Samenspel Velsen

Hoe ging het referendum in zijn werk? De bewoners konden tot 7 januari hun stem uitbrengen. Ieder huishouden kreeg daarvoor een brief met een unieke code. “Dat werkte prima”, zegt Patrick. “Wellicht is het een volgende keer handig om de hele stemming online te laten plaatsvinden, maar dat kon nu nog niet.”

En toen? Het college van b en w stelde het ontwerp vast waarbij alle bomen gekapt zouden worden. Hier had de gemeente het formeel bij kunnen houden. Maar het kappen van de bomen leverde veel weerstand op bij de bewoners. De gemeente besloot daarom twee varianten nogmaals aan de bewoners voor te leggen via een straatreferendum. Ofwel de bomen met een korte levensverwachting rooien en de andere bomen laten staan, ofwel alle bomen in de laan rooien en zo de mogelijkheid creëren voor een samenhangende nieuwe laan. “We vonden het belangrijk om de bewoners hier nogmaals bij te betrekken, omdat we nu wellicht een ander beeld konden geven over onze inzet.”

Opbrengst? Het referendum leefde erg, merkte Patrick aan de telefoontjes en e-mails. “Het referendum hielp enorm om de betrokkenheid van de burgers te versterken. Ik ben daarom blij dat we nogmaals bij de bewoners teruggekomen zijn om hen de definitieve keuze voor te leggen. Als gemeente hebben we alles gedaan om bewoners bij de herinrichting te betrekken.” De uitslag is een heldere keuze: de variant voor het behoud van enkele bestaande bomen geniet verreweg de voorkeur. Het college van b en w heeft deze keuze inmiddels vastgesteld.

Hoe pakte het uit? Op een bewonersavond gaf Patrick nogmaals een toelichting op de twee keuzemogelijkheden en de verschillen. “We dachten dat we een simpele overzichtstekening gestuurd hadden van de nieuwe inrichting met de bomen. Maar op deze avond bleek dat onze tekening voor verschillende bewoners niet helemaal duidelijk was. Voor ons is het fijn om de verwachtingen te verhelderen en ons verhaal te houden. Dat is gelukt.”

Aanrader? Wanneer is een straatreferendum een aanrader? “Je doet het als je een keuze hebt tussen twee dingen”, zegt Patrick. “Wij hadden als gemeente echt geen voorkeur voor een van de varianten, want ons eerste doel was een verkeersveilige inrichting van de straat. Dan is het perfect om de keuze aan bewoners te laten.”

ONZINNIG BESLUIT “In de P.C. Hooftlaan laat men drie oude bomen staan op verzoek van de bewoners. Democratisch gezien vast een goed besluit! Over een aantal jaren moeten deze drie overgebleven bomen alsnog gekapt worden. Dan is er weer een kale plek in de straat. Dan hebben dezelfde bewoners weer een probleem. Dit is een voorbeeld van democratische besluitvorming, waarbij de gemeente de oren naar de wensen van de bewoners laat hangen. Maar naar de toekomst bekeken heeft men een onzinnig besluit genomen.” Bewoner

ONLINE KAN ER NU VEEL MEER! Patrick kluste zijn straatreferendum nog zelf in elkaar, maar dat hoeft niet meer. We hebben heel binnenkort de beschikking over veel meer handige online mogelijkheden voor participatie. Van online enquete tot discussie: op ons nieuwe e-participatieplatform kun je dat makkelijk doen. Wethouders gaan er vast naar vragen :) en team communicatie kan je er dan goed bij helpen.

Samenspel – 31

CRITERIA VOOR HET AFWEGEN:

Samenspelen, meer en vaker? Meer en vaker samenspel met bewoners, dat kost tijd (en ook geld). Die is helaas niet oneindig; tijd van bewoners, en die van de organisatie en het bestuur. Daarom is het goed bewuster af te wegen wanneer je meer en vaker bewoners opzoekt en ‘gaat participeren’. De raad stelde de volgende wegingscriteria op.

MEER EN VAKER CONTACT ALS… • • • • •

• • • •

er belangentegenstellingen zijn (conflict) de keuzes een grote impact hebben de keuzes veel mensen raken de besluiten die de gemeente neemt of dingen die je gaat doen, lang doorwerken (lange termijnen) er (nog) keuzes zijn te maken (dat betekent: voorstellen en plannen voorleggen die nog niet af zijn, juist niet wachten op het moment dat ze ‘klaar’ zijn) je expertise of ervaringsdeskundigheid van anderen nodig hebt de opgave complex is het krachtenveld ingewikkeld is je het onderlinge contact tussen bewoners en/of organisaties ermee kunt bevorderen (kortsluiting organiseren en ertussenuit gaan)

• je wilt (of moet) werken aan het vertrouwen in de gemeentelijke organisatie of het bestuur (publieke opinie) • je keuze of uitvoering dichtbij is en de directe leefomgeving van mensen betreft (kan zowel ruimtelijk, sociaal als economisch zijn) • je niet zeker weet of je keuze wel draagvlak heeft (de uitkomst van het proces moet dan natuurlijk ook kunnen zijn: we doen het niet, of anders) • bewoners er duidelijk om vragen om op meer plekken in het proces te kunnen meedoen • je de kracht van de gemeenschap wilt verstevigen (community building)

Samenspel – 32

EN DAN NOG WAT:

MINDER GROOT OPTUIGEN ALS: • het krachtenveld heel simpel, klein of overzichtelijk is (dan kun je gewoon een rondje bellen) • het nauwelijks impact heeft • je niet nieuwsgierig (meer) bent • tijd en geld er niet of niet voldoende zijn • er een crisissituatie is • er wettelijk geen ruimte is (lever de wetstekst erbij waar dat in staat) • het bestuur geen ruimte geeft (bijvoorbeeld doordat daarover afspraken zijn of het bestuur een keuze maakte waar ze niet vanaf wil wijken) (dit kan ook een hogere overheid zijn)

• Je kunt altijd eerder contact zoeken dan je nu doet. • De criteria zijn geen simpel afvinklijstje, maar vragen om een afweging. • Door als gemeente te besluiten tot meer keuze­ ruimte, tijd, geld of zeggenschap, kun je participatie mogelijk maken. Soms is dat een organisatorische afweging, soms een bestuurlijke en soms ook een politieke. • Het krachtenveld verschilt per fase (opgave/kans, voorbereiding, besluit, uitvoering & beheer, evaluatie). In de aanloop naar de volgende fase is er dus steeds opnieuw een afweging te maken. • Als de afweging voor de huidige fase is om participatie minder (groot) op te tuigen of niet in gesprek te gaan, is het des te belangrijker om in een volgende fase (achteraf) open en breed te verantwoorden. • Ingewikkeld of ‘technisch’ is geen reden om parti­ cipatie niet te doen, maar een reden om het zorg­ vuldiger te doen. • ‘Draagvlak creëren’ is een gevaarlijk begrip, omdat het risico bestaat dat je dan slechts de mensen opzoekt die het met je eens zijn en al dan niet onbewust de tegengeluiden niet hoort. Streef liever naar legitimiteit voor keuzes: door de wijsheid van de minderheid, de tegenmacht of ondervertegenwoordigde bewoners of belangen op te zoeken of onder de aandacht te brengen. • Conflict en gedoe zijn vaak een symptoom van democratie. Als je die ziet als een reden voor contact (eropaf), dan getuigt dat van democratische kracht.

Conflicten uit de weg gaan (‘geen gedoe graag’ of ‘zeg dat nog maar niet, dat gaat niet goed vallen..!’), dat kan voor minder democratie zorgen.

Samenspel – 33

verhaal 13

Met een enquête langs de deuren lopen In Velsen-Noord geven wijkbewoners via een enquête aan hoe het groengebied bij de Andreaweg opnieuw wordt ingericht. Ook halen vrijwilligers langs de deuren steekproefsgewijs de wensen van bewoners op. Projectvoorbereider Groen Maikel Plug: “Direct contact maakt het verschil.” Wat was de aanleiding? Tussen de Andreaweg, Rijk de Waalweg en de Wijkerstraatweg in Velsen-Noord zijn vorig jaar 81 populieren gekapt. De afbrekende takken leverden te veel risico’s op. Die bomenkap leidde tot nogal wat rumoer bij bewoners. De gemeente wilde daarom de bewoners bij de nieuwe inrichting en herplanting veel inspraak geven. Wordt het een wandelpark of iets anders? Hoe? Samen met de afdeling communicatie werkte Maikel Plug (projectvoorbereider Groen bij Openbare Werken) een plan uit om zoveel moge-

lijk bewoners te bereiken. Een uitdaging, want er zijn veel verschillende culturen in de wijk. Niet iedereen beheerst de taal voldoende of leest een brief van de gemeente. Bewoners kunnen nu via een korte digitale vragenlijst hun wensen aangeven. Plaatjes geven de mogelijkheden weer: een ruig groengebied of een keurig onderhouden plantsoen? Robuuste beplanting of een moderne en strakke inrichting? Ook gaat de gemeente steekproefsgewijs langs de deuren om deze vragenlijst met de bewoners door te nemen. Daarvoor werkt de gemeente samen met woningbedrijf Velsen uit de Gildenbuurt, die hiervoor vrijwilligers beschikbaar heeft. En dan? Buurtbewoners kunnen via deze enquête ook zichzelf aanmelden als zij hierover met de gemeente in gesprek willen. “Op basis van de uitkomsten maken we een paar schetsontwerpen die we opnieuw met deze buurtbewoners bespreken”, zegt Maikel. “Zo werken we toe naar één ontwerp. Dit gaat dan voor de zomer de formele inspraak in, zodat iedereen hier nog op kan reageren.” De gemeente voert de werkzaamheden eind van

dit jaar uit. Buurtbewoners kunnen hier dan ook zelf actief aan meewerken. Waarom is dit belangrijk? “Het gaat over een vrij groot gebied, dat het aangezicht van Velsen-Noord vormt”, zegt Maikel. “Bij zo’n gebied wil je goed kijken naar de mogelijkheden. We hebben wel kaders waar we ons als gemeente aan moeten houden. Maar voor de rest laten we het over aan de bewoners. Het is heel fijn om dit in samenwerking met bewoners te doen.

GEVAARLIJKE VERKEERSPUNTEN “Als buurtbewoner ben ik twee avonden aangeschoven om te praten over de aanrijding met een auto, waarbij een snorfietser om het leven was gekomen. Dat was op verzoek van de gemeente. Samen met een extern bedrijf en enkele ambtenaren hebben we diverse gevaarlijke verkeerssituaties onder de loep genomen. Dat deden we naar aanleiding van een eerder ingevulde enquête. Het was een nuttige en open dialoog, waarbij diverse opties ook in de praktijk uitgevoerd zijn.” Bewoner

Samenspel – 34

ONGEVRAAGDE LAADPAAL “Er wordt ongevraagd een laadpaal neergezet, die nauwelijks wordt gebruikt. Als je verzoekt om verwijdering omdat hier een kostbare parkeerplek verloren is gegaan, dan zegt de gemeente: we doen het lekker toch. Als je bij de gemeente een verbouwingsplan indient dan ben je aan volstrekte willekeur overgeleverd. Argumenten tellen niet, de ambtenaar in kwestie heeft gewoon een eigen oordeel en er valt niet over aan te tornen.” Bewoner

MAIKEL PLUG:

‘Direct contact maakt het verschil’

Soms zorgt dit voor oponthoud, want het vraagt wel tijd. Maar uiteindelijk realiseren we iets waar bewoners tevreden mee zijn. Dat geeft voldoening.” Hoe pakt het uit? In totaal hebben 537 huishoudens in Velsen-Noord een brief gekregen. Ook worden de bewoners regelmatig op de hoogte gehouden van de voortgang via een nieuwsbrief. Maikel wil de uitslag van de enquête in ieder geval nogmaals voorleggen aan de bewoners op een nieuwe bijeenkomst. Daarbij wil hij drie schetsontwerpen laten zien. Een digitale meting maakt vervolgens zichtbaar welke voorkeur de bewoners hebben uitgesproken. Wat nog meer? Door direct met bewoners in contact te treden kun je soms sneller knelpunten oplossen, vindt Maikel. “In een andere wijk had een bewoner het initiatief genomen om een extra voetbalveldje in te richten. Ik had een mail kunnen sturen met allerlei beperkingen, waarmee de man rekening moest houden. Maar dat lijkt een negatief advies, omdat we dan vooral opsommen wat er niet kan. Dat kan anders uitgelegd worden dan wij bedoelen.” Maikel ging daarom ter plekke kijken en gaf de bewoner tips hoe hij zijn voorstel het beste kon inkleden. “Als hij het op die manier zou doen, kunnen wij het als gemeente gemakkelijk over­ nemen. Als je direct met mensen in contact treedt, dan maak je daarmee het verschil.”

Samenspel – 35

verhaal 14

Geen rechtbankje spelen, maar in gesprek gaan Beroep- en bezwaarschriften vloeien vaak voort uit gebrekkige communicatie. Bij de behandeling van bezwaarschriften in Velsen komen alle partijen bij elkaar om de overwegingen toe te lichten, adviezen te geven en vooral om te luisteren. Het resultaat: bezwaarmakers gaan vaak met nieuwe aan­ knopingspunten de deur uit. Wat is de aanpak bij de behandeling van bezwaar? Op de hoorzittingen worden zowel bezwaren voor uitkeringen en Wmo als voor vergunningen en dergelijke behandeld. De behandelend ambtenaar van Algemene Zaken nodigt hiervoor niet alleen de bezwaarmakers uit, maar ook de afdeling die verantwoordelijk is voor het besluit. Het doel is een open dialoog tussen de gemeente en de bezwaarmakers om toelichtingen te geven en direct op elkaar te reageren. Bijzonder? “De Velsense aanpak is behoorlijk zeldzaam”, zegt Pieter de Goede, externe voorzitter bij de hoorzittingen. “De meeste gemeenten hebben een externe hoor- en advies-

Samenspel – 36

commissie, die vaak geneigd zijn om rechtbankje te spelen. De partijen gaan zich vaak formeler gedragen. Velsen behandelt de zaken intern, met mij als externe voorzitter. Ik heb daarbij een technische rol, leid het gesprek en heb al mijn antennes aanstaan. Soms is het al voldoende om het probleem te verhelderen of een besluit uit te leggen.” Hoe pakt het uit? “Het is een prettige en effectieve manier om direct in contact te komen met alle betrokkenen”, vindt Pieter de Goede. “De betrokkenen gaan op een informele manier met elkaar in gesprek. We vragen wat er nog meer speelt en hoe het in de toekomst verder gaat. Het werkt goed om mensen echt hun verhaal te laten doen. De ambtenaren zijn bereid om te luisteren en hebben niet het gevoel dat ze hun besluit moeten verdedigen. Dat geeft een merkbaar gevoel van ontspanning.” Wat vindt een van de collega’s ervan? Elvin Kuijl (consulent Werk, Inkomen en Zorg) is regelmatig aanwezig bij de hoorzittingen, omdat hij namens zijn afdeling ook de juridische beoordelingen doet. Hij noemt de zittingen interessant en uitdagend. “We hebben te maken met wet- en regelgeving, het belang van het college én het belang van de klant. Dat kan ingewikkeld zijn. Samen kijken we of er een goed besluit genomen is. En zo niet, dan kijken we naar andere oplossingen voor de klant.

Het is een van de leukste onderdelen van mijn functie.” Succesfactor? “De setting maakt het grote verschil”, zegt Pieter de Goede. “Je hoeft als medewerker niet meteen het antwoord te weten op de vraag, maar je mag ook iets

uitzoeken. Ook is het belangrijk hoe je communiceert, zowel de woorden als je non-verbale reacties. Als je vaak zucht of zegt ‘ik zeg het nog maar een keer’, dan roept dat een tegenreactie op bij de andere aanwezigen.” Het draait allemaal om luisteren en empathie tonen. “De bezwaarmakers zitten vaak in een beperkte situatie die ze niet kunnen veranderen. Dat betekent dat we ons echt dienen te verdiepen in wat deze persoon wil zeggen. Waarom is de irritatie zo hoog opgelopen? Waarom zegt de bezwaarmaker tien keer hetzelfde? We geven hen onverdeelde aandacht.” Resultaat? “De bezwaarmakers hebben vaak het idee dat ze gehoord zijn”, zegt Pieter. “Sommige beschikkingen klinken voor de mensen als abracadabra of zijn onlogisch opgeschreven. Na een toelichting is er vaak meer begrip voor het besluit. Soms trekken ze hun bezwaar in als ze de reden van het besluit beter begrijpen.” Nog een winstpunt: alle aangeschoven personen denken mee om een oplossing te vinden voor de problemen. Dat kan ook een doorverwijzing zijn, een tip voor een aanvraag bij een fonds of het advies om aan te kloppen bij de bedrijfsarts. “Ook als we het bezwaar ongegrond verklaren, gaan ze met een nieuw perspectief de deur uit”, zegt Pieter. “We zien dat daarmee het vertrouwen terugkeert in de gemeente.”

PIETER DE GOEDE:

‘Het probleem van bezwaarmakers verhelderen is vaak al genoeg’

HEFFING VOOR GARAGEBOXEN “Enkele jaren geleden moesten wij ineens afval­ waterheffing gaan betalen over de garageboxen. Als de boxen op dezelfde kavel staan als het woonhuis wordt geen extra heffing geheven. Gesprekken en toezeggingen van de wethouder hebben niets opgeleverd om deze oneerlijke situatie op te lossen. Gewoon niks doen, lijkt dan het devies van de gemeente. Dan haken de bewoners wel af.” Bewoner

HELDERE INFORMATIE “De asfaltering van de Zeeweg/Heerenduinweg en de aanleg van de rotonde werd via de lokale bladen helder aangekondigd en toegelicht. Voor de direct betrokken bewoners werd een informatieavond gehouden met ruime gelegenheid voor vragen en inspraak. Tijdens de werkzaamheden was ook contact en gelegenheid voor inspraak. Zeer goed gedaan.” Bewoner

Samenspel – 37

AFSCHEIDSCOLUMN MICHIEL PIJPERS

Call cousin Vinnie Toen ik 10 jaar was, speelde ik computerspellen. Drie spellen speelde ik erg graag: Rollercoaster Tycoon, Need for Speed en SimCity 3000 – vroeger hadden computerspellen gewoon begrijpelijke namen. Na de middelbare school moest ik een studiekeuze maken. Bij de open dag van Ruimtelijke Ordening stonden computers met SimCity. Dat herkende ik direct, dus ben ik dat maar gaan studeren. Dit natuurlijk mede gelet op het feit dat er weinig vraag is naar pretparkdirecteuren en ik ook bijzonder slecht ben in autorijden (iedereen die me wel eens heeft zien rijden in mijn rode racemonster kan dat beamen). Ik beken: het spel SimCity heeft mij gevormd in de manier hoe ik uitvoering geef aan ruimtelijke ordening. Het spel leert je dat je bijvoorbeeld geen woningen bouwt op een industrieterrein. Dat is ongezond voor de mensen, waardoor je weer meer geld kwijt bent aan medische kosten. Door de alleszeggende smileys die direct in beeld verschijnen – in dit geval van een ziek poppetje – weet je direct dat dit niet de bedoeling is. Een ander voorbeeld is dat je leert

hoe verkeersstromen werken. Het is bijvoorbeeld funest om één van de twee wegen over een kanaal te leggen. Je leert ook om met adviseurs en bewoners om te gaan. Te pas en te onpas poppen er schermpjes op waarin wordt gevraagd om bijvoorbeeld geld voor het bouwen van een bibliotheek, het ver­hogen van de lonen van bus­chauffeurs om een staking te voorkomen of het instellen van een volledig rookverbod. Het is natuurlijk het makkelijkst om met alle adviezen en verzoeken in te stemmen. Het resultaat, zo heb ik geleerd toen ik de populaire burgemeester wilde uithangen, is dat nog steeds niet iedereen gelukkig te maken is, maar de stad wel failliet gaat. Algemeen belang, oftewel maatschappelijk welzijn, vraagt om keuzes. Ook wij van de gemeente proberen te kijken naar álle aspecten van plannen en projecten – het algemeen belang immers – en vaak doen we dat best goed. Maar soms kijken we onvoldoende op op-ploppende schermpjes. Dan blijven we in onze eigen ‘gemeentebubbel’. Buiten die bubbel zitten de zaken soms heel anders. In Amsterdam Nieuw-West ging ik

Samenspel – 38

onlangs huis-aan-huis om te vragen aan mensen wat ze vonden van de herstructurering van hun wijk. Vrijwel iedereen was positief of onverschillig. Dit terwijl het ook sloop van hun eigen huis betekende. Heel verassend voor mij, omdat ik tot dan toe alleen maar negatieve signalen had gehoord en er veel ophef was ontstaan tijdens de inspraakavonden.

‘Soms kijken we onvoldoende op op-ploppende schermpjes. Dan blijven we in onze eigen ‘gemeentebubbel’.’

Ook wij moeten dus blijven denken aan het algemeen belang én aan de 90% van de in­ woners die onverschillig staat tegenover de gemeente. Mensen die vooral willen dat ze zo min mogelijk belasting hoeven te betalen en het geld zo nuttig mogelijk wordt ingezet. Af en toe aanbellen helpt.

P.S. SimCity is natuurlijk al een beetje een oud spel, maar beter dan de nieuwe versies. Koop het via www.gog.com/ game/simcity_3000 Het leert je razendsnel wat nu eigenlijk ‘goede ruimtelijke ordening’ is.

In het spel SimCity kan je een cheatcode gebruiken. Als je ‘call cousin vinnie’ intypt, plopt er een schermpje op met je neefje Vinnie. Hij helpt je dan financieel uit de brand. Zo lang deze code nog niet in het echt werkt (ik probeer het nog regelmatig, maar zelfs in Excel werkt het niet) raad ik aan om de participatie zorg­ vuldig te doen en altijd te werken aan het algemeen belang en maatschappelijk welzijn. En daarvoor moet je regelmatig even uit je bubbel stappen. En wat dit alles met samenspel te maken heeft? Geen idee. Ik speelde SimCity altijd in singleplayer mode.

Michiel Pijpers was tot vorige maand verantwoordelijk voor allerlei ruimtelijke projecten én de invoering van de omgevingswet in Velsen.

Samenspel – 39

VEELGEBRUIKTE WOORDEN

Goede woorden gebruiken We gebruiken veel verschillende termen door elkaar, die allemaal net weer iets anders betekenen. Hieronder wat veelgebruikte woorden in deze uitgave. • Samenspel: samenwerking met burgers en andere belanghebbenden als organisatie en bestuur met als doel: - het collectieve verstand benutten van iedereen, - passende zeggenschap voor bewoners en - samen uitvoeren en zorg dragen. • Participatie: inbreng en invloed organiseren van en voor alle relevante belanghebbenden, betrokkenen en belangstellenden in een voorspelbaar proces. Door een doordacht ontwerp met heldere verwachtingen en spelregels, waarbij je onderscheid maakt tussen groepen in de mate waarin ze op welk moment invloed hebben. En door te improviseren als de omstandigheden daarom vragen. De interactie met en in de gemeenschap staat centraal. • Dienstverlening: het op een optimale manier leveren van een goed ‘gemeentelijk product’ of een gemeentelijke dienst. De transactie met het individu staat centraal. • Democratische kwaliteit: het beoordelen van het proces en werkvormen door te kijken door de democratische bril, waarin de criteria zitten: - inclusie en diversiteit - transparantie - deliberatie (wegen van argumenten en behoeftes) - benodigde vaardigheden - efficiency (tijds- en geldinvestering van met name bewoners) en - zeggenschapsverdeling.

• Consent: besluit nemen op basis van gelijkwaardigheid, waarbij je géén besluit neemt wanneer er nog zwaarwegende, beargumenteerde bezwaren tegen bestaan. Een bezwaar is geen veto, maar de start van het gesprek. • Passend organiseren (ook wel: opgave-gestuurd, integraal of meervoudig organiseren): een werkwijze afspreken die het beste past bij wat er in de gemeenschap nodig is. De opgave is bepalend voor hoe je het aanpakt of hoe je werkt. Het doel is: voorkómen van hiaten, blinde vlekken en onbedoelde negatieve effecten van sectoraal beleid op andere domeinen. Je kunt dus sectoraal werken, gebiedsgericht, projectmatig, programmatisch, met een sociale onderneming, een overheids-N.V., een lokaal fonds of nog andere vormen van organiseren of mengvormen hiervan. Binnen Velsen werken we veel sectoraal en projectmatig en starten we met programmatisch en gebiedsgericht organiseren. -S  ectoraal: Bij enkelvoudige opgaven die vragen om vakmanschap en specialistische kennis. Voor een goede kwaliteit van beleid en uitvoering zijn vakmanschap en specialisatie onontbeerlijk. Wanneer problemen enkelvoudige oorzaken hebben, kunnen ze juist prima sectoraal opgelost worden door vakmensen. -P  rojectmatig: Een project is een tijdelijk samenwerkingsverband van mensen, gericht op een concreet resultaat, helder in fases opgedeeld en binnen een beperkte tijd en financiële ruimte.

-P  rogrammatisch: Een programma is een verzameling van tijdelijke inspanningen (projecten, routines en improvisaties) om meerdere, unieke doelen te bereiken die zonder deze coördinatie niet uitgevoerd kunnen worden. -G  ebiedsgericht: Bij gebiedsspecifieke opgaven. De bewoners en de karakteristieken van het gebied en de daar aanwezige structuren, initiatieven en activiteiten vormen het vertrekpunt.

Samenspel – 40

Door de democratische bril kijken

Over grenzen heen werken

Samenspel gaat niet om hip en nieuw, maar om passend en democratischer organiseren. Om te kijken of we het een beetje democratisch doen, en waar dat beter kan, kijk je door de democratische bril.

We kunnen in deze dingen beter worden. Zinvol voor onze interne samenwerking, en voorwaardelijk voor die met ‘buiten’.

Je let dan op de volgende criteria: > Inclusie en diversiteit: wie kan er allemaal meedoen? Wat doe je om mensen (iedereen) actief te betrekken of melden ze zichzelf aan? Wat moeten mensen kunnen om deel te nemen? Wat maakt het laagdrempelig? Worden er ook bijzondere groepen bereikt, zoals niet-vertegenwoordigde, afzijdige of boze bewoners? > Deliberatie en argumentatie: maken we gebruik van ieders wijsheid en ervaring, ook als dat bijvoorbeeld ervaringsdeskundigheid is? Zijn we het eens over de kern van de zaak? > Transparantie: is het voor belanghebbenden, betrokkenen en belangstellenden duidelijk wanneer en door wie en waar de belangrijke keuzes worden gemaakt? > Efficiency: hoeveel tijd, geld en energie vraagt het – en dan vooral van bewoners? > Democratische vaardigheden: wat moet je kunnen om mee te doen? Of aardigheid in hebben? Rusten we deelnemers goed toe om mee te doen? Is iedereen in staat om verantwoordelijkheid te dragen voor het gezamenlijke besluit en de uitvoering ervan? > Zeggenschap: wie bepaalt waar we het over hebben? Wie bepaalt de kwaliteit? Zijn de ‘checks & balances’ op orde? Wie ziet waarop toe? (Hoe) gaat verantwoordelijkheid samen met zeggenschap? Worden besluiten dicht(er) bij de belanghebbenden genomen? Wie bepaalt wie waarop invloed heeft?

•R  uimte maken voor effectief samenwerken over grenzen heen. •M  omenten en routines creëren om een doorlopend, eenvoudig gesprek te voeren over wat er aan de hand is en wat we dan kunnen doen. Eenvoudig is niet altijd makkelijk. •H  et nieuwe gewoon maken, door in onze formats, manier van beleid maken, begroten en informatie delen. Dat doen we niet door slechts sectoraal te werken, maar ook, waar dat handig is, van programmatisch en gebiedsgericht werken en daarmee onze organisatorische keuzemogelijk­ heden vergroten en vanzelfsprekend maken. •W  ijze besluiten nemen waar iedereen mee kan leven.

Samenspel – 41

Jezelf uitspreken als dat nodig is

Spreek je uit. Zet je wijsheid in. Denk mee, juist ook als je grote bedenkingen hebt. En schuurt het ergens? Bij conflict niet opschalen, maar opbellen :)

Samenspel – 42

Tweedelijns bij communicatie Samenspel is ‘gebakken’ van communicatie. Een beetje lekker communiceren, hoort erbij als ambtenaar en dat gaat de meesten goed af. Dan is communicatie een doodgewone competentie. Maar soms vraagt het samenspel om meer expertise over hoe je dat nu goed doet. Met wie op welk moment en in welke vorm? Zeker bij thema’s met grote maatschappelijke impact en als de politiek erbovenop zit, moet je niet zo maar wat doen, maar je proces goed door­denken. Dan krab je je wellicht achter de oren over vragen als: • ik ga in een straat aan de slag met de openbare ruimte; kan ik een kleine peiling doen onder bewoners? • ik ga aan de slag met een nieuwe beleidsnota of visie. Hoe pak ik het aan als ik zo snel mogelijk ‘naar buiten’ wil? • er zijn zo veel verschillende belangen binnen mijn opgave, ik weet niet meer hoe ik daar chocola van kan maken • de wethouder wil ‘meer participatie’ maar ik heb geen idee waar ik moet beginnen... • hoe zorg ik ervoor dat we bewoners passend invloed geven? • hoe voorkom ik dat ik als ambtenaar trekker wordt van bewonersinitatief?

• ik twijfel of mijn tekst wel duidelijk genoeg is. Hoe kan ik dat checken? • ik wil een animatie laten maken voor mijn verhaal, wie kan dat? • er wordt op Facebook veel gepraat over mijn project, en zeker niet alleen maar positief... wat nu? • er kwam niemand op de bewonersavond, en dat zit me niet lekker want mensen vinden er vast wel iets van; hoe ga ik verder? • ik ga voor het eerst met deze mensen in gesprek, maar er zit hier natuurlijk een hele geschiedenis; wat kan ik doen om dat recht te doen? Heb je een of meer van dit soort vragen? Dan kun je de vakmensen van het team communicatie erbij halen! Vaak kunnen zij je (verder) op weg helpen. Met hulpmiddelen, trainingen, begeleiding van Factor C-processen, een paar creatieve contact­ personen, media-overzichten of gewoon een goed advies.

CONTACT Je kunt het team communicatie vinden in gebouw B (kamers B.010 tot en met B 0.13), bel met 7227 of mail naar communicatie@velsen.nl.

Samenspel – 43

Samenspel in het kort Hier streven we naar: 1. Meer en beter benutten van het collectieve verstand van Velsen. In de gemeenschap én in het gemeentehuis 2. Meer zeggenschap voor bewoners: over wat er speelt, hoe je dat zou kunnen aanpakken, wie dat doet en wanneer het goed is. 3. Vaker samen uitvoeren van plannen en projecten en samen zorgdragen voor resultaat.