeven budgettaire kaders uitvoering te geven aan de in dit plan opgenomen activiteiten.

Wij attenderen u in het bijzonder op de in deze begroting opgenomen initiatieven en intensiveringen op het gebied van armoedebeleid en laaggeletterdheid en de investeringen in de fysieke leefomgeving en in de verduurzaming van ons vastgoed. Daarnaast treft u ook de verwerking aan van het deel van de resultaatbestemming 2021 dat betrekking had op de jaarschijf 2023 en daarna, 4 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

zoals de investering in de kunstgrasvelden, het aanvullend krediet voor het zwembad, twee voorbereidingskredieten en (de instelling van en dotatie aan) reserves. Kortom, nieuwe ontwikkelingen, maar ook de financiële vertaling van reeds ingezette ontwikkelingen.

Wij doen u verder voorstellen om de kwaliteit van de fysieke ruimte en leefomgeving op een hoger niveau te brengen en stellen u voor om middelen te reserveren voor de versterking van de kennisinfrastructuur. En, niet onbelangrijk en expliciet in het coalitieakkoord opgenomen, we maken middelen vrij ten behoeve van de koppeling met Specifieke Uitkeringsmiddelen (de SPUK-middelen) van het rijk. Middelen die voor een breed pallet aan doelen kunnen worden ingezet, zoals klimaatadaptatie, energietransitie, wonen, leefbaarheid enz. Dat betekent dus ook dat wij onze begroting flexibel(er), wendbaarder maken, zodanig dat we snel kunnen inspelen op cofinancieringsmogelijkheden die zich -op genoemde onderwerpen- voordoen.

Waar mogelijk hebben we de inzet van (saldi aan) incidentele middelen gekoppeld aan de mogelijkheden om hiermee op termijn tot structurele verbeteringen van onze exploitatie te komen, zoals investeringen in verduurzaming, de keuze voor 'ontwikkelend beheer', i.c. de optimalisering van samenloop tussen verschillende ingrepen in de openbare ruimte en optimalisatie van het beschikbare vastgoed. Extra investeringen voor een (incidenteel) bedrag van €18 miljoen in de komende drie jaar. Extra investeringen, in combinatie met een optimalisatie van het beschikbare vastgoed resulterend in een te verwachte structurele besparing van €2,3 miljoen vanaf 2026. We stellen u dus voor om het surplus aan incidentele middelen 'renderend' in te zetten. Renderend betekent in dit verband concreet dat we (versneld en gericht) investeringen gaan doen in de verduurzaming van ons vastgoed, in de wijze waarop we investeren in onze openbare ruimte, ons vastgoed zo renderend mogelijk maken en andere mogelijkheden die leiden tot een afname van onze uitgaven tot de hiervoor aangegeven besparing. Zo maken we zowel een verbeter- als versnellingsslag en ontlasten we daarmee onze begroting structureel.

Dillema's zijn er ook, zoals altijd. Hoewel onze financiële uitgangspositie, met forse overschotten in 2023, 2024 en 2025, heel goed is hadden en hebben we toch te maken met een substantiële, structurele financiële opgave vanaf 2026. Zoals aangegeven verbetert die, met name als gevolg van onder andere de voorgestelde investeringen in verduurzaming en ontwikkelend beheer. Ook zijn er investeringen en activiteiten opgenomen die wellicht in aanmerking kunnen of zelfs moeten komen in relatie tot de beschikbaar komende SPUK-middelen waardoor er sprake kan zijn van substitutie van middelen die dan vrij kunnen vallen aan de algemene middelen ic inzet ten behoeve van de maatschappelijke opgave.

Dat betekent echter ook dat we ons zelf een stevige opdracht hebben gegeven. In dit verband merken we op dat de begroting (als programmaplan) niet het einde is van de productie, maar het begin van de uitvoering. Datgene immers wat op begrotingsbasis uitvoerbaar wordt dient in de praktijk nog wel tot stand te worden gebracht. Externe factoren zoals het aanbod op de arbeidsmarkt, het succes van aanbestedingen of de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt zijn van 5 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

invloed op de uitvoering van deze plannen. En het zal u niet ontgaan zijn hoe dynamisch en onzeker de omstandigheden op dit moment zijn, met oorlog in Oost-Europa, hoge inflatiecijfers, stijgende rentes, oplopende grondstoffen- en energieprijzen, beschikbaarheid van grondstoffen en materialen en een (nog) onzeker financieel meerjarenperspectief voor de sector.

Dat betekent ook dat de kans op onderuitputting, of eigenlijk ‘onderuitvoering’ mogelijk (iets) groter is dan in vorige jaren. Hetgeen kan betekenen dat niet alle opgenomen activiteiten en investeringen in 2023 kunnen worden uitgevoerd en er aan het einde van het jaar sprake kan zijn van een groter dan verwacht rekeningresultaat. Die middelen zijn dan overigens niet ‘verdwenen’, maar blijven natuurlijk gewoon beschikbaar voor zinvolle investeringen en activiteiten die bijdragen aan de doelen van de stad.

In Meetbaar Venlo (waarin u de actuele waardes vindt van de door u vastgestelde programmaindicatoren) kunt u zien dat de pandemie met name gevolgen heeft gehad voor de ontwikkelingen binnen de programma's Centrumstad Venlo en Welvarend Venlo. Met name de beperkende maatregelen hadden grote gevolgen voor bezoekersaantallen en omzetvolumes van detailhandel en toerisme. Gelukkig is het herstel echter ook zichtbaar. Binnen de andere programma's is de pandemie veel minder zichtbaar. In die zin hebben de maatregelen die het gemeentebestuur heeft ingezet effect gehad. Enerzijds in het voorkomen van een grote(re) instroom in de bijstand, anderzijds wat betreft de ondersteuning van verenigingen en maatschappelijke organisatie in de vorm van versnelde betalingen of door een versoepelde toepassing van subsidieregels. De gemeente Venlo is, ondanks deze tegenwind, koersvast gebleven en is blijven investeren in de voor stad belangrijke ontwikkelingen en projecten.

Binnen het geheel aan afwegingen hebben we gekeken naar het verloop van de oplopende inflatiecijfers en naar de actuele ontwikkelingen wat betreft de interbestuurlijke financiële verhoudingen. Op concernniveau is vooralsnog een generieke concernpost beschikbaar van per saldo € 3,9 miljoen (2023) aflopend naar € 3,1 miljoen (2026) en € 2,5 miljoen structureel vanaf 2027 voor de concernbrede uitdagingen. Wij stellen u voor om deze middelen beschikbaar te houden ten behoeve van integrale afweging(-smomenten).

Dat geldt evenzo voor de 'groei van onze stad'. Vanaf 2024 worden volumeontwikkelingen immers niet meer meegenomen in de bepaling van de omvang van het accres van het gemeentefonds. Dat betekent dat meer inwoners, meer wegen, meer ouderen en meer schoolgaande kinderen niet meer gecompenseerd worden binnen het gemeentefonds. Hiervoor geldt vooralsnog dat deze ontwikkeling door (bij-)sturing dient te worden opgevangen binnen de bestaande budgettaire kaders. Wij stellen u voor om de genoemde reservering als een generieke concernreservering beschikbaar te houden t.b.v. de integrale afwegingsmomenten voor beide onzekerheden. Onzekerheden waarmee wij te maken krijgen waarbij enkel de omvang onzeker is.

6 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Aan (incidentele) middelen lijkt het komende jaar geen gebrek, net zomin als aan ambities. Onduidelijk is alleen (nog) hoe het financieel perspectief zich meerjarig en met name structureel vanaf 2026 ontwikkelt. Eerder hebben wij u geïnformeerd over een 'wenkend perspectief' dat ontstaat als het kabinet besluit om aan de sector meer middelen beschikbaar te stellen. Zo hebben veel gemeenten de (vooralsnog fictieve) extra middelen, ter compensatie voor de tekorten voor jeugd, al meegerekend.

Van lokale overheden wordt tegelijkertijd echter verwacht dat ze ook op de middellange termijn structureel investeren in de majeure landelijke opgaven op het gebied van onder andere klimaatadaptatie, energietransitie, wonen, landelijk gebied etc. De maatschappelijke opgaven waarvoor Nederland en daarmee wij als Venlo staan, vragen namelijk om grootschalige (inhaal-) investeringen van gemeenten met structurele gevolgen. Daarnaast zijn wij genoodzaakt om toekomstige areaaluitbreidingen en toename van volumes op alle beleidsterreinen zelf te gaan bekostigen.

De VNG is met het Rijk in gesprek om te komen tot structureel gezonde financiën, ook vanaf 2026 én structureel. Hierover bestaat nog steeds geen overeenstemming. Met het Rijk en de koepels wordt in een gezamenlijk proces met een onafhankelijk begeleider gewerkt om te komen tot een nieuwe financieringssystematiek voor 2026 en verder. Daarbij wordt ook gekeken naar de zorg die gemeenten ervaren over hun financiën in 2026 en verder. De opdracht is om te komen tot een analyse van de financiële gevolgen van het regeerakkoord voor gemeenten. Daarnaast zal er naar oplossingen gezocht worden voor de korte en lange termijn.

Vooralsnog hebben VNG, IPO en het Rijk met elkaar afgesproken dat gemeenten (opnieuw) vanaf 2024 van de meerjarenbegroting mogen rekenen met de middelen die ons -krachtens de arbitragecommissie jeugd- zouden moeten toekomen. 'Mogen' rekenen is echter (opnieuw) iets anders dan 'kunnen' rekenen. Nog steeds is dit geen oplossing voor het structurele vraagstuk. Daarnaast voorzien we vanuit Den Haag 'enige bewolking' ontstaan ten aanzien van het meerjarenperspectief. De eerste signalen van tegenvallende groei en oplopende financiële tegenvallers laten -naar het zich laat aanzien- ook ons waarschijnlijk niet ongemoeid. Enige terughoudendheid is dan ook op z'n plaats.

We stellen u voor om -in financiële zin- afscheid te nemen van een aantal opdrachten waaronder de aanpassing van de parkeerexploitatie en de opgave ten aanzien van het sociaal domein en het maatschappelijk vastgoed, opgeteld tot een structurele bijstelling van circa € 5 miljoen. In deze begroting hebben we ook voorzien in het structureel opnemen van de middelen op basis van het vastgestelde beleid voor groen & water, vanaf 2026 ter hoogte van circa € 1,6 miljoen en de daarbij behorende (vervangings-)investeringen van € 1,8 miljoen per jaar.

Voor wat betreft het totaal van de voorstellen heeft dit geleid tot het volgende begrotingssaldo 7 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

2023 Subtotaal Begrotingssaldo

176

A. Reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2024 en verder

2024

2026

2.370

5.158

678

-2.000

-2.200

-678

-370

-2.958

B. Reservering macro- economische ontwikkelingen/ Maatschappelijke opgave Begrotingssaldo

2025

176

0

0

Op basis van de voorstellen resteert voor alle jaren een positief begrotingssaldo. U kunt op meerdere manieren omgaan met het onbestemde begrotingssaldo. Wij stellen u hierbij het volgende voor:

A. Reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2024 en verder Hoewel de lasten voor afvalstoffen en riool de afgelopen jaren zijn gestegen heeft u besloten om deze stijging t/m 2023 niet door te belasten aan uw inwoners. Daarnaast heeft u de hoogte van de OZB bevroren op het niveau van 2021. Hoewel wij op basis van het vastgestelde beleid kostendekkende tarieven als uitgangspunt hanteren (de vervuiler betaalt immers), stellen wij u voor, gegeven de bijzondere omstandigheden deze lijn gedurende de huidige bestuursperiode door te trekken. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen hebben immers te maken met (forse) kostenstijgingen door de huidige economische omstandigheden. Op basis van de huidige doorrekening achten wij hiervoor een bedrag benodigd van € 2 miljoen oplopend naar € 2,6 miljoen in 2026. Vanaf 2026 zijn hiervoor echter onvoldoende middelen beschikbaar.

Als gevolg van onvoldoende structurele middelen vanaf 2026, het nog op te stellen beleidsplan afval en de kostenontwikkeling en beleidsmatige keuzes die hierin nog te maken zijn, hebben wij opdracht gegeven om op basis van scenario's te komen tot een voorstel op welke wijze om te gaan met de woonlastenontwikkeling.

Wij stellen uw raad voor de beschikbare middelen in de begroting te reserveren aan het wenkend perspectief van aanvullende middelen vanuit het Rijk. Het gaat hierbij om aanvullende structurele middelen die wellicht voortvloeien ten aanzien van de openstaande dossiers (zoals de herijking gemeentefonds, compensatie, tekorten jeugd, financiële positie sector gemeenten etc.). Zoals eerder verwoord hebben wij opdracht gegeven tot het opstellen van scenario's zodat wij bij de kadernota een concreet voorstel aan uw raad kunnen voorleggen onder voorwaarde van het beschikbaar komen aan aanvullende structurele middelen.

B. Reservering landelijke en macro-economische ontwikkelingen/Maatschappelijke opgave Wij doen uw raad voorstellen die invulling geven aan het coalitieakkoord, de maatschappelijke opgaven en de inhoud van de kadernota. Besluiten aanvullend op de eerder vastgestelde begroting 2022-2025. Dit wil zeggen opdrachten aan de organisatie om binnen de aangegeven kaders uitvoering te geven. Wij geven hierbij ook aan dat er een kans is op onderuitputting, of eigenlijk 8 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

0

‘onderuitvoering’. Dit als gevolg van externe factoren zoals het aanbod op de arbeidsmarkt, het succes van aanbestedingen, beschikbaarheid van materialen en grondstoffen. Wij leven in een bijzondere tijd en onzekerheden met oplopende loon- en prijsontwikkelingen, ontwikkelingen op de kapitaalmarkt, onzekere tijden voor wat betreft het financieel perspectief vanaf 2026 en de financiering van volume – ontwikkelingen (groei van de stad) waarvoor geen compensatie vanuit het Rijk meer komt.

U heeft als raad afgesproken om als voorbereiding op de omgevingsanalyse/kadernota 2024 in het voorjaar van 2023 te reflecteren op de (financiële) situatie na 2026 en de mogelijk te maken strategische keuzes. Wij stellen uw raad voor de nog niet bestemde ruimte 2024 (€ 370.000) en 2025 (€ 2.958.000) te reserveren voor het opvangen van macro – economische ontwikkelingen en/of nader te concretiseren maatregelen in relatie tot de maatschappelijke opgave. Deze bedragen kunt u betrekken voor het te voeren debat door uw gemeenteraad in het voorjaar van 2023.

Beoordeling financiële positie De beoordeling van de financiële positie, waarop de conclusie gebaseerd is, vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. Schematisch ziet dit er als volgt uit:

De beoordeling van de financiële positie vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. De strategische doelstelling is een Duurzaam gezonde financiële huishouding. De tactische doelstellingen zijn: 1. Sluitende begroting 2. Voldoende weerstandscapaciteit 3. Wendbare begroting 4. Acceptabele schuld

9 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Deze tactische doelstellingen zijn elk voorzien van één of meer kengetallen. Deze kengetallen inclusief een analyse en beoordeling - worden uitgebreid toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (kengetallen financiële positie). In deze paragraaf zullen de belangrijkste conclusies worden weergegeven.

Doelstelling sluitende begroting De doelstelling is een reëel structureel sluitende (meerjaren)begroting. De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief, 2,5% in 2023 en daalt naar 0,3% voor het jaar 2026. Dit is onder andere het gevolg van de substantiële en structurele daling van het gemeentefonds in 2026. De voorgestelde maatregelen en activiteiten waarop is ingezet zijn daarom vooral gericht op inzet van de incidenteel beschikbare middelen. Op basis van de door u vastgestelde begroting 20222025 wordt enkel in 2023 nog, weliswaar een bescheiden, positief begrotingssaldo toegevoegd aan het (weerstands)vermogen1. Vanaf 2026 zijn er nagenoeg geen structurele middelen beschikbaar voor het opvangen van structurele tegenvallers. De structurele exploitatieruimte begeeft zich hierbij net boven het minimum van > 0%.

In deze begroting is er, naast ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, ook sprake van het realiseren van inverdieneffecten ten aanzien van investeringen op het gebied (gemeentelijk) vastgoed en openbare ruimte/infrastructuur, verduurzaming, planmatig beheer & onderhoud, herijking en concentratie. Het totaalbedrag van deze te realiseren inverdieneffecten bedraagt € 2.300.000. Stand Kadernota plus actualisatie 2023

2024

2025

2026

Saldo begroting 2022-2025

1.211

386

13

852

Toevoeging weerstandsvermogen

-1.090

Begroting 2022 -2025

121

386

13

852

Loon- prijsontwikkeling

10.075

10.600

10.050

100

Saldo kadernota

10.196

10.986

10.063

952

-16

6

-5

-14

141

-37

Actualisatie prijsindexering 2023-2027 Voortgangsrapportage 2022 Vertrekpunt begrotingsproces 2023-2026

10.180

10.991

10.198

901

Voorstellen

-10.005

-10.991

-10.198

-901

176

0

0

0

Saldo programmabegroting

Rekening houdende met de reserveringen laat de begroting voor het jaar 2023 een onbestemd begrotingssaldo zien van € 176.000 waar geen concrete bestemming aan gegeven is.

Op basis van het vastgestelde financieel beleid wordt de bespaarde rente ten laste van de exploitatie toegevoegd aan de algemene reserve. 10 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

1

Doelstelling voldoende weerstandscapaciteit De doelstelling 'voldoende weerstandscapaciteit' betreft het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van de geïdentificeerde risico's, waarbij de risicobereidheid is: "Venlo wil geen risicomijdende gemeente zijn". De ratio weerstandsvermogen bedraagt in 2023 2,0 oplopend naar 2,1 in 2026. De ontwikkeling van de ratio weerstandsvermogen is lager dan op basis van de vastgestelde begroting 2022-2025 als gevolg van een hoger risicoprofiel.

De door u vastgestelde streefwaarde ligt tussen de 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0). Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft bij deze de classificatie 'Ruim Voldoende'. Op basis van deze begroting voldoen wij aan de beoogde doelstelling.

De solvabiliteitsratio begeeft zich naar verwachting rond de 31% (2023, 2024 en 2025) en 32% (2026). De ontwikkeling is hierbij beter dan bij de vorig jaar vastgestelde meerjarige verwachtingen. De ontwikkeling begeeft zich op of boven de door u vastgestelde streefwaarde van de minimale bandbreedte van 25% - 30% waarbij aan de doelstelling wordt voldaan. Hierbij wordt opgemerkt dat deze verhoging vooral het gevolg is van de ontwikkeling van de overige bestemmingsreserves welke gekoppeld zijn aan het realiseren van de maatschappelijke opgaven. Met andere woorden op basis van de realisatie van de geformuleerde doelstellingen zullen deze reserves op de lange termijn worden uitgegeven.

Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft een signaleringswaarde voor de solvabiliteitsratio van ≤ 20% als meest risicovol.

Doelstelling wendbare begroting De doelstelling 'wendbare begroting' gaat om de bepaling of de begroting voldoende wendbaar is om tijdig te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Het kapitaallastenplafond is, rekening houdende met de vastgestelde uitgangspunten als inflatie (nagenoeg) in omvang gelijk gebleven, hetgeen betekent dat de begroting op termijn met eenzelfde bedrag aan rente en afschrijvingen belast kan worden als in de begroting 2022-2025 voorzien. Voor de jaren 2024 en 2025 is er nog incidentele ruimte beschikbaar binnen het kapitaallastenplafond (2024: € 200.000 en 2025: € 944.000).

De structurele exploitatieruimte bedraagt in 2023 2,5% en in 2026 0,3%. Dit betekent dat de structurele lasten gedekt worden door structurele baten.

De belastingcapaciteit bedraagt in 2023 96,2% en bevindt zich, mede als gevolg van het door u vastgestelde kader om de woonlasten nominaal gelijk te houden, onder de door u vastgestelde streefwaarde van ≤ 105%. Dit is in lijn met de vorig jaar vastgestelde begroting. 11 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Doelstelling acceptabele schuld De schuldpositie van de gemeente Venlo dient zich op een acceptabel niveau te bevinden. De netto schuldquote bedraagt 48% in 2023 en stijgt naar 56% in 2026 (streefwaarde < 90%). De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 41% in 2023 en stijgt naar 51% in 2026 (streefwaarde < 90%). De schuldquotes zijn lager dan bij de vorig jaar vastgestelde begroting omdat minder geleend hoeft te worden als gevolg van het positieve rekeningresultaat 2021 en hogere baten, waardoor de schuld relatief kleiner is geworden. De schuldquotes bevinden zich voor de hele periode ruim binnen de door u vastgestelde streefwaarden.

De netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte leningen per inwoner bedraagt voor het jaar 2023 € 2.018 en stijgt naar € 2.222 per inwoner voor het jaar 2026. Deze ontwikkeling is in lijn met de vorig jaar vastgestelde begroting.

Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen.

12 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE Ontwikkelingen 2023-2026

Budgettair kader

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

476.628

421.438

415.419

409.614

Raadsbesluiten na vaststelling begroting

22.993

7.873

4.367

4.031

Subtotaal

499.622

429.311

419.785

413.645

A Kadernota

24.209

25.956

26.074

14.180

C Budgettair neutrale wijzigingen

-15.074

27.342

9.627

3.803

Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen

10.851

13.244

23.183

17.959

Subtotaal

19.985

66.542

58.883

35.942

Totaal baten budgettair kader

519.607

495.852

478.669

449.587

Stand ontwerpbegroting 2022

476.507

421.052

415.406

408.762

Raadsbesluiten na vaststelling begroting

22.993

7.873

4.226

4.068

Subtotaal

499.500

428.925

419.632

412.831

14.134

15.356

16.024

14.080

16

-6

5

14

-15.074

27.342

9.627

3.803

Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen

20.856

24.235

33.381

18.860

Subtotaal

19.931

66.928

59.036

36.757

Totaal lasten budgettair kader

519.432

495.853

478.669

449.587

176

0

0

0

Baten

Nieuwe ontwikkelingen Baten

D

Lasten

Nieuwe ontwikkelingen Lasten A Kadernota B

Actualisatie Kadernota

C Budgettair neutrale wijzigingen D

Saldo Programmabegroting

Toelichting: A. Kadernota Hierin staan de posten die al aan uw Raad zijn gepresenteerd in het budgettair beeld uit de Kadernota 2023. Het betreft de reserveringen voor loon- en prijscompensatie, de middelen die we hiervoor in het gemeentefonds ontvangen en scenario; financiële vertaling van het coalitieakkoord

13 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Rijk op hoofdlijnen en opgave herijking sociaal domein en gemeentelijk maatschappelijk vastgoed (breed). B. Actualisatie Kadernota Na de Kadernota 2023 is gestart met de begrotingsvoorbereiding. Daarbij is het budgettair beeld uit de Kadernota geactualiseerd. Deze actualisatie heeft betrekking op ontwikkelingen vanuit de VoRap. C. Budgettair neutrale wijzigingen De grootste mutaties in deze categorie hebben betrekking op de actualisatie van verwachte kosten en opbrengsten van (majeure) projecten die betrekking hebben op grondexploitaties, besteding reserve Ontwikkeling Beheer Inrichting Openbare Ruimte en reserve versnelling aanpak verduurzamen maatschappelijk vastgoed. Deze grondexploitaties worden jaarlijks geactualiseerd volgens de meest recente berekeningen en planningen (zie tevens de nota Grondbedrijf). De Bargeterminal, het kazernekwartier en Q4 zijn de projecten waarbij de grootste mutaties zijn. D. Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen Na vaststelling van de kadernota heeft op basis van de door u vastgestelde kaders zoals opgenomen in de kadernota 2023 en het coalitieakkoord, een afweging plaatsgevonden van begrotingsvoorstellen. De begrotingsvoorstellen, exclusief de budgettair neutrale wijzigingen, leiden op totaalniveau tot onderstaande bijstellingen:

2023

2024

2025

2026

Baten begrotingsvoorstellen 2023-2026

10.851

13.244

23.183

17.959

Lasten begrotingsvoorstellen 2023-2026

20.856

24.235

33.381

18.860

Saldo begrotingsvoorstellen 2023-2026

-10.005

-10.991

-10.198

-901

In het hoofdstuk Programma's en Algemene middelen worden de verschillende begrotingsvoorstellen per programmalijn toegelicht.

Begrotingsvoorstellen 2023-2026

2023

2024

2025

2026

1. Gezond en actief Venlo

-3.566

-3.278

-1.557

1.388

2. Leefbaar Venlo

-8.833

-5.691

-8.679

-2.881

3. Grenzeloos Venlo

-2.477

-778

-478

-478

4. Welvarend Venlo

-3.237

-2.737

-2.737

-495

5. Centrumstad Venlo

-750

-100

-100

0

6. Circulaire en duurzame hoofdstad

-2.959

-2.000

-4.000

0

Algemene middelen

11.817

3.592

7.352

1.565

Totaal begrotingsvoorstellen 2023-2026

-10.005

-10.991

-10.198

-901

14 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

In onderstaande tabel een totaaloverzicht per programma van alle nieuwe investeringskredieten van 2023 t/m 2026. Naam 1. Gezond en actief Venlo 2. Leefbaar Venlo

Krediet

Voorportaal

2022 -5.777

2023

2024

8.507

2.925

-180

10.577

4.723

-4.960

950

2025

2026

4.567

3.913

3. Grenzeloos Venlo 4. Welvarend Venlo 5. Centrumstad Venlo

7.090

6. Circulaire en duurzame hoofdstad

6.607

Algemene middelen

1.903

Totaal investeringen

15 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

-10.917

35.635

4.900 1.860

9.508

9.467

3.913

Ontwikkelingen kapitaallasten De onrendabele investeringen worden afgewogen binnen het kapitaallastenplafond. Hierbij wordt een expliciet onderscheid aangebracht tussen de afwegingen binnen de reguliere exploitatie (baten en lasten) en afwegingen binnen de investeringssfeer. Nieuwe onrendabele investeringen (zowel vervanging als uitbreiding) moeten passen binnen de ruimte die daarvoor meerjarig ter beschikking is gesteld door de Raad. Dit onderdeel laat de ontwikkeling zien van het resultaat op kapitaallasten. De resterende incidentele ruimte in 2024 en 2025 blijft beschikbaar binnen het kapitaallastenplafond. Bijlage II bevat een overzicht van alle investeringen 2023 t/m 2026 inclusief de bijhorende kapitaallasten. De bijstelling van de kapitaallasten voor de begroting 2023-2026 laat het volgende beeld zien: 2023

2024

2025

2026

1. Kapitaallastenplafond

28.569

29.331

29.668

30.784

2. Totaal geraamde kapitaallasten (incl. investeringsplan 2023-2026)

23.553

27.010

28.724

30.784

3. Incidenteel vrijgevallen ruimte plafond voorgaande jaren

3.881

2.121

4. Incidenteel vrijgevallen ruimte plafond begroting 2023-2026

1.135

5. Subtotaal (2+3+4)

28.569

29.131

28.724

30.784

200

944

6. Beschikbaar plafond (1-5)

1. Het totaalbedrag aan kapitaallasten dat maximaal beschikbaar is in de begroting (kapitaallastenplafond). 2. Dit is het totaalbedrag aan kapitaallasten voor alle investeringen inclusief het investeringsplan 2023 t/m 2026. 3. Dit betreft de incidentele ruimte binnen het kapitaallastenplafond die reeds bij voorgaande begrotingen is vrijgevallen. 4. Dit betreft de incidentele vrijval ruimte kapitaallastenplafond begroting 2023-2026. 5. Dit is het subtotaal van 2, 3 en 4. 6. Restant dat incidenteel beschikbaar is binnen het kapitaallastenplafond.

16 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN In dit hoofdstuk gaan wij in op de zes inhoudelijke programma's van onze begroting en presenteren wij een overzicht van de algemene middelen. Onderdeel van de programma's zijn de programma-indicatoren. Wij hebben deze samengesteld per programma en per programmalijn, in overleg met een vertegenwoordiging uit uw raad en uw auditcommissie. Wij hebben deze indicatoren voor u bij elkaar gezet in een apart boekje dat wij jaarlijks gaan actualiseren.

17 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

1. Gezond en actief Venlo

18 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Gezond en Actief Venlo is een omvangrijk programma met een aantal wettelijke taken in combinatie met lokale en regionale ambities. Het Beleidskader Maatschappelijk Domein ‘Fier op Venlo’ vormt de basis voor het programma en toekomstige beleidsontwikkelingen. Het beleidskader is samen met het coalitieakkoord een vizier voor de toekomst. Hoe we hieraan uitvoering geven, met wie en met welke activiteiten wordt geconcretiseerd in dit programma. Het idee is dat in 2023 en 2024 innovaties worden ontwikkeld en doorgevoerd die in latere jaren (financieel) effect opleveren. Het beleidskader omvat het hele maatschappelijk domein en wordt samengevat in onderstaande figuur. Het bestaat uit vier ankers die gelden voor alle beleidsthema’s en een viertal (meer concrete) accenten voor vernieuwing.

De vier accenten van het beleidskader ziet u terugkomen bij de programmalijnen. Financieel treft u binnen de programmalijn Meedoen een begrotingsvoorstel aan voor Buurten met Talent voor 2023 en 2024. De overige drie voorstellen worden met bestaande middelen gedekt. Zo wordt in 2023 verder gewerkt aan de ambities van de eerste Venlose voedselagenda voor wat betreft het accent "De Kracht van Voeding". Uiteraard geeft deze begroting ook invulling aan het coalitieakkoord. De volgende thema's treft u in dit programma aan: 

Doorpakken en versnellen van de sportaccommodatievisie;



Zwembaden en zwembanen;



Gemeenschapsaccommodaties;



Onderwijshuisvesting en doorgaande leer- en ondersteuningsstructuren;



Diverse sociale basis thema’s als eenzaamheid, vrijwilligers, mantelzorgers, dementievriendelijk Venlo, sociale problematiek bij werknemers, etc.;

19 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026



Laaggeletterdheid;



Inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie;



Diverse armoedethema's als JPF, armoedeloket, etc.

Samengevat zien we dat er naast ruimtevragende voorstellen ook ruimtescheppende voorstellen zijn. We zien een licht nadeel, door de verwerking van voorstellen uit het coalitieakkoord.

Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves Gezond en Vitaal

Baten / Lasten

2025

2026

Baten

3.941

3.900

3.900

3.575

16.104

16.608

16.075

16.243

-12.163

-12.707

-12.174

-12.668

Baten

8.093

8.187

7.498

7.442

Lasten

20.983

21.697

21.000

19.858

-12.890

-13.510

-13.502

-12.416

45.017

45.438

45.608

45.790

Subtotaal Ontplooiing Meedoen

2024

Lasten Subtotaal Gezond en Vitaal Ontplooiing

2023

Baten

94.268

92.621

91.475

90.076

-49.251

-47.183

-45.867

-44.285

Baten

8.402

7.916

7.861

7.847

Lasten

132.850

133.185

132.737

131.918

Subtotaal Zelfredzaamheid

-124.448

-125.268

-124.876

-124.071

Totaal saldo Programma

-198.752

-198.668

-196.419

-193.440

Lasten Subtotaal Meedoen Zelfredzaamheid

Investeringsvoorstellen Programmalijn

Krediet 2023

2022 Gezond en vitaal Ontplooiing Meedoen Zelfredzaamheid Totaal Programma 1

20 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

-5.777

3.450 5.029

Voorportaal 2024 2025 2026 2.925

28 -5.777

8.507

2.925

Gezond en vitaal Inleiding Wat willen we bereiken? De programmalijn Gezond en vitaal levert een bijdrage aan de kwaliteit van leven van onze inwoners vanuit een brede kijk op gezondheid, de zogenaamde positieve gezondheid. We willen bevorderen dat inwoners gezond en vitaal zijn, dit ook blijven en dat de gezonde keuze de makkelijke keuze is. Dat doen we door het verbeteren van de (positieve) gezondheid van onze inwoners en daarmee hun veerkracht. Onder meer het stimuleren van bewegen en het versterken van een gezonde omgeving, waaronder de voedselomgeving, zijn van belang. Met deze programmalijn willen we de inzet van zorg en maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk voorkomen (preventie). Verder maken we sporten en bewegen zo leuk, toegankelijk en laagdrempelig mogelijk. We bieden alle jeugd van 0 tot 18 jaar (in een doorlopende lijn) een sportieve basis, zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Daarnaast creëren we een leefomgeving met openbare ruimten die uitnodigen tot bewegen. Met deze inspanningen willen we bereiken dat de scores op leefstijl, beweegnorm en fitnorm van onze Venlonaren verbeteren. Ook willen we bereiken dat de deelname aan georganiseerde sport stijgt. (zie meetbaar Venlo).

In lijn met Fier op Venlo en in reactie op maatschappelijke uitdagingen als Covid en migratievraagstukken besteden we extra aandacht aan jongeren met een bepaalde kwetsbaarheid. Samen met de programmalijn Ontplooiing vergroten we zo de kansengelijkheid en vitaliteit van jongs af aan en verminderen we gezondheidsachterstanden. Randvoorwaardelijk zetten we in op een toekomstbestendige infrastructuur van een aantal breed toegankelijke, duurzame en geclusterde sportomgevingen via een versnelde uitvoering van de sportaccommodatievisie.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan de (positieve) gezondheid van onze inwoners verbeteren, het bewegen stimuleren en een gezondere leefomgeving creëren. Dit doen we concreet door de volgende thema’s vorm te geven. Het versterken van de (positieve) gezondheid Het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 is vastgesteld en per 2023 koppelen we dit aan een structureel, lokaal uitvoeringsbudget. Daarnaast gaan we het innovatiefonds preventie (ambitie uit het coalitieakkoord) de komende periode nader uitwerken, waarbij Fier op Venlo ons kompas is. De inzet op gezondheid wordt verstevigd via onder andere de volgende activiteiten: 

De 'Gezonde Basisschool van de Toekomst'. De subsidie vanuit de regiodeal en een structureel lokaal budget maken verdere verbreding en verdieping in met name aandachtswijken mogelijk;



De provinciale aanpak KeiGezond Limburg voor kinderen met (ernstig) overgewicht. Als koploper gemeente werken we samen met o.a. provincie, VGZ, MUMC+ en de GGD’ s de implementatie verder uit;

21 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026



Aanpak 'op weg naar een rookvrije generatie'. In 2022 is deze aanpak via de uitvoering van het regionaal preventieakkoord en een cofinanciering van de gezondste regio verder uitgebreid;



Inzet op de gezondheid, vitaliteit en zelfredzaamheid van onze ouderen, gezien de vergrijzing en een stijging van het aantal (chronisch) zieken. Belangrijke onderdelen hiervoor zijn ‘één tegen eenzaamheid’, de regionale aanpak valpreventie, met maatschappelijke partners en de beweging naar een 'dementievriendelijke gemeenschap' en een dementieloket.

Deze activiteiten dragen ook bij aan de doelstellingen van diverse andere programma's en programmalijnen, zoals Duurzaamheid (o.a. duurzame sportaccommodaties), de Investeringsagenda en Regiodeal (gezondste regio), Meedoen (vitale gemeenschappen) en Ontplooiing (opleiding) en vice versa. Het bevorderen van sport en bewegen Wij gaan ervan uit dat als we sporten en bewegen leuk, toegankelijk en laagdrempelig maken, steeds meer inwoners er plezier uit halen en bovendien vitaler worden. De basis hiervoor is de Venlo.fit sportvisie 2030. Van belang is dat onze jeugd een sportieve basis meekrijgt zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Het belang van sport, gezondheid en preventie brengen we onder de aandacht van alle Venlose leerlingen. Dat begint al bij de kinderopvang met een ‘menukaart’ aan activiteiten. Voor het primair onderwijs doen we dit via JOGG en de ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’ en met het voortgezet onderwijs implementeren we een gezamenlijke visie op leefstijl en gezondheid. Ook willen we de 'afstand tot de sport' verkleinen voor groepen inwoners waarvoor sporten en bewegen minder toegankelijk is. Daarbij richten we ons met name op volwassenen en ouderen met gezondheidsachterstanden, met een beperking (fysiek of mentaal), met een gedragsprobleem of met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Sportverenigingen zijn vanuit sportief, maatschappelijk en sociaal oogpunt een belangrijke maatschappelijke partner. We ondersteunen verenigingsbesturen om de vitaliteit van hun sportvereniging te versterken en hun pedagogische taak uit te voeren. Doorpakken en versnellen uitvoeren sportaccommodatievisie Om te kunnen sporten en bewegen, zijn passende faciliteiten noodzakelijk. Dit kunnen binnensportaccommodaties, sportparken of multifunctionele sportieve omgevingen (sportkernen) zijn, maar ook de openbare ruimte. De basis hiervoor zijn de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030 en het nieuwe coalitieakkoord. We zetten hierbij in op de volgende activiteiten: 

Het faciliteren van bewegingsonderwijs (wettelijke verplichting). Hiervoor exploiteren wij gymzalen, sportzalen en sporthallen en bieden wij bewegingsonderwijs in de sportkernen (buitenruimte) aan;



Beter benutten van sportkernen, sportparken en binnensportaccommodaties en daarmee de bezettingsgraad verhogen.



Na de realisatie van Vrijenbroek gaan we sportkern Herungerberg herontwikkelen en clusteren we diverse functies op een toekomstbestendige wijze;



Op basis van een breed lokaal onderzoek naar de binnensport, bereiden we enkele toekomstscenario’s voor. Die vormen de basis voor de keuzes die we gaan maken voor het

22 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

vervangen van een aantal bestaande afgeschreven accommodaties, zoals bijvoorbeeld sporthal Gulick, sporthal Craneveld en de gymzalen Emmastraat.; 

Het nieuwe Zwembad de Wisselslag gaat de realisatiefase in met extra investeringsbudget voor de toevoeging van 2 extra banen (jaarrekeningresultaat);



Conform het coalitieakkoord gaan we de staat van het buitenbad technisch onderzoeken in 2023 en doen we aanbevelingen voor mogelijke verbetering;



We realiseren uiterlijk in 2023 kunstgrasvelden bij IVO, SV Blerick en Sportclub Irene. Met deze velden voegen we kwaliteit toe aan de sportparken.

De Integrale Visie Openbare Ruimte en de Omgevingswet zijn in de samenhang met het programma Centrumstad Venlo belangrijke aanknopingspunten om gezondheid en sport in de fysieke en/of openbare ruimte laagdrempelig mogelijk te maken.

Wat mag het kosten? In deze paragraaf wordt het totaal van de baten en lasten per programmalijn gepresenteerd. Daarnaast wordt een toelichting gegeven op de begrotingsvoorstellen die gerelateerd zijn aan deze programmalijn en op de investeringen uit het investeringsprogramma 2023.

Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves Gezond en Vitaal

Baten / Lasten

2023

2024

2025

2026

Baten

3.941

3.900

3.900

3.575

Lasten

16.104

16.608

16.075

16.243

-12.163

-12.707

-12.174

-12.668

Totaal saldo Programmalijn

Begrotingsvoorstellen 2023-2026 Programmalijn Gezond en Vitaal

2023

2024

2025

2026

Budget lokaal gezondheidsbeleid

-200

-200

-200

-200

Buitenbad

-100

Overige voorstellen < € 0,1 miljoen

-62

-12

-32

-41

Totaal programmalijn Gezond en vitaal

-362

-212

-232

-241

Budget lokaal gezondheidsbeleid 2023

2024

2025

2026

-200

-200

-200

-200

Dit betreft het lokaal budget voor de uitvoering van het op 28 april 2021 vastgestelde lokaal gezondheidsbeleid. (Fier op Venlo). Tot en met 2022 is er een incidenteel rijksbudget van ruim € 200.000 per jaar voor dit gezondheidsbeleid. Om dit gezondheidsbeleid verder te kunnen uitvoeren en uit te bouwen is continuïteit in financiering nodig. Het voorgestelde bedrag is een minimale basis om het gezondheidsbeleid uit te voeren.

23 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Buitenbad 2023

2024

2025

2026

-100 In het coalitieakkoord is opgenomen dat we in 2023 gaan onderzoeken hoe de toekomst van het buitenbad eruit komt te zien. De huidige overeenkomst loopt tot en met 2024. Hiervoor gaan we in gesprek met Stichting buitenbad (SBGV) en laten we een technisch onderzoek naar de staat van het buitenbad uitvoeren. Op basis van de conclusies en aanbevelingen volgt een voorstel voor de toekomst.

Naast bovenstaande begrotingswijzigingen met een impact van meer dan € 100.000 zit in deze programmalijn ook de uitwerking van:

Motie Trapveldjes 2023

2024

2025

2026

-50 In 2022 is de motie ‘onderzoek mogelijkheid trapveldjes in iedere kern’ unaniem door uw raad aangenomen. Ter uitvoering van deze motie gaat onderzocht worden welke mogelijkheden er zijn voor het aanleggen van hoogwaardige trapveldjes in alle kernen, in samenwerking met lokale ondernemers en mogelijke foundations. De insteek van het onderzoek zal zich niet beperken tot de mogelijkheden van trapveldjes, maar zal nadrukkelijk breder worden ingestoken. Hierbij worden de opties voor hoogwaardige beweegmogelijkheden in de openbare ruimte onderzocht. Voor de daadwerkelijke aanleg volgt een begrotingsvoorstel op grond van de uitkomsten van het onderzoek. Uiteraard wordt hier zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande initiatieven.

Uitbreidings- (U) en Vervangingsinvesteringen (V) Naam

U/V

Krediet 2022

2023

Onrendabel Doorpakken en versnellen sportaccomm. Herungerberg

U

3.250

Vervanging toegangssysteem binnensport accommodaties Voorbereidingskrediet omgevingsonderzoek zwembad

V U

100 100

Totaal onrendabel

3.450

Rendabel Niet van toepassing Totaal rendabel Totaal Programmalijn Gezond en vitaal

24 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

3.450

Voorportaal 2024 2025 2026

Doorpakken en versnellen sportaccommodatie Herungerberg 2023

2024

2025

2026

3.250 In het coalitieakkoord is “versnellen en doorpakken” op de uitvoering van de sportaccommodatievisie opgenomen. De volgende casus voor de sportaccommodatievisie is het verhuizen van FCV-Venlo naar sportkern Herungerberg. Hiervoor moeten we sportkern Herungerberg herontwikkelen (van hockey naar voetbal). Voor dit krediet wordt het buitendeel herontwikkeld (hockeyvelden opruimen, voetbalvelden aanleggen, parkeren uitbreiden en infrastructuur renoveren) en de kleedlokalen en het clubgebouw aangepast, uitgebreid en verduurzaamd. De kredietaanvraag zoals hierboven beschreven richt zich volledig op het deel waar de gemeente Venlo primair verantwoordelijk voor is. De verwerving van de kantine is hier buiten beschouwing gelaten omdat deze afspraken nog lopen.

Vervanging toegangssysteem binnensport accommodaties 2023

2024

2025

2026

100 Voorgesteld wordt om het verhuursysteem voor de verhuur van binnensportaccommodaties te vervangen. Het huidige verhuursysteem wordt door de leverancier niet meer qua onderhoud en updates ondersteund. Het nieuwe verhuursysteem zal een betere dienstverlening aan onze verhuurders leveren. Klanten kunnen zelf meer keuzes maken en zijn minder afhankelijk van het fysieke sportloket. Met deze nieuwe software voorkomen we het ophalen van sleutels en toegangspassen en kunnen we op afstand en buiten kantoortijden een optimale dienstverlening geven.

Voorbereidingskrediet omgevingsonderzoek zwembad 2023

2024

2025

2026

100 De realisatie van het zwembad is volop in voorbereiding en is beoogd in 2025 gerealiseerd te zijn. Er dient nog onderzocht te worden of er aanpassingen in de omgeving nodig c.q. gewenst zijn. Hiertoe is dit voorbereidingskrediet.

25 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Ontplooiing Inleiding Wat willen we bereiken? Met de initiatieven in de programmalijn Ontplooiing willen we onze inwoners in staat stellen zich naar vermogen te ontwikkelen en te ontplooien, zodat zij kunnen meedoen in de samenleving. Activiteiten en initiatieven richten zich op al onze inwoners, maar in het bijzonder op onze jeugdige inwoners. Ieder kind heeft recht op gelijke ontwikkelingskansen, ongeacht waar zijn of haar wieg staat of heeft gestaan. Hierbij hebben ouders/verzorgers een primaire verantwoordelijkheid. Soms is ondersteuning gewenst of noodzakelijk, maar als gemeente hebben wij hoofdzakelijk een faciliterende en verbindende rol. Bijvoorbeeld op basis van een wettelijke grondslag zoals bij onderwijshuisvesting of bij het toezicht op de deelname van jeugdigen aan het onderwijs. Wij streven naar samenwerking en doorgaande leer-, ontwikkel- en ondersteuningslijnen van kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Hiervoor zetten wij in op langjarige programma’s zoals 'Aanpak voortijdig schoolverlaters' en 'Gelijke Kansen door duurzame samenwerking'. Hierbij streven we naar een verlaging van het aantal VSV'ers.

Wat gaan we daarvoor doen? Onderwijshuisvesting De gemeente Venlo is wettelijk verantwoordelijk voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor het primair- en het voortgezet onderwijs. Het Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 20182038 is gebaseerd op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting van de gemeente Venlo en de Venlose schoolbesturen. Dit plan kent een voortschrijdend investeringsschema met een horizon van 4 jaar dat periodiek wordt verlengd. Primair wordt gekozen voor levensduurverlengende renovaties van schoolgebouwen. In 2022 heeft een eerste actualisatie van het Onderwijshuisvestingsplan plaatsgevonden (inclusief een herschikking van bestaande kredieten) en in de eerste helft van 2023 zal een nadere uitwerking plaatsvinden en (aangepaste) voorstellen zullen worden opgenomen in de begroting van 2024. In 2023 wordt gestart met de levensduurverlengende renovaties van basisschool De Toermalijn en Basisschool Groeneveld. Beide scholen worden ingericht als integraal kindcentrum. Daarnaast worden de volgende projecten in 2023 uitgevoerd: 

Basisschool De Springbeek: onderzoeken van de mogelijkheden voor een multifunctionele accommodatie met een verbinding met het nabijgelegen sportpark;



Rudolf Steinerschool, speciaal (voortgezet) onderwijs de Wijnberg en speciaal onderwijs de Taalbrug: afronding van de renovatie die in 2022 is gestart;



Praktijkschool de Velddijk en voortgezet speciaal onderwijsschool de Velddijk: planvorming voor renovatie c.q. nieuwbouw.

26 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

De onderwijshuisvesting voor het voortgezet onderwijs is doorgedecentraliseerd naar het schoolbestuur van Onderwijsgemeenschap Venlo en Omstreken (OGVO). OGVO staat de komende jaren voor een aanzienlijke vervangingsopgave (qua omvang in m² en qua kwaliteit) en een opgave om het vastgoed te verduurzamen. In 2023 wordt gestart met de planvorming van de nieuwbouw van het seniorcollege Blariacum. De zogenoemde internationale schakelklas wordt in 2023 qua huisvesting onderdeel van het Valuascollege. Het faciliteren van bewegingsonderwijs is een specifiek onderdeel van onze verantwoordelijkheid op het gebied van onderwijshuisvesting. Hier ligt een directe en belangrijke verbinding met de programmalijn Gezond en vitaal. In verband met de fusie tussen de basisscholen Taal&Lent en Groeneveld zullen wij onderzoek doen naar een passende faciliteit voor bewegingsonderwijs voor deze gefuseerde school in Venlo-Oost. Onderwijsachterstandenbeleid / gelijke kansen (2 tot 12 jaar) Wij hebben de wettelijke taak om onderwijsachterstanden te voorkomen en te bestrijden bij kinderen vanaf 2 jaar tot het verlaten van het primair onderwijs. Hiervoor ontvangen wij geoormerkte financiële middelen. In 2023 wordt het beleidskader gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) 2023-2026 concreet uitgewerkt. Het beleid is een voortzetting van de bestaande aanpak.

In 2022 zijn jonge statushouders en Oekraïense jongeren ingestroomd in de (internationale) schakelklassen. De huidige capaciteit binnen het primair onderwijs lijkt voor schooljaar 2022-2023 voldoende. De capaciteit binnen het voortgezet onderwijs is in 2023 een aandachtspunt. De inzet is dat de jongeren de Nederlandse taal voldoende gaan beheersen om te kunnen deelnemen aan het Nederlandse (beroeps-)onderwijs. Programma Gelijke Kansen door duurzame samenwerking In 2022 hebben de besturen van primair- , speciaal- en voortgezet onderwijs en de gemeente Venlo afgesproken dat dit programma wordt voortgezet. Ook kinderopvangorganisaties hebben zich bij het programma aangesloten. Samen zijn wij verantwoordelijk voor een kwalitatief goed onderwijsaanbod en een passende schoolloopbaan voor elk kind van 0-20 jaar. In 2022 is het programma uitgebreid met het convenant ‘Gelijke kansen, zorg & veiligheid’. Ieder kind heeft recht op gelijke ontwikkelingskansen, ongeacht waar zijn of haar wieg staat of heeft gestaan. We onderscheiden hierbij 4 kernthema’s: taal, gezondheid, leefbaarheid en onderwijsachterstanden. In 2023 werken wij met een groeiend aantal partners verder aan het creëren van gelijke kansen voor ieder kind. De gemeente Venlo en de Venlose schoolbesturen zijn toegelaten tot het voorloperstraject Rijke Schooldag.

Nationaal Programma Onderwijs (NPO) De corona crisis heeft impact gehad op de leefstijl, het mentaal welbevinden en de schoolresultaten van kinderen en jongeren. In 2023 zetten wij in samenspraak met de Venlose schoolbesturen de uitvoering voort van de subsidieregeling die in 2022 is opgesteld. De middelen kunnen door de scholen worden aangevraagd middels een subsidieregeling bij de gemeente Venlo en worden ingezet voor activiteiten in het kader van een zomerprogramma, huiswerkbegeleiding, thuiszittersaanpak, ondersteuning en zorg in en om school en extra (onderwijs)aanbod voor kleuters.

27 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Passend onderwijs Wij willen samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs Primair Onderwijs en Voortgezet Onderwijs komen tot een zodanig gedifferentieerd onderwijsaanbod dat ieder kind zich zoveel als mogelijk in een thuisnabije omgeving optimaal kan ontwikkelen. Alle kinderen en jongeren hebben recht op passend onderwijs, passende zorg en een passende opvoeding om goed voorbereid te zijn op een plek in de maatschappij. Lichte/extra ondersteuning heeft de voorkeur boven doorverwijzen naar het speciaal onderwijs en/of doorverwijzen naar specialistische jeugdhulp. In 2023 wordt gewerkt aan de totstandkoming van onderwijs-zorgarrangementen middels het leggen van verbindingen tussen het regionale jeugdplan en het ondersteuningsplan van de beide samenwerkingsverbanden mede opgesteld door de schoolbesturen. Leerlingenvervoer Om de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen zijn gemeenten verplicht om financiële ondersteuning te bieden voor passende vervoersvoorzieningen van woning naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school. Wij zetten, in nauwe samenwerking met ouders en scholen, nog intensiever in op het bevorderen van de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van leerlingen met een vervoersvoorziening. Programma Aanpak voortijdig schoolverlaters (VSV) 2020-2024 In dit programma werken gemeenten en onderwijsbesturen in Noord- en Midden- Limburg intensief samen.

Onze gezamenlijke doelstelling is dat kinderen op school zitten, aan het werk zijn of dat jongeren bezig zijn met het doorlopen van een route richting onderwijs of (passend) werk. Uiteindelijk streven we ernaar dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. Maar niet voor alle jongeren is een startkwalificatie haalbaar. In 2023 zetten wij verder in op een sluitende aanpak voor jongeren in een kwetsbare positie. Ook starten we met het vertalen van de aankomende wetswijziging waarbij de RMC-leeftijd van 23 jaar wordt verhoogd naar 27 jaar. Hiervoor moeten wij een efficiënte aanpak en samenwerking (mogelijk zelfs integratie) met verschillende leefdomeinen organiseren. We willen voor de jongeren een stabiele basis realiseren op de leefdomeinen onderwijs, netwerk & vrije tijd, werk & inkomen, wonen en welzijn. Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) Gemeenten zijn in het kader van het recht op onderwijs en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten verantwoordelijk voor het toezicht hierop. De Regionale Meld- en Coördinatiefunctie is erop gericht dat leerlingen het onderwijs verlaten met een startkwalificatie. Middels de RMC functie geven wij onder andere uitvoering aan de aanpak om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Nieuwe Wet inburgering De nieuwe Wet inburgering is in 2022 in werking getreden.

Het aantal nieuwkomers dat het integrale inburgeringsprogramma volgt, neemt toe. Ook inburgeringsplichtige statushouders die onder de vorige wet vallen, volgen een aanvullend programma en alle deelnemers werken intensief aan het verhogen van hun zelfredzaamheid. Wij kiezen voor een integrale benadering waarin inburgering, de sociale basis en participatie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Volwasseneneducatie gaat over het verbeteren van de basisvaardigheden taal, rekenen en digitale vaardigheden. Met het aanbod van volwasseneneducatie vergroten wij de zelfredzaamheid van onze inwoners. De gemeente Venlo is centrumgemeente voor de Wet Educatie Beroepsonderwijs. Sinds 28 | PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

2020 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de integrale aanpak van laaggeletterdheid. Vanaf 2025 komt de regie voor de integrale aanpak laaggeletterdheid volledig bij gemeenten te liggen. Om deze regie en de aanpak vorm te geven is in zeven Noord-Limburgse gemeenten in 2022 een regionaal Beleidsprogramma Laaggeletterdheid 2022- 2025 vastgesteld inclusief een regionaal uitvoeringsprogramma. In dit beleidsplan en uitvoeringsprogramma zijn gezamenlijke ambities en doelstellingen geformuleerd. In relatie tot dit regionale beleidsprogramma wordt in 2022 een lokaal uitvoeringsprogramma voor de gemeente Venlo opgesteld dat in 2023 qua uitvoering wordt opgestart. Belangrijkste aandachtspunten zijn het vinden van veel meer laaggeletterden (met name de moedertaal spreker) en het doorontwikkelen van passend aanbod. Gezien het hoge percentage laaggeletterden in de gemeente Venlo (>23%) zijn hiervoor extra middelen vrijgemaakt.