E19 Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 7

Datum vergadering

15-02-2022

Ambtenaar

E. Satoer

Zaaknummer

17489-2022

Telefoonnr.

06 54721692

Portefeuillehouder(s)

F. Bal

E-mailadres

esatoer@velsen.nl

Bijlagen

1

Onderwerp: Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020

Geachte leden van de raad, In de bijlage treft u de Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020 aan. Zodra de Omgevingswet in werking treedt, maken de kaders voor duurzaamheid onderdeel uit van de Omgevingsvisie. En van de daaruit voortvloeiende gebiedsvisies en beleidsprogramma’s. Voorheen stelde de gemeente Velsen de duurzaamheidskaders vast in het Milieubeleidsplan. Het huidige Milieubeleidsplan blijft van kracht tot de Omgevingsvisie dit plan definitief vervangt. Dit maakt de evaluatie van het Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020 extra belangrijk. Het vormt een bouwsteen voor de Omgevingsvisie. De evaluatie bevat een terugblik én aanbevelingen voor het duurzaamheidsbeleid in de toekomst. Wij nemen deze aanbevelingen mee als bouwstenen voor de Omgevingsvisie. U heeft in 2021 een koersdocument vastgesteld voor de voorbereiding van de Omgevingsvisie. Het komende jaar werken wij het koersdocument uit in de Omgevingsvisie. Terugblik Verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in Velsen, dat was de centrale doelstelling van het Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020. Het plan biedt een kader voor het behalen van de doelstellingen uit het Klimaatprogramma “Velsen, Stad van Zon, Zee en Wind”. En een kader voor het realiseren van de ‘vergezichten’ uit de Visie op Velsen 2050. De ambitie hierin is de ontwikkeling van een kennisintensieve en duurzame economie in Velsen.

In de Strategische Agenda 2020 vertaalden we dit in de prioriteit ‘Er zit energie in Velsen!’ Duurzaamheid speelt een grote rol binnen zowel de Visie op Velsen 2050 als de Strategische agenda 2020. Het huidige Milieubeleidsplan blijft gelden tot de Omgevingswet er is met de nieuwe Omgevingsvisie. Projecten en activiteiten in het Milieubeleidsplan lopen door of zijn vernieuwd. Het duurzaamheidskader voor energie hierin is het landelijk Klimaatakkoord (55% CO2 reductie in 2030) en het Lokaal Klimaatakkoord. Voor andere beleidsvelden binnen het Milieubeleidsplan handelen we naar de actuele stand van zaken van regelgeving en gemeentelijk beleid. Dit geldt voor klimaatadaptatie, afval, luchtkwaliteit, bodem en mobiliteit. Resultaten We kijken terug op succesvolle projecten uit het Milieubeleidsplan 2015-2020. Uit de evaluatie blijkt onder meer:

GEMEENTE VELSEN •

• • • •

Er ligt een structureel plan voor verduurzaming van gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte. Met kostenanalyse, uitwerking naar meerjarig onderhoudsprogramma, zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen en verdere investeringen in duurzame openbare verlichting. Opschaling van GreenBiz op bedrijventerreinen, deelname van meer bedrijven, energiescans, afvalscans en meer subsidieaanvragen duurzame energie. Succesvolle zonnepanelenacties voor particuliere woningeigenaren. Green deal Zorg: in Velsen hebben ViVa! Zorggroep, Hartekamp Groep en Zorgbalans de doelstellingen ondertekend. Windparken: behaald is dat de gerealiseerde windturbines op land jaarlijks meer stroom leveren dan de huishoudens in Velsen gebruiken.

Aandachtspunt vanuit de evaluatie is het warmtenet IJmond. Dit betreft een project van een langere adem.

•

Warmtenet IJmond. Er is nog geen warmtenet gerealiseerd. Gemeente heeft een regierol. In 2021 is de Transitievisie warmte vastgesteld door de gemeenteraad en het plan beschrijft hoe tot 2050 stapsgewijs ruim 30.000 gebouwen aardgasvrij worden gemaakt. De volgende stap is het per wijk opstellen van een Wijkuitvoeringsplan. In dit Wijkuitvoeringsplan wordt in detail uitgewerkt hoe de warmtetransitie in de wijk verloopt en vormt het de basis voor de daadwerkelijke uitvoering.

Meer ambitie De doelstelling voor klimaat en energie is een reductie van 55% CO2 in 2030. In de uitvoering koersen we zelfs op een reductie van 60%. We zien toenemende urgentie voor het tegengaan van klimaatverandering in combinatie met een veranderend en intensiverend beleid. Dit zien we straks ook terug in de Omgevingswet. Milieu- en klimaatbeleid heeft inmiddels een veel hogere maatschappelijke urgentie dan in 2014, bij het opstellen van het Milieubeleidsplan. De samenleving accepteert en – sterker nog - verlangt nu dat milieu- en klimaatbeleid alle hoeken en gaten van het gemeentelijke werkveld raakt. Dat vraagt om een integrale benadering die vorm zal krijgen in de Omgevingsvisie van de gemeente. Aanbevelingen bouwstenen Omgevingsvisie Op grond van de evaluatie Milieubeleidsplan zijn aanbevelingen geformuleerd voor bouwstenen van de Omgevingsvisie en omgevingsplan. De bouwstenen die worden genoemd zijn: de Regionale Energie Strategie (RES), de Transitievisie Warmte, de Cluster Energie Strategie NZKG en het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit en Beleidskader VTH Milieu. GreenBiz IJmond en IJmond Bereikbaar zijn belangrijk voor de versnelling van het klimaatprogramma. Zij dragen bij aan de energietransitie, Co2 reductie en aan een circulaire economie. De evaluatie is geschikt om te gebruiken voor de ontwikkeling van toekomstig beleid.

Op dit vlak sluit het aan bij het rapport “Duurzaamheidsbeleid gemeente Velsen” (Rekenkamerrapport december 2020). De aanbevelingen richten zich op integratie van milieu- en klimaatdoelstellingen binnen alle werkvelden van de gemeente. De aanbevelingen leggen ook nadruk op het eenduidig meetbaar maken van doelstellingen. Wij nemen de aanbevelingen mee als bouwstenen voor de Omgevingsvisie.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

Evaluatie Milieubeleidsplan 2015-2020

Opdrachtgever: Projectleider: Datum: Versie: Status:

Gemeente Velsen Eddy Satoer, ODIJ 4 februari 2022 3 Definitief

1. Inhoud Inhoud ..................................................................................................................................................... 1 Aanleiding ................................................................................................................................................ 2 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 2 1.

Samenvatting evaluatie van het milieubeleidsplan .................................................................... 3

2.

Ontwikkeling Anno 2021 ............................................................................................................. 7 2.1

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed .............................................................................. 7

2.2

Gezondheid in relatie tot luchtkwaliteit.................................................................................. 8

2.3

Verduurzamen bedrijventerreinen ......................................................................................... 9

2.4

Mobiliteit-IJmond bereikbaar................................................................................................ 10

2.5

Circulaire economie............................................................................................................... 11

2.6

Bodem / ondergrond ............................................................................................................. 15

2.7

Omgevingswet ....................................................................................................................... 15

2.6

Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) ..................................................................... 17

3.

Aanbevelingen voor Omgevingsvisie 2021 en verder ............................................................... 26

4.

Bijlage: Evaluatie van de projecten ........................................................................................... 33 4.1

Energie ................................................................................................................................... 33

4.2

Klimaatadaptatie ................................................................................................................... 45

4.3

Afval als circulaire economie ................................................................................................. 47

4.4

Leefomgeving ........................................................................................................................ 48

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 1

Aanleiding Door de komst van de Omgevingswet maken de kaders voor duurzaamheid in de toekomst onderdeel uit van de Omgevingsvisie en de daaruit voortvloeiende gebiedsvisies en beleidsprogramma’s. Voorheen stelde de gemeente Velsen de duurzaamheidskaders vast in het Milieubeleidsplan. De Omgevingsvisie is inmiddels in voorbereiding en 2021 is een transitiejaar. Het huidige milieubeleidsplan blijft van kracht tot de Omgevingsvisie het beleidsplan definitief vervangt. Dat laatste geldt niet alleen voor het milieubeleidsplan, maar bijvoorbeeld ook voor de woonvisie, de economische agenda, het groenstructuurplan, de structuurvisie enzovoort. Vooruitlopend op de Omgevingsvisie zijn belangrijke keuzes en dilemma’s aan de raad voorgelegd in het Koersdocument Omgevingsvisie (mei 2021), waarin nieuwe kaders voor duurzaamheid zijn benoemd. In dit document vindt u een evaluatie van het Milieubeleidsplan 2015-2020 voor een terugblik en nadere aanbevelingen voor het duurzaamheidsbeleid in de toekomst. Deze aanbevelingen worden als aanvullende bouwstenen bij de voorbereiding van de Omgevingsvisie en omgevingsplan meegenomen waaronder ook actuele omgevingsbeleidsontwikkelingen, zoals de Regionale Energie Strategie (RES), de Transitievisie Warmte, het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit en Beleidskader VTH Milieu.

Door al deze ontwikkelingen is er in deze evaluatie Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020 ook ruimte gegeven aan de wettelijke taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd omdat ook daar duurzaamheid meer aan belang toeneemt. De evaluatie is daarmee een mix van een terugblik op het milieubeleidsplan, een schets van waar we nu staan, en een vooruitblik op de verdere route naar de Omgevingsvisie en Omgevingsplan.

Leeswijzer o

In hoofdstuk 1 leest u de uitgangspunten van destijds en beoogde resultaten van het Milieubeleidsplan (MBP) Velsen 2015-2020. Het Energieakkoord was één van de centrale pijlers onder het milieubeleidsplan

o

Inmiddels is het Energieakkoord opgegaan in het Klimaatakkoord wat een verbreding, verdieping en aanscherping van doelen met zich mee heeft gebracht. Hoofdstuk 2 gaat in op deze ontwikkelingen anno 2021.

o

Projecten en activiteiten die voorheen werden opgenomen in een milieubeleidsplan gaan deel uitmaken van de Omgevingsvisie en Omgevingsplan. Hoofdstuk 3 biedt een blik op de ontwikkelingen en aanbevelingen voor Omgevingsvisie en Omgevingsplan gemeente Velsen.

o

Hoofstuk 4 bevat de verantwoording op het niveau van de projecten en activiteiten zoals opgenomen in het milieubeleidsplan 2015-2020.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 2

1. Samenvatting evaluatie van het milieubeleidsplan Op 26 november 2015 heeft de gemeenteraad van Velsen ingestemd met het Milieubeleidsplan 2015-2020. In het uitvoeringsprogramma van het Milieubeleidsplan worden verschillende projecten en activiteiten beschreven die bijdragen aan de doelstellingen van het coalitieakkoord 2014-2018 “Samen verder bouwen aan Velsen” en er toe moeten leiden dat Velsen een klimaatneutrale gemeente wil zijn voor wat betreft het energieverbruik van de huishoudens. Het college wil hiermee bereiken dat de ambities van het Energieakkoord worden gerealiseerd en de woonlasten van particulieren en huurders door lagere energiekosten worden verminderd. In het Milieubeleidsplan Velsen 2015-2020 is de centrale doelstelling: Verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in Velsen. Beleidskader Het Milieubeleidsplan biedt een kader voor, en een bijdrage aan het behalen van de doelstellingen vanuit het Klimaatprogramma “Velsen, Stad van Zon, Zee en Wind” en de Visie op Velsen 2025, beide uit 2011, waarin sterk ingezet wordt op de ontwikkeling van een kennisintensieve en duurzame economie in Velsen. In de Strategische Agenda 2013-2016 is dit vertaald in de prioriteit ‘Er zit Energie in Velsen!’ Duurzaamheid speelt een grote rol binnen zowel de visie als de strategische agenda.

Het Milieubeleidsplan biedt hiervoor een kader en is een integraal document voor aanpalende beleidsvelden. Het laat de raakvlakken en verbindingen tussen de thema’s zien. Resultaten De rekenkamercommissie Velsen heeft het rapport “Duurzaamheidsbeleid gemeente Velsen” (december 2020) laten opstellen waarin, onder meer, het Milieubeleidsplan beoordeeld wordt op het gevoerde beleid, de doelmatigheid en doeltreffendheid ervan en of de gemeenteraad voldoende haar kaderstellende en controlerende rol heeft kunnen vervullen. Dit rapport levert een waardevolle analyse, waarbij ook bedacht moet worden dat het Milieubeleidsplan is opgesteld in 2014 en hoofdzakelijk uitvoering geeft aan het Energieakkoord. Het rapport “Duurzaamheidsbeleid gemeente Velsen” uit 2020 heeft onder meer het Klimaatakkoord als referentiekader, dat is een breder en dieper beleidsveld dan het Energieakkoord en de grondslagen van het Milieubeleidsplan (MBP) is geweest. In de kern zijn de ambitieniveau’s van het MBP in lijn met de nationale doelen, maar in het bereiken van resultaten blijft het achter.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 3

De belangrijkste bevindingen uit het rapport “Duurzaamheidsbeleid gemeente Velsen” is als eerste dat de meetbaarheid en het ambitieniveau van de doelen verschilt per thema van het MBP, zijnde energie, afval als circulaire economie, klimaatadaptatie, leefomgeving en mobiliteit. Ten tweede is dat de beleidsdoelen op het gebied van duurzaamheid versnipperd aanwezig zijn binnen de gemeentelijke beleidsdocumenten. Ten derde is dat voor niet alle doelen van thema’s van het MBP beoordeeld kan worden of deze in lijn zijn met de nationale doelen. Energie en afval doelstellingen zijn (inmiddels verouderd) in lijn met de nationale doelen. Voor klimaatadaptatie, mobiliteit en leefomgeving is dit niet goed te beoordelen doordat de doelstellingen niet voldoende meetbaar zijn geformuleerd. En ten vierde is dat er vanuit duurzaamheid (in bredere zin) geen witte vlekken aanwijsbaar zijn. Biodiversiteit is niet benoemd (groenstructuurplan 2019) even als Duurzaam inkopen (ODIJ: aanvullend vanaf 2023, circulair inkopen). De schrijvers van het rapport hebben de indruk dat in gemeente Velsen, in vergelijking met andere gemeenten, geen grote witte vlekken zijn. Zonder nu op de (voor de hand liggende) oorzaken in te gaan die tot deze bevindingen hebben geleid is de aanbeveling die hieruit te destilleren is helder:

o

Formuleer het duurzaamheidsbeleid en de doelen van de activiteiten die daaruit voortkomen meer meetbaar en breng deze in relatie tot de ambities (voor wat binnen de invloedssfeer ligt van de gemeente).

o

Integreer, voor overzichtelijkheid en controleerbaarheid en doelmatigheid, de gemeentelijke beleidsdoelen voor duurzaamheid in één document.

Het is de uitdaging aan de gemeente om samen met de diverse partners deze slagen te maken in de komende Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. In de verdere analyse van het rapport “Duurzaamheidsbeleid gemeente Velsen” komen de nieuwe onderwerpen vanuit de Energietransitie naar voren en hebben minder betrekking op een evaluatie van het MBP maar zijn meer gericht op de nieuwe ontwikkelingen. Kijken we naar de ontwikkelingen op dit moment op de speelvelden waar ODIJ zich beweegt, hoofdstuk 2, dan zien we een versnelling en verbreding optreden voor met name de energietransitie, wat mede gedragen wordt door het meer brede maatschappelijk besef dat het klimaat echt verandert en schade veroorzaakt. Overigens benadrukt dit de noodzaak tot het integratie van beleid en gemeentelijke beleidsdoelen in één document. Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 4

De wens is om per project van het MBP aan te geven of deze is gehaald en wat de bijdrage is aan de gemeentelijke ambities. Eigenlijk kan dat niet. De ambities zijn vaak een stip aan de horizon, en hebben een aanjagend karakter en minder hoe de ambities bereikt kunnen worden. De projecten MBP dragen bij aan de het bereiken van de ambities, maar hebben in veel gevallen geen meetbare doelstellingen in de termen waarin de ambities zijn geformuleerd. Voor projecten die vooral stimulering als middel hebben is de meetbaarheid hooguit indirect ten aanzien van de doelstelling en van de ambities. Per project kan wel op proces niveau aangegeven worden of het project succesvol is verlopen of niet. Dat wordt aangegeven met een kleur: ●

projectdoel vrijwel geheel bereikt.

●

Projectdoel deels bereikt,

●

Projectdoel nog niet bereikt

De inhoudelijke resultaten staan in Bijlage 4. De thema’s en projecten van het Milieubeleidsplan Het milieubeleidsplan omvat 19 projecten / activiteiten verdeeld over vijf thema’s: Energie, Klimaatadaptatie, Afval, Luchtkwaliteit, Bodem, Mobiliteit. Energie ●

Verduurzamen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte

●

Verduurzaming bedrijven

●

Stimuleren energiebesparing en duurzame energie bij woningen (Route du Soleil 2.0)

●

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed

●

Warmtenet IJmond en Stoomnet

Klimaatadaptatie ●

Verkennen kansen en mogelijkheden vergroening bedrijventerreinen en rol agrariërs bij beheer van water en groen.

●

Stimulering vergroening daken en tuinen.

●

Scan hittestress

●

Actualisering Groenbeleidsplan/ Landschapsbeleidsplan voor waterbergingscapaciteit en groene gebieden

Afval ●

ondersteuning door GreenBiz bij verdere uitwerking afvalmanagementinitiatieven Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 5

●

Voortzetten extra aanpak zwerfafval

Luchtkwaliteit ●

Continuering Luchtkwaliteitsbeleid conform de regionale Visie Luchtkwaliteit 2012-2016

●

Aanscherping Besluit gevoelige bestemmingen

●

Continuering Meetnet IJmond

●

Stimulering van LNG voor het vrachtverkeer en scheepvaart

●

Integratie van het Geurbeleid aan het beleid van Provincie Noord-Holland

Bodem ●

Uitvoering van de Bodemagenda 2015-2019

Mobiliteit ●

Diverse activiteiten van IJmond Bereikbaar voor mobiliteitsmanagement bij bedrijven, stimuleren van het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 6

2. Ontwikkeling Anno 2021 2.1

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed

Maatschappelijk vastgoed zijn gebouwen van scholen, sportverenigingen, gemeentelijke gebouwen, etc. Ook hier is een inspanning nodig in het kader van het Klimaatakkoord. De gemeente heeft in kaart wat de mogelijkheden van energiebesparing zijn en heeft inzicht in de kosten en baten. Met de gemeente zijn alle gemeentelijke gebouwen doorgelicht en is gekeken of deze moeten voldoen aan de informatieplicht. Vanaf 1 februari 2022 zijn zonnepanelen verplicht bij nieuwbouw of ingrijpende renovatie. De minimale eis hiervoor is opgenomen in het Bouwbesluit.

Informatieplicht Sinds 1 juli 2019 is het voor ondernemers met een bepaald energie- en gasverbruik verplicht een melding in te dienen in het kader van de Informatieplicht Energiebesparing. Het is voor bedrijven die boven een bepaald jaarverbruik aan energie en gas al enige tijd verplicht om energiebesparende maatregelen te treffen. Daarbij komt nu de Informatieplicht, een melding waarbij vierjaarlijks via een e-loket een rapportage ingediend moet worde om aan te geven welke energiebesparende maatregelen het bedrijf heeft getroffen. De informatieplicht geldt ook voor maatschappelijk vastgoed.

In de komende jaren zal gekeken worden of, op basis van de informatieplicht energiebesparing, maatschappelijk vastgoed verder verduurzaamd kan worden en bijvoorbeeld voorbereid kan worden op aardgasvrij. Elke extra stap die gezet kan worden om de doelstellingen te halen, is belangrijk. Dus ook daar waar er geen informatieplicht geldt, kunnen maatregelen genomen worden. Het project Verduurzamen zorginstellingen met de Green Deal Zorg wordt voortgezet. Het doel is om kennis, ervaringen en motivatie op gebied van duurzame bedrijfsvoering te delen en te ontsluiten. Successen op het gebied van energie- en kostenbesparende maatregelen of het opwekken van duurzame energie worden met elkaar besproken. Dat wordt aantoonbaar gemaakt met een keurmerk, bijvoorbeeld de Milieuthermometer Zorg. De zorginstellingen die de Green Deal hebben ondertekend gaan aan de slag met de Milieuthermometer. De Milieuthermometer is een interne routekaart voor een duurzame bedrijfsvoering. Een route die start bij het plaatsen van slimme meters en energiemonitoring om inzicht te krijgen in het verbruik. Via de maatregelmodule kan vervolgens gekozen worden uit ruim 100 maatregelen om energie te besparen. Belangrijk aan de Milieuthermometer is dat het ook de energiemaatregelen omvat van de erkende maatregelen uit het Activiteitenbesluit.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 7

2.2

Gezondheid in relatie tot luchtkwaliteit

Dit is een belangrijk actueel thema. Dit heeft geresulteerd in het opstellen van de programma’s:

•

Programma Tata Steel 2020-2050 (vastgesteld) Het programma in een notendop: meer en intensiever toezicht, aangescherpte vergunningen, continu onderzoek naar de gezondheid en de leefomgeving, betere communicatie met de omwonenden en samenwerking tussen de verschillende overheden. En op de langere termijn de transitie naar een innovatieve en duurzame staalproductie.

•

Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit (vastgesteld) In 2022 is het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit vastgesteld door de gemeenteraad. Het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit vervangt de Visie Luchtkwaliteit. De IJmondgemeenten gaan zich extra inzetten op een gezamenlijke aanpak die zich richt op zowel gezondheid als luchtkwaliteit, waarin de balans gezocht wordt met andere ontwikkelingen in het gebied. Het programma richt zich op de overige bronnen, zoals emissies van wegverkeer, overige industrie, scheepvaart en woonomgeving. Naast de emissies van Tata Steel is het van belang om ook deze bronnen actief te beschouwen en te komen met maatregelen die bijdragen aan verbetering van de gezondheid en luchtkwaliteit in de IJmond. Dit programma richt zich dan ook op het uitvoeren van concrete maatregelen voor een periode van vier jaar waarbij de thema’s gezonde leefomgeving en het nastreven van het behalen van WHO advieswaarden in 2030 centraal staan. Het bevat een pakket aan maatregelen waar de IJmondgemeenten in de meeste gevallen direct invloed op hebben, verdeeld over de thema’s Industrie & Bedrijvigheid, Woon & Leefomgeving, Mobiliteit, Scheepvaart en Tata Steel.

•

Schone Lucht Akkoord (vastgesteld) “Schone lucht is van levensbelang, voor iedereen. Luchtverontreiniging behoort tot de belangrijkste risicofactoren voor de gezondheid, in dezelfde orde van grote als overgewicht. Gemiddeld leven Nederlanders door luchtverontreiniging negen maanden korter en jaarlijks overlijden circa 11.000 mensen vroegtijdig als gevolg van blootstelling aan luchtverontreiniging.” Met deze inleiding begint het “Schone Lucht Akkoord” (SLA) dat op 13 januari 2020 door staatssecretaris Van Veldhoven is opgezet en ondertekend door 9 provincies en 46 gemeenten, waaronder de gemeente Velsen. En niet voor niets. De gemeente maakt zich zorgen over de luchtkwaliteit in de IJmond en de gezondheid van haar inwoners. Met de Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 8

ondertekening van het akkoord heeft Velsen zich verbonden aan het streven naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor iedereen in Velsen te realiseren en waarbij wordt toegewerkt naar de WHO advieswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof in 2030. Daarnaast willen partijen ook een gezondere leefomgeving realiseren. Een leefomgeving met minder hinder, minder zeer zorgwekkende stoffen, een gezondere leefstijl en betrokkenheid van en communicatie met bewoners. De maatregelen die voortvloeien uit het SLA zijn opgenomen in het eerdergenoemde Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit.

•

Gezondheidseffectenscreening (GES) is instrument bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen Veranderingen in de leefomgeving kunnen effecten hebben op de gezondheid van bewoners. Vaak worden deze effecten pas duidelijk als een project klaar is. Met een gezondheidseffectscreening (GES) krijgt de gemeente vooraf inzicht in de factoren die de gezondheid van (toekomstige) bewoners beïnvloeden. De screening geeft een goed beeld van de gezondheidskundige knelpunten en kansen bij ruimtelijke-, herstructurerings- of verkeersplannen. Op deze manier kan de gemeente betere plannen maken, problemen voorkomen en op termijn besparen. Een GES kan worden uitgevoerd bij de (her)ontwikkeling van, en studie naar mogelijke woningbouwlocaties. Maar ook bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen kan een GES worden opgesteld voor het in kaart brengen van de impact voor de gezondheid bij bestaande woningen. Bij het vaststellen van beleid of het ontwikkelen van de omgevingsvisie draagt een GES bij door inzicht te geven in de huidige gezondheidskundige situatie vanwege verkeer of bedrijven. Dit inzicht helpt bij het ontwikkelen van een omgevingsvisie en het stellen van prioriteiten in beleid om de blootstelling van burgers te verlagen en daarmee de gezondheid te bevorderen.

Omgevingsdienst IJmond wil, in samenwerking met de GGD Kennemerland, een aanpak ontwikkelen voor het toepassen van de GES als instrument bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

2.3

Verduurzamen bedrijventerreinen

GreenBiz

•

Energiepositieve bedrijventerreinen De gemeente Velsen heeft de ambitie om de bedrijventerreinen zoveel mogelijk energiepositief te laten worden. Om dat kans van slagen te geven is het noodzakelijk de ondernemers mee te nemen in deze ambitie. Bewustzijn zal gecreëerd moeten worden door Omgevingsdienst IJmond onder de vlag van GreenBiz. De (meestal) lage kosten voor energie zijn onvoldoende trigger om in beweging te komen. Welke voordelen zijn er voor ondernemers aan deelname? Is een energiepositief dan wel duurzaam bedrijventerrein Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 9

leuker om te werken en gunstig vanuit werkgeverschap? Zal de waarde van de individuele panden stijgen? Op 2 juli 2020 vond de ondertekening plaats van de GreenBiz Green Deal! Vereniging GreenBiz IJmond, zetten hiermee samen met provincie Noord-Holland, gemeente Velsen, Omgevingsdienst IJmond en ondernemers gevestigd op bedrijventerreinen in Velsen een volgende stap in de energietransitie. Met het ondertekenen van deze GreenBiz Green Deal wordt een mooie stap gezet in de energietransitie naar energiepositieve bedrijventerreinen. Energiepositief wil zeggen dat de bedrijven op de terreinen energie gaan opleveren. Dus meer opwekken dan ze met zijn allen verbruiken. Restanten aan benodigde energie moeten zoveel als mogelijk duurzaam worden opgewekt.

•

GreenBiz Energy Greenbiz Energy is een handelsplatform waarbij het gaat om samen lokaal stroom op te wekken en te verbruiken. De pijler GreenBiz Energy is voortgevloeid uit het Interreg project PECS dat in 2017 van start is gegaan. Het project wordt in juni 2021 officieel afgerond, maar dit betekent niet dat GreenBiz Energy eindigt. Sterker nog, de groei zit er goed in! Steeds meer bedrijven willen aansluiten op het duurzame platform. In 2020 is GreenBiz Energy de testfase uitgegaan en volledig operationeel geworden. Er is dan ook zo’n 500.000 kWh stroom over het platform verhandeld. Er zijn in 2020 vijftien bedrijven met in totaal zeventien bedrijfspanden aangesloten. Daarnaast zijn er twee daken met zonnepanelen aangesloten op het platform. Deze hebben een gezamenlijk vermogen van 196 kWp (±196.000 kWh/jr). De ambitie is om in 2021 tussen de 1.000.000 en 2.000.000 kWh stroom via het platform te verhandelen. Dit willen we bereiken door middel van het vervolgen van onze promotiecampagne. Het betreft promotie via billboards, vlaggen, flyers, mailing en LinkedIn.

De duurzame stroom die nodig is voor GreenBiz Energy, willen we opwekken door middel van het benutten van de in 2019 en 2020 aangevraagde SDE+ subsidies. Dit geldt voor een maximale hoeveelheid van 14 MW (140.000 m2 dakoppervlak). Het bureau Overmorgen wordt namens GreenBiz ingezet om lokale MKB bedrijven te ontzorgen in dit traject.

2.4

Mobiliteit-IJmond bereikbaar

Vanaf 2021 is de werkgeversaanpak van IJmond Bereikbaar uitgebreid naar een gebiedsaanpak. Dit houdt in dat maatregelen zowel via de werkgevers, maar ook direct bij de forenzen onder de aandacht gebracht kunnen worden. IJmond Bereikbaar heeft de ambitie om hèt mobiliteitsplatform van de regio te worden. De doelstellingen vanuit het ministerie van I&W zijn hernoemd: 1 dag per week meer thuiswerken met voorkeur voor de maandag, dinsdag en donderdag, reizen 10% meer Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 10

spreiden de dag (spitsmijden), veel aandacht voor actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en duurzame mobiliteit (elektrisch rijden, autodelen). In het vierde kwartaal van 2021 is de eerste elektrische Noordzeekanaalpont bij Velsen in de vaart genomen. Daarnaast wordt een MKBA uitgevoerd voor de mogelijke aanschaf van een tweede elektrische pont.

2.5

Circulaire economie

Een van de grootste maatschappelijke uitdagingen van dit moment is het verduurzamen van onze samenleving. Daarom heeft de Nederlandse overheid zichzelf ten doel gesteld om in 2050 volledig over te zijn op een circulaire economie. Dit houdt in dat het hergebruik van producten en grondstoffen gemaximaliseerd wordt, waardoor zowel de productie van afval als waarde vernietiging van producten geminimaliseerd worden.

•

Afval tot een minimum beperken

Grondstoffen worden steeds schaarser: we staan voor de belangrijke uitdaging om er efficiënter mee om te gaan. Hoewel we ons hier al langer bewust van zijn, lopen nog steeds veel grondstofstromen ‘lineair’. Daarbij worden grondstoffen omgezet in producten die aan het einde van hun gebruiksduur worden vernietigd. Bij ‘circulaire economie’ wordt uitgegaan van twee materialenkringlopen; een biologische kringloop waarbij reststoffen na hun levensduur terugvloeien in de natuur, en een technische kringloop die er op is gericht dat afgedankte producten opnieuw worden gebruikt, met een hoge, liefst vergelijkbare kwaliteit. In een circulaire economie worden er dus nog maar weinig nieuwe grondstoffen gewonnen en bestaat restafval nauwelijks meer. Belangrijk voor het beter sluiten van grondstofkringlopen is dat alle goederen en materialen die gebruikers afdanken goed gescheiden worden ingezameld. Andere ontwikkelingen in dit verband zijn de toenemende populariteit van lokale producten, kringloopwinkels, ‘tiny houses’ en de deeleconomie systemen om producten met elkaar te delen of van elkaar te lenen of te huren. Deze laatst genoemde ontwikkelingen benadrukken de waarden van diensten en andere‘ toegevoegde waarden’ in plaats van het zelf in eigendom hebben van fysieke goederen.

•

Circulair inkopen

Om de circulaire economie op gang te brengen heeft de gemeente Velsen er in 2018 voor gekozen om de MRA-brede intentieverklaring circulaire inkoop te ondertekenen. Met het ondertekenen van deze intentieverklaring erkent de gemeente dat het circulair inkopen van producten en diensten een echte gamechanger is in de transitie naar een circulaire economie. De gemeente Velsen koopt elk jaar goederen en diensten in; MRA-breed telt de totale inkoop op tot €4 miljard. Wanneer er bij aanbestedingstrajecten op het aspect circulariteit gelet wordt, Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 11

zal de markt een prikkel krijgen om bedrijfsprocessen aan te passen en de hoeveelheid afval terug te dringen. De intentieverklaring beschrijft dat de gemeente het doel heeft om: o

in 2022 tenminste 10% van de inkoop van de producten, goederen en diensten circulair in te kopen, in lijn met de nationale doelstellingen;

o

in 2023, bij bouw gerelateerde opdrachten, 100% circulair inkopen en opdrachtgeverschap te hebben bereikt;

o

in 2025 50% van de totale inkoop circulair te laten plaatsvinden en criteria te hebben ontwikkeld voor circulair opdrachtgeverschap;

o

in 2025 een apart besluit te nemen over het toewerken naar het eindbeeld van volledig circulair inkopen en opdrachtgeverschap in 2030, of zo snel mogelijk als realistisch is daarna.

De gemeente kan deze intentieverklaring inhoud geven door gebruik te maken van Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI), Omgevingsdienst IJmond ondersteunt de gemeente met het realiseren van deze doelstelling. Ook kan de gemeente aansluiten op het begeleidingsprogramma van de MRA voor de implementatie van circulair inkopen in de gemeentelijke organisatie. Er zijn handreikingen opgesteld om volgens circulaire uitgangspunten de volgende producten als gemeente in te kopen: o

Asfalt en beton (gecombineerd);

o

Catering;

o

Kantoorinrichting.

Deze handreikingen bieden alle MRA-overheden praktische handvatten om daadwerkelijk aan de slag te gaan met circulaire inkoop en -aanbesteding. Het is van belang om als MRA-overheden een gezamenlijke duurzame en circulaire inkoopmacht (purchasing power) te vormen en zo bij te dragen aan de transitie naar een circulaire economie. Deze handreikingen zijn tijdens de tweede MRA Duurzaamheid Top van 29 oktober 2020 bekrachtigd. De handreiking voor asfalt en beton is bovendien overhandigd aan Jacqueline Cramer, voorzitter van het landelijke Betonakkoord, omdat de MRA-handreiking de uitgangspunten en eisen van dit landelijke Betonakkoord volgt. Aan de gemeente Velsen is de vraag gesteld om deze handreikingen te bekrachtigen.

•

Circulair bouwen

De gemeente Velsen is aangesloten bij de MRA-werkgroep Circulair bouwen en slopen. Hierin werken de gemeenten en provincies samen aan het circulair maken van hun bouw gerelateerde activiteiten en het hoogwaardiger benutten van bouw- en sloopafval. Met het MRA-programma Versnelling Woningbouw gaat de werkgroep samen werken aan een programma rondom het implementeren van circulaire criteria bij de nieuwbouwopgave. Als bij het bouwen al rekening Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 12

wordt gehouden met toekomstig hergebruik, is het gemakkelijker de grondstofstromen bij sloop beter te benutten. De MRA-overheden willen bouwen op termijn 100% circulair maken. Omgevingsdienst IJmond adviseert de gemeente, dan wel de initiatiefnemer over de mogelijkheden van circulair bouwen bij nieuwbouw, verbouw of renovatie.

•

GreenBiz Circulair

Vanuit stichting GreenBiz IJmond is vanuit de pijler ‘Circulair’ de ambitie om bedrijven bewust te maken van de waarde van rest- en afvalstoffen en vervolgens deze bedrijven te ondersteunen bij het creëren van deze waarde. Houvast voor de periode 2021-2024 is de participatie van GreenBiz IJmond in het Europese project 'Upcycle Your Waste' (Interreg 2 Zeeën). In dit project wordt vanuit verschillende Europese cases de circulaire verwerking van bedrijfsafval versneld op basis van collectieve afvalstroomanalyses en circulaire business cases. Tevens wordt een circulair inkoop protocol in de markt gezet om circulair en innovatief afvalbeheer op lokaal niveau te contracteren. Doelstelling 2021-2024: Minder afval en meer hergebruik van grond- en reststoffen door bedrijven. Wat zijn de concrete resultaten in de IJmond op 1 januari 2025: o

Tot 2025 worden 250 afvalscans uitgevoerd bij bedrijven;

o

Er is 20% afvalreductie gerealiseerd bij minimaal 100 participerende bedrijven aan Upcycle Your Waste op de bedrijventerreinen in de IJmond;

o

100 deelnemers hebben een bewezen versterkt rendement op basis van de implementatie van GreenBiz maatregelen;

o

Er is een centrale afval- en reststof inzamel entiteit opgericht, waarvan uit het eigendom van de afval- en reststoffen wordt georganiseerd.

Wat doen we in 2021 o

Het inventariseren van de regelgeving rondom het verhandelen en gebruik van rest- en afvalstoffen en adresseren de barrières in regelgeving;

o

In 2021 zijn in de IJmond 250 Afvalscans uitgevoerd bij bedrijven;

o

Op basis van deze scans worden tot 2025 100 MKB-ers geselecteerd, die ondersteund worden bij de implementatie van upcycling oplossingen, onder meer door het organiseren van hackathons (oplossingsgerichte innovatiesessies). In 2021 gaan GreenBiz met 50 MKB-ers aan de slag;

o

Afvalstromen per bedrijventerrein worden in kaart gebracht en vraag- en aanbod worden aan elkaar verbonden;

o

Er komt een beschrijving voor een upcycle aanbestedingsprocedure;

o

GreenBiz implementeert de oplossingen voor upcycling door geselecteerde aannemers te koppelen aan bedrijven met aanbod van rest- en afvalstoffen;

o

Er is een centrale afval- en reststof inzamel entiteit opgericht; Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 13

o

Er wordt publiciteit gegenereerd voor het project.

o

Er is een opleidingstool ontwikkeld voor MKB-bedrijven om werk te maken van circulaire economie. Omdat het een Europees project is, wordt dit aangeboden in drie talen. Ook het onderwijs kan deze tool gebruiken. Op het ingerichte educatieplatform staan ook mogelijkheden voor HBO opleidingen en best practises.

•

Geluid Schiphol

Wat speelt er? De Aanvullingswet geluid bevat de wet- en regelgeving over geluid onder de Omgevingswet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet treedt ook de Aanvullingswet geluid in werking. Dit gaat gepaard met een aantal beleidswijzigingen. Ook op het gebied van luchtvaartgeluid. Wat verandert er? Het gebied waarin je wettelijk bent verplicht om luchtvaartgeluid mee te nemen in de cumulatie van geluid wordt verruimd naar de 48 Lden contour van Schiphol. Nu geldt deze verplichting alleen voor ontwikkelingen binnen het beperkingengebied LIB. Daarnaast heeft de nieuwe rekensystematiek een forse verzwaring van de hinderlijkheidsfactor van luchtvaartgeluid (geregeld in de Aanvullingsregeling). De bijdrage van luchtvaart in het gecumuleerde geluidniveau is daardoor fors hoger en loopt op tot > 10 -12 dB. Wat wil de gemeente Velsen? De gemeente Velsen wil, net als de Bestuurlijke Regie Schiphol, dat een gezonde leefomgeving voorop staat. Dit begint met heldere normen voor de maximale belasting door luchtvaart op een individuele gevel. Cumulatie draagt hier niets aan bij. De gemeente Velsen draagt vanuit de BRS daarom drie voorstellen aan: o

Zorg ervoor dat cumulatie een onderdeel is van een integraal stelsel voor de bescherming van (nieuwe en bestaande) bewoners, met daarbij normstelling en wederkerigheid.

o

Werk de rekenregel voor cumulatie uit in samenhang met de sporen die lopen vanuit de Uitvoeringsagenda Luchtvaartnota (tot 2025).

o

Schrap de gewraakte formule en de overgangsbepaling uit de Aanvullingsregeling. Voeg daarvoor in de plaats een nieuw artikel toe dat bij nieuwe woningbouwontwikkelingen binnen de 48 Lden rekenschap wordt gegeven van luchtvaartgeluid. Daarmee breidt je het “rekenschap geven”, zoals we dat nu doen voor woningbouw binnen de LIB 5, uit naar de 48 Lden.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 14

2.6

Bodem / ondergrond

De uitvoering van de bodemtaken, met name saneringen, is ondergebracht bij Omgevingsdienst IJmond. Het instrumentarium daarvoor omvat: ISV gelden o

Bodemconvenant 2016-2020

o

Uitvoering Bodemagenda 2011-2016

o

Integrale aanpak ondergrond (RO- en bodemverontreiniging)

De Provincie geeft op basis van het convenant 2016-2020 opdracht aan de Omgevingsdienst voor de beoordeling van saneringsplannen en voor het toezicht op de uitvoering van de plannen. Met het inwerking treden van de Omgevingswet, juli 2021 vooralsnog, is de Provincie niet langer beleidsmatig verantwoordelijk voor de bodemtaken. De gemeenten nemen met ingang van de Omgevingswet de beleidsmatige en de uitvoerende taken van de Provincie over. De Provincie blijft verantwoordelijk zolang de Omgevingswet nog niet van kracht is. Met de overdracht van provinciale bodemtaken aan de gemeente kan een meer integraal bodembeleid worden ontwikkeld. Bodem heeft vele functies en wordt op veel locaties ook intensief benut. Die intensivering zet zich door en vergroot de noodzaak voor een beter inzicht en doorzicht van de bodem voor alle functies en eisen die er aan worden gesteld, voor nu en in de nabije toekomst. Daarom is voor dit beleidsveld een behoefte aan betere integratie van kennis en data. Een toegankelijk Geo Informatie Systeem waarin al die functies en eisen onderdak vinden is daarom van groot belang.

2.7

Omgevingswet

Het rijk werkt al enige tijd aan de totstandkoming van de Omgevingswet. Inwerkingtreding is voorzien in 2022. Met de Omgevingswet moet het wettelijke kader voor burgers, ondernemers en overheden inzichtelijker en ontwikkeling en beheer van de leefomgeving beter beheersbaar worden. Een eenvoudiger en beter samenhangend omgevingsrecht moet eraan bijdragen actiever en efficiënter aan een dynamische en duurzame leefomgeving te kunnen werken. Een onderdeel van de Omgevingswet vormt de bestuurlijke afwegingsruimte en flexibiliteit. Met het principe van ‘decentraal, tenzij’ krijgen overheden op lokaal niveau meer ruimte en flexibiliteit om voor verschillende gebieden passende planologische kaders te ontwikkelen. De diversiteit tussen gebieden kan hierdoor toenemen, door te beschermen of juist te ontwikkelen. Kortom, er ontstaat ruimte voor bestuurlijke afweging én lokaal maatwerk.

•

Gezondheid borgen in Omgevingsvisie In de Omgevingswet krijgt gezondheid een prominente rol. In het kader van de wet krijgen gemeenten meer bestuurlijke afwegingsruimte bij het ontwikkelen van de fysieke Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 15

leefomgeving. De Omgevingsvisie gaat onder andere in op de samenhang tussen ruimte, milieu, water, verkeer en vervoer. In deze afweging kan de gemeente expliciet aandacht besteden aan gezondheid in relatie tot andere beleidsvelden. Er kunnen voor verschillende gebieden in de gemeente andere ambities gelden of er kan prioriteit gegeven worden aan bepaalde gebieden waar gezondheid een belangrijk aandachtspunt is.

•

VTH en Omgevingswet Met de Omgevingswet wordt beoogd een integraal afwegingskader voor de fysieke leefomgeving en gezondheid neer te zetten. Eenvoudige, duidelijke en inzichtelijke regels, procedures en informatie voor zowel inwoners als bedrijven. De Omgevingswet beoogt een verandering in de manier van denken en werken. Vertrouwen is daarbij het credo, met als uitgangspunt een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het lokale bestuur krijgt op een aantal (milieu)onderdelen een grotere afwegingsruimte, waarbij zij strenger of losser met de indeling van de milieunormen kan omgaan, bijvoorbeeld ten aanzien van geluid en bodem. Dit kan leiden tot verschillen tussen gemeenten, die overigens wel verplicht zijn hun eigen visie en plan af te stemmen met de buurgemeenten. Het streven bestaat in de advisering omtrent deze regels richting gemeenten tot een zo uniform mogelijke aanpak en wijze van regulering te komen. Dit bevordert het level playing field, houdt toezicht en handhaving eenduidig en voorkomt ‘shoppen’ door bedrijven. Participatie en afstemming aan de voorkant zijn kernelementen in het werken onder de Omgevingswet. Alleen op die wijze kan de beoogde verkorting van procedures (uitgangspunt 8 weken) realiteit worden. Dit vereist van vergunningverleners en adviseurs een andere rol en het denken in scenario’s.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 16

2.6

Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH)

Datalogger Het type bedrijven dat in Velsen is gevestigd controleert Omgevingsdienst IJmond eens in de vier jaar. Enkele vergunningplichtige bedrijven controleert Omgevingsdienst IJmond jaarlijks. Het gaat hier om de type-C-bedrijven, waaronder haven-industrie. Voor 2021 heeft ODIJ, binnen de kaders van het VTH-beleid 2019-2022, een selectie gemaakt van bedrijven die worden bezocht. Naast de beleidskaders gelden ook efficiency en level playing field als belangrijke kaders. Tijdens de controles kijkt Omgevingsdienst IJmond of bedrijven zich houden aan de voorschriften uit de omgevingsvergunning of het Activiteitenbesluit en wordt toegezien op de aspecten brandveiligheid en energiebesparing m.b.t. artikel 2.15 Activiteitenbesluit. Zo worden bedrijven en instellingen gecontroleerd op het treffen van energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van minder dan vijf jaar. En bij controles adviseert Omgevingsdienst IJmond over de mogelijkheden van energiebesparende maatregelen. Het aanbieden van te plaatsen dataloggers is daar een aanvulling op. Een datalogger is een meetinstrument ter grootte van een koffer waaruit maximaal acht sensoren worden geleid. Deze sensoren meten de temperaturen van bijvoorbeeld de cv-leiding, een gekoeldwaterleiding /koelinstallatie en/of de temperatuur van de lucht uit de luchtbehandelingsinstallatie.

Deze informatie wordt dagelijks draadloos doorgegeven aan ODIJ. Omgevingsdienst IJmond verwerkt de meetresultaten in overzichtelijke grafieken en bijbehorende analyses. Uit de geregistreerde gegevens blijkt bijvoorbeeld wanneer de installatie in werking treedt en of de instellingen zoals een optimalisatieregeling en een overwerkschakelaar juist werkt.

Het project dataloggers loopt ook in 2021 nog door. Door het plaatsen van een datalogger wordt inzicht gegeven in stookgedrag en of de installatie optimaal is ingeregeld. Indien blijkt dat de installatie niet goed is ingeregeld, zal Omgevingsdienst IJmond hierop toezicht houden conform de verplichting tot het toepassen van erkende maatregelen als bedoeld in artikel 2.15 Activiteitenbesluit.

Actualiseren milieuvergunningen en scherp vergunnen op de Best Beschikbare Technieken In het Schone Lucht Akkoord (SLA1 ) is de doelstelling opgenomen om bij de nieuwe of geactualiseerde vergunningen die vanaf 2020 worden afgegeven, emissie-eisen op te nemen die zo dicht mogelijk aan de onderkant van de BBT-range liggen. Het begrip Beste Beschikbare Technieken (BBT) staat voor de meest doeltreffende methoden die technisch en economisch haalbaar zijn om emissies en andere nadelige gevolgen voor het milieu van

1

Zie voor een uitleg van het SLA, hoofdstuk Gezond en schoon Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 17

een bedrijf te voorkomen. Het doel van deze maatregel is om te komen tot een geactualiseerd vergunningsbestand waardoor de negatieve effecten van het bedrijfsleven op de gezondheid en luchtkwaliteit verder wordt beperkt. Daarnaast willen we aandacht geven aan hinder, ook een belangrijk gezondheidsaspect.

Voor IPPC installaties die in het RIE (richtlijn industriële emissies) zijn aangewezen is de BBT (Best Beschikbare Technieken) veelal voorgeschreven in BREF’s ((BAT (Best Available Techniques) Reference documents)). Het bevoegde gezag dient er zorg voor te dragen dat de inhoud van de BREF in de vergunning is geïmplementeerd. In de IJmond zijn meerdere inrichtingen en straks milieubelastende activiteiten aanwezig die onder het IPPC vallen en waarvoor BREF’s zijn opgesteld. Voor een aantal inrichtingen in de IJmond de onder het IPPC vallen heeft Gedeputeerde Staten (GS) de VTH-taken aan de Omgevingsdienst IJmond gemandateerd, denk aan: Averijhaven, Schrootbedrijf Riwald, Scheepssloperij Treffers. Voor al inrichtingen waar IPPC activiteiten plaatsvinden is/wordt in de vergunning aangesloten bij de BREF’s waardoor BBT in de vergunning is voorgeschreven.

Voor een aantal andere inrichtingen is GS bevoegde gezag en zijn de VTH-taken (vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken) gemandateerd aan de OD NZKG, denk aan Tata Steel, Lindegas, Crown & Van Gelder, Vattenfall, Harsco. Er zijn ook inrichtingen waar geen IPPC installaties aanwezig zijn, die wel vergunningplichtig zijn en waarvoor de gemeente bevoegde gezag is. De voorschriften om emissies naar de lucht te voorkomen dan wel zoveel mogelijk te voorkomen staan tegenwoordig (sinds 2018) voor deze inrichtingen niet meer in de vergunning maar in het Activiteitenbesluit milieubeheer. Het Activiteitenbesluit milieubeheer wordt opgesteld door het Rijk en bevat voorschriften die invulling geven aan BBT. Het bevoegde gezag kan middels maatwerk aanvullende voorschriften opnemen om te borgen dat BBT op een juiste manier wordt nageleefd.

Gelijktijdig met het screenen van het vergunningenbestand op Best Beschikbare Technieken naar luchtemissies zal de screening ook plaatsvinden op geuremissies. De meest relevante bedrijven onder gemeentelijke bevoegdheid zijn de Rioolwaterzuiveringsinstallaties en specifieke zuiveringsinstallaties bij processen van de papier en voedingsindustrie.

Erkende maatregelen en informatieplicht Op 1 juli 2019 is de informatieplicht energiebesparing voor bedrijven en organisaties (hierna inrichtingen) in werking getreden. Een drijver van een inrichting geeft de genomen Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 18

energiebesparende maatregelen aan. Uitgangspunt vormt de lijst met erkende maatregelen voor energiebesparing die voor een bedrijfstak is gemaakt. Op zijn laatst moest op 1 juli 2019 van iedere inrichting een rapport bij het bevoegd gezag zijn ingeleverd. Daarna geldt dat er eenmaal per vier jaar een nieuw rapport opgestuurd dient te worden. In 2020 is begonnen met het controleren of de genoemde rapportages zijn ingediend of dat de betreffende bedrijven hebben aangegeven niet onder deze verplichting te vallen. Wanneer bedrijven niet gereageerd hebben op het indienen van de rapportage is het bedrijf aangeschreven. Voor 2021 gaat Omgevingsdienst IJmond beoordelen doormiddel van toezicht in hoeverre bedrijven die aangeven hebben te voldoen, hier ook daadwerkelijk aan hebben voldaan. Daar zal worden gecontroleerd op het voldoen aan energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van < 5 jaar (wettelijk kader). Ondermijning De exacte definitie van ondermijning is moeilijk in een zin samen te vatten, maar grofweg betekent het: de vermenging en verweving van de onderwereld en de bovenwereld, waardoor onze rechtstaat wordt uitgehold. Een andere gehanteerde definitie is: georganiseerde criminaliteit dichtbij. Georganiseerde, ondermijnende criminaliteit omvat veel soorten van criminaliteit en daarmee samenhangende activiteiten.

Ondermijnende criminaliteit is doorgaans verborgen en niet direct waar te nemen. Het wordt vaak pas zichtbaar door verschillende signalen vanuit de samenleving samen te brengen. Ondermijnende criminaliteit nestelt zich bij voorkeur in zwakke buurten van steden, in tal van kleine bedrijven zoals belwinkels, ijssalons, kapperszaken, maar breidt zich ook steeds verder uit tot het platteland en is te vinden bij noodlijdende vakantieparken en boerenbedrijven. Alleen met een integrale aanpak die is gericht op inzet van preventieve, bestuursrechtelijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten is de ontwikkeling van ondermijning mogelijk te keren Omgevingsdienst IJmond werkt aan het voorkomen en tegengaan van ondermijnende activiteiten door informatievergaring en delen met handhavingspartners in samenwerking met de Regionale informatie en expertise centra (RIEC). Dit item is een landelijke prioriteit.

De werkzaamheden bestaan uit: o

Beheer, onderhoud en actualisatie van het bedrijvenbestand in de regio IJmond gekoppeld aan systemen

o

Beheren van de verschillende bedrijvenlocaties en bij wisselingen en veranderingen controles uitvoeren

o

Bij mogelijk verdachte activiteiten opschalen naar partners

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 19

In het kader van ondermijning pakt Omgevingsdienst IJmond veel signalen op. Omgevingsdienst IJmond neemt voor de gemeente deel aan ondermijning overleggen. Hierdoor kan Omgevingsdienst IJmond ervaringen delen en kan de gemeente hiermee zijn voordeel doen. Toezicht voert Omgevingsdienst IJmond tijdens de inspecties op alle gebieden, waarvoor zij bevoegd is, uit. Overtredingen komen in één brief en zo weet de ondernemer waar hij aan toe is. Door het reeds opgebouwde netwerk gaat de samenwerking met andere handhavingsorganisaties goed. Tijdens veegdagen wordt bijvoorbeeld een gedeelte van industrieterrein gecontroleerd. Hierin heeft Omgevingsdienst IJmond vaak de leiding omdat de medewerkers dan maximaal de toezichtsbevoegdheden van de dienst kunnen inzetten. Omgevingsdienst IJmond heeft namelijk de bevoegdheid elke plaats te mogen betreden (uitgezonderd een woning) en kunnen alle handhavingspartners meenemen die noodzakelijk worden geacht voor het uitvoeren van het toezicht. Als de gebruiker van een pand niet aanwezig is heeft Omgevingsdienst IJmond ook de bevoegdheid om een slot open te breken. Deze controles worden zonder aankondiging uitgevoerd. Bestuursrechtelijke zaken handelt Omgevingsdienst IJmond zelf af en zij brengt ook de gemeente in positie en er vindt altijd afstemming plaats met de gemeentelijke organisatie.

Strafrechtelijke zaken worden overgedragen aan de BOA’s van Omgevingsdienst IJmond of aan de politie (bijvoorbeeld bij het aantreffen van een hennepplantage).

Milieucriminaliteit In het dreigingsbeeld milieucriminaliteit 2016 wordt milieucriminaliteit omschreven als: “strafrechtelijk-, bestuursrechtelijk- en/of moreel verwijtbaar gedrag op het terrein van de milieuwet- en regelgeving die (aannemelijk) milieuschade tot gevolg heeft en waarmee tegelijkertijd (bedrijfs)economisch voordeel en/of immaterieel gewin wordt nagestreefd.” In deze definitie is er sprake van een gedraging die de straf- of bestuursrechtelijke normen op het gebied van milieuwet- en regelgeving overtreedt, er is sprake van de gevolgen van deze gedraging, te weten milieuschade en er is een motief, economisch voordeel of immaterieel gewin. In de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) worden milieuovertredingen geclassificeerd aan de hand van twee dimensies, te weten de ernst van de schade aan het milieu en een typering van de overtreder. De zwaarste typering is “bewust en structureel de regels overtredend en/of crimineel of deel uitmakend van een criminele organisatie, houdt zich bezig met fraude, oplichting of witwassen”. Hier is aandacht voor samenloop, voor eventuele georganiseerde samenwerking en voor het bewuste en structurele karakter van de overtreding . Op landelijk niveau is Omgevingsdienst IJmond aangesloten bij OD.nl, waar alle Omgevingsdiensten in Nederland over de uitvoering van hun taken spreken. In dit gremium wordt

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 20

landelijk afstemming gezocht over de uitvoering van deze taken, het delen van best practices en het realiseren van een gelijk speelveld. Andere zaken op landelijk en regionaal niveau, die van invloed zijn op de wijze waarop projecten worden ingericht, zijn het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit (DMC) en de Focus50. Het DMC levert een beeld van de dreigingen op het gebied van georganiseerde criminaliteit in Nederland en vormt de basis voor het vaststellen van aandachtsgebieden voor de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. De Focus50 is een belangrijke stap richting risicogericht samenwerken door 9 organisaties in het Noordzeekanaalgebied. Deze lijst brengt 50 items in kaart waarbij gezamenlijk is geconstateerd dat er één of meerdere risico’s aanleiding geven tot extra aandacht, én samenwerking mogelijkheden biedt wat betreft voorkomen of beperken van incidenten. Enkele thema’s die de komende jaren terugkomen zijn: o

Gesloten bodemenergiesystemen (aanleg/certificering/registratie)

o

Getrouwheid bodemsaneringsevaluatierapporten

o

Oud-ijzerinzameling door niet-erkend inzamelaars (vermelding VIHB-lijsten)

o

WEELABEX (elektronica) bij oud ijzer

o

Sloopschepen

o

Asbest.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 21

GIS-viewer: van data naar informatie Informatie over de omgeving overal en altijd inzichtelijk via één viewer. De GIS-viewer van Omgevingsdienst IJmond in een ‘nutshell’. Deze viewer bestaat uit een groot aantal kaartlagen met omgevingsgerelateerde zaken. Denk daarbij aan milieuonderwerpen, maar ook bouwonderwerpen. Via de GIS-viewer is het voor ODIJ, haar partners en de gemeente mogelijk om de beschikbare informatie over elkaar heen te leggen. En juist door die informatie integraal uit te lezen ontstaat een eerste beeld over mogelijkheden en kansen, maar ook beperkingen en belemmeringen op locaties binnen de gemeente waar ontwikkeld kan worden. Zodoende kan de viewer een waardevolle bijdrage leveren aan bijvoorbeeld het opstellen van bestemmingsplannen en in de toekomst omgevingsplannen. Zo maakt Omgevingsdienst IJmond het mogelijk om data om te zetten naar informatie. Zie hieronder een aantal screenshots uit de GIS-viewer.

Geluidafstanden

Geurafstanden

Afstanden gevaarlijke stoffen

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 22

Zeer Zorgwekkende Stoffen ZZS Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu. Dit kan zijn omdat ze bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, de voortplanting belemmeren en/of zich in de voedselketen ophopen. In 2021 gaat Omgevingsdienst IJmond verder met het verkrijgen van inzicht in de emissie van ZZS. Voor de provinciale bedrijven worden deze werkzaamheden uitgevoerd door Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZGK). ODNZKG zal, nadat in 2020 de emissies in kaart zijn gebracht, een begin maken met het vastleggen van de verplichte reductie en de rapportage van de voortgang hiervan. Voor de bedrijven in Velsen (Omgevingsdienst IJmond bedrijven) wordt verder geïnventariseerd bij welke bedrijven ZZS aanwezig zijn en waar nodig wordt een uitvraag gedaan om inzicht te verkrijgen in de emissies. Voor de bedrijven waar de uitvraag is afgerond, wordt begonnen met het vastleggen van de verplichte reductie en de periodieke rapportageverplichting. Omgevingsdienst IJmond wil hiervoor ook samenwerken met de GGD.

Milieuparagraaf Ruimtelijke plannen moeten voldoen aan een goede ruimtelijke ordening. Inzicht in het milieu, als onderdeel van de fysieke leefomgeving, is hiervoor een vereiste. In een goede ruimtelijke onderbouwing wordt de milieukwaliteit ter plaatse van het plangebied en de invloed van het ruimtelijke plan op de milieukwaliteit omschreven in de milieuparagraaf. Omgevingsdienst IJmond adviseert de gemeente over de milieuparagraaf in ruimtelijke plannen. Een belangrijk onderdeel van een goede ruimtelijke onderbouwing in ruimtelijke plannen is de milieuparagraaf. Deze milieuparagraaf heeft twee functies: o

de milieuparagraaf geeft antwoord op de vraag of de leefomgeving van voldoende kwaliteit is om het ruimtelijk plan uit te voeren

o

de milieuparagraaf geeft antwoord op de vraag wat de invloed van het plan is op de milieukwaliteit

De milieuparagraaf wordt opgesteld voor het doorlopen van de ruimtelijke procedure en gaat in op de volgende onderwerpen: o

Bedrijven en milieuzonering: Waar nodig een ruimtelijke scheiding aanbrengen tussen milieubelastende activiteiten en milieugevoelige functies, ter bescherming of vergroting van de kwaliteit van de leefomgeving. Milieuzonering zorgt er ook voor zorgt dat bedrijven redelijkerwijs niet gehinderd worden in hun bedrijfsvoering.

o

Geur: Een aanvaardbaar woon- en leefklimaat en omliggende bedrijven niet schaden in hun belangen.

Evaluatie Milieubeleidsplan Velsen | Projecten 2015-2020 23

o

Lucht: Luchtkwaliteitsnormen niet overschrijden. De luchtkwaliteit is geschikt voor de beoogde functie. Is er toch sprake van een overschrijding dan mag het ruimtelijk plan de luchtkwaliteit niet in betekenende mate verslechteren.

o

Geluid: Ter plaatse van geluidgevoelige bestemmingen rekening houden met de geluidnormen.

o

Externe veiligheid (omgevingsveiligheid): Aandacht voor de beheersing van de risico’s voor de omgeving bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen.

o

Bodem: Bodem- en grondwaterkwaliteit geschikt voor het voorgenomen gebruik.

o

Natuur: Bescherming van de natuurwaarden.

o

Milieueffectrapportage: Milieu een volwaardige plaats in de besluitvormingsprocessen geven en beoordelen of het ruimtelijk plan belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben.

Ecologie - Stikstof De Stikstofdepositie in beschermde natuurgebieden is in Nederland dermate hoog dat de natuurlijke kwaliteit van deze gebieden onder druk staat. Daarom moet bij ontwikkelingen beoordeeld worden of de ontwikkeling niet leidt tot extra stikstofdepositie in deze gebieden. Als dit wel het geval is kan een project alleen doorgaan als 100% vast staat, dat het natuurgebied niet verslechtert door deze toenamen of dat een project van groot nationaal belang is en er geen alternatieven zijn. Oorzaken van stikstofdepositie zijn met name de bouw, verkeersantrekkende werking en gebouw, - en procesinstallaties. Daarnaast vormt het houden van landbouwhuisdieren een grote bron van stikstofuitstoot. Vanuit het Rijk en de provincies worden maatregelen getroffen om de stikstofdepositie terug te dringen. Een deel van deze verlaging komt ten goede aan ontwikkelingen (70%) en een deel komt ten goede aan het herstel van de natuurgebieden (30%). Voor individuele projecten is het mogelijk om middels intern of extern salderen te zorgen dat de stikstofdepositie van het project gesaldeerd wordt. Bij intern salderen gebeurt dit door het wegnemen van een bron die bij het project hoort. Met deze bron mag de depositie 1 op 1 verrekend worden. Bij extern salderen gebeurt dit door (een) maatregelen aan een bron die niet bij het project hoort te verrekenen met het project.