038bijl1 Kadernota 2024.pdf

1| KADERNOTA 2024

Voorwoord Het doel van de kadernota is om u in staat te stellen u, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de conceptbegroting 2024-2027. U kunt daarbij aangeven welke zaken u, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, graag verwerkt wilt zien in begrotingsvoorstellen en met welke belangrijke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de strategische koers van de stad en de organisatie voor de komende jaren.

Een kadernota behoeft, anders dan een begroting, meerjarig in financiële zin (nog) niet sluitend te zijn. Wel dient er uiteraard een reëel inhoudelijk en financieel perspectief te worden vastgesteld op basis waarvan wij u in het najaar een sluitende begroting kunnen presenteren. Wij nodigen u uit om, tegen de achtergrond van de inhoud van deze kadernota en de eerder gepresenteerde omgevingsanalyse, uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken. In deze kadernota treft u per programma de - in onze ogen- belangrijkste kaders aan, gekoppeld aan de door u in de strategische visie en de in het stedelijk beleid vastgelegde ambities. Daarbij hebben we getracht om deze te verbinden aan de in Meetbaar Venlo opgenomen indicatoren zodat u een goed beeld krijgt van de relevantie van het betreffende kader voor de strategische koers van Venlo.

2| KADERNOTA 2024

Inhoudsopgave Voorwoord ........................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ................................................................................................... 3 Inleiding ................................................................................................................ 4 Samenvatting omgevingsanalyse en uitkomsten raadsdebat ................... 7 Hoofdlijnen kaders ............................................................................................. 9 Basisscenario ......................................................................................................................12 Scenario van 'hoop': ..........................................................................................................14 Scenario van 'vrees': ..........................................................................................................14

Kaders per programma .................................................................................. 15 Programma 1 Gezond en actief Venlo ...........................................................................16 Programma 2 Leefbaar Venlo .........................................................................................26 Programma 3 Grenzeloos Venlo .....................................................................................38 Programma 4 Welvarend Venlo ......................................................................................44 Programma 5 Centrumstad Venlo ..................................................................................51 Programma 6 Circulaire en duurzame hoofdstad ........................................................58

Bedrijfsvoering ................................................................................................. 63 Budgettaire context ........................................................................................ 67

3| KADERNOTA 2024

Inleiding Kadernota 2024

Voor u ligt de kadernota 2024, de opmaat naar de begroting 2024-2027.

Het is een kadernota in een onrustige en onzekere periode. Oorlog in Oekraïne en de gevolgen die dat heeft en heeft gehad voor huishoudens, bedrijven en overheden. Daarnaast onzekerheid over de ontwikkeling van de gemeentelijke financiën en onduidelijkheid ten aanzien van het stikstofdossier en de mogelijke gevolgen voor de bouw. De inflatie is hoog en de kapitaalmarktrente loopt op.

Gemeenten in Nederland worstelen met de opgave om toegenomen aantallen ontheemden, waar ook vandaan, een goed tijdelijk onderkomen te bieden. Daarop is Venlo geen uitzondering. De flexwoningen die we daarvoor inzetten zijn ook noodzakelijk voor de huisvesting van de in onze regio werkzame internationale werknemers. Tegelijkertijd zien we in Venlo opnieuw een afname van het aantal bijstandsgerechtigden en groeit, zelfs gecorrigeerd voor het aantal ontheemden, het aantal inwoners. Een relatief kleiner aandeel van onze bevolking is op dit moment voor hun inkomen afhankelijk van gemeentelijke ondersteuning. En dat is goed nieuws. Dat laat onverlet dat er nog een steeds een aanzienlijke groep huishoudens hiervan wel afhankelijk is en zonder deze ondersteuning voor kortere of langere tijd niet in staat is om in het eigen levensonderhoud te voorzien. Overigens is deze groep niet beperkt tot huishoudens met een bijstandsuitkering. In de loop van dit jaar ontvangt u van ons het nieuwe armoedebeleid.

Onze regionale economie is opnieuw gegroeid en zal dat naar verwachting ook in 2023 en 2024 blijven doen, net als onze financiële positie die de afgelopen jaren sterk is verbeterd. Het is uitdagend, maar we kunnen wel wat aan!

Een belangrijk en buitengewoon actueel onderwerp is de woningbouw in onze gemeente. U heeft daar tijdens de bespreking van de omgevingsanalyse raadsbreed aandacht voor gevraagd. Weliswaar wordt er de afgelopen jaren stevig gebouwd, dat tempo moet omhoog om aan de vraag vanuit de markt en aan de vraag voor bijzondere groepen op die woningmarkt te kunnen voldoen. Wij hebben, met het oog op de woondeal, inmiddels ook regionaal bestuurlijk aangedrongen op versnelling. Om onze demografische opgave te kunnen accommoderen zullen we immers moeten bouwen, in grotere aantallen en sneller. En, niet onbelangrijk, gedifferentieerd en afgestemd op de vraag waarin we graag willen voorzien. Tegelijkertijd moet daarnaast ook de bestaande woningvoorraad worden verduurzaamd en kijken we (in regionaal verband) hoe we onze energie duurzaam kunnen opwekken. Venlo trekt (als centrumgemeente) de regionale opgave (RES).

En er is meer in voorbereiding, zoals het evenementen- en het veiligheidsbeleid en een nieuw regionaal uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027. En een omgevingsvisie, als 4| KADERNOTA 2024

onlosmakelijk onderdeel van de Omgevingswet die nu, na een jarenlange voorbereiding en meerdere malen uitstel, definitief per 1 januari a.s. inwerking treedt.

Venlo is op weg naar 2040, van een spreekwoordelijke 'stad aan de grens, naar een stad in het midden'. We hebben de afgelopen twee decennia bewust, intensief en met veel succes geïnvesteerd in de stedelijke ontwikkeling van Venlo. Venlo verandert en is veranderd. Venlo 2040 is leidend voor de strategische opgaven op de langere termijn, het coalitie-akkoord is dat -binnen die strategische context- voor de komende jaren.

Natuurlijk kent onze gemeente nog steeds complexe vraagstukken, zoals vrijwel alle Nederlandse steden die kennen, maar ook ontwikkelingen die toonaangevend zijn en bijdragen aan een (nog) evenwichtigere bevolkingssamenstelling, werkgelegenheid, koopkracht, gezondheid en aanbod van voorzieningen. Kortom, aan een (verdere) versterking van onze brede welvaart. De afgelopen bestuursperiode hebben we ook onze organisatie en onze middelen op orde gebracht en beter laten aansluiten bij onze inhoudelijke opgave.

Dat maakt ook dat we in staat waren om de recente uitdagingen ten aanzien van de pandemie, het hoogwater, energiearmoede en de opvang van ontheemden snel en adequaat op te pakken, terwijl onze reguliere activiteiten over het algemeen gewoon doorgang konden vinden. Tegelijkertijd hebben we -dankzij het op orde brengen van onze financiële huishouding- ons ook een goede uitgangspositie gecreëerd van waaruit we -als lokale overheid- de komende jaren actief kunnen bijdragen aan nieuwe initiatieven en daarmee aan het welzijn, aan de brede welvaart van toekomstige generaties Venlonaren. Majeure initiatieven vaak van onze strategische partners waarop wij met een nog relatief bescheiden bijdrage op (kunnen) aansluiten, zodat we werk-metwerk maken en onze gezamenlijke opgaven in Venlo kunnen realiseren

Concreet hebben we hierbij -op de korte termijn- de Maasopgaven op het oog, inclusief de verplaatsing van de jachthaven en verwervingsmiddelen ten behoeve van de herontwikkeling van (delen van) de zuidrand van de binnenstad, Venlo-Noord en de Vastenavondkamp. We verwachten hiervoor circa €57 miljoen aan middelen nodig te hebben om zowel actief te kunnen verwerven als een (afgezet tegen de totale investeringsbedragen en datgene wat onze strategische partners aan middelen inzetten) bescheiden bijdrage aan de Maasopgaven.

Die relatief bescheiden bijdrage is weliswaar relatief in verhouding tot ontwikkeling, maar omvangrijk afgezet tegen onze middelen. Om te voorkomen dat ons daarvoor -op het moment waarop dat nodig is- de benodigde investeringsmiddelen ontbreken, geven wij u -in de kaders- in overweging hiervoor een deel (indicatief ter grootte van circa €50 miljoen) te gaan reserveren, eventueel mede te voeden uit incidentele begrotings- en rekeningresultaten. Zodat exploitatie en strategische investeringsbeslissingen elkaar niet voor de voeten lopen en we dus zowel koers (kunnen) houden op weg naar 2040, als de dingen doen voor de zorgen en wensen van vandaag.

5| KADERNOTA 2024

Kijkend naar de nabije toekomst wordt 'de slag om talent' steeds manifester, zeker voor ons als middelgrote grensstad in de nabijheid van drie aantrekkelijke steden zoals Nijmegen, Eindhoven en Maastricht. Succes was nooit vanzelfsprekend voor Venlo. Blijvend investeren in onze aantrekkingskracht wat betreft grootstedelijke voorzieningen, woning-, onderwijs- en winkelaanbod blijft net als het behoud van een fraaie natuurlijke omgeving voor het succes van onze stad absoluut noodzakelijk. We zullen ons aanbod steeds en nog beter moeten afstemmen op de groepen inwoners die we willen aantrekken en aan ons willen verbinden, of dit nu autochtone Venlonaren zijn, internationale werknemers, studenten of vluchtelingen. Onze goede financiële uitgangspositie biedt ons gelukkig de mogelijkheden om dat ook daadwerkelijk te kunnen doen.

Zonder praktisch geschoolde talent komt onze economie en onze gemeenschap langzaam tot stilstand. Om ons bestaande onderwijsaanbod verder te verdiepen en te verbreden kijken we daarom dan ook nadrukkelijker naar het MBO als cruciale leverancier voor de stuwende sectoren in de onze regio.

De inhoudelijke en financiële kaders die u in deze kadernota aantreft beogen u en ons houvast te geven bij de voorbereiding van en de afwegingen rondom de programmabegroting. Algemeen geformuleerde kaders die aansluiten bij onze strategische koers en een vertaling daarvan in de afzonderlijke programma's. Daarbij hebben we niet alleen de inhoud van uw duiding van de omgevingsanalyse meegenomen, maar ook de ontwikkeling van het vigerende, door u reeds vastgestelde beleid en de actualiteit. Actuele thema's als wonen, energie en armoede hebben hierin een concrete plaats gekregen.

Wij kijken uit naar de behandeling in uw raad.

6| KADERNOTA 2024

Samenvatting omgevingsanalyse en uitkomsten raadsdebat Het gaat goed met Venlo en met onze organisatie. Ons inwonertal groeit, net als het aantal woningen. Het aantal huishoudens dat voor hun inkomen van ons afhankelijk zijn neemt nog steeds gestaag af. We realiseren mooie projecten, maken verbeterslagen in de kwaliteit van onze dienstverlening en de waardering van onze inwoners daarvoor neemt toe. Net als het vertrouwen in het gemeentebestuur. Onze organisatie staat er financieel goed voor. Dat betekent ook dat we de budgettaire ruimte hebben om aandacht te kunnen schenken aan hen die het wat minder gaat of aan hen die het als gevolg van de stijgende prijzen voor energie en dagelijkse boodschappen tijdelijk lastig hebben. Op 14 maart jl. sprak u als raad over de duiding van de omgevingsanalyse. Wonen werd door vrijwel alle raadsfracties genoemd als belangrijk aandachtspunt. Woningen voor onze groeiende gemeenschap, maar ook woningen ter versterking van de leefbaarheid in onze kernen en voor doelgroepen, of dat nu studenten zijn, internationale werknemers, vluchtelingen ouderen of starters. Op de juiste plaats, het juiste aanbod voor de juiste doelgroep. En met een hogere ambitie.

Gemeenschapsontwikkeling was een ander thema dat door meerdere fracties werd ingebracht. Hoe versterken we sociale verbanden en hoe stimuleren we vrijwilligerswerk? Een van de suggesties was om de geleidelijk groeiende groep langdurig werklozen te stimuleren om zich hiervoor in te zetten. Betrek inwoners bij de aanpak van veiligheid in hun directe leefomgeving werd er opgemerkt. Sociale cohesie , opmerkzame buurtbewoners zijn een belangrijke bijdrage aan de versterking daarvan. Sociale verbanden dragen daarnaast ook bij aan de zorg voor ouderen.

Het is inmiddels duidelijk dat onze regio en onze gemeente afstevent op een arbeidsmarktprobleem. De reeds voorspelde uitstroom komt op gang en uw zorg gaat daarbij met name uit naar de praktische beroepen. Wie is er straks nog om onze vergrijzende bevolking te ondersteunen?

Ook de zorg voor onze jongeren kreeg van u aandacht. Met name de leeftijdsgroep 18-27 jaar die nog wat langer zouden moeten 'oefenen' op weg naar zelfstandigheid. Een tussenvoorziening, zo werd er geopperd. Gezondheid kreeg overigens ook in bredere zin aandacht, meer aandacht zou er moeten komen voor preventie en de raad vroeg zich af wat er mogelijk is.

Inmiddels is duidelijk hoe kwetsbaar we zijn wat betreft energie en welke gevolgen energieschaarste heeft voor grote groepen inwoners. Meerdere fracties opperden de mogelijkheid van een eigen energiebedrijf of - coöperatie. Winsten die met energie zouden wegvloeien naar grote commerciële bedrijven zouden wellicht in onze gemeente kunnen worden geïnvesteerd of gebruikt om de energierekening van huishoudens te drukken. Is het mogelijk om initiatieven te stimuleren en dit eens goed te onderzoeken, zo gaven meerdere facties aan. 7| KADERNOTA 2024

U vroeg aandacht voor Mobiliteit. Het gebruik van fiets en OV, maar de elektrificatie van het vervoer. Voor het energielabel van kantoorgebouwen en de handhaving die daarmee samenhangt. En voor laaggeletterdheid.

Aandacht was er ook voor het meetinstrument van onze ambities, Meetbaar Venlo, met name de actualisatie van een aantal indicatoren in Meetbaar Venlo. Dit is onderwerp van gesprek in uw auditcommissie, maar we konden al aangeven dat in het nieuwe armoedebeleid een indicator wat betreft huishoudens in armoede is voorzien. Deze zal na vaststelling door uw raad in Meetbaar Venlo worden opgenomen.

Tot slot, het financieel ravijn. Waardering was er voor de recent gehouden themabijeenkomst waarin wij u over dit onderwerp hebben geïnformeerd. Koers houden was uw boodschap, maar tegelijkertijd ook nadenken over een plan B, alternatieve scenario's om te voorkomen dat Venlo, net als een paar jaar geleden, opnieuw in de financiële problemen komt. Of, zoals een fractie inbracht een 'avontuurlijkere begroting', waarbij overschotten worden ingezet voor maatschappelijk renderende activiteiten.

8| KADERNOTA 2024

Hoofdlijnen kaders Op 14 maart jl. heeft u, op basis van de informatie uit de omgevingsanalyse, met elkaar een debat gevoerd over de duiding daarvan. Eerder in deze kadernota hebben wij uw opmerkingen geduid. Deze zijn meegenomen in de navolgende bijgestelde inhoudelijke kaders ten behoeve van de (op te stellen) programmabegroting. De (inhoudelijke) kaders voor 2024 zijn maar beperkt aangepast in vergelijking met vorig jaar.

Inhoudelijke kaders 1.

Continuïteit, flexibiliteit en kansen De goede uitgangspositie van Venlo maakt dat we flexibel kunnen zijn om te kunnen reageren op de actuele ontwikkelingen die zich passend binnen de stedelijke strategie aandienen. De flexibiliteit is vooral incidenteel van aard. Structureel (vanaf 2026) is de structurele uitgangspositie uitdagend. Actueel zijn uiteraard de onderhandelingen met betrekking tot een nieuw provinciaal coalitieakkoord en voorbereiding van nieuw regionaal uitvoeringsprogramma. Om actief te kunnen aansluiten bij strategische projecten die de strategische ambities van Venlo 2040 dichterbij (kunnen) brengen overwegen wij u bij de begroting voort te stellen om daarvoor (binnen ons eigen vermogen) een strategisch investeringsfonds in te stellen en over de inzet daarvan afspraken te maken.

2.

Arbeidsmarkt Een nadrukkelijk accent op het voorkomen van schaarste op de (regionale) arbeidsmarkt, te koppelen aan de doorontwikkeling van Venlo als onderwijs- en studentenstad en de mogelijkheden die inzet van vluchtelingen biedt. Daarnaast aandacht voor de ontwikkeling van een perspectief voor hen die als gevolg van pensionering geheel of gedeeltelijk de arbeidsmarkt (gaan) verlaten, hetzij in de vorm van parttime of vrijwilligerswerk.

3.

Solidariteit Gegeven het debat met betrekking tot de omgevingsanalyse een sterk accent op de groep inwoners die voor langere tijd afhankelijk zijn van een uitkering en een actieve bestrijding van armoede, laaggeletterdheid en uitsluiting. In het bijzonder aandacht voor die inkomensgroepen die bovengemiddeld veel last ervaren van sterk stijgende prijzen als gevolg van inflatie.

4.

De wijk, het middelpunt van Venlo Blijvende nadrukkelijke aandacht voor de versterking van de participatie in en de leefbaarheid van wijken, buurten en kernen, in brede zin. Met name daar, waar op basis van de wijkanalyse en leefbaarheidsmonitor, de grootste opgave ligt.

9| KADERNOTA 2024

5.

De regio Noord-Limburg, het centrum van Europa We zijn er ons nadrukkelijk bewust van dat Venlo als centrumstad in de regio een bijzondere rol en verantwoordelijkheid heeft. Binnen de regio nemen we bewust een leidende rol en spannen we ons in om gezamenlijk met onze regiogemeenten tot resultaten komen.

6.

Accent: wonen, wonen, wonen! De behoefte aan woonruimte is zeer urgent en verdient nadrukkelijk aandacht in de programmabegroting. Het oprekken van de bestaande contouren kan aan de orde zijn indien dat omwille van een voorspoedige aanpak nodig is. Dus niet weggummen van de contour maar gemotiveerd verruimen. Met een goed oog voor de benodigde aantallen, kwaliteit en differentiatie.

7.

Samen, nadrukkelijk met onze maatschappelijke partners Bij initiatieven zoeken wij een gedeelde agenda met belangrijke partners zoals onze Venlose corporaties, de provincie Limburg, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en uiteraard onze inwoners. Nadrukkelijk kijken we ook naar de inspanning die partners dienen te leveren aan de gezamenlijke agenda. Samenwerken is niet hetzelfde als ‘overnemen’.

8.

Afmaken waar we aan begonnen zijn en zoeken naar aanvullende mogelijkheden en kansen We realiseren onze bestaande plannen met een kritische blik op kosten, uitvoeringsmogelijkheden en risico's. Daarnaast biedt onze financiële positie ons mogelijkheden om actief voor te sorteren en aan te sluiten op nieuwe kansen en ambities.

9.

Verbetering publieke dienstverlening Het vertrouwen van onze inwoners in het bestuur is de afgelopen jaren significant toegenomen. We zijn ervan overtuigd dat een verdere verbetering van de dienstverlening aan onze inwoners kan bijdragen aan stabilisatie van dit vertrouwen of mogelijk zelfs van verdere groei. We dienen aandacht te geven aan ‘de menselijk maat’. Daarnaast bezien we de mogelijkheden van een ondernemersloket waar ondernemers, afgezien van de dienstverlening door het werkgeversservicepunt, met hun specifieke vragen terecht kunnen.

10. Kritisch, doeltreffend en doelmatig Kritisch zijn ten aanzien van bovenwettelijke activiteiten en mogelijkheden op efficiency in de bedrijfsvoering. We doen wat nodig is, met een zo doelmatig mogelijke inzet van middelen om resultaten te behalen en onze doelen te bereiken. Daarbij kijken we nadrukkelijk welke activiteiten het meest bijdragen aan de door u vastgestelde doelstellingen (doeltreffendheid van beleid). Hierbij wordt ook gekeken naar de doeltreffendheid van bestaande activiteiten.

10| KADERNOTA 2024

11. Speciale aandacht voor energie-opwekking De gemeenteraad heeft tijdens het debat over de omgevingsanalyse nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de mogelijkheden van een gemeentelijk energiebedrijf en een eventueel actieve of participerende rol van de gemeente Venlo daarbij. Als achterliggende doelen werden genoemd het genereren van extra inkomsten en het financieel ondersteunen van huishoudens met energie-armoede.

Financieel kader en begrotingsregels Om het realiseren van de strategische opgave en ambities zoals geformuleerd in de strategische visie 2040 Venlo mogelijk te maken is een solide financieel beleid randvoorwaardelijk. De financiële positie speelt immers een belangrijke rol binnen de te maken integrale afwegingen over de te varen koers op de korte, maar vooral op de strategische en daarmee (middel)lange termijn. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgaven van de stad.

In het hoofdstuk budgettaire context wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het budgettair kader inclusief de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten. De ontwikkeling van de financiële positie van de sector gemeenten is landelijk nog altijd een belangrijk issue en onzeker vanaf 2026 en verder. Op 1 maart 2023 heeft er met uw raad een themabijeenkomst plaatsgevonden 'Reflectie op de (financiële) situatie na 2026'. Wij hebben daarbij op hoofdlijn gereflecteerd op de wijze waarop wij geanticipeerd hebben en de onzekerheden die er nog bestaan. Nog steeds is de verwachting dat er in de mei - circulaire 2023 meer duidelijkheid zal komen met betrekking tot (het tijdspad van) de nieuwe financieringssystematiek en de concrete consequenties hiervan.

Vanwege deze onzekerheid hebben wij de volgende drie scenario's geschetst welke als uitgangspunt genomen worden voor het opstellen van de begroting 2024-2027.

11| KADERNOTA 2024

De scenario's worden uitgewerkt in een drietal begrotingsscenario's met een eigen handelingsperspectief voor de begrotingsopstelling 2024-2027. Op basis van de huidige inzichten is het basisscenario uitgangspunt welke gebaseerd is op de vastgestelde koers.

Basisscenario Huidige bekende situatie (geen oplossing van het Rijk) = Basisstrategie

Financieel (afwegings)kader De volgende kaders zijn uitgangspunt voor de begroting 2024-2027 •

Wij werken opgave gericht: de strategische opgave en de daaruit voortkomende programmatische opgaven staan voorop. De focus ligt op uitvoering: uitvoering van vastgestelde plannen door de inzet van de daaraan gekoppelde middelen;

•

Informatiegestuurd handelen is vast onderdeel van de beleidsmatige onderbouwing van voorstellen waarop bestuurlijke keuzes gemaakt worden. Doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten;

•

Het principe van anticyclisch 'investeren' daar waar maatschappelijk verantwoord, en sparen en voorbereidingen treffen als de marktomstandigheden 'ongunstig' zijn;

•

(incidentele)begrotingsruimte wordt bij voorkeur daar ingezet waarbij er (op termijn) sprake is van aantoonbaar maatschappelijk en/of financieel rendement. Hieronder worden ook verstaan activiteiten die aantoonbaar bijdragen aan het voorkomen van (toekomstige) kostenstijgingen;

•

Een financiële huishouding die ons in staat stelt om wendbaar te zijn en waarbij gedacht wordt in resultaatgerichte (creatieve) mogelijkheden en oplossingsrichtingen;

•

Budgetteren en investeren zoveel mogelijk vanuit een positief financieel kader in plaats vanuit een negatief (bezuinigings)perspectief;

12| KADERNOTA 2024

•

Een meerjarig realistisch sluitende begroting waarbij de structurele lasten minimaal gedekt worden door structurele baten;

•

Een positief rekeningresultaat 2022 is onderdeel van de integrale afweging bij de begroting 2024-2027 waarbij het rekeningresultaat onderdeel is van het richtinggevende debat bij deze kadernota;

•

De (meerjaren)begroting 2024-2027 dient de toets van het provinciaal toezicht te doorstaan;

Begrotingsregels •

Wij werken met concrete maatregelen, geen taakstellingen.

•

Uitvoeringstoets: Voorstellen en initiatieven worden zorgvuldig getoetst op onderbouwing en haalbaarheid. We werken met realistische businesscases. Een belangrijk onderdeel is een realistische toets op de (personele) uitvoeringsmogelijkheden;

•

Intensivering van beleid en/of eventueel nieuw beleid wordt enkel opgesteld door vervanging van oud beleid waarbij het geld van het oude beleid vrijvalt voor uitvoering van het te intensiveren beleid en/of nieuw beleid. De doeltreffendheid van de (bestaande activiteiten) is een belangrijk uitgangspunt.

•

Tijdig anticiperen op (niet voorziene) financiële implicaties door tijdig en concreet bijsturen door het treffen van (beleidsinhoudelijke) maatregelen. Tegenvallers worden (in principe) binnen de lijn budget-programmalijn-programma bijgestuurd. De mogelijkheden zijn niet voor alle programma’s gelijk. Als laatste escalatieladder vindt bijsturing plaats op concernniveau bij de integrale afweging.

•

Voordelen die optreden op basis van autonome ontwikkelingen en die het gevolg zijn van bestaand beleid worden eerst ingezet voor het oplossen van (structurele) nadelen op basis van bestaand beleid. Indien er ruimte is voor intensivering van bestaand of nieuw beleid gebeurt dit enkel bij de integrale afwegingsmomenten van de P&C cyclus.

•

Verwerving derde geldstromen als onderdeel van de financiële strategie. Middelen van derde geldstromen worden eerst ingezet, voor zover mogelijk, voor projecten en activiteiten die al in de begroting zijn voorzien. De vrijvallende middelen worden toegevoegd aan de algemene middelen. Alleen wanneer dit niet mogelijk blijkt te zijn, kunnen middelen van derde geldstromen pas ingezet worden ter bekostiging van nieuwe ambities;

•

Maximaal inzetten op sturing van het risicoprofiel.

•

Gemeentefonds: o

De mei - circulaire 2023 is uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 20242027;

o

De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn algemeen dekkingsmiddel;

13| KADERNOTA 2024

o

Specifieke (beleidsmatige) taakmutaties binnen het gemeentefonds worden in eerste aanleg voorbereid voor de integrale afweging; Verdere verbetering risicomanagement1.

Scenario van 'hoop': Aanvullende middelen Rijk en/of nieuwe financieringssystematiek (oplossing v/h Rijk)

Basisstrategie én: •

Opvang volumegroei uit aanvullende middelen, geen kans op verschraling

•

(structurele) inzet woonlastenontwikkeling op basis van principe uitspraak randvoorwaarde aanvullende middelen Rijk

•

Meer inhoudelijke vrijheid en ruimte voor maatschappelijke opgaven: verdere inzet (incidentele) middelen t.b.v. structureel (maatschappelijk) rendement

•

Aandachtspunt: Uitvoering

Scenario van 'vrees': Huidige bekende situatie (geen oplossing van het Rijk) én aanvullende korting inkomsten Rijk Basisstrategie én: •

(Bij)sturen door lastenvermindering of opbrengstenverhoging: gevolg (mogelijke) aanvullende verschraling

•

Geen (structurele) middelen beschikbaar voor woonlastenontwikkeling, tenzij

•

Incidentele ‘buffer’ beschikbaar voor gefaseerde keuzes

Ontwikkeling woonlasten In de begroting 2023-2026 is besloten de woonlasten (afvalstoffenheffing, rioolrechten, onroerendzaakbelasting) voor alle betrokkenen (eigenaren woningen, eigenaren niet woningen en huurders) gelijk te houden. Tevens hebben wij daarbij aangegeven deze lijn gedurende deze coalitieperiode te willen handhaven. Wij stellen uw raad voor deze lasten gedurende deze coalitieperiode gelijk te houden. Dit betekent dat het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven voor afval en riool voor deze periode worden losgelaten. Bij de vaststelling van het afvalbeleid streven wij naar kostenreductie. Daarnaast zullen wij nadrukkelijk kijken naar de kosten van het GRP+ (Gemeentelijk Rioleringsplan) bij de tussentijdse evaluatie. Afhankelijk van het 'wenkend perspectief' van structureel aanvullende middelen van het Rijk zullen wij komen met een aanvullend voorstel.

1

Risicomanagement is het proces waarbij risico’s worden opgespoord die een mogelijke realisatie

van geformuleerde doelstellingen kunnen verhinderen. 14| KADERNOTA 2024

Kaders per programma Algemeen In dit hoofdstuk treft u per programma de ambitie aan en per programmalijn de relevante ontwikkelingen, de opgaven en de verwachte begrotingsvraagstukken.

De programma's kennen een grote onderlinge inhoudelijke samenhang en veel thema's komen in meerdere programma's terug.

15| KADERNOTA 2024

Programma 1 Gezond en actief Venlo Algemeen Het beleidskader Fier op Venlo vormt samen met de strategische visie Venlo 2040 de basis voor beleidsontwikkelingen in het maatschappelijk domein. De doorvertaling van de uitgangspunten van Fier op Venlo blijft centraal staan bij al het te ontwikkelen beleid. In onderstaande figuur is Fier op Venlo samengevat.

De ambitie van dit programma is dat onze inwoners (zoveel mogelijk) vitaal, gezond, zelfredzaam en samenredzaam zijn. We zetten de komende jaren volop in op het verder ontwikkelen van vitale en inclusieve buurten, met een sterke sociale cohesie, waar mensen met verschillende achtergronden zich thuis voelen en naar vermogen mee kunnen doen. Daar waar dat niet vanzelf lukt, zorgen we voor passende ondersteuning. Passend is in dit kader variërend van laagdrempelige initiatieven gericht op sport, gezondheid en preventie tot en met zwaardere ondersteuningsvragen op het vlak van bijvoorbeeld jeugdzorg. We geven deze ondersteuning vorm op basis van vertrouwen en de menselijke maat.

Samen mét inwoners wordt bekeken wat nodig is om de best passende ondersteuning te bieden. Sleutelwoorden hierbij zijn een integrale aanpak, vertrouwen, positieve gezondheid en de talenten van onze inwoners. Dit doen we binnen de context van een steeds krapper wordende arbeids- en woningmarkt, die van invloed is op de wijze waarop wij, maar ook onze partners in het veld, onze taken kunnen uitvoeren. Daarnaast verwachten we dat armoede onder inwoners de komende periode zal toenemen, zeker wanneer de (vaak tijdelijke) maatregelen tegen energiearmoede eindigen. Dit betekent naar verwachting ook dat een groter deel van de inwoners een beroep zal doen op de reeds bestaande armoede- en schuldenregelingen en zullen we ook hier blijven inzetten op passende manieren van ondersteuning en preventie. Preventie blijft ook een belangrijk thema voor onze jeugd. We zetten in op een intensievere samenwerking met zowel onderwijspartners op bijvoorbeeld voorschoolse educatie, als de sociale basis zodat alle jongeren veilig en gezond kunnen 16| KADERNOTA 2024

opgroeien. Dit is ook een van de belangrijke onderdelen van de Hervormingsagenda Jeugd. In het kader van de integrale aanpak gaan we voor inwoners met complexe vragen op meerdere leefgebieden proefdraaien met de Doorbraakmethode.

De komende periode wordt geanticipeerd op de Spreidingswet, die ook voor de gemeente Venlo grote gevolgen zal hebben. We willen ervoor zorgen dat we nieuwkomers een goede start in Venlo kunnen geven. Daarnaast zien we de landelijke trend van een toename van dakloosheid ook in Venlo terug. We sluiten aan bij de landelijke aanpak (actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis) en zorgen daarnaast voor uitbreiding van de maatschappelijke opvang inclusief winteropvang. Ook anticiperen we op het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Integraal ZorgAkkoord (IZA), programma Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO), de hervormingsagenda en nieuwe wetgeving voor Vroegtijdig Schoolverlaters (VSV). In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) hebben rijk, gemeenten en verschillende zorgpartijen afspraken gemaakt over te bereiken gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Beide akkoorden hangen nauw met elkaar samen, maar de verantwoordelijkheden per akkoord zijn anders. Tot slot gaan we door met het verbeteren van de dienstverlening aan kwetsbare inwoners, waarvoor gemeenten naar aanleiding van de kinderopvangtoeslagaffaire voor de periode 2021-2026 middelen hebben ontvangen (zogenaamde POK middelen). Hier ligt dus een nauwe relatie met de programmalijn dienstverlening in het programma leefbaar Venlo.

Gezond en Vitaal De ambitie is meer vitale en gezonde(re) inwoners door in te zetten op sport en bewegen, leefstijlinterventies en meer aandacht voor gezondheid in brede zin (positieve gezondheid). Sleutelbegrippen zijn preventie en (het verminderen van) gezondheidsachterstanden, kansenongelijkheid en extra aandacht aan kwetsbare inwoners. Voor het FOV-accent de Kracht van voeding wordt gewerkt met een voedselagenda en met een activiteitenplan, dat in 2024 verder wordt uitgevoerd.

Gezondheidsbeleid In 2024 geven we uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) waarbij we vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid werken aan preventie en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Vanuit het GALA willen we bestaande aanpakken op het gebied van sport, bewegen en gezondheid versterken en van een impuls voorzien. De regionale aanpak valpreventie ‘Stevig Staan’ voor kwetsbare thuiswonende senioren wordt in 2024 verder met onze partners voortgezet. In het kader van het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 wordt verder geïnvesteerd in de thema’s die in het regionaal preventieakkoord Noord-Limburg ‘Gezondheid Voorop’ zijn opgenomen. Bijvoorbeeld een rookvrije generatie en gezond gewicht waarvoor een provinciale netwerkaanpak ‘Kei Gezond’ is opgezet. In een veilige en vertrouwde omgeving kunnen kinderen met begeleiding werken aan een gezonde(re) leefstijl waardoor zij zich zowel fysiek als mentaal beter voelen. Verder

17| KADERNOTA 2024

continueren we de uitvoering van het innovatiefonds waarin we inzetten op preventie en gezonde leefstijl. Uitvoering van deze aanpakken sluiten ook nauw aan bij het GALA.

Sportbeleid In 2024 wordt verder invulling gegeven aan de Venlo.fit Sportvisie 2030 en het lokaal sportakkoord. Binnen de pijlers ‘wij leren bewegen’ en ‘bij ons beweegt iedereen’ willen we Venlose inwoners, jong en oud, in beweging krijgen en houden zodat zij vitaal worden en blijven. Hiervoor willen we in 2024 de uitvoering van ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’ uitbreiden in enkele geprioriteerde wijken om de kansengelijkheid te vergroten. In deze aanpak worden doelen op het gebied van gezondheid-, onderwijs-, armoede-, cultuur- én preventief jeugdbeleid gerealiseerd en sluiten hiermee aan bij de ambities uit de regiovisie ‘De Gezondste Regio 2025’.

In de pijler ‘verenigingen en haar sportvoorzieningen’ wordt ondersteuning gegeven bij het vitaliseren van sportverenigingen. We blijven samenwerking tussen (sport)verenigingen stimuleren en bieden ondersteuning aan de sportverenigingen die dit nodig hebben. We willen uitvoering blijven geven aan de aanpak topsport via stichting Performance Center Venlo, naar aanleiding van de motie en het amendement topsport. Ook onderzoeken we in dit kader om (top)sportevenementen naar de gemeente Venlo te halen in samenwerking met lokale sportverenigingen. Voor de laatste pijler ‘onze ruimte nodigt uit tot bewegen’ heeft er een onderzoek plaats gevonden over hoogwaardige beweegvoorzieningen, naar aanleiding van de motie trapveldjes, en wordt hier in 2024 een vervolg aan gegeven.

Sportaccommodatiebeleid In het kader van de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030 wordt ingezet op het optimaliseren van het aantal sportparken en accommodaties en de clustering van verenigingen rondom sportieve omgevingen. Na Vrijenbroek betekent dit in 2024 het herontwikkelen van sportkern Herungerberg, de vervanging van de afgeschreven sporthal Gulick en een haalbaarheidsstudie naar de toekomst van sportkern Merelweg. In 2024 starten we ook met de nieuwbouw van zwembad de Wisselslag. Daarnaast gaan we aan de slag met de resultaten van de in 2023 uitgevoerde onderzoeken naar een multifunctionele accommodatie (sport, onderwijs, gemeenschapshuis) in Hout-Blerick, het buitenbad en de afgeschreven binnensportaccommodaties in de gemeente Venlo in samenwerking met OGVO en de gebruikers . Tot slot zien we een ontwikkeling waarbij verenigingen meer gaan fuseren. Hier proberen we, waar mogelijk, pro-actief op in te spelen.

Ontplooiing De ambitie van de programmalijn ontplooiing is onze inwoners in staat te stellen zich naar vermogen te ontwikkelen en te ontplooien, zodat zij zoveel als mogelijk zelfredzaam kunnen meedoen in de samenleving. Ontplooiing richt zich op al onze inwoners, maar in het bijzonder op onze jeugdige inwoners, waarbij uitgangspunt is dat ieder kind (ongeacht waar zijn/haar wieg heeft gestaan) recht heeft op optimale ontwikkelingskansen. 18| KADERNOTA 2024

Programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking/ Rijke schooldag Wij streven naar doorgaande leer-, ontwikkel- en ondersteuningslijnen. Hierbij blijven wij inzetten op samenwerking tussen kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. We richten ons op 4 kernthema’s: taal, gezondheid, leefbaarheid en onderwijs ontwikkeling. Onze aanpak van onderwijsachterstanden sluit hierop aan: aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE), taalklassen, leesbevordering bij kinderen en ouders/verzorgers. Wij zetten versterkt in op een sluitende aanpak: ouder(s)/verzorger(s) van kinderen met een VVE indicatie worden gestimuleerd hun kind hiervan gebruik te laten maken opdat het kind goed voorbereid kan instromen binnen het basisonderwijs. Samen met de schoolbesturen zullen we de activiteiten binnen de aanpak Rijke schooldag verder uitrollen: nadruk ligt hierbij bij het aanbieden van extra activiteiten, zoals sport, cultuur of huiswerkbegeleiding. We willen daarbij meer de verbinding maken richting buurt/wijk en de in de wijk aanwezige bedrijven en verenigingen.

Bij het streven naar Gelijke kansen moeten zeker ook de ontwikkelingen binnen Passend Onderwijs genoemd worden. Wij hebben in het schooljaar 2022-2023 moeten constateren dat het niet mogelijk was om voor alle jongeren (voornamelijk binnen het voortgezet (speciaal) onderwijs) een passende onderwijsplek te vinden, met name jongeren met een gedragsproblematiek. Zijinstroom vanuit regulier voortgezet onderwijs naar voortgezet speciaal onderwijs was complex. Hierdoor zijn jongeren op een wachtlijst gekomen. Niet alleen voor de jongeren maar ook voor de ouder(s)verzorger(s) is dat een onwenselijke situatie. We zullen onze inspanningen moeten versterken om wachtlijsten te voorkomen. Bovendien is het dekkend onderwijsaanbod (gedifferentieerd onderwijs in een thuisnabije omgeving) het afgelopen jaar onder druk komen te staan. We werken samen met onderwijs en maatschappelijke partners om dit dekkend aanbod zoveel als mogelijk voor leerlingen wel in stand te houden.

Als gevolg van de ontwikkelingen in de Oekraïne blijven we aan Oekraïense kinderen passende faciliteiten op het gebied van onderwijs en ‘kansrijk en veilig opgroeien’ aanbieden. Wij houden er rekening mee dat wij komende periode meer kinderen moeten gaan opvangen. Ditzelfde geldt voor kinderen met een asielzoeker of statushouder achtergrond. Wij hebben er vertrouwen in dat wij voldoende plekken binnen de kinderopvang en primair onderwijs (taalklassen) ter beschikking kunnen stellen. Wij voorzien echter een tekort aan onderwijsplekken binnen het voortgezet onderwijs. In aanvulling hierop zullen wij ook jongeren (16 jaar en ouder) toeleiden naar onze partner Gilde Opleidingen, zodat deze jongeren kennis kunnen maken met de Nederlandse taal en mogelijk kunnen starten met een beroepsopleiding. De omvang qua instroom zal bepalend zijn of er nog verdere maatregelen genomen moeten worden.

Onderwijshuisvesting Wij zijn verantwoordelijk voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor het primair- en het voortgezet onderwijs. Het Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 2018-2038 is gebaseerd op de

19| KADERNOTA 2024

gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting van de gemeente Venlo en de Venlose schoolbesturen. In 2023 ronden wij de eerste evaluatie van het ‘Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 20182038’ af, uitvoering hiervan wordt voorgezet in 2024. De ingezette koers van levensduurverlengend renoveren wordt doorgezet. Daar waar dit mogelijk is, gaan wij over tot de vorming van integrale kindcentra waarin kinderopvangorganisaties en schoolbesturen samenwerken. De inrichting van het bijbehorende buitenterrein zal extra aandacht krijgen waarbij we vooral inzetten op groen-blauwe speelplaatsen in combinatie met beweegpleinen.

Aan de hand van een in 2023 op te stellen leerling prognose wordt het spreidingsplan voor scholen in Tegelen en Blerick opnieuw opgesteld. In 2023 wordt het haalbaarheidsonderzoek naar passende huisvesting voor praktijkonderwijsschool ’t Wildveld en voortgezet speciaal onderwijs school de Velddijk afgerond, in 2024 zullen wij hier concreet invulling aangeven.

Kenmerkend voor ons huisvestingsplan is dat beschikbare financiële middelen van gemeente en school worden gecombineerd. Dit is echter nog niet wettelijk vastgelegd waardoor de bestedingsvrijheid van schoolbesturen nog steeds beperkt is. Daarom dienen wij in de periode 20232024 hier nieuwe afspraken over te maken. Daarnaast gaan we aan de slag met huisvesting voor Speciaal Basis Onderwijs de Lings (met verbinding naar basisschool Passe Partout, basisschool Harlekijn en basisschool Springbeek).

Voor de huisvesting van het voortgezet onderwijs kan Onderwijsgemeenschap Venlo en Omstreken (OGVO) haar vervangingsopgave (beperking van aantal m2 en nieuwbouw) en de verduurzamingsopgave realiseren. OGVO heeft over een langere periode reeds te maken met een leerlingenkrimp. Wij hebben richting OGVO uitgesproken dat we ervan uit gaan dat, ook in 2024 en verder, de afspraken gemaakt binnen de doordecentralisatieovereenkomst worden nagekomen.

Ook in 2024 houden we rekening met krapte van personeel in de bouw en mogelijk prijsstijgingen (materiaal, maar voornamelijk lonen).

Uitvoering Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In het kader van het NPO hebben wij middelen ontvangen en is er samen met schoolbesturen een plan opgesteld, waarbij onze inzet met name is gericht op voorschoolse educatie en het funderend onderwijs. Dit plan is in de jaren 2022-2023 uitgevoerd. In 2024 zetten we in op borging van succesvolle interventies, ook financieel aangezien de beschikbaarheid van NPO middelen in schooljaar 2024-2025 eindigt.

Aanpak voortijdig schoolverlaters (VSV) Het kabinet wil meer investeren om schooluitval tegen te gaan door de regionale aanpak van voortijdig schoolverlaten uit te breiden tot de leeftijd van 27 jaar. Door deze uitbreiding ontstaat een 20| KADERNOTA 2024

doorlopende begeleidingslijn en blijven jongeren van 23-27 jaar die geen opleiding volgen of werk hebben in beeld, De totstandkoming van deze doorlopende begeleidingslijn vereist wel een versterking van de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen en maatschappelijke partners op gebied van onderwijs, arbeid en zorg. Het doel van het huidige Venlose VSV programma is en blijft gelijk: jongeren zitten of op school of zijn bezig met (passende) arbeid /dagbesteding of jongeren zijn bezig met een route richting onderwijs of arbeid. De inzet wordt, gezien de stijging van het aantal VSV-ers, versterkt. Er wordt ingezet op het zoveel als mogelijk jongeren zelfredzaam te maken en voor die jongeren waarvoor dit is weggelegd wordt de nadruk gelegd op het behalen van een startkwalificatie. De ervaring leert dat het voor een groeiende groep jongeren moeilijk is om binnen een schoolse omgeving onderwijs te volgen. Praktijkgericht scholen (arbeid in combinatie met blijven leren) is zeker een van de mogelijkheden.

Laaggeletterdheid Het regionaal Beleidsprogramma Laaggeletterdheid 2022- 2025 is opgesteld en in het verlengde hiervan hebben we een lokaal uitvoeringsprogramma opgesteld waaraan in 2024 verder invulling wordt gegeven. We willen meer dan voorheen de focus leggen op het naar vermogen beheersen van de basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden. Daarbij zetten we in op het mobiliseren van netwerkpartners en het betrekken van deelnemers in combinatie met meer slagkracht.

Inburgering nieuwe Venlonaren In 2022 is de aanpak voor inburgering ingevoerd en wordt deze op basis van de eerste praktijkervaringen doorontwikkeld. In 2024 zetten wij deze insteek voort: kandidaten doorlopen niet alleen de verplichte onderdelen, maar een programma waarbij we juist een hogere zelfredzaamheid nastreven. Zo worden kandidaten vanaf dag 1 actief gestimuleerd deel te nemen aan de samenleving. De omvang qua instroom zal mede bepalend zijn of er nog aanpassingen aan het programma moeten gaan plaatsvinden. Ook wordt gekeken naar de koppeling met het bedrijfsleven.

Meedoen De ambitie van de programmalijn Meedoen blijft dat iedereen naar vermogen mee kan doen en mee doet in de samenleving. En voor zover mogelijk ook vanuit eigen kracht in bestaanszekerheid voorziet. Meer sociale verbinding, minder sociaal isolement, minder bijstandsuitkeringen en minder armoede (in welke vorm dan ook) vormt hierbij het uitgangspunt. Dit doen we onder andere met behulp van een stevige sociale basis, armoedebeleid, activiteiten in het kader van re-integratie en participatie. Waar noodzakelijk voorzien we in het ondersteunend en vanuit integraal werken verstrekken van een uitkering.

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in deze programmalijn, met name bij BMT, gemeenschapsaccommodaties en de sociale basis. Een goede ondersteuning is hierbij cruciaal. 21| KADERNOTA 2024

Fier op Venlo accent: Buurten Met Talent (BMT) Buurten met talent is het Fier-op-Venlo-speerpunt dat zich richt op verbinding, ontmoeting en ontplooiing van talenten in en voor de eigen leefomgeving. Omdat uit onderzoek bleek dat veel Venlonaren meer voor en in hun leefomgeving willen en kunnen betekenen, maar het hen aan facilitering en bewegwijzering ontbreekt, gaat BMT in samenspraak met andere wijkgerichte ontwikkeling starten met het pro-actief (en stapsgewijs) 'van onderop' ondersteunen van deze vitaliseringsbehoefte. Buurtinitiatieven worden sterk gewaardeerd.

Werk & Inkomen De arbeidsmarkt is en blijft krap, ook in onze regio. Naast uitdagingen levert dit ook kansen op voor degenen wiens talenten nu nog niet optimaal worden benut. Maar die kansen verzilveren zich niet vanzelf en vragen om investeringen in kwantiteit en kwaliteit op ontwikkelpotentie. We anticiperen erop dat de focus voor mensen met een bijstandsuitkering meer en meer op aandacht voor die ontwikkeling zal komen te liggen in combinatie met het besef dat persoonlijke ontwikkeling zich niet altijd even snel ook economisch zal vertalen maar wel tenminste maatschappelijk rendeert. Dit geldt met name ook voor mensen die al langdurig een uitkering ontvangen.

Armoedebeleid Armoede, en met name het voorkomen en bestrijden ervan, staat hoog op de agenda. De samenloop van meerdere crises in de periode 2020-2022 heeft zichtbaar gemaakt welke ontwrichtende effecten armoede zowel individueel als collectief heeft. En ook dat armoede niet alleen een financieel vraagstuk is, maar verschillende facetten kent dat ook om een integrale benadering vraagt. Naar verwachting neemt armoede landelijk, en daarmee ook in Venlo, de komende jaren toe.

We gaan ervan uit dat de herijking van het armoedebeleid indachtig het Fier-op-Venlo beleidskader nadrukkelijk zal inspelen op de benodigde integraliteit, preventie en verhoudingen tussen overheid en inwoners. Streven is uiteraard "minder inwoners en minder kinderen in armoede".

Daarnaast verwachten we ook in ieder geval de komende periode extra inzet te plegen om de negatieve gevolgen van energiearmoede en hoge inflatie zoveel mogelijk te dempen. We zien nog steeds een grote groep inwoners worstelen om financieel zelfredzaamheid te worden of te blijven. Naast een aantal activiteiten uit het Venlo-fonds, zijn ook de bestaande armoede- en schuldenregelingen essentieel bij het verkleinen van dit maatschappelijk probleem en zal ook het herijkte armoedebeleid richting moeten geven aan de wijze waarop we inwoners die hiermee te maken krijgen het beste kunnen ondersteunen, maar vooral ook hoe we kunnen voorkomen dat inwoners financieel kwetsbaar worden. Een integrale aanpak is hierin essentieel.

WAA en Werk De WAA Groep NV en team Werk werken sinds begin 2023 intensief samenwerking met als doel de integrale keten binnen de participatieladder te optimaliseren. De inwoners waarvoor zij dat doen, 22| KADERNOTA 2024

zullen zich in toenemende mate door een forse afstand tot de arbeidsmarkt kenmerken. Gelijktijdig zien we een steeds krapper wordende arbeidsmarkt en blijft de opgave om inwoners naar optimaal meedoen te stimuleren onverminderd.

Gemeenschapsaccommodaties In 2023 herijken we het bestaande beleid voor gemeenschapsaccommodaties, passend bij Venlo en bij deze tijd. Het hebben van een plek in de wijk of buurt waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, zich met elkaar kunnen verbinden en elkaar kunnen inspireren is in onze veranderende maatschappij waarin we te maken hebben met vergrijzing en individualisering van wezenlijk belang. Gemeenschapsaccommodaties dragen bij aan de sociale samenhang in wijken en aan preventie, zodat inwoners veerkrachtig zijn en een betekenisvol leven kunnen leiden met als gevolg dat ze minder aanspraak hoeven doen op individuele ondersteuning. De bijdrage die gemeenschapsaccommodaties hieraan leveren is het bieden van fysieke ruimte om deze beweging in de wijken mogelijk te maken. In 2024 en volgende jaren zetten we in op de implementatie van het geactualiseerde beleid, waarin we in het bijzonder aandacht hebben voor het opwaarderen van het onderhoudsniveau van een aantal accommodaties met het oog op gebruikersgemak. Algemeen geldt dat veel onderhoudszaken bij gemeenschapsaccommodaties in afwachting van de uitkomsten van de herijking van het beleid gemeenschapsaccommodaties zijn uitgesteld. Hierop is een inhaalslag te maken. Een sterke infrastructuur en ondersteuning en professionalisering (shared services) is hierbij een belangrijk uitgangspunt.

Zelfredzaamheid Met deze programmalijn willen we bereiken dat noodzakelijke ondersteuning geboden wordt aan inwoners die dit echt nodig hebben. We willen dat het percentage inwoners dat zelfredzaam is op het gebied van mobiliteit, huishouden, financiën, wonen en zelfzorg hoger wordt. Dit doen we door inzet vanuit de sociale basis en waar nodig aangevuld met Wmo-voorzieningen of jeugdhulp.

Sociale basis: ondersteuning voor jeugdigen en volwassenen De sociale basis is het fundament voor het gehele programma: inwoners kunnen laagdrempelig in de wijk terecht voor ondersteuning. Daarbij richten we ons op collectieve oplossingen waar dit kan en het activeren van inwoners om elkaar te ondersteunen en naar elkaar om te kijken. We stimuleren de samenwerking van de sociale basis met de zorgaanbieders om samen de expertise die nodig is voor onze inwoners te bundelen en in te zetten in de wijk. Daar waar meer ondersteuning (maatwerkvoorziening) nodig is, gebeurt dit in goede samenwerking met de sociale basis.

Ondersteuning volwassenen en wonen in de wijk De gemeente Venlo heeft een relatief hoge dubbele vergrijzing (ten opzichte van het landelijk gemiddelde). Dat wil zeggen dat niet alleen de groep ouderen een relatief groter aandeel vormt van de samenleving, maar dat ook de gemiddelde leeftijd steeds hoger wordt.

23| KADERNOTA 2024

Hierdoor zien we een stijgende en intensievere zorgvraag. We zien echter ook dat het tekort aan zorgpersoneel blijft groeien. Mede daarom is onze focus gericht op vitale gemeenschappen, het bevorderen van vitaliteit bij ouderen en het levensloopbestendig wonen. Een samenwerking tussen zorgaanbieders, woningcorporaties, sociale basis en informele zorg daarin is evident. Wij stimuleren dit vooral op het niveau van de wijk. We actualiseren de Woonvisie Venlo 2021-2026 op het thema wonen en zorg ouderen. Mede op basis van deze actualisatie willen we uitvoeringsafspraken met maatschappelijke partners op wijkniveau maken. Hiermee willen we bereiken dat het langdurig thuis wonen voor ouderen mogelijk wordt en de hiervoor benodigde zorg en ondersteuning in wijken toekomstbestendig. We vinden het van belang dat ouderen en andere inwoners van de wijk van betekenis voor elkaar kunnen zijn. We zijn hiervoor pilots gestart die in 2024 doorlopen. We sluiten daarbij aan op het landelijk Programma Wonen en zorg voor ouderen.

De ontwikkeling tot een meer inclusieve samenleving, specifiek voor de kwetsbare doelgroep met complexe (ggz) problematiek, vraagt onze voortdurend aandacht. We willen meer draagvlak creëren rondom het wonen van kwetsbare doelgroepen in de wijk. Er wordt een zwaar beroep gedaan op onze wijken door clustering en cumulatie van problematiek in wijken met veel sociale woningbouw, waar kwetsbare inwoners en internationale werknemers verblijven. We werken samen met onze maatschappelijke partners en woningcorporaties aan de leefbaarheid in deze wijken door te investeren in meer samenhang en verbinding. Ook hier vormt een sterke sociale basis het fundament.

In 2024 is met de nieuwe locatie maatschappelijke opvang inclusief winteropvang, de opvangcapaciteit uitgebreid. Het gebrek aan passende huisvesting blijft echter druk leggen op de beoogde uitstroom uit de maatschappelijke opvang. Samen met de regiogemeenten Noord- en Midden- Limburg geven we invulling aan het Nationaal actieplan dakloosheid. Een belangrijke actie om dakloosheid terug te dringen is de aansluiting met het traject Participatiewet in balans en de aanpak geldzorgen, armoede en schulden. We willen voorkomen dat mensen op straat moeten leven, zeker voor jongeren. We streven naar meer diversiteit in (beschermde) woonvormen met ondersteuning vanuit sociale basis en zorgaanbieders. Met ook de inzet van de Herstelacademie, ervaringsdeskundigen en aandacht voor fysieke en digitale informatievoorziening willen we bereiken dat inwoners beter ondersteund worden in het wonen in de wijk.

Voor inwoners met complexe vragen gaan we aan de slag middels de Doorbraakmethode. Deze methode helpt medewerkers om samen met de inwoner tot een passende aanpak (maatwerk) van de problematiek te komen zodat de problematiek in elk geval gestabiliseerd wordt en mogelijk maakt dat de inwoner verder kan.

Er komt een landelijke wijziging van de systematiek van het abonnementstarief Hulp bij het huishouden. We zorgen dat we hier tijdig op zijn voorbereid. 24| KADERNOTA 2024

Jeugdhulp Het versterken van de logische plekken waar jeugdigen en ouders hun hulpvraag stellen is een belangrijke pijler binnen het jeugdbeleid. Vroegtijdig signaleren van mogelijke problemen werkt preventief en kan op termijn het ontstaan van zwaardere problematiek voorkomen. Een andere actie is de inzet van de specialist ondersteuner jeugd (soj) bij de huisartsenpraktijken. In 2024 gaan we ook de Gecertificeerde Instellingen (gi) in hun rol als verwijzer faciliteren. Een nauwere samenwerking tussen gi en de gemeentelijke toegang vinden we belangrijk omdat het heel kwetsbare jeugdigen betreffen en we het hele systeem rondom het kind optimaal willen kunnen ondersteunen. Ook wordt de proef "gratis relatietherapie" verlengd omdat is gebleken dat scheidingsproblematiek veel invloed heeft op kinderen. Verder zetten we in op versterken van de sociale basis gericht op jeugdigen om nog meer ondersteuning te kunnen bieden op een zo laagdrempelige manier. Hierbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar de overgang naar 18+.

Als jeugdigen toch een vorm van jeugdhulp nodig hebben willen we dat ze zo thuis mogelijk, gezond en veilig kunnen opgroeien. En als thuis (tijdelijk) niet mogelijk is, zetten we in op een gezinsgericht alternatief. We zetten in op verdere kwaliteitsverbetering van jeugdhulp: jeugdhulp die voldoende aansluit op de vragen van jeugdigen en hun gezinnen, en flexibel genoeg is om op deze behoefte in te spelen. Daarnaast willen we organisatie overstijgende samenwerking stimuleren om ketenbreed van elkaar te kunnen leren.

In 2024 zullen wij uitvoering geven aan de Hervormingsagenda Jeugd en het bijbehorende wetsvoorstel Wet verbetering zorg voor jeugdigen. Kernopgaven hierin zijn onder andere het versterken van de regionale samenwerking, versterken van de samenwerking met aanbieders en andere ketenpartners en het versterken van de toegang tot jeugdhulp.

25| KADERNOTA 2024

Programma 2 Leefbaar Venlo Algemeen Het programma Leefbaar Venlo is een breed geformuleerd programma waarin een variëteit aan producten, diensten en projecten is ondergebracht die de leefwereld van inwoners direct raken. Omgevingsvisie, bouwinitiatieven en projecten, openbare ruimte, bereikbaarheid, wijkgericht werken, openbare orde en veiligheid, vergunningverlening, handhaving en gemeentelijke dienstverlening komen hier bij elkaar. Dit vraagt om een integrale aanpak binnen de gemeentelijke organisatie. Een hechte samenwerking met de woningcorporaties, de veiligheidsregio, politie, het waterschap en andere partners is daarbij onmisbaar. Het belangrijkste aangrijpingspunt voor dit programma is ‘een betrouwbare overheid zijn’; Bereikbaar, transparant, doen wat je zegt en zeggen wat je doet.

Daarnaast blijven wij de verbinding zoeken met andere raadsprogramma’s en de ontwikkeling van het nieuwe regionale uitvoeringsprogramma Samen een stap verder Noord-Limburg 2024-2027. We verkennen de mogelijkheden binnen de verschillende (stimulerings)regelingen op rijksniveau om onze doelen te realiseren (zoals de verschillende NOVEX-programma's). Daarmee willen wij een maximale efficiency realiseren bij de inzet van de beschikbare middelen door middelen te bundelen of te zoeken naar vormen van cofinanciering.

Het programma leefbaar Venlo kent de volgende vijf programmalijnen.

Programmalijn Dienstverlening Heeft als doelstelling het op een betrouwbare en klantgerichte wijze leveren van gemeentelijke diensten en producten.

Uitgangspunten voor dienstverlening Als gemeente beseffen we dat het onze kerntaak is een goede dienstverlener te zijn voor onze inwoners, ondernemers en instellingen. We hanteren daarbij drie uitgangspunten: 1. Inclusief: iedereen vindt zijn weg bij de gemeente Venlo, niemand wordt of voelt zich buitengesloten. 2. Naadloos: dienstverlening verloopt snel en eenvoudig, ongeacht product of kanaal. 3. Informatiegestuurd: de organisatie is in staat actief te sturen op de kwaliteit van dienstverlening.

Omnichannel Om deze uitgangspunten waar te kunnen maken gaan we in 2024 door met de geleidelijke transformatie van multichannel naar omnichannel dienstverlening. Dit houdt in dat we onze verschillende dienstverleningskanalen bij elkaar brengen, slimmer inrichten en goed op elkaar afstemmen. De ontwikkelkracht komt daarbij vooral vanuit de digitale dienstverleningsopgave. Daar gaan de ontwikkelingen het snelst en liggen onze voornaamste groeikansen. Een belangrijke stap is 26| KADERNOTA 2024

de ontwikkeling van een centraal online portaal waar inwoners en ondernemers al hun zaken en contacten met de gemeente kunnen vinden en bijhouden. Dit vraagt van de organisatie een hoge mate van aanpassing en onderlinge afstemming.

Vindbaar, bereikbaar, benaderbaar Niet iedere inwoner kan of wil altijd alles online regelen. De gemeente Venlo blijft persoonlijk en fysiek benaderbaar. Dit jaar evalueren we de inrichting van de publiekshal in het stadskantoor. Dit zal leiden tot aanbevelingen om de klantbeleving te verbeteren. In 2024 gaan we met die aanbevelingen aan de slag. Daarbij dienen we ook rekening te houden met de aankomende reisdocumentenpiek: het aantal te verstrekken paspoorten en ID-kaarten zal de komende vijf jaren fors hoger liggen dan in voorgaande jaren. Daarnaast hebben we ervoor te zorgen dat we telefonisch goed bereikbaar blijven, juist ook in roerige tijden voor onze inwoners.

Communicatie bij dienstverlening Bij de ontwikkeling van omnichannel dienstverlening hoort een herijking van de dienstverleningscommunicatie op de verschillende kanalen. Met het project Heldere Taal vervolgen we onze inspanningen om de kwaliteit en leesbaarheid van onze schriftelijke communicatie te toetsen en waar nodig te verbeteren. Verder onderzoeken we of het zinvol en wenselijk is nieuwe keuzes te maken bij dienstverlening aan anderstaligen in Venlo.