007 Bijl01 Concept Ontwikkelperspectief Noordoever industriehaven Venlo - gecomprimeerd.pdf
Tekst van het document
NOORDOEVERHAVEN VENLO ONTWIKKELPERSPECTIEF 03.05.2024
COLOFON
Noordoeverhaven Venlo Ontwikkelperspectief Oosterhout/Maastricht IND-478600-09E Ontwikkelperspectief Venlo
Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 500
Vestiging Maastricht Wim Duisenbergplantsoen 21 Postbus 959 6200 AZ Maastricht +31 (0) 43 325 32 23
Gemeente Venlo Hanzeplaats 1 Postbus 3434 5912 AT Venlo +31 (0) 77 359 66 66
info@cb5.nl
www.cb5.nl
info@venlo.nl
VRIJGAVE Opsteller(s):
Goedkeuring:
Vrijgave:
Ivan Glenn Leinse
Johan van de Heijning
Mark van der Poll
Hanne de Jong
Arènso Bakker
2
INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING
4
4 ONTWIKKELPERSPECTIEF
1.1
AANLEIDING
5
4.1
ONTWIKKELPERSPECTIEF
21
1.2
CONTEXT EN AMBITIES
5
4.2
RUIMTELIJKE KWALITEIT
25
1.4
PROCES
7
4.3
DUURZAAMHEID
25
1.5
PLANGEBIED
8
4.4
WATER EN ECOLOGIE
25
4.5
NUT, NOODZAAK EN SYNERGIE
26
9
4.6
BUSINESS CASE
26
4.7
FASERING
26
2. RUIMTELIJKE ANALYSE 2.1
RUIMTELIJKE ANALYSE
10
2.2
ECONOMISCHE STRUCTUUR
11
2.3
RUIMTELIJKE STRUCTUUR
15
3 MARKTANALYSE
17
3.1
ONDERSCHEIDEND VERMOGEN ALS STARTPUNT
18
3.2
ANALYSE VAN DE KANSRIJKE FUNCTIES
18
3.3
CONCLUSIE
19
5 ONTWIKKELSTRATEGIE
27
5.1
UITGANGSPUNTEN
28
5.2
VERVOLGPROCES IN FASEN
29
BIJLAGE 1 - ANALYSE BIJLAGE 2 - ONTWIKKELSCENARIO’S
3
20
1. INLEIDING
4
1.1
A A N L EID IN G
ambitie centraal om een optimale en duurzame economische
•
De ontwikkeling van de haven moet de positie van Venlo in het
Achter de golfbreker bij de toegang tot de haven van Venlo ligt
ontwikkeling als basis voor bredere welvaart te realiseren,
grote geheel een impuls geven. Venlo wil in 2040 onderdeel
een gebied met een binnenmeer genaamd ‘Noordoever’. Het
samen met strategische partners. Er wordt ingezet op een
zijn van het Europees economisch kerngebied.
biedt ruimte aan watersport en waterscouting. De Noordoever
economische ontwikkeling die een optimale bijdrage levert
ligt aan de westelijke oever van de Maas omringd door de A67
aan de brede welvaart van Venlo: van volume naar waarde. De
(aan de noordzijde), een bedrijfshal van Broekman Logistics (aan
gemeente zal hiervoor – samen met partners – investeren in
de westzijde) en een groot industrieterrein met watergebonden
een innovatief, duurzaam en inclusief vestigingsklimaat, waarbij
bedrijvigheid (de Zuidoever) aan de zuidzijde.
de gemeente voorwaarden zal moeten stellen aan de vestiging van bedrijven in de gemeente.
•
De Brightlands Campus Greenport Venlo centraal stellen en focussen op AGRO en tuinbouw.
•
Venlo kampt met veel lege containers in zijn transportcirkel en wil inzetten op uitwisseling van grondstoffen.
•
De ontwikkeling van de Noordoever kan een bijdrage leveren aan deze ambities en uitdagingen.
Venlo is een multimodaal knooppunt met een sterke positie binnen een groot netwerk. Venlo heeft de ambitie om de
De havenontwikkeling is belangrijk voor het realiseren van
Venlo positioneert zich als een belangrijk knooppunt in de Europese
binnenvaart te intensiveren en in te zetten op groei van
de economische ambitie. In de economische visie staan de
goederencorridor. Met spoor-, weg en waterverbindingen is de
multimodaal transport.
volgende ambities en uitdagingen centraal:
stad multimodaal ontsloten met grote economische hotspots, zoals
•
Er is een grote vraag naar de schaarse ruimte in het gebied.
de Rotterdamse Haven, Antwerpen en Duisburg. De gemeente wil
•
Het bestaande havengebied is verouderd en een deel
de positie van de haven binnen de goederencorridor versterken,
bestaande havengebied en het naastliggende industrieterrein
van de bedrijven die daar nu gevestigd zijn hebben geen
niet alleen kwantitatief (“Volume”) maar ook (en vooral) kwalitatief
een impuls te geven. De gemeente Venlo heeft Antea Group en
relatie met de haven. DDoor de Noordoever te ontwikkelen
(een focus op waardecreatie: “Value”).
CB5 gevraagd om een ontwikkelperspectief op te stellen voor
ontstaat er naast een nieuw bedrijventerrein ook een impuls
de ontwikkeling van de Noordoever van de Venlose haven.
in het bestaande bedrijventerrein aan de Zuidoever. De
De haven maakt onderdeel uit van het MIRT-programma
ontwikkeling van de Zuidoever kan parallel aan die van de
Goederencorridors. De gemeente wil de positie van de haven
Noordoever verlopen. Een succesvolle ontwikkeling van
binnen de goederencorridor versterken met een focus op
op.
de Noordoever zorgt voor marktvraag naar ruimte in het
waardecreatie. Als uitwerking en onderdeel van het MIRT is het
geopolitieke
bestaande havengebied. Dankzij deze dynamiek kan sturing
“Plan van aanpak knooppunt Venlo” opgesteld, thans wordt gewerkt
en klimatologische ontwikkelingen hebben grote invloed
worden gegeven aan de gewenste transformatie. Voor
aan een realisatiepact ter uitvoering van concrete projecten.
op de economie en de bijbehorende logistieke stromen. In
sturing is het vaststellen van een concept voor de haven
Hierin zijn de vijf strategische richtingen voor de ontwikkeling van
verschillende documenten bereidt Venlo zich voor op de
belangrijk. De ‘Clean Energy Hub Venlo’ is een uitwerking
de goederencorridor vertaald in vijf vergelijkbare lokale pijlers
veranderende toekomst. De beleidslijnen vormen het bredere
van een dergelijk concept.
voor (de versterking van) knooppunt Venlo: “Venlo verbonden”,
De economisch visie gaat uit van de herontwikkeling
“multimodaal spoorknooppunt”, “duurzame ruimtelijke ontwikkeling
van bestaande ruimte in plaats van de ontwikkeling van
haven”, “verduurzaming” en “innovatie & digitalisering”. Met dit
nieuwe gebieden. Om nieuwe havengebonden activiteiten
ontwikkelperspectief
Van volume naar waarde; waardecreatie in de haven van Venlo
te ontwikkelen is echter nieuwe ruimte nodig, zodat naast
vertaling van de vijf pijlers in de ontwikkeling van de Noordoever.
In de Strategische Visie Venlo (vastgesteld in mei 2021)
de ontwikkeling van nieuwe activiteiten ook het bestaande
en de Economische Visie 2030 (in voorbereiding) staat de
havengebied kan transformeren.
De herontwikkeling van de Noordoever biedt de kans om het
1.2 De
C ON T EX T EN AM B ITIES ontwikkelingen
volgen
elkaar
in
hoog
Economische, demografische, technologische,
tempo
kader waarin de herontwikkeling van de Noordoever kan worden vormgegeven. De belangrijkste noemen we hier op.
5
•
geven
we
een
ruimtelijk-economische
Ruimtelijke vertaling van de Havenvisie De gemeente Venlo heeft in 2020 de geactualiseerde
economisch fundament is dankzij de sterke basis die wij al Havenvisie vastgesteld. In de havenvisie schetst de gemeente den met de maakindustrie, logistiek en agribusiness verder voor reed. Venloeen was tottoekomstperspectief in de jaren ‘20 economisch gezien erg de haven, gericht op zes oelig voor conjunctuurschommelingen en de gevolgen die deze pijlers: multimodaliteit, duurzaam landschap, economie, egingen hebben voor onze ondernemers en inwoners. Innoes en nieuwe verdienmodellen, als spin-off van de bestaande infrastructuur en veiligheid. De havenvisie is rijvigheid enhoogwater, de in Venlo aanwezige kennisinfrastructuur hebgezorgd voor een verrijking en verbreding van het economisch voorzien van een uitvoeringsagenda met maatregelen en fiel van de stad en de regio.
ontwikkelmogelijkheden. Eén van de projecten in de haven is
er economie en minder beroepsbevolking biedt ook kansen r diegenen die het verleden minder gemakkelijk aan betaald deinruimtelijke uitwerking van de ontwikkelmogelijkheden op k konden komen. We hebben ontdekt dat menselijk kapitaal aarser is geworden en er zorgvuldigDit met ontwikkelperspectief talent moet worden de Noordoever. Noordoeverhaven is gegaan. Goed, innoverend onderwijs en een keur aan instrunten en arrangementen hebben het in Venlo mogelijk gemaakt hiermee een deeluitwerking van de havenvisie. zoveel mogelijk inwoners de kans te bieden op betaald werk, send bij de mogelijkheden van zowel de werkgever als werkmer. Minimabeleid zal er nog steeds zijn, als sluitstuk voor die van de haven houdens dieVerduurzaming -ondanks deze door de gemeente Venlo mede reëerde randvoorwaarden- toch niet in staat zijn om zelfstanVerduurzaming van de Venlose haven is een belangrijke of een toereikend inkomen te verdienen.
ambitie en gelijktijdig ook een randvoorwaarde voor een toekomstbestendige haven. Productie, opslag en gebruik van hernieuwbare energie, verduurzaming van transport en de circulaire economie zijn bouwstenen van de logistieke keten van de toekomst. Venlo neemt deel aan het project PIONEERS (gefinancierd vanuit de Europese Horizon 2020-middelen), dat Venlo 2040
zich richt op verduurzaming van havens. Haven Venlo is één van de vier pilot-havens in dit internationale onderzoek. Het project bestaat uit diverse maatregelen voor verduurzaming die in een of meerdere havens uitgevoerd moeten worden. Het experimenteren met en uitvoeren van deze maatregelen geeft aanleiding (en input) voor een nieuwe visie op de haven van Venlo. Een Greenport Masterplan is in ontwikkeling aan de hand van een concrete roadmap om klimaatneutraliteit te bereiken in uiterlijk 2050 en tegelijk concurrerend te blijven in het netwerk van binnenhavens.
6
Venlo 2040 Strategische visie (Gemeente Venlo, 2021)
1.3
DOE LST EL L I NG
Venlo heeft op hoofdlijnen haar ambities en randvoorwaarden
Een helder ruimtelijk-economisch profiel is nodig om sturing
voor het havengebied in beeld. De verschillende ambities
te kunnen geven aan de toekomst van de haven. Een concrete
en uitvoeringsprojecten zijn met elkaar verweven. Soms zijn
invulling van de Noordoever kan de eerste schakel zijn in een
ze randvoorwaardelijk aan elkaar, maar soms kunnen ze ook
beweging op weg naar een toekomstbestendige haven.
strijdig zijn.
Met dit ontwikkelperspectief wordt een helder toekomstbeeld
De
consultatiefase
is
gestart
met
voor de Noordoever gecreëerd die kan dienen als ontwikkelkader
een
discussiedocument,
waarin
op
voor het gebied. Een wervend ontwikkelperspectief voor de
inventarisatieresultaten
Noordoever kan bijdragen aan substantiële verbetering van het
modellen gemaakt zijn voor de invulling van de Noordoever. We
vestigingsklimaat voor de gewenste bedrijvigheid. Bovendien
hebben aan de hand van dit discussiedocument stakeholders
kan een strategische herontwikkeling van de Noordoever een
uitgedaagd in één-op-één gesprekken om mee te denken over
economische, ruimtelijke en financiële katalysator zijn voor
de ontwikkelstrategie voor de Noordoever. Uit deze gesprekken
de opwaardering van het totale havengebied en omliggende
kwamen waardevolle aanvullingen, bezwaren en nieuwe kansen
industrieterreinen.
naar voren.
verschillende
het
maken
basis
van
van de
ruimtelijk-functionele
De doelstelling van dit document is om een ontwikkelperspectief en -strategie op te stellen voor de Noordoever die enerzijds
De
bevindingen
uit
de
consultatieronde
zijn
in
de
concreet invulling geeft aan de beleidsambities en economische
uitwerkingsfase gebruikt om een voorkeursmodel te bepalen.
trends en anderzijds een impuls kan geven aan de opwaardering
Het voorkeursmodel is ambtelijk en bestuurlijk besproken en
van het totale havengebied.
uitgewerkt in dit ontwikkelperspectief. Naast een ruimtelijkfunctioneel toekomstbeeld is ook een ontwikkelstrategie
1.4
P R O C ES
Het proces waarin we gekomen zijn tot het ontwikkelperspectief bestond uit drie fases: een analysefase, een consultatiefase en een uitwerkingsfase.
uitgewerkt inclusief een voorstel voor concrete vervolgstappen op korte en middellange termijn.
Huidige situatie Noordoever, in gebruik als jachthaven
Broekman Logistics Fresh Park Venlo Collin Recycling
In de analysefase stonden onze werkzaamheden in het teken
Supply Chain Valley
van het bepalen van de uitgangspunten en het kennismaken met
PIONEERS
de interne en externe stakeholders om hun belangen, behoeften,
Provincie Limburg
wensen, ideeën, zorgen, issues, meekoppelkansen en risico’s
Provincie Gelderland
in beeld te brengen. Op basis hiervan is een ruimtelijke en
Hutchinson/ECT
programmatische SWOT-analyse van de huidige en toekomstige
Noordrijn-Westfalen en Vierssen
situatie opgesteld. We reflecteerden hiermee op de door de
Logitech
gemeente te ontwikkelen economische programma’s en keken
Shell
vooruit op mogelijke belemmeringen met behulp van een
Alterra (Universiteit Wageningen)
quickscan van de ruimtelijke en planologische beperkingen.
Looop
Hierbij deden wij een analyse van de externe afhankelijkheden
L’Ortype
voor de multimodale infrastructuur voor rail, water, vrachtverkeer,
Methaplanet
auto’s, drones, fietser en voetganger.
Cosun
7
Zicht vanaf de jachthaven naar de Zuidover
1.5
P L A N G EB IED
Nijmegen
Het plangebied Venlo Noordoever ligt in het noorden van Venlo en ligt in de nabijheid van de Duitse grens. Het plangebied is omsloten door verschillende goederenverbindingen. Het plangebied is gelegen aan de westoever van de rivier de Maas en vormt hiermee een directe verbinding met Rotterdam en Luik. De snelweg A67 grenst ten noorden aan het plangebied. Deze
Brabantroute
snelweg is een verbinding tussen Antwerpen, Eindhoven, Venlo en
A73
Duisburg. Ten zuiden van het plangebied ligt een industriehaven, ook wel de Zuidoever genoemd, met laad-los plaatsen voor bulk en A67
containerschepen, inclusief een openbare laad-loskade. Niet ver van het plangebied ligt een spoorweg waaraan enkele terminals
A67
zijn gelegen.. In de huidige situatie wordt het plangebied gebruikt als jachthaven en bestaat het plangebied deels uit een stuk bos. 1.6
Duisburg Maas
L E E SW I J Z ER
Dit rapport bestaat uit vijf hoofstukken waarin hoofdstuk 2 ingaat op de ruimtelijke analyse (het “aanbod” van ruimte) en hoofdstuk 3 op de marktanalyse (de “vraag” naar ruimte). In hoofdstuk 4 wordt het ontwikkelperspectief toegelicht waarbij ook de betekenis van de Noordoeverhaven voor de regio is opgenomen. Het rapport sluit af met de ontwikkelstrategie die invulling geeft aan de beleidsambities en economische trends en een impuls geeft aan
A73
de opwaardering van het totale havengebied (hoofdstuk 5). Maastricht
8
2 . R U I M T E L I J K E A N A LY S E
9
2.1
R U I M TE L I J K E A NA LYSE
De ruimtelijke analyse zal ingaan op de economische structuur en de ruimtelijke en beleidsanalyse van de Noordoeverhaven. De economische structuur beschrijft de economische positie van Venlo ten opzichte van zijn omgeving. Er wordt op verschillende schaalniveaus ingezoomd waarna er verschillende bouwstenen worden benoemd die waardevol kunnen zijn voor het ontwikkelperspectief. De ruimtelijke en beleidsanalyse beschrijft de belangrijkste ruimtelijke
elementen
en
beleidskaders.
Deze
analyse
wordt samengevat in een randvoorwaardenkaart waarin randvoorwaarden zijn opgenomen waar bij verdere uitwerking en ontwikkeling van de Noordoever rekening mee moet worden gehouden.
Autowegen Agrarische grond Vaarwater Jachthaven Bos Dijk Spoorlijn met railterminal Logistiek en maakindustrie Waterzuivering Zonnepanelen
10
Rotterdam Antwerpen
Venlo
Duisburg Maas
Rijn
Zeehaven Rail Binnenvaart Trimodaal
2 .2
E C ON OM IS CH E STRU CTU UR
PO S I T I E I N EUROPA
P O SI T IE I N DE W E ST-E U RO PA
Venlo is onderdeel van de zogenaamde “Blue Banana”. Deze blauwe banaan strekt zich uit over
Venlo is onderdeel van de Rhiombus (de Ruit), een netwerk van waterwegen tussen Antwerpen -
Europa en vormt een megalopolis van de industriesteden in het noordwesten van Engeland tot
Parijs - Luik - Venlo - Nijmegen – Rotterdam. Binnen dit netwerk wordt ingezet op de modal shift van
hun tegenhangers in het noorden van Italië. Het noordelijke eindpunt van de Blue Banana ligt rond
weg naar water die bijdraagt aan congestievermindering op de belangrijke Europese (achterland)
Manchester en Birmingham (Engeland) en springt vervolgens over het Kanaal om zo de Randstad,
verbindingen van het TEN-T-kernnetwerk. Naast waterverbindingen zijn er ook meerdere spoor
de Vlaamse Diamant en de Metropool Ruhr te verbinden met Zwitserland voordat hij Noord-
en wegverbindingen tussen deze steden. Rotterdam en Venlo zijn met elkaar verbonden door een
Italiaanse grootmachten zoals Milaan, Turijn en Genua bereikt.
spoorweg (Brabantroute), vaarwater (de Maas) en snelwegen (waaronder de A67). Venlo is met Duisburg verbonden door een spoorweg en een snelweg. Daarnaast vormt Venlo een verbinding via Chemelot (Geleen) met Maastricht en Luik over de Maas, snelweg en spoorlijn.
Zeehaven
11
Rail
Binnenvaart
Trimodaal
Zeehaven
Venlo
Barge terminal Barge terminal toekomstig
Multifunctionele haven Industriehaven
Rail terminal
Zand- en grind haven
Rail terminal toekomstig
Agro haven
Barge-rail terminal
Containerhaven
Barge-rail terminal toekomstig
Zeehaven
PO S I T I E I N N EDER LA N D Venlo heeft ten opzichte van de andere havens in Nederland een gunstige positie, aangezien het langs de spoor- en watercorridor van Limburg ligt. Venlo beschikt over drie railterminals (plus een railterminal nabij, in Kaldenkerken). De haven van Venlo is een multifunctionele (container)haven, met een overslagcapaciteit van 2.913.002 ton goederen per jaar in 112.305 TEU containers in 2021.
12
Venlo
Spoor Weg Water Luchthaven Overslag locatie Railterminal Barge Terminal Barge- en railterminal
PO S I TI E I N DE P ROV IN C IE
P O SI T IE I N DE RE GI O ( O N DE RDE E L K 4 )
Venlo is onderdeel van de havenstructuur van Limburg en heeft via de Maas en de snelweg A73
Wanneer nog verder wordt ingezoomd op Venlo en de omliggende industrieterreinen valt op dat
een verbinding met Maastricht. Via de verschillende terminals (vier rail en één barge terminal) en
de bedrijvigheid voornamelijk bestaat uit maakindustrie, logistiek en agrarische bedrijvigheid. 23
een overslaglocatie heeft Venlo een strategische positie binnen het vrachtverkeernetwerk in het
bedrijven op het bedrijventerrein rond de Noordoever gebruiken de haven direct en negen bedrijven
zuiden van Nederland. Alles wat vanuit het noorden van Nederland via de Maas, snelwegen of
in de omgeving maken gebruik van de gemeentelijk barge terminal. Venlo wil zich onderscheiden
sporen komt moet langs Venlo.
door als eerste in de wereld het ‘Cradle to cradle’ (C2C) principe toe te passen ofwel het klavertje 4 (K4), waarbij elke grondstof en elk materiaal volledig hergebruikt worden zonder dat het zijn waarde verliest, of zelfs waar waarde aan wordt toegevoegd. Om dit te realiseren is het nodig om een groot aantal logistieke functies (distributie, handel, opslag) te combineren met faciliteiten voor productie en verwerking.
13
Bouwstenen voor het ontwikkelperspectief Vanuit de economische structuur zien we de volgende bouwstenen voor het ontwikkelperspectief: •
Venlo heeft een sterke concurrentiepositie doordat het als een draaischijf tussen Rotterdam, Chemelot, Duisburg en Antwerpen ligt. Wanneer Venlo zich inzet als circulaire draaischijf kan het Rotterdam, Chemelot, Duisburg en Antwerpen voorzien van reststromen voor food, chemie en pharma. De economische ambitie van Venlo is om in te zetten op innovatie die zich richt op het verwerken van reststromen tot grondstoffen (C2C principe).
•
Ter plaatse van de Noordoever is het wenselijk om een bulkterminal met ruimte voor het veredelen van circulaire stromen te realiseren waarbij een extra containerterminal voor in de toekomst niet mag worden uitgesloten.
•
Duurzaamheidsmaatregelen zijn nodig voor opslag voor alternatieve brandstoffen voor schepen en het zelf opwekken en gebruiken van duurzame energie.
14
2 .3
R U I M TELIJ K E STRUC TUUR
inrichting van de natte bedrijvigheid te waarborgen.
kansen. De haalbaarheid van verschillende opties zal in een
Beleids- en ruimtelijke analyse
Het egaliseren van de gronden gaat gepaard met
volgende fase in samenhang met het uitgewerkte programma
Als basis voor dit ontwikkelperspectief is een eerste beleids-
substantiële kosten. Egaliseren betekent het afgraven
onderzocht moeten worden.
en ruimtelijke analyse verricht, zie bijlage 1. De relevante
van een deel van het rivierduin, inclusief verstoring van
uitgangspunten
het cultuurhistorisch reliëf en de aanwezige archeologie.
bestaande functies:
Het is één van de weinige oudere stuifduinen op de
−
worden
kort
toegelicht
en
vertaald
in
randvoorwaarden voor het ontwikkelperspectief.
•
Er zijn hinder- en risicozones in het plangebied als gevolg van De barge terminal aan de Zuidoever is gekenmerkt als
westoever van de Maas binnen de gemeente Venlo,
transportgebied waar een kans is op ongeval met gevaarlijke
Binnen de contouren van het plangebied zijn er verschillende
waarin meerdere archeologische en cultuurhistorische
stoffen. Daarnaast behoort het tot een gevarengebied.
vormen van beleid geldig. Vooral het gemeentelijk- en het
elementen voorkomen. Bij archeologische vindplaatsen
Zolang er geen nieuwe gevoelige functies (zoals wonen)
Rijksbeleid zijn hier relevant. De provinciale omgevingsvisie
wordt in beginsel het uitgangspunt ‘behoud in situ’
worden gerealiseerd legt dit geen beperkingen op aan de
omvat geen harde randvoorwaarden, maar kernkwaliteiten die
gehanteerd. Verder dient ook vermeld te worden dat
ontwikkeling.
als uitgangspunt kunnen dienen voor toekomstige ambities.
bij het egaliseren ook de steilrand van een rivierterras
−
verdwijnt. Dit betreft aardkundige waarden. De beleidsstukken vanuit het Rijk en de gemeente Venlo
•
Rondom Broekman logistics & barge terminal ligt een plaatsgebonden risico contour (10-6 contour).
Een haven heeft ruimte nodig ‘achter’ de kades voor opslag.
−
Boven Broekman logistics is een drone no-fly zone.
bevatten regels, randvoorwaarden en ruimtelijke maatvoering.
Dit terrein kan gerealiseerd worden ten koste van het
−
Binnen
Het bestemmingsplan ‘Venlo Trade Port‘ bevat naast een enkel-
aangrenzende bos. Voorkeur is echter het zoveel mogelijk
geluidsbronnen (BA Geurts-Janssen B.V. en Schenker
en dubbelbestemming, een uitgebreide lijst met verschillende
behouden van waardevolle groenstructuren waaronder het
logistics), waardoor rondom de industriële bebouwing zich
maatvoeringen, functie- en gebiedsaanduidingen. Voor de
beboste rivierduin en dat de overweging van het verwijderen
geluidsoverlast concentreert.
ontwikkeling van de Noordoever zal naar verwachting een nieuw
ervan alleen aan de orde is als de ruimtelijk herinrichting
planologisch kader nodig zijn conform het instrumentarium van
hierom vraagt en direct bijdraagt aan de maatschappelijke
is lastig inpasbaar vanwege het reserveringsgebied rond de
de nieuwe Omgevingswet.
doelen van deze visie en er geen alternatief is. Indien het
snelweg, uit de marktanalyse zal moeten blijken of er genoeg
bos wordt behouden, zal langs de snelweg ruimte moeten
economisch draagvlak is voor een railterminal aan het water.
•
plangebied
bevinden
zich
zeer
luide
Het realiseren van een trimodaal knooppunt op de Noordoever
De belangrijkste conclusies uit de analyses zijn:
worden verworven om de haven voldoende ruimte te
•
Voor het realiseren van een industriehaven zijn ruimtelijke
kunnen bieden. Het kappen van (een gedeelte van) het
gehouden worden met wateropvang en het overstromings-
ingrepen nodig, waaronder:
aangrenzende bos is daarmee niet persé noodzakelijk, mits
gevaar. Ook is watercompensatie vereist als aanpassingen
−
er bij de Noordoever ruimte bij de haven wordt betrokken.
worden gemaakt aan kades of wanneer kades worden verlegd.
Verplaatsing van de jachthaven naar een andere locatie om de ontwikkeling van de Noordoever mogelijk te
− − −
15
•
Ten noorden van het plangebied langs de A67 liggen
•
het
•
In
het inrichtingsplan van de Noordoever moet rekening
De Noordoever is geschikt om te transformeren naar
maken.
leidingen met een wettelijke beschermingszone voor gas
bedrijventerrein voor natte bedrijvigheid. In dit gedeelte van
De waardevolle bomen in en rondom het gebied moeten
& gevaarlijk transport. De aanwezigheid van de leidingen
het rivierbed waar het stroomvoerend regime geldt zijn alleen
zoveel mogelijk gewaarborgd worden.
biedt mogelijkheden om waterstof aan te voeren en/of ter
riviergebonden activiteiten toegestaan. Onder riviergebonden
Verwijdering van de golfbreker om de haven bereikbaar
plaatste geproduceerd groen gas af te voeren. De bestaande
activiteiten valt het vestigen van overslagbedrijven of het
te maken voor klasse Vb schepen;
gasleidingen Gasunie (mogelijkheden afvoer groen gas) en
realiseren van overslagfaciliteiten, uitsluitend voor zover de
Egalisatie van het plangebied om de efficiëntie van de
de Local Energy Hub (afname, buffering) bieden mogelijk
activiteit gekoppeld is aan het vervoer over de rivier.
Randvoorwaarden voor het ontwikkelperspectief De aandachtspunten uit de ruimtelijke en beleidsanalyse zijn
gevisualiseerd
op
de
randvoorwaardenkaart.
De
randvoorwaardenkaart toont de randvoorwaarden waar we bij de verdere uitwerking en ontwikkeling van de Noordoever rekening mee moeten houden, zoals KLIC, dijken, water, verontreinigingen, gevaarlijke stoffen, plaatsgebonden risico’s, vrijwaringszone’s, beschermingszones en ontheffingsgebieden. De planvorming voor de Noordoever zal binnen de geschetste randvoorwaarden
moeten
plaatsvinden.
Aan
de
meeste
randvoorwaarden zal naar verwachting kunnen worden voldaan, Autoweg (primair)
mede omdat de beoogde functionele invulling aansluit bij de
Spoorlijn (primair)
oorspronkelijke bestemming van het gebied. Ook worden geen
Weg (secundair)
gevoelige functies toegevoegd.
Autosnelweglandschap A67
Twee aspecten vragen om extra aandacht bij de uitwerking
Losliggende fietspaden
omdat zij relevante kaders stellen en/of kunnen resulteren in
Fietsnetwerk Waardevol groen Natuurnetwerk Stroomvoerend rivierenbed Water Plangebied Haven
1. Watercompensatie 2. Archeologie, ecologie en bestaande bos Een derde aspect dat niet zozeer ruimtelijke implicatie maar wel invloed op de planning heeft, is de verplaatsing van de jachthaven. De nieuwe locatie voor de jachthaven is gekoppeld
Groen
aan de ontwikkeling Vierwaarden die momenteel nog niet
Inrichting gevaarlijke stoffen
beschikbaar is. In Vierwaarden wordt natuur en recreatie
Buisleidingen gevaarlijke stoffen
gerealiseerd als tegenhanger van de industriële ontwikkeling
Plaatsgebonden risico’s (10-6)
van de Noordoever. De conclusie kan hierdoor zijn dat het
Vrijwaringszone weg 50-100m
oostelijke deel van de Noordoever (omgeving van de jachthaven)
Beschermingszone buisleidingen
op korte termijn niet ontwikkeld kan worden.
Wro-zone ontheffingsgebied Waterkering Entree
16
uitvoeringsrisico’s:
3 M A R K TA N A LY S E
17
3 .1
O ND E RS CH EID EN D V ERM OGE N ALS
Samengevat bevat het recept voor een zinvolle aanwending
Hierdoor is een containerterminal met railterminal onnodig op de
START P UN T
van de ruimte op Noordoever de volgende ingrediënten:
Noordoever. Het is aan te raden om op de Zuidoever een ruimtelijke
Voortbouwend op Venlose ambitie “van volume naar waarde”
•
Haven gerelateerd;
reservering te maken voor een interne verbinding tussen de
en
(zie
•
Versterking logistieke en multimodale functie van Venlo;
spoorterminal aan de Grubbenvorsterweg en de containerterminal
paragraaf 1.2) is voor de ontwikkeling van de Noordoever en
•
Waardetoevoeging en versterking maakindustrie;
op de zuidoever. Deze interne verbinding kan gevormd worden
de uitbreiding van de binnenvaarthaven het onderscheidend
•
Aansluiting bij bestaande economie, waaronder het agro-
door een interne baan.
de
diverse
ondersteunende
beleidsdocumenten
vermogen van Venlo als uitgangspunt genomen. We hebben onderzocht hoe we op de Noordoever invulling kunnen geven
cluster; •
Benutten unieke ligging voor een goede concurrentiepositie.
aan de beleidsambities en economische trends en welke onderscheidende
kwaliteiten
hiervoor
De volumes voor agrologistiek in de regio blijken te gering voor een gespecialiseerde terminal. Vanuit de regio komen circa 3.000
aanknopingspunten
Feitelijk is dit lijstje een checklist waarop een voorgenomen
containers met food en perissabels en dit is onvoldoende om een
bieden. Zo komen we tot een realistisch en ambitieus
gebruik van de ruimte op Noordoever kan worden getoetst. In
basis te kunnen zijn voor een circulaire terminal. Circulaire stromen
ontwikkelperspectief dat economisch haalbaar is én bijdraagt
een discussiedocument (zie paragraaf 1.4 proces) zijn mogelijke
in de breedste zin zijn wel een kans voor Venlo. Circulariteit kent
aan de economische ambities van Venlo.
invullingen verkend en gevisualiseerd: zoals een extra
vier niveaus van toegevoegde waarde:
containerterminal, een terminal voor agro-logistiek (bulk), een
1. Aanvoer en doorvoer van laagwaardige stromen
Venlo ligt zowel aan de rivier de Maas als langs de spoorlijnen
terminal voor circulaire economie, een terminal voor nieuwe
2. Opwaarderen van stromen door sorteren en zuiveren
vanuit Antwerpen en Rotterdam naar Duisburg (oost-west) en
energie en ruimte voor maakindustrie nabij de haven.
3. Verwerken van gesorteerde stromen in nieuwe grondstoffen
de spoorlijn van Nijmegen naar Chemelot/Maastricht (noord-
4. Toepassen van nieuwe grondstoffen in maakindustrie
zuid). Ook de gasleiding en de geplande waterstofleiding naar
3.2
ANALYSE VA N D E K A NSR I J K E F U NCTIE S
het Ruhrgebied dragen bij aan de unieke ligging van Venlo en
De ontwikkeling van een tweede containerterminal blijkt vooral
Om aan te sluiten bij de randvoorwaarde ‘toegevoegde waarde’
daarmee aan het onderscheidend vermogen van Venlo. Bij het
nuttig te zijn voor het creëren van marktwerking, maar dat heeft
moet het streven voor de Noordoever zijn om niveau 4 te
aantrekken van bedrijven geeft dit Venlo een voorsprong.
een risico op overcapaciteit in zich. Dit terwijl extra capaciteit
bereiken. Dat kan gefaseerd. Dankzij de aanwezigheid van veel
door het toevoegen van extra kade op dit moment niet nodig
lege containers in Venlo kan eenvoudig begonnen worden met
Venlo is een logistieke hub met intermodaal transport en een
is omdat de kade van de bestaande containerterminal wordt
de niveaus 1 en 2: aanvoer van retourstromen naar Venlo en
groot aantal distributiecentra. Voor de marktbenadering is
verdubbeld. Als er extra capaciteit benodigd is, dan kan
opwaarderen door sorteren en zuiveren. In eerste instantie kunnen
gezocht naar versterking van de multimodale functie van Venlo,
daarin worden voorzien met extra terrein aan de bestaande
de opgewaardeerde stromen met het aanbod lege containers
maar ook naar toegevoegde waarde. Venlo heeft daarnaast een
terminal toe te voegen in plaats van extra kade. Om een
relatief goedkoop vervoerd worden naar Rotterdam en Antwerpen,
innovatieve maar kleine maakindustrie die de basis kan zijn voor
eventueel gebrek aan marktwerking te compenseren is in de
maar om toegevoegde waarde voor de regio te hebben is niveau 3
een meer omvangrijke maakindustrie. Als derde economische
overeenkomst van de bestaande terminal opgenomen dat de
interessant waarbij de opgewaardeerde stromen worden verwerkt
spoor is de agro-industrie in de directe omgeving van Venlo
exploitant (Hutchinson) alle partijen op een non-discriminatoire
tot nieuwe grondstoffen. Deze nieuwe grondstoffen kunnen met
aanwezig in de vorm van tuinbouw. Opdracht was aansluiting te
basis en onder marktconforme voorwaarden moet bedienen.
het aanbod lege containers worden vervoerd naar Antwerpen
vinden bij deze bestaande clusters.
Naleving hiervan maakt een concurrerende terminal met het
en Rotterdam en worden vervoerd naar Duisburg. Een deel van
oog op marktwerking onnodig.
deze nieuwe grondstoffen kan worden toegepast voor lokale maakindustrie.
18
Circulaire maakindustrie kenmerkt zich door een projectmatige
Voor de vergisting van restromen is de voorwaarde dat de
aanpak. Een locatiekeuze is afhankelijk van de beschikbaarheid
reststromen bederfelijk zijn. Voedsel, agro-reststromen en
placemaker voor waterstof als brandstof voor transport. Venlo
van de bulkaanvoer van bepaalde reststromen om deze
restromen uit de tuinbouw zijn een belangrijke basis. Venlo
als bestaand brandstofpunt voor biogas, kan in de toekomst
vervolgens te verwerken tot een halffabricaat of zelfs een nieuw
als locatie voor de productie van biogas is aantrekkelijk om de
ook een brandstofpunt zijn voor andere energiebronnen zoals
eindproduct. Eén of meerdere van dergelijke projecten kunnen
volgende redenen:
waterstof.
de aanjager zijn voor een circulaire cluster op Noordoever.
•
Op het gebied van nieuwe energie richten veel partijen zich
•
op waterstof waarbij de schaalgrootte van initiatieven nu nog klein is. Bovendien is waterstof op deze schaal nog niet
Vanwege de tuinbouw zijn er al reststromen in de omgeving
•
•
De aanwezigheid van biogas als brandstof voor transport is een
Venlo kan een locatie zijn waar de technische kennis wordt
aanwezig als input voor de vergisting.
aangeboden voor het ombouwen van motoren voor biogas
Bij de vergisting komt CO2 vrij dat gebruikt kan worden in de
(LNG).
tuinbouw. •
Het residu na de vergisting is een uitstekende meststof voor
3.3
de tuinbouw.
Dankzij het hierboven beschreven onderscheidend vermogen
Bovendien versterkt de productie van meststoffen het in de
van Venlo voor de productie van biogas, kan biogasproductie een
omgeving van Venlo aanwezige meststoffen-cluster.
succesvolle aanjager zijn voor de gebiedsontwikkeling Noordoever.
Het biogas kan worden bijgemengd bij de gasleiding die
De ontwikkeling van een circulair grondstoffencluster kan hierop
door Venlo loopt.
meeliften en het is een placemaker voor de waterstof economie
Het biogas kan gebruikt worden als brandstof voor de
die naar verwachting over 10 jaar actueel is. Er zijn nu partijen in
Voordeel van de laatste ontwikkelstrategie is dat Venlo zich op
verschillende modaliteiten die in Venlo komen voor de
de markt die de ontwikkeling van een locatie voor biogas in Venlo
korte termijn al profileert als hub voor nieuwe energie (clean
logistiek. Binnenvaart, treinen en vrachtwagens maken
willen uitwerken en indien haalbaar op korte termijn realiseren. Dit
energy hub). Zou Venlo wachten tot waterstof over circa 10 jaar
gebruik van biogas.
is een wezenlijke eerste stap van de ontwikkeling van Noordoever.
havengerelateerd en van lage toegevoegde waarde voor de lokale economie. Biogas daarentegen wordt al wel grootschalig
•
toegepast. Voor nieuwe energie is het vraagstuk dan of we moeten wachten tot waterstof voldoende schaalgrootte heeft of
•
dat we ons nu moeten richten op bio-energie dat vervolgens de basis kan zijn voor een toekomstige uitbreiding met waterstof.
voldoende schaalgrootte heeft, dan zijn er meer locaties die zich hierop zullen profileren (of al hebben geprofileerd). De productie van biogas heeft veel synergie met het circulaire cluster. Ook hier worden reststromen in bulk aangevoerd als basis van de energieproductie. Een bulkterminal kan hierbij gedeeld worden. Anders dan bij het circulaire cluster worden de bulkstromen niet verwerkt tot nieuwe grondstoffen, maar zijn de basis voor energieproductie door de stromen te vergisten. Alvorens te kunnen vergisten moeten de bulkstromen gesorteerd worden, net zoals dit noodzakelijk is bij het opwaarderen van reststromen.
19
•
CO NCLU SI E
4 ONTWIKKELPERSPECTIEF
20
4.1
ON T W IKKELPERS PECTIEF
Voor de noordoeverhaven is een ontwikkelperspectief gemaakt op vlekkenplanniveau. Hierin zijn de programmatische keuzes (uit hoofdstuk 3) opgenomen binnen de beschikbare ontwikkelruimte (uit hoofdstuk 2) en is er gezocht naar samenhang tussen de verschillende onderdelen. De bestaande situatie wordt gedomineerd door het bosgebied en de jachthaven met bijbehorende voorzieningen. Om de Noordoever te kunnen realiseren, gezien de benodigde schaalomvang van ontwikkeling, zullen we een deel van het water dat nu toebehoort tot de jachthaven moeten dempen. Daarnaast zal de strekdam, dat nu een oefenplas vormt voor jeugdleden van de zeilclub, moeten verdwijnen om genoeg ruimte te creëren voor een zwaaikom (Vb-klasse schepen). De huidige weg, jachthavenweg, die over de Noordoever loopt zal worden verwijderd vanaf het kruispunt met de Dokter Lelyweg. Een nieuwe ontsluitingsweg voor de Noordoever zal worden aangelegd en sluit aan op de nieuw aan te leggen kruising met de Dokter Lelyweg en Jachthavenweg. De haven zal zich voornamelijk richten op watergebonden bedrijvigheid. De kavels zijn toegankelijk voor vrachtschepen en er is voldoende ruimte op de kavels voor een bulkterminal inclusief ruimte voor het veredelen van circulaire stromen. De invulling van de kavels zal worden geoptimaliseerd door een stramien van 100 bij 100 meter aan te houden.
Dit ontwikkelperspectief geeft de maximale variant weer waarbij gronden zo optimaal mogelijk zijn benut. Varianten op deze visie zijn mogelijk. Het terrein wordt duurzaam, natuurinclusief en klimaatadaptief ingericht door onder andere groene daken en gevels, zonnepanelen en waterberging (zie hoofdstuk 4.3)
21
ONTWIKKELPERSPECTIEF
FASE 1-A Uit de marktanalyse is gebleken dat de haven in verschillende fases ontwikkeld kan worden met in eerste instantie de focus op energie en circulair, zoals de biogas productie, om een eerste impuls te geven aan de gebiedsontwikkeling Noordoever. Hiervoor zal een biovergister in combinatie met een liquid bulkterminal gerealiseerd moeten worden op de Noordoever. De liquid bulkterminal bestaat uit een steiger met talud voor gastankers en een verharde kade waar aanvoer van reststoffen vanaf het water gelost kunnen worden. De biovergister zou mogelijk ook aangesloten kunnen worden op de gasleiding die langs Freshpark Venlo loopt. De haalbaarheid zal in een volgende fase verder worden onderzocht. Het bestaande bosgebied op de noordoever blijft in dit scenario deels behouden. Op de Zuidoever, overzijde van het vaarwater, zal de containerterminal worden uitgebreid met 4,1 ha en kan de containerterminal in de toekomst mogelijk nog verder worden uitgebreid met 2,2 ha. Dat zou dan ten koste van de loskade, wat een afweging is die dan in de toekomst zal moeten worden gemaakt.
22
FASE 1-B Als variant op de eerste variant zouden de aanliggende gronden van derden ook in de eerste fase ontwikkelend kunnen worden. Deze gronden (in blauw aangegeven op de kaart) kunnen ontwikkeld worden nog voordat de haven ontwikkeld wordt. Deze gronden kunnen als impuls werken om andere bedrijven aan te trekken of zelf later uit te bereiden door naar een kavel aan het water te verplaatsen/uit te breiden. Dit zou een alternatief kunnen zijn voor de ontwikkeling van het bos. Wanneer er gronden van derden worden ontwikkeld of eventueel verkocht worden aan de gemeente kan de ontsluitingsweg op een logische manier worden afgemaakt. De verlegging van de ontsluitingsweg heeft een positieve uitwerking op het ruimtegebruik van de watergebonden bedrijvigheid gericht op circulaire stromen.
23
FASE 2 In een volgende fase kunnen ontwikkelingen rondom het circulair grondstoffencluster meeliften en een aantrekker zijn voor de waterstofeconomie. Zo kan de haven zich in fase twee verder ontwikkelen met andere energiebronnen zoals waterstof met een waterstoffabriek. Deze ontwikkeling van de Noordoever draagt bij aan de doelstelling ‘van volume naar waarde’ en sluit aan bij de trends en ontwikkelingen en doelstellingen op gebied van energietransitie en circulariteit. De multimodaliteit wordt bevorderd door vermindering van het wegvervoer en vergroting van retourstromen via de binnenvaart. Als de gronden langs de snelweg niet verworven kunnen worden om te ontwikkelen, dan kan ruimte voor de haven worden gecreerd door het bos te ontwikkelen. Vanuit natuur, landschap en klimaataspecten heeft het niet de voorkeur om bos voor een reguliere paarse ontwikkeling in te zetten. Voor een havenontwikkeling geldt dat er weinig locaties zijn waar havens kunnen worden ontwikkeld of uitgebreid. Een havenontwikkeling dient daarom niet voor droge activiteiten te worden gebruikt. Ten aanzien van het herontwikkelen van het bos is dus terughoudendheid geboden. Mocht het toch noodzakelijk zijn dan dient rekening gehouden te worden met belemmeringen en mogelijke compensatie regelingen. Verder op in dit hoofdstuk wordt hier dieper op ingegaan.
Ook dient een groene verbinding tussen de Maas en de Everlose beek (langs de A67), zoals ook verwoord en opgenomen in de Havenvisie nog nader te worden uitgewerkt. Deze verbinding dient niet alleen voor de ecologie maar dient ook als landschappelijke inpassing en aankleding van het gebied. In een volgende planvormingsfase zullen deze aspecten verder worden uitgewerkt.
24
4.2 Het
R UI M T ELIJ KE KWA LITEIT
In de huidige gebiedsontwikkeling speelt duurzaamheid een
Bij sociale duurzaamheid en gezondheid wordt ingezet op:
ruimtelijke kwaliteit van het gebied. De kavels zijn flexibel in te
grote rol. Voor de haven in Venlo wordt vooral ingezet op de
•
het scheiden van langzaam verkeer en zwaar verkeer
richten waarbij het uitgangspunt is; flexibel waar kan en kwaliteit
energietransitie naar waterstof en op circulariteit van reststoffen
•
het groen in te zetten voor een aangenamer microklimaat;
borgen waar noodzakelijk. Hierbij wordt er op een zichtlocatie
en afvalstromingen. Dit met als doel om de retourstromen
•
verkoeling te creëren door groen en water
een accent in de haven geplaatst om de zichtbaarheid van de
van vrachtschepen te vullen. Daarnaast kent duurzame
•
zowel buiten als binnen een gezond leefklimaat te creëren
haven te benadrukken. Hierbij kan gedacht worden aan een
gebiedsontwikkeling nog 6 thema’s;
paviljoen, havencontrole ruimte of een businessclub.
1. Natuurinclusief
Voor de kavelinrichting gelden de volgende richtlijnen:
2. Klimaatadaptief,
•
Een zorgvuldige uitstraling van de kavels en bebouwing naar
3. Sociale duurzaamheid en gezondheid,
de openbare weg en de randen, in het bijzonder de snelweg
4. Duurzame Energie,
A67 en de Maas.
5. Materiaal bewust
Heldere en overzichtelijke kavelinrichting die aansluit op de
6. Duurzame mobiliteit.
Bij duurzame energie wordt ingezet op:
werkwijze en de logistiek van het bedrijf.
Door in te zetten op deze 6 thema’s wordt de Noordoeverhaven
•
Zoveel mogelijk dakoppervlak te bedekken met zonnepanelen;
duurzaam ingericht.
•
Energieverbruik te minimaliseren naar min. energielabel A;
•
Verlichting uit te voeren met smart lighting (LED);
•
Overschot aan energie op te slaan of terug te leveren aan het
•
Samenhang
tussen
doet
de
ook
uitspraken
gebouwen
in
over
DUURZAA M HE ID
de
•
ontwikkelperspectief
4.3
bouwmassa,
architectonische kwaliteit en materialisering. • •
(luchtkwaliteit, verkoeling, akoestiek); •
het plaatsen van zuiverende planten en installaties om de lucht te zuiveren;
•
het
stimuleren
van
beweging
door
een
aantrekkelijke
wandelroute te creëren.
Aansluiting zoeken met de Zuidoever en aangrenzende
Bij natuurinclusiviteit wordt onder andere ingezet op:
bedrijven.
•
habitatruimte op/aan gebouwen te creëren (zoals nestkasten);
Aandacht voor veiligheid zoals verlichting en afsluitbare
•
gevels en daken te vergroenen;
kavels.
•
flora en fauna te inventariseren om een langjarig ecologisch
Bij materiaalbewust wordt ingezet op:
beheerplan op te stellen;
•
het toepassen van modulaire constructies;
energienetwerk.
•
Efficiënt, meervoudig en intensief ruimtegebruik.
•
Brede toepassing van het begrip duurzaamheid (zie volgende
•
een gevarieerde flora om gevarieerde fauna aan te trekken;
•
gebouwen met een tijdelijke en permanente constructie;
paragraaf).
•
met stapstenen & groen corridors ecologische verbindingen
•
het gebruik van geen uitloogbare materialen;
te creëren naar omliggende natuurgebieden.
•
het gebruik van demonteerbare en herbruikbare materialen
•
het optimaliseren van afvalstromen
•
een gesloten grondbalans.
•
Parkeren en laden-en-lossen dient ingepast en opgelost te worden op eigen terrein, geen parkeren langs de openbare weg.
De Noordoever zet in op klimaatadaptatie door: •
•
de gevolgen van hoogwater en schade van een piekneerslag te voorkomen/beperken door water te bufferen op/aan
Duurzame mobiliteit wordt gecreëerd door:
gebouwen en in de openbare ruimte, waarna het vertraagd
•
laadmogelijkheden voor elektrische auto’s te faciliteren;
afgevoerd kan worden op het open water;
•
veilige loop- en fietsroutes te waarborgen en te scheiden van
groen en water in te zetten om verkoeling en hittestress te voorkomen (groene gevels en daken, wadi’s);
•
•
verharding te minimaliseren en waar mogelijk gebruik gemaakt wordt van waterdoorlatende verharding.
25
gemotoriseerd verkeer; een adaptief vermogen te creëren voor de veranderende mobiliteit; •
het faciliteren van een multimodaal knooppunt.
4.4
WAT E R EN ECOLOG IE
Het uitgangspunt is om zoveel mogelijk ecologische en groene
Er worden drie adviezen gegeven voor de ontwikkeling van de
Extra gecreëerde druk door kap werkt daarop versterkend en
waarden te behouden. Daarnaast zal het gebied groen en
Noordoever:
bemoeilijkt het realiseren van de opgave.
klimaatadaptief ingericht worden, zoals in de Havenvisie is
1. Rivierduin met oud bos zoveel mogelijk sparen. Verwacht
2. Verbinding tussen bos en noordelijk gelegen bronsgroene
omschreven en verbeeld. De ontwikkeling brengt echter met
wordt dat het kappen niet zonder meer toegestaan wordt, dit
landschapszone en onder A67 door zilvergroene zone versterken
zich mee dat een groot deel van het bestaande bos en bomen
gezien de klimaatontwikkelingen, de CO2-schuld die hiermee
(landschappelijke versterking/bloemrijke graslanden).
mogelijk zal verdwijnen en dat de oever verschoven zal worden.
opgebouwd wordt en de doelstelling van het Rijk om het bosareaal op peil te brengen hetgeen betekent dat er een
Indien de haven in de maximale variant zal worden ontwikkeld,
opgave van 10% uitbreiding nodig is. Die opgave is lastig
zal een deel van het bos gekapt moeten worden, tenzij andere
te realiseren vanwege de druk op de agrarische gronden.
aangrenzende terreinen worden verworven om voldoende ruimte voor de haven te creëren. Indien er toch voor wordt gekozen om (een gedeelte van) het bos te kappen, dan zal deze ecologische ingreep verschillende risico’s met zich mee brengen, waarvoor een natuurtoets is uitgevoerd. Binnen het plangebied is geschikt biotoop aangetroffen voor beschermde soorten (Wnb) waarvoor geen algemene vrijstelling geldt. Het
Ecologische verbindingszone 1,2 ha Versterken groene verbinding
gaat om soorten uit de volgende soortgroepen en soorten: vogels met jaarrond beschermde nesten, algemene broedvogels, vleermuizen,
das,
steenmarter,
eekhoorn,
levendbarende
hagedis, teunisbloempijlstaart, rivierrombout en vermiljoenkever. Voor deze soortgroepen en soorten zijn de bevindingen, onderbouwingen en vervolgstappen opgenomen. Voor de overige soort(groep)en is beoordeeld dat vervolgstappen niet aan de orde zijn. Voor deze soorten en vrijgestelde soorten geldt wel de algemene zorgplicht.
26
Behouden bosgebied 1,4 ha
3. Natuurvriendelijke versterken.
oevers
(gradiënten)
ontwikkelen
of
Bomencompensatie Wanneer een deel van het bos gekapt zal worden, moet het aantal vierkante meter bos gecompenseerd worden. Deze bomencompensatie mag zowel binnen het plangebied opgelost worden als daar buiten. Indien dit binnen het plangebied gecompenseerd wordt, zal op een bestendige plek plaatsvinden zodat het kan uitgroeien tot een volwassen bos. Dus niet in de vrijwaringszone van de A67. Watercompensatie Voor het aantal vierkante meters oppervlaktewater dat wordt ingeperkt door de ontwikkeling van de Noordoever zal compensatie plaats moeten vinden. Deze watercompensatie mag zowel binnen het plangebied opgelost worden als daar buiten. Voor de ontwikkeling van fase 1 vergt de lange zijde van de
Bomencompensatie Noordoever
Watercompensatie Noordoever fase 1
Noordoever beperkte watercompensatie. Door het verbreden
4.5
van de waterdoorgang, het verwijderen van de strekdam en
Nut en noodzaak van de Noordoever ontwikkeling op de korte
het dempen van de lange kade is er een totale toename van
termijn is gelegen in de opstart van de circulaire economie
16619 m2 wateroppervlakte. Hieruit kan geconcludeerd worden
in Limburg en de mogelijkheid om de productie van biogas
dat de watercompensatie binnen het gebied voor fase 1 wordt
de aanjager te laten zijn voor de vorming van een circulair
opgelost.
cluster. Hieruit ontstaat de ruimtevraag die nodig is voor de
NUT, NO O DZA A K E N SY NE R G I E
gebiedsontwikkeling Noordoever. In fase 2 waar de korte zijde van de Noordoever (snelwegzijde) wordt verlegd en de haven deels wordt gedempt, vergt de
De gebiedsontwikkeling draagt bij aan de volgende belangen:
ontwikkeling aanzienlijke watercompensatie. Deze compensatie
•
Toegevoegde waarde voor bestaande economie
zal gezocht moeten worden buiten het gebied. Een mogelijkheid
−
Tuinbouw
is bijvoorbeeld om een grotere variant van Vierwaarden te
−
Meststoffen cluster
ontwikkelen. Momenteel worden er gesprekken gevoerd met
−
Brandstof voor transport
Rijkswaterstaat over het dempen en verleggen van oevers/ kades.
•
Benutten
vermogen
als
succesfactor
waarmee Venlo zich kan onderscheiden −
27
onderscheidend
Aanwezige gasleiding
Watercompensatie Noordoever fase 2
−
In gebied aanwezige gebruiker (transport)
4.6
−
In de nabijheid aanwezige afnemers van gas (Ruhrgebied,
Op basis van het vlekkenplan in dit ontwikkelperspectief is een
jachthaven is verplaatst. De nieuwe locatie voor de jachthaven is
maar ook tuinders)
eerste globale businesscase opgesteld.
gekoppeld aan de ontwikkeling Vierwaarden. Slimme vervlechting
Beschikbaarheid van lege containers is een goedkope
Uit de globale businesscase van Noordoever komen de volgende
van de planning van de twee ontwikkelingen is noodzakelijk om dit
transportoplossing
conclusies en uitgangspunten:
passend te kunnen maken. Dit kan reden zijn om de ontwikkeling
•
Kades en steigers worden gefinancierd uit (minimaal) een
van Noordoever uit te stellen. Het is echter een gemiste kans
− •
Potentie voor ontwikkelen kennisintensieve economie
BUSINE SSCASE
De Noordoever kan niet volledig worden ontwikkeld totdat de
−
Energieproductie in het algemeen
kostprijs dekkende huur, te betalen door gebruiker(s). Een
om de ontwikkeling van de Noordoever uit te stellen, omdat het
−
Motortechniek voor gebruik van gas als brandstof
alternatieve optie is dat de toekomstige gebruikers deze
gebruik van de Noordoever voor biogasproductie al op korte
−
Meet- en regeltechniek voor opwaarderen reststromen,
infrastructuur zelf betalen.
termijn van toegevoegde waarde kan zijn voor het havengebied
In de begroting is een bedrag van € 2,5 miljoen als kosten voor
en de regio en bovendien een placemaker kan zijn voor Venlo als
het verplaatsen van de jachthaven.
Clean Energy Hub met op termijn een waterstofcluster.
toepassen grondstoffen, productie biogas, CO2-afvangen,
•
meststoffen productie Hierbij is samenwerking met kennisinstituten een noodzaak.
•
Door de Noordoever te ontwikkelen op het gebied van energie en circulair kan worden voortgeborduurd op verschillende stromen
•
De
gebiedsontwikkeling
wordt
gefinancierd
uit
de
grondopbrengsten. Dit zal naar verwachting break-even of een
Waterstof is wellicht pas over tien jaar opportuun is en tegen
licht negatieve exploitatie zijn.
die tijd zullen er meer locatie-ontwikkelingen in de regio zijn die beperkte
een dergelijk cluster zullen willen vestigen. Door nu in te zetten
watercompensatie die kan worden opgevangen in het gebied.
op clean energy in de vorm van biogas (en zelfs biodiesel) kan
De korte zijde van de Noordoever (snelwegzijde) vergt
een basis worden gelegd om te zijner tijdeen onderscheidende
ligt in het concurreren met Duisburg, maar door te kiezen voor
aanzienlijke watercompensatie die gezocht zal moeten worden
locaties te kunnen zijn voor een waterstofcluster. De benodigde
circulaire grondstoffen om complementair aan Duisburg te zijn.
buiten het gebied. Een mogelijkheid is bijvoorbeeld om een
infrastructuur en aanverwante partijen zijn dan immers als in Venlo
Met de uitbreiding van Krefeld bij Duisburg is Venlo geen waardige
grotere variant van Vierwaarden te ontwikkelen. Een andere
gevestigd. Tegen die tijd is er ook meer duidelijk over het tracé
concurrent, waardoor de focus beter verlegd kan worden naar het
mogelijkheid voor watercompensatie kan worden gesitueerd
van de waterstofleiding richting Duitsland. Een tracé langs Venlo is
creëren van een grotere markt voor de aanvoer van reststoffen
ten zuiden van de openbare terminal op de Zuidoever.
kansrijk en door Venlo nu al te positioneren als Clean Energy Hub
Om afhankelijkheden te voorkomen is een gefaseerde
is een tracé langs Venlo bijna vanzelfsprekend.
die al in de omgeving aanwezig zijn. Uit het marktonderzoek is gebleken dat het onderscheidend vermogen van Venlo niet
en afzet van grondstoffen en gassen. Venlo kan zo dienen als
•
•
De
lange
zijde
van
de
Noordoever
vergt
draaischijf tussen Antwerpen, Rotterdam, Zuid-Limburg, Frankrijk
ontwikkeling van de Noordoever mogelijk noodzakelijk omdat
en Duisburg, waarbij aanvoer en doorvoer van laagwaardige
de planning van de Vierwaarden achter loopt op de beoogde
Om nu te kunnen beginnen met de ontwikkeling van de Noordoever
stromen, het opwaarderen van stromen door sorteren en zuiveren,
ontwikkeling van de Noordoever.
dient onderzocht te worden of de jachthaven versneld naar de
het verwerken van gesorteerde stromen in nieuwe grondstoffen
Vierwaarden kan verplaatsen. De Vierwaarden kan dan tezijnertijd
en het toepassen van nieuwe grondstoffen in maakindustrie in
4.7
FASE RING
rondom de nieuwe locatie van de jachthaven worden ontwikkeld.
de omgeving een plek op de Noordoever moeten krijgen. Hierbij
Er zijn twee aanleidingen voor het ontwikkelen van de Noordoever
is de infrastructuur cruciaal, zowel over water als over wegen en
in verschillende fases. De eerste aanleiding is de aanwezigheid
De gemeente Venlo is in het bezit van verschillende gronden op
gasleidingen. Met de gebiedsontwikkeling Noordoever geven we
van de jachthaven en de andere aanleiding is de ontwikkeling van
de Noordoever. Voor een verdere uitbreiding kan de gemeente
deze infrastructuur een krachtige impuls.
waterstof.
extra gronden op de Noordoever aankopen om te ontwikkelen met watergebonden bedrijvigheid.
28
5 ONTWIKKELSTRATEGIE
29
5.1
U I TGA NG S PU N TEN
private samenwerking. We zijn op zoek naar marktpartijen
•
Behoud van voldoende flexibiliteit om in te kunnen spelen op
Met het ontwikkelperspectief zetten we voor de Noordoever
(eindgebruikers) met concrete plannen op het gebied van
ontwikkelingen in een dynamische economische omgeving
een “stip op de horizon” met een ruimtelijk kader op hoofdlijnen
havengebonden en circulaire activiteiten passend in het
binnen de kaders van het ontwikkelperspectief. De flexibiliteit
en een duidelijke functionele keuze voor de circulaire
functioneel profiel in dit ontwikkelperspectief.
zit in de ruimtelijke invulling, de fasering en de rol van de gemeente Venlo in de ontwikkeling en/of exploitatie van de
economie voor grondstoffen en energie. Om het beoogde
Noordoever.
ontwikkelperspectief te kunnen realiseren is een doordachte
In de ontwikkelstrategie zullen de planologische borging,
ontwikkelstrategie nodig waarin we vanuit planologische,
de publiek-private samenwerking en de afstemming op
economische, financiële en maatschappelijke haalbaarheid de
sleuteldossiers met medeoverheden parallel en in samenhang
planologische randvoorwaarden parallel worden uitgezocht
geschetste ambities uitwerken tot een gedragen en uitvoerbaar
moeten worden uitgewerkt.
en stapsgewijs vertaald worden in een definitief plan. Hierbij
inrichtingsplan.
Belangrijke uitgangspunten voor de ontwikkelstrategie zijn:
horen heldere, integrale beslismomenten.
•
Blijvende regie en sturing door de gemeente Venlo op de
•
•
Interactief proces waarin concrete marktkansen en ruimtelijk-
Blijvende focus op de koppeling met de rest van Venlo en in het
Om tot realisatie te kunnen komen zal een aantal zaken
inrichting en programmatische invulling van de Noordoever
bijzonder de revitalisering van de Zuidoever en de ontwikkeling
uitgewerkt en geborgd moeten worden.
om te borgen dat de ontwikkeling meerwaarde creëert en
van een lokale Clean Energy Hub.
De belangrijkste zijn:
aansluit op de gemeentelijke ambities.
•
Een passend planologisch kader om de beoogde ontwikkeling juridisch mogelijk te maken; hieronder valt ook de invulling van de m.e.r.-plicht. De verkeerskundige inpassing van de ontwikkeling is hierbij een belangrijk aandachtspunt.
•
Afstemming met medeoverheden over de planologische haalbaarheid en inpassing van de plannen op hoger schaalniveau. Specifiek gaat het over de ecologische randvoorwaarden met de provincie Limburg als bevoegd gezag, met Rijkswaterstaat en het Waterschap over de hydrologische aspecten in relatie tot landuitbreiding in het stroomvoerend winterbed en met onze partners in de MIRT Vierwaarden over de verplaatsing van de jachthaven en de mogelijkheden voor aanvullende watercompensatie.
•
Eigenaarschap en/of afspraken over de te ontwikkelen gronden in de Noordoever, waarbij mogelijk het gemeentelijke instrumentarium (voorkeursrecht, onteigening) kan worden ingezet.
•
Marktpartijen die de ontwikkeling in samenwerking met ons kunnen realiseren inclusief goede afspraken over de publiek-
30
Sfeerbeeld Noordoever fase 1
5.2
V E RVOLG PROCES IN FAS EN
We doorlopen een ontwikkelproces in drie fasen, waarin de publieke planologische procedure structurerend is voor de stappen en we parallel het private ontwikkelproces (partners, grond en afspraken) uitwerken. Zo borgen we een goede interactie tussen financiële, planologische en economische haalbaarheid en creëren we heldere integrale besluitmomenten waarop participatie mogelijk is. Zo is ook de bestuurlijke en maatschappelijke haalbaarheid geborgd. De programmatische uitgangspunten in dit gebiedsgericht programma en de andere relevante gemeentelijke beleidsdocumenten vormen hierbij ons toetsingskader. De drie fasen zijn: 1. Het vastleggen van de ontwikkelrichting (beleidsmatige borging van het ontwikkelperspectief) 2. Het uitwerken van de ontwikkelrichting en toetsen op haalbaarheid (resulterend in een planologisch kader en een publiek-private samenwerking) 3. Het voorbereiden van de realisatie van fase 1, resulterend in een uitvoeringsplan, een wijziging van het omgevingsplan, de benodigde vergunningen, de grondverwerving/-uitgifte en de contractvorming met de zich vestigende marktpartijen. In het schema hiernaast is de gefaseerde ontwikkelstrategie gevisualiseerd. Hierbij onderscheiden we drie sporen: het procedurele
spoor
(planologische
uitwerking
en
borging),
het governance spoor (afstemming medeoverheden) en het ontwikkelspoor (partnerselectie, afspraken en planvoorbereiding). We lichten de fasen toe.
31
ONTWIKKELPERSPECTIEF
We zitten nu in fase 1, het vastleggen van de ontwikkelrichting.
2. Governance
Het eindpunt van fase 2 is de vaststelling door het College van B&W
In deze fase is op basis van een ruimtelijke, beleidsmatige,
Bij het uitvoeren van het m.e.r. bij het gebiedsgericht
van het gebiedsgericht programma inclusief de m.e.r. met daarin
economische, financiële en markttechnische analyses de
programma zijn hydrologie, ecologie en de mogelijkheden/
verankerd de afspraken over hydrologie, ecologie en jachthaven
beoogde ontwikkelrichting bepaald. Het ontwikkelperspectief
effecten van verplaatsing van de jachthaven belangrijke
en de samenwerkingsovereenkomst met de private partner(s).
Noordoeverhaven geeft invulling aan de ambities uit de
beoordelingskaders.
benodigde
Op basis van het gebiedsprogramma kunnen, indien wenselijk,
Havenvisie, Strategische Visie en Economische Visie. Deze
onderzoeken in het kader van de m.e.r. als inhoudelijke
gemeentelijke instrumenten zoals voorkeursrecht en onteigening
wordt voorgelegd ter besluitvorming aan de gemeenteraad
basis om in gesprek te gaan met Waterschap, Rijkswaterstaat
worden ingezet.
met het verzoek het College van B en W opdracht te geven
en provincie over de mogelijkheden, randvoorwaarden
het ontwikkelperspectief uit te werken tot een gebiedsgericht
en aandachtspunten. Overeenstemming met hen over de
In fase 3 werken we samen met onze ontwikkelpartner(s) de visie
programma conform de Omgevingswet. Bij de totstandkoming
invulling van deze drie grote randvoorwaarden is cruciaal
voor de Noordoever ruimtelijk, technisch en economisch binnen
van het ontwikkelperspectief is afstemming gezocht met
om te kunnen starten met de gebiedsontwikkeling.
de kaders van het programma uit tot een concreet ontwikkelplan
We
gebruiken
de
voor de eerste fase met ruimtelijk ontwerp, grondexploitatie en
medeoverheden en marktpartijen om onze ideeën aan te 3. Marktconsultatie/partnerselectie
scherpen en te verrijken.
Op
we
wijziging van het omgevingsplan, op basis waarvan politieke
het
marktpartijen uit om met ons mee te denken over de
besluitvorming kan plaatsvinden en waarop zienswijzen kunnen
ontwikkelperspectief, gaan we in fase 2 dieper in op de
uitwerking van de gebiedsontwikkeling op de Noordoever.
worden ingediend. Op basis van het ontwikkelplan en de wijziging
haalbaarheid en uitvoerbaarheid van het ontwikkelperspectief
Conform het Didam-arrest doorlopen we hier een transparant
van het omgevingsplan kunnen de benodigde vergunningen
door op de drie sporen parallel de volgende zaken uit te voeren:
en openbaar proces dat uiteindelijk moet resulteren in
worden
een samenwerkingsovereenkomst op basis waarvan in