Document · PDF

E13 Periodieke informatievoorziening coronacrisis.pdf

Raadsvergadering 28 januari 2021, gemeente VelsenBij agendapunt: Ingekomen stukken16.470 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 51

Datum vergadering

15-12-2020

Ambtenaar

S. Duin

Zaaknummer

134667-2020

Telefoonnr.

0255 567365

Portefeuillehouder(s)

F.C. Dales

E-mailadres

sduin@velsen.nl

Bijlagen

Onderwerp: Periodieke informatievoorziening coronacrisis

Geachte leden van de raad, Het coronavirus blijft Nederland in zijn greep houden. Het college wil in deze bijzondere situatie de gemeenteraad zo goed mogelijk op de hoogte houden over wat de gemeente doet om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen en de dagelijkse werkzaamheden van de gemeente zo goed als dat kan doorgang te laten vinden. Dat doen we periodiek via een breed ingestoken collegebericht over de activiteiten die we ondernemen op de verschillende gemeentelijke beleids- en werkterreinen. Hierbij sturen wij u de editie van dinsdag 15 december 2020 toe. 1.

Crisisbeheersing en handhaving

1a. Crisisbeheersing en veiligheid Het aantal besmettingen is de afgelopen weken wederom toegenomen. Het Kabinet heeft spoedoverleg gehad en besloten tot nieuwe zeer vergaande maatregelen die de minister president bekend maakte tijdens zijn toespraak op maandagavond 14 december. De nieuwe maatregelen zijn verwerkt in een ministeriele regeling die door middel van een spoedprocedure is vastgesteld en gepubliceerd. We constateren dat de coronamaatregelen in Velsen over het algemeen goed worden nageleefd. Wel komen we met enige regelmaat potentiële illegale feesten op het spoor. Door een goede samenwerking met politie en de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) hebben we illegale feesten steeds op voorhand kunnen verhinderen. Daarvoor heeft de burgemeester aanwijsbesluiten vastgesteld. Dat was eerder een bevoegdheid van de voorzitter veiligheidsregio, maar door de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 die per 1 december van kracht is geworden ligt die bevoegdheid bij de burgemeester. Met ingang van deze nieuwe wet is ook sprake van een mondkapjesplicht. In het Regionaal Beraad (RB) van burgemeesters, openbaar ministerie en politie is besloten de eerste twee weken te gebruiken om mensen te waarschuwen. Na deze twee weken wordt er bekeurd. In het RB is ook besloten dat de focus hierbij komt te liggen op handhaving in de winkelcentra. Dit is in overeenstemming met de landelijke lijn.

GEMEENTE VELSEN In het RB is de tweede Corona Impact Monitor Regio Kennemerland vastgesteld. Die ontvangt u bij dit collegebericht. Het algemene beeld dat uit deze monitor naar voren komt is dat er gemiddeld genomen sprake is van een licht positiever beeld dan in de eerste monitor. Zo is er sprake van minder ervaren overlast en is het ondernemersvertrouwen iets gestegen. Het effect op de bijstand is nog beperkt. Daarbij willen we wel opmerken dat de monitor betrekking heeft op de periode tot en met 30 september. De tweede gedeeltelijke lockdown was toen nog niet ingegaan. Daarnaast zijn in de afgelopen periode veel inkomensondersteunende maatregelen genomen die een toeloop op bijstand hebben beïnvloed. Daarmee is het op onderdelen nog te vroeg om een trend waar te kunnen nemen. De afgelopen weken en komende weken staan vooral in het teken van de voorbereiding op de feestdagen en de jaarwisseling waarbij voor het eerst sprake is van een algemeen vuurwerkverbod. U ontvangt daar deze week een separaat collegebericht over. 1b. Handhaving Net als de vorige weken lag de focus van de handhaving deze weken op groepsvorming, het gebruik van alcohol in de publieke ruimte en illegale feesten. Voor het opsporen van illegale feesten hebben we bunkercontroles gedaan. Daarnaast hebben we mensen gewaarschuwd om een mondkapje te dragen.

Ook deden we in samenwerking met de politie een actie tegen jeugdoverlast, met name op Plein 1945. Daarnaast zijn op de Zeeweg bij de JOP 8 jongeren bekeurd voor het niet naleven van de coronamaatregelen. 2. Gemeentelijke organisatie In de afgelopen periode hebben we bijgehouden hoeveel medewerkers positief getest zijn op corona, hoeveel medewerkers er in quarantaine hebben gezeten en of er een relatie met ziekteverzuim is geweest. Concluderend kunnen we aangeven dat het aantal positief geteste medewerkers minimaal is geweest. Ook het aantal medewerkers dat in quarantaine heeft gezeten is minimaal. We zien geen stijging van het ziekteverzuim door corona. Het verzuim is in de afgelopen maanden stabiel gebleven en de meldingsfrequentie is licht gedaald. 3. Sociaal domein De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud voor zelfstandig ondernemers die hun inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum zien dalen. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Tot op heden hebben 1167 ondernemers gebruik gemaakt van de aanvullende uitkering (Tozo 1, 2 en 3).

128 ondernemers hebben gebruikt gemaakt van de lening voor bedrijfskapitaal. De Tozo 3 regeling loopt tot 1 april 2021, daarna volgt de Tozo 4 regeling tot 1 juli 2021. Bij de verlenging van de Tozo tot 1 juli 2021 is in de Kamerbrief van 28 augustus 2020 aangegeven dat (centrum)gemeenten vanaf 1 januari 2021 ondersteuning gaan bieden aan zelfstandigen (Heroriëntatie). Dit kan bijvoorbeeld gaan om coaching, advies, bij- of omscholing en heroriëntatie. De Participatiewet biedt gemeenten de mogelijkheden om dit maatwerk te bieden. In eerste instantie wordt deze hulp aangeboden op het niveau van de Arbeidsmarktregio (AMR). Ook de aanvullende financiering zal via de centrumgemeente van de AMR Zuid Kennemerland-IJmond (Haarlem) lopen. Meer informatie daarover volgt begin 2021.

4. Economische Zaken Het college heeft de beleidsregel branchevreemd ondernemen vastgesteld. Horecabedrijven krijgen mogelijkheden om tijdelijk een andere functie uit te oefenen omdat ze op basis van de

GEMEENTE VELSEN noodwet gesloten zijn, of in de bedrijfsvoering ingrijpend worden beperkt. Dit alles onder voorbehoud dat de bindende coronamaatregelen worden nageleefd, en met oog voor het bestaande productaanbod/branchering ter plaatse. De actuele noodwet is altijd leidend. Het college kan ontheffing verlenen aan winkels in de levensmiddelenbranche die in verband met de te verwachten drukte rond de feestdagen tijdelijk langer open willen zijn. Dit stelt deze winkels in staat om de coronamaatregelen beter na te leven tijdens de piekbelasting in de winkel, en bezoekers beter gespreid over de dag te ontvangen. Waar winkels normaal gesproken om 22.00u moeten sluiten, is in verband met corona tijdelijk ontheffing tot 00.00u mogelijk. Een ontheffing moet bij de gemeente worden aangevraagd. De actuele noodwet is ook hierbij altijd leidend. 5. Communicatie De afgelopen twee weken richtte de communicatie zich op de (naderende) feestdagen (Sinterklaas, kerstdagen, oud & nieuw) in combinatie met de maatregelen die gelden. Dit is met visuals van de Rijksoverheid gecommuniceerd op onze online en offline kanalen. Burgemeester Frank Dales ging met een brief (te vinden op de infopagina) en een Corona Live Sessie (op facebook, youtube, website) dieper in op de huidige situatie.

Ook werd hier over de ‘Ik Koop Lokaal campagne’ gesproken en samen met Javer Hannani van Straathoekwerk over jongeren in coronatijd. Tot slot is er extra verduidelijking gegeven over de mondkapjesplicht per 1 december. Sinds 3 december loopt er een minicampagne om het thema eenzaamheid onder de aandacht te brengen. Iedere week lichten we een hulporganisatie uit (infopagina Jutter | Hofgeest) of plaatsen we een interview met een inwoner om de bewustwording te vergroten. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

November 2020 Data, Informatie en Analyse In opdracht van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Heemskerk, Velsen en Zandvoort

Corona Impact Monitor Regio Kennemerland Editie november 2020 Onderzoeksrapport

Inleiding Aanleiding en achtergrond Corona en de maatregelen die genomen worden om het virus in te dammen zorgen voor een complexe situatie. De coronacrisis heeft economische, sociaalmaatschappelijke en financiële impact op gemeenten. Uit een analyse voor VNG Realisatie door Andersson Elffers Felix bleek dat de crisis grote gevolgen (financiële) gevolgen heeft voor gemeenten en dat bijna elk beleidsveld wordt geraakt. De Corona Impact Monitor Regio Kennemerland is in juli gestart met als doel om een beeld te geven van de impact van de coronacrisis in de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Heemstede, Haarlem, Velsen en Zandvoort. Dit is de tweede editie van de monitor. Voor deze editie is ook de gemeente Heemskerk aangesloten. De inzichten van de monitor kunnen houvast bieden om focus aan te brengen in het gemeentelijk beleid. Voor februari 2021 staat een volgende monitor gepland. Met deze periodieke oplevering houden we steeds de vinger aan de pols bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Methode De afdeling DIA (Data, Informatie en Analyse) van de gemeenten Haarlem en Zandvoort heeft de regionale regie bij de monitor.

DIA heeft een overzicht van beschikbare, betrouwbare en mogelijk relevante indicatoren gemaakt. Hierover is afstemming geweest met een aantal gemeenten uit Kennemerland, waarna de definitieve indicatorenlijst is vastgesteld. Bij de indicatoren is de volgende thema-indeling aangehouden: • • • •

Economie Sociaal-maatschappelijk Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen Woningmarkt

Medio juli 2020 is gestart met het binnenhalen, ordenen en structuren van gegevens voor de eerste monitor. Tijdens een evaluatie eind september is besloten om de tweede monitor uit te breiden met de indicator Wmogebruik en de monitor verder gelijk te houden. Deze gebruikte gegevens zijn deels afkomstig uit gemeentelijke administraties. Daarnaast zijn een aantal openbare- (bijv. CBS, UWV) en betaalde bronnen (bijv. LISA) gebruikt. In dit rapport worden de verzamelde data samengebracht, gepresenteerd en geanalyseerd. De bestaande gegevensreeksen uit de eerste monitor zijn uitgebreid met de meest recente gegevens.

Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Leeswijzer Volledigheid van de monitor Niet alle indicatoren uit het Plan van Aanpak zijn opgenomen in deze tweede editie van de monitor. Een aantal indicatoren is tijdens de informatieverzameling van de eerste monitor al afgevallen omdat de gegevens voor slechts een beperkt aantal gemeenten beschikbaar waren, niet actueel waren of niet frequent bijgewerkt worden. De eerste monitor is samengesteld in de zomermaanden en daarmee de vakantieperiode. Vanwege de afwezigheid van dataleveranciers kon destijds niet alle data geleverd worden. Voor de tweede monitor kon meer informatie worden verzameld. Een aantal indicatoren is om uiteenlopende redenen nog steeds niet toegevoegd. Bijlage 2 bevat een lijst met niet-opgenomen indicatoren voorzien van toelichting waarom deze keuze is gemaakt. Actualiteit De cijfers in de grafieken en tabellen lopen tot en met het derde kwartaal van 2020. In een aantal gevallen waren nog geen cijfers voor het derde kwartaal en zijn de meeste recente gegevens gebruikt. De uitkomsten van de monitor zijn dan ook een momentopname. Voor de duiding van de ontwikkelingen worden ook actuelere artikelen en rapporten aangehaald. Begrippenlijst De definitie van verschillende indicatoren is opgenomen in bijlage 1.

Interactieve links Het rapport werkt met interactieve links naar achterliggende rapporten en stukken, zodat de lezer zich desgewenst op een thema kan verdiepen. De links zijn herkenbaar doordat ze onderstreept zijn. Er is uiteraard een groot aanbod aan corona-gerelateerde bronnen, dus er is sprake van een selectie. In bijlage 3 staan alle in het rapport genoemde bronnen per thema. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Trendgrafieken In het rapport komen verschillende trendgrafieken voor. Ontwikkelingen worden daarin vanaf een beginpunt vergeleken tussen de gemeenten. Bijvoorbeeld: een score van 110 betekent dat het getoonde vanaf het beginpunt met 10 procent is toegenomen. In de titels van de figuren en tabellen in het rapport staat aangegeven of het om een trend (relatieve ontwikkeling) of absolute aantallen gaat. Onzekere verwachtingen In het rapport worden bij enkele indicatoren verwachtingen over de toekomst uitgesproken. Deze zijn voor een groot deel gebaseerd op rapporten en scenarioschetsen van externe bronnen zoals bijvoorbeeld CBS, CPB en UWV. Daarnaast is een deel van de verwachtingen gebaseerd op wat experts op een specifiek thema zeggen over ontwikkelingen in hun themagebied. Hierbij is geprobeerd om de verwachtingen te schetsen op basis van de meest gangbare inzichten. De tijd sinds de coronacrisis heeft laten zien dat veel verwachtingen niet volledig uitkomen. De in het rapport geschetste toekomstverwachtingen zijn aannemelijk, maar hangen ook af van veel externe factoren. Met name de ontwikkelingen rondom het virus spelen hierin een grote rol. Regio Kennemerland In het rapport worden ook uitkomsten op regioniveau gepresenteerd.

Daar waar in deze rapportage wordt verwezen naar de Regio Kennemerland betreft het alle negen gemeenten in de regio inclusief de gemeenten die niet apart vermeld worden (Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemstede, Heemskerk, Uitgeest, Velsen en Zandvoort).

Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland november 2020 Economie • Zowel het consumentenvertrouwen als het ondernemersvertrouwen in de provincie Noord-Holland daalde sterk in het tweede kwartaal van 2020. In het derde kwartaal stabiliseert het consumentenvertrouwen zich op een laag niveau in vergelijking met voor de coronacrisis. Het ondernemersvertrouwen neem iets toe, maar de score is nog steeds sterk negatief. De ontwikkelingen hangen samen met de economische ontwikkeling. De verwachting is dat het vertrouwen toeneemt zodra het economisch beter gaat of als er zicht is op het einde van de crisis. • In de eerste drie kwartalen van 2020 waren er ongeveer evenveel faillissementen in de Regio Kennemerland als een jaar eerder. Ook in Nederland is er geen toename van faillissementen in 2020. De steunmaatregelen van de overheid spelen hierbij een rol. De verwachting is evenwel dat het aantal faillissementen nog toeneemt als steunmaatregelen aflopen. • Het UWV verwacht zeer sterke banenkrimp in de sectoren horeca, cultuur en overige dienstverlening. Deze sectoren vertegenwoordigen in Zandvoort en Bloemendaal een relatief groot deel van de arbeidsmarkt. De verwachting is dus dat de lokale arbeidsmarkt in die gemeenten meer van corona zal merken. • Sinds 2018 zijn er elk kwartaal meer nieuwe bedrijfsvestigingen in de Regio Kennemerland dan dat er verdwijnen.

Met de toename stijgt ook het aandeel zzp’ers en het aantal banen. Hoewel het saldo rondom de coronauitbraak lager is dan in eerdere jaren, zijn er in het tweede en derde kwartaal meer banen bijgekomen dan er verdwenen.

Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

• Het tweede kwartaal was de economisch krimp het sterkst. Het derde kwartaal was positiever. Dit staat los van de werkgelegenheidsontwikkeling bínnen de bedrijven. Daar is vooralsnog alleen indirect zich op, bijvoorbeeld via de ontwikkeling van het aantal WW-uitkeringen. • De bedrijvendynamiek verschilt per sector: vooral bij cultuur, horeca, financiële instellingen en ICT is de ontwikkeling negatief. In de handel en bouw ontstaan per saldo in 2020 juist veel banen gerelateerd aan de vestigingendynamiek. Sociaal-maatschappelijk • De ontwikkeling van het aantal actieve cliënten jeugdhulpverlening verschilt per gemeente. In april en juli lijken er vooral dalingen te zijn. Dit sluit aan bij het beeld dat in die periode de jeugdhulp afgeschaald was. In augustus en september neem het aantal cliënten weer toe. Mogelijk zit hier nog een deel van eerder uitgestelde hulp bij die niet plaats kon vinden tijdens de eerste lockdown. • Sinds 2018 tot de coronacrisis nam het aantal jongeren met jeugdhulp zonder verblijf in de deelnemende gemeenten steeds toe. Tussen januari en juli lijkt hierin echter ook een afname te zijn. Ook deze hulp werd vanwege de coronacrisis afgeschaald. De toekomstige ontwikkelingen zijn sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de pandemie.

• Het aantal Wmo-cliënten in de deelnemende gemeenten is stabieler dan het aantal cliënten in de jeugdzorg, al zetten sommige cliënten de hulp stop vanwege corona. In september 2020 zijn er 3% meer Wmocliënten dan een jaar eerder. De toekomstige ontwikkelingen zijn net als bij jeugdhulp onzeker. 4

Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland november 2020 (2) Sociaal-maatschappelijk • In 2020 worden in alle deelnemende gemeenten duidelijk meer meldingen van overlast gemaakt dan in andere jaren. Vooral de jeugdoverlast is hard gestegen. Dit geldt vooral voor het tweede kwartaal, vlak na de uitbraak van corona. In het derde kwartaal daalt het aantal meldingen, maar het zijn er nog steeds meer dan een jaar eerder. Dit betekent niet per se dat er meer overlast is dan eerder. Zo is er meer aandacht voor bij handhaving vanwege het coronaprotocol en registreren mensen de overlast eerder omdat ze vaker thuiszitten. Daarnaast is de meldingsbereidheid in de coronaperiode hoog. Mogelijk dat het aantal meldingen met de nieuwe strengere maatregelen van oktober weer stijgt. • Het aantal gegeven coronaboetes hangt erg af van het gekozen beleid. In sommige gemeenten was waarschuwen het beleid en zijn geen bekeuringen uitgedeeld. In andere regiogemeenten zijn tot 18 boetes per 10.000 inwoners door de boa’s uitgedeeld. Inmiddels is de handhaving aangescherpt en wordt een toename van coronaboetes verwacht. • Het aantal geregistreerde diefstallen, inbraken en gevallen van zakkenrollerij nam na de lockdown af. Waarschijnlijk doordat men meer thuis bleef. Alleen op het aantal winkeldiefstallen is de invloed vrij gering.

In het derde kwartaal nemen vooral zakkenrollerij en woninginbraken weer toe ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Verwacht wordt dat dit met een strengere lockdown opnieuw afneemt. • Het aantal meldingen van huiselijk geweld was in de Regio Kennemerland in het derde kwartaal 24% lager dan een jaar eerder. Mogelijk komt dit ook doordat gevallen minder snel gedetecteerd worden omdat men minder sociale gelegenheden buitenshuis heeft en het melden lastiger is vanwege de aanwezigheid van anderen in huis. Een duidelijk verband met corona is echter nog niet aangetoond. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • Op de arbeidsmarkt is in alle gemeenten vanaf april 2020 een sterke toename van het aantal WW-uitkeringen toen veel banen verdwenen. Dit terwijl er vanaf 2018 sprake was van een afname van WWontvangers. Vooral de instroom is hoger dan in eerdere jaren. Vanaf juli daalt het aantal WW-uitkeringen weer. Mogelijk doordat voor veel mensen de kortdurende WW afloopt of omdat men toch weer werk vindt. Verschillende bronnen voorspellen dat de afname slechts stilte voor de storm is en dat de werkloosheid de komende jaren toeneemt. • In de dienstverlening en transport en logistiek steeg het aantal WWuitkeringen het sterkst. • Het aantal vacatures daalde in de eerste helft van 2020 in vrijwel alle sectoren in de Regio Kennemerland. Dit hangt samen met de coronacrisis. Alleen het aantal vacatures in de ICT steeg. • Door de toenemende werkloosheid en het dalende aantal vacatures neemt de spanning in alle branches behalve de ICT en pedagogische beroepen af. De markt voor ICT-beroepen blijft evenwel krap. Dit geldt ook voor technische beroepen. Deze sectoren werken al in grote mate digitaal en kunnen zich daardoor makkelijker aanpassen aan de nieuwe situatie. • In het tweede kwartaal van 2020 waren de minste aanvragen voor schuldhulpverlening vanaf begin 2019. In het derde kwartaal van 2020 steeg het aantal aanvragen weer.

Toch zijn er minder aanvragen dan in dezelfde periode in eerdere jaren. Hier is niet direct een verklaring voor.

Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland november 2020 (3) Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • De ondernemers in Regio Kennemerland maken minder gebruik van NOW 2.0 (18% van de bedrijven) dan van de eerste NOW-regeling (36%). Uit een enquête van UWV blijkt dat dit voornamelijk komt omdat bedrijven minder steun nodig hadden omdat het beter ging na de zomer. De eisen voor NOW3 zijn strenger dan de voorgaande regelingen. De verwachting is daarom dat daar minder gebruik van gemaakt zal worden. • Het aandeel zzp’ers dat gebruikmaakt van Tozo was het grootst in de maanden april en mei. In september maakt per gemeente nog 5% tot 12% van de zzp’ers gebruik van de regeling. • Het bijstandsvolume reageert minder sterk, en ook wat trager, op conjuncturele ontwikkelingen dan het WW-volume. Het aantal Bbzuitkeringen en reguliere uitkeringen verschilt vooralsnog dan ook weinig met de situatie een jaar eerder. Daarbij maken zzp’ers nu eerder gebruik van Tozo dan Bbz. De verwachting is dat het bijstandsvolume nog toeneemt na verloop van tijd als de andere uitkeringen aflopen. • Ook in het aantal aangevraagde kwijtscheldingen voor belastingen is weinig verschil met het voorgaande jaar. Deels komt dit doordat de piek over het algemeen aan het begin van het belastingjaar in januari of februari ligt. Voor 2020 is deze piek dus nog voor corona.

Daardoor is het effect van corona ook nog niet inzichtelijk. Volgend is er mogelijk wel een toename. Meer mensen zitten dan zonder werk en hebben dus minder inkomsten.

Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Woningmarkt • De coronacrisis lijkt weinig impact op het woningaanbod en de huizenprijs te hebben. In een deel van de gemeenten stijgt de vraagprijs zelfs. De krappe markt lijkt belangrijker voor de vraagprijs dan de coronacrisis. • Het aantal aangevraagde bouwvergunningen fluctueert de afgelopen jaren erg. Dit geldt ook voor het aantal opgeleverde woningen. Als een groot nieuwbouwproject in een bepaald kwartaal wordt opgeleverd, zorgt dat voor hoge kwartaalcijfers. Daarnaast zijn andere situationele factoren als de stikstofcrisis van invloed. Het effect van corona op de bouw is hierdoor lastig in te schatten. • Het aantal actief woningzoekenden in de sociale huursector toe tussen april en september 2020. Mogelijk dat dit ook komt doordat er minder verhuisbewegingen zijn door de krappe woningmarkt. Het aantal aangevraagde urgenties voor sociale huur, is vergelijkbaar met eerdere jaren en hierin is geen corona-effect zichtbaar. • Bij de Brede Centrale Toegang Kennemerland melden zich tot nu toe in 2020 minder daklozen. Mogelijk door de extra landelijke afspraken en regelgeving die er op gericht zijn dat niemand tijdens deze crisis op straat moet komen te staan. De uitstroom bij de maatschappelijke opvang is echter ook minder dan in 2019. Uit WOB-verzoeken blijkt echter wel dat dakloosheid een toenemend probleem is in Nederland, zeker sinds de uitbraak van corona.

Inhoudsopgave

In het rapport per thema de indicatoren besproken. De snelkoppelingen hieronder verwijzen naar de verschillende thema’s en de bijlagen:

ECONOMIE (p. 8) SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK (p. 18) ONDERSTEUNINGSMAATREGELEN, WERK & INKOMEN (p. 28) WONINGMARKT (p. 39) BIJLAGEN (p. 47)

Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Hoofdstuk: Economie In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Consumentenvertrouwen Ondernemersvertrouwen Faillissementen Banenmarkt Bedrijvendynamiek

Economie: consumentenvertrouwen Al snel na de corona-uitbraak halverwege maart volgden scenario’s en doorrekeningen van onder andere CPB, IMF en DNB over de vooruitzichten voor de Nederlandse economie. Zonder uitzondering werd een periode van economische krimp voorzien. Uit cijfers van het CBS over het tweede kwartaal van 2020 blijkt dat de economie met 8,5% kromp ten opzichte van het eerste kwartaal. Toch zijn er ook gematigd positieve geluiden. Uit cijfers van Eurostat, vergelijkbaar met het CBS op Europees niveau, blijkt dat de economische krimp in het derde kwartaal (3,9%) in de EU minder was dan in het tweede kwartaal (11,4%). Ook de Rabobank is optimistisch en verwacht herstel. Een vergelijkbare ontwikkeling is zichtbaar in consumentenvertrouwen (zie bijlage begrippenlijst voor meer informatie). Na de uitbraak van corona en de daaropvolgende lockdown is het consumentenvertrouwen in kwartaal 2 en 3 van 2020 tot ver onder het nulpunt gedaald, maar de daling is in het derde kwartaal afgevlakt. Ook de cijfers voor achterliggende deelindicatoren economisch klimaat (-53) en koopbereidheid (-9) zijn in kwartaal 3 negatief.

Absolute ontwikkeling score consumentenvertrouwen 30 20 10 0 -10 -20 -30 -40 Q1

2018

2019 Nederland

2020

Noord-Holland (PV)

De cijfers voor Noord-Holland liggen in lijn met de landelijke ontwikkelingen. De saldi voor economisch klimaat (-55) is vergelijkbaar met landelijk. De koopbereidheid (-14) is iets lager voor de provincie Noord-Holland dan in Nederland.

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: ondernemersvertrouwen De economische gevolgen van corona verschillen sterk per sector. ING becijferde in september dat vrijwel alle sectoren als gevolg van corona krompen. Het sterkst geldt dit voor de horeca, maar ook transport & opslag en de zakelijke dienstverlening zijn volgens de analyse hard geraakt. Alleen de detailhandel kende groei in 2020. Voor 2021 wordt voor alle sectoren - met uitzondering van de bouw - gedeeltelijk herstel verwacht. Uiteraard zal veel afhangen van de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Vergelijkbaar met het consumentenvertrouwen (p. 9) meet CBS ook ondernemersvertrouwen. Per saldo daalde het vertrouwen van ondernemers in het tweede kwartaal tot onder de nullijn. In het derde kwartaal herstelde het vertrouwen zich iets. Mogelijk daalt dit in het vierde kwartaal weer naar aanleiding van de in oktober ingestelde coronamaatregelen.

Absolute ontwikkeling score ondernemersvertrouwen 30 20

10 0 -10 -20 -30 -40 -50 Q1

2018

2019 Nederland

Aan de andere kant kan positief nieuws het sentiment snel ombuigen. Zo zorgde het nieuws over een mogelijk goed werkend vaccin voor flinke koersstijgingen op de beurzen. Eventueel effect hiervan zal ook pas in het vierde kwartaal zichtbaar worden.

Q2*

Q3*

2020

Noord-Holland (PV)

*voorlopige cijfers

De ontwikkelingen zijn vergelijkbaar voor Noord-Holland en Nederland.

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: faillissementen In de eerste drie kwartalen van 2020 waren er in de Regio Kennemerland 76 faillissementen. In 2019 en 2018 waren er in dezelfde periode respectievelijk 83 en 79 faillissementen. Ook op landelijk niveau is geen toename van faillissementen. Zo registreerde CBS in augustus 2020 zelfs het laagste aantal faillissementen in 21 jaar tijd. Toch bleek uit recent onderzoek van RVO dat driekwart van de internationaal opererende ondernemers last heeft van de coronacrisis bij hun activiteiten. Op basis van de negatieve geluiden over de Nederlandse economie zouden misschien meer faillissementen verwacht worden. Dit kan waarschijnlijk deels verklaard worden door de afgegeven noodpakketten als NOW en Tozo.

Verder worden faillissementen op basis van eigen aangifte sneller verwerkt door de rechtbank dan faillissementsverzoeken van crediteuren. Aan het laatste type faillissementen gaan namelijk meer procedures en toetsing vooraf waardoor faillissementen vertraagd zichtbaar worden. Daarnaast stoppen veel bedrijven niet door een faillissement, maar door een bedrijfsbeëindiging. De verwachting is nog steeds dat als de noodmaatregelen wegvallen er een snelle toename van faillissementen volgt. Relatief veel van de 76 faillissementen in Regio Kennemerland in 2020 waren in de handel (15), vervoer en opslag (12) en verhuur en overige zakelijke dienstverlening (10).

Aantal faillissementen per gemeente 2018

2019

2020

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemskerk

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Regio Kennemerland

2018

2019

2020

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Bouw

Cultuur, sport en recreatie

Financiële instellingen

Gezondheids- en welzijnszorg

Handel (detailhandel en groothandel)

13 12

21 13 10

Horeca

ICT

Industrie

Onderwijs

Overige zakelijke dienstverlening

Specialistische zakelijke dienstverlening Verhuur en overige zakelijke dienstverlening

Vervoer en opslag

Totaal

28 21 34 33 13 36 30 27 23 37 16

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: banen naar sector Uit de regionale arbeidsmarktanalyse voor arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond van UWV blijkt dat er zeer grote krimp van werkgelegenheid in de sectoren horeca, luchtvaart (onderdeel van vervoer en opslag), cultuur, sport & recreatie en verhuur en overige zakelijke diensten (o.a. reisbureaus en uitzendbureaus) wordt verwacht. Het UWV voorziet alleen toekomstige groei in de ‘food’ detailhandel. In de Regio Kennemerland vertegenwoordigen de drie genoemde krimpsectoren ongeveer 16% van de werkgelegenheid. Landelijk is dat 10%. Een klein deel (5%) van de banen zit volgens de UWVanalyse in de groeisector ‘food detailhandel’ (niet uitgesplitst in tabel rechts).

Op de volgende pagina is te zien hoe de werkgelegenheid per gemeente zich verhoudt tot de regionale verdeling. In Zandvoort en in iets mindere mate in Bloemendaal zijn ten opzichte van de regionale verdeling de cultuursector en de horeca sterk vertegenwoordigd. De voorspelling is dat de werkgelegenheid in deze gemeenten meer dan in de andere gemeenten negatieve gevolgen van de coronacrisis zal ondervinden. In Heemstede zijn relatief veel banen in de overige zakelijke diensten, maar het aandeel horeca is kleiner dan gemiddeld.

Aandeel banen (%) naar sector Regio Kennemerland (2019)* Aandeel Vervoer en opslag

17%

Handel (detailhandel en groothandel)

17%

Gezondheids- en welzijnszorg

11%

Industrie

Specialistische zakelijke dienstverlening

Verhuur en overige zakelijke dienstverlening

Horeca

Onderwijs

Bouw

Openbaar bestuur

ICT

Cultuur, sport en recreatie

Overige zakelijke dienstverlening

Financiële instellingen

Landbouw

Totaal

100%

*2019 is het meest recente peiljaar

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: regionale specialisatie naar aantal banen Regionale specialisatie arbeidsmarkt per gemeente (2019)* 400% 350% 300% 250% 200% 150% 100% 50% 0%

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemskerk

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Totaal regio

*2019 is het meest recente peiljaar Leeswijzer: in Beverwijk is de staaf bij bouw ongeveer 200%. Dat betekent dat het aandeel van de bouwsector in Beverwijk twee keer zo groot is als het aandeel van de bouwsector in de Regio Kennemerland gemiddeld. De lijn voor het regiototaal is gebaseerd op de regio inclusief Uitgeest, Haarlemmermeer en Heemskerk. Daardoor halen alle deelnemende gemeenten bij landbouw en vervoer en opslag minder dan 100%. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: bedrijvendynamiek vestigingen Het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) brengt via haar monitor vestigingendynamiek zoveel mogelijk de actuele ontwikkelingen van bedrijvigheid in beeld (zie in de bijlage begrippenlijst meer over de methodiek). In de Regio Kennemerland ontstaan én verdwijnen de afgelopen drie jaar steeds de meeste vestigingen in het eerste kwartaal. In het tweede en derde kwartaal van 2020 – tijdens de coronacrisis – zijn er minder mutaties dan in het eerste kwartaal.

Per saldo kwamen er in het tweede kwartaal 370 bedrijven bij. In het derde kwartaal van 2020 was er een toename van 420 bedrijven. Deze stijging is lager dan in dezelfde periode in 2018 en 2019. Zzp’ers zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de continue toename van het aantal vestigingen. Ook de Kamer van Koophandel registreert in Nederland meer starters dan stoppers. Op de volgende pagina’s staan figuren over de aan de vestigingen gerelateerde bedrijvigheid en wordt ingegaan op de ontwikkelingen per sector en per gemeente.

Ontwikkeling aantal vestigingen Regio Kennemerland 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 Q1

2018

2019 Nieuwe vestigingen

Opgeheven vestigingen

2020 Saldo vestigingen

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: bedrijvendynamiek banen Er ontstaan en verdwijnen relatief veel vestigingen in het eerste kwartaal van een jaar (p. 14). Logischerwijs is de ontwikkeling van aan de bedrijvendynamiek gerelateerde werkgelegenheid in het eerste kwartaal ook het grootst. Ook in kwartaal 2 en 3 komen er nog per saldo banen bij. Het gaat om respectievelijk 40 en 380 banen. Dit is laag in vergelijking met eerdere jaren. In dezelfde periode in 2018 ontstonden 1.650 banen door vestigingendynamiek. In 2019 waren dit er 1.170. De lagere aantallen lijken een gevolg te zijn van het mindere economische klimaat door de coronacrisis.

De lagere aantallen lijken een gevolg te zijn van het mindere economische klimaat door de coronacrisis en het mindere economische klimaat. Ook voor de komende kwartalen wordt geen grote toename verwacht.

Belangrijke kanttekening: de hier gepresenteerde cijfers gaan alleen over de werkgelegenheid bij nieuwe of opgeheven vestigingen. Werkgelegenheidsontwikkeling binnen bedrijven is hier dus niet in beeld. Deze kan indirect worden afgelezen aan het aantal WW-uitkeringen en vacatures.

Ontwikkeling aantal banen gerelateerd aan nieuwe en opgeheven bedrijfsvestigingen Regio Kennemerland 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500

2018

2019 Nieuwe banen

Verdwenen banen

2020 Saldo banen

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: bedrijvendynamiek naar sector In een aantal sectoren verminderde het aantal banen in 2020 als gevolg van de bedrijvendynamiek. Vooral cultuur, sport & recreatie (-60 banen), horeca (-60), financiële instellingen (-50) en informatie en communicatie (-50) kenden banenkrimp. De ontwikkelingen voor de handel (+360 banen), bouw (+310) en onderwijs (+140) zijn het meest positief.

Vanaf 2018 zijn in absolute aantallen vooral in de zakelijke dienstverlening, bouw, onderwijs, handel en zorg vestigingen bijgekomen. Deels zijn dit sectoren met een relatief grote toename van zzp'ers (artikel CBS). Ook in 2020 zijn dit de sectoren met veel nieuwe bedrijfsvestigingen. In onderstaande tabel is bij 2020 het eerste semester en – in een aparte kolom - het derde kwartaal zichtbaar.

Ontwikkeling aantal vestigingen en gerelateerde banen Regio Kennemerland* Vestigingen 2018

Banen

2019

2020

Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1

2018 Q3

2019

2020

Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1

Bouw

190

220

230

210

230

200

Cultuur sport en recreatie

-10

Financiële instellingen

-10

Handel (detailhandel en groothandel)

110

170

130

280

150

-270

-220

Horeca

180

200

230

-50

-10

-70

-10

-60

-180

-50

300

-20

-50

-10

Industrie en nutsbedrijven

-50

-40

-10

Informatie en communicatie

100

-10

150

-130

-10

-40

Landbouw

-10

Onbekend

-20

-40

-10

Onderwijs

150

140

180

120

100

170

130

170

150

Overheid

-10

Overige diensten

-40

Vervoer en opslag

100

-20

100

-40

110

-20

Zakelijke diensten

340

460

360

390

170

-60

280

490

230

290

-10

Zorg

140

170

130

150

420

200

160

200

Totaal

1.170

1.540

1.500

1.360

1.000

420

950

1.060

760

630

420

370

*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor kan het totaal verschillen van de optelling van sectoren. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Economie: bedrijvendynamiek per gemeente Over het algemeen groeit het aantal vestigingen in de aan de monitor deelnemende gemeenten. Na de corona-uitbraak is de groei in kwartaal 2 van 2020 echter lager dan in alle voorgaande kwartalen sinds 2018. Het beeld voor kwartaal 3 is rooskleuriger dan in kwartaal 2, maar minder positief dan voor kwartaal 3 van 2018 en 2019. In de aan de monitor deelnemende gemeenten kromp door de bedrijvendynamiek de werkgelegenheid met 140 banen in het tweede kwartaal. Specifiek in Haarlem (100 banen) en Beverwijk (70 banen) nam het aantal banen – ondanks een toename van vestigingen – in het tweede kwartaal af. In het derde kwartaal zijn de ontwikkelingen positiever.

In de meeste deelnemende gemeenten was er een toename van bedrijven en banen. Wel zijn de cijfers minder gunstig dan het derde kwartaal van 2019. Alleen in Velsen was de ontwikkelingen positiever dan een jaar eerder. In Bloemendaal was er een lichte banenkrimp (-20 banen) in het derde kwartaal door vestigingendynamiek . Over heel 2020 kenden alleen in Beverwijk (-60 banen) en Bloemendaal (-20 banen) voor een negatieve werkgelegenheidsontwikkeling.

Ontwikkeling aantal vestigingen per gemeente* 2018 Beverwijk Bloemendaal Haarlem Heemskerk Heemstede Velsen Zandvoort Regio Kennemerland

Q1 20 30 160 30 30 30 0 440

Beverwijk Bloemendaal Haarlem Heemskerk Heemstede Velsen Zandvoort Regio Kennemerland

-100 100 170 -20 40 10 20 200

Q2 50 20 240 40 20 90 10 740

2019 Q3 40 20 270 50 50 110 20 820

Q4 50 30 300 20 20 90 10 750

Q2 60 30 260 30 30 90 10 660

Q2 20 20 300 30 30 100 30 810

Q3 50 10 260 20 30 60 30 700

Q4 30 30 240 50 10 60 20 680

Q1 30 10 210 20 30 80 20 620

2020 Q2 30 0 120 10 10 30 10 370

Q3 50 0 100 20 -10 70 10 410

-40 -10 60 30 20 50 0 370

-70 10 -100 -20 20 20 0 40

50 -20 90 10 30 90 10 370

Ontwikkeling aantal banen door ontstaan/verdwijnen vestigingen per gemeente -10 70 210 40 20 130 -20 750

30 20 260 80 60 120 -10 930

-40 70 180 -10 -30 70 0 140

0 0 220 -30 -10 10 -20 150

-40 30 260 30 40 130 30 630

100 0 190 -10 80 60 40 520

60 20 -10 60 -60 0 40 120

Hoofdstuk: sociaalmaatschappelijk In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Jeugdhulpverlening Wmo Overlast Corona-gerelateerde bekeuringen Diefstal en inbraak Huiselijk geweld

Sociaal-maatschappelijk: jeugdhulpverlening Aantal actieve cliënten jeugdhulpverlening per gemeente*

Na de uitbraak van de coronacrisis en de daaropvolgende lockdown, was er tijdelijk minder jeugdhulp mogelijk. Uit een analyse van CBS-cijfers in Binnenlands Bestuur blijkt dat de gegeven jeugdhulp in de eerste zes maanden is gedaald met 6% ten opzichte van 2019. Deskundigen die ook in Binnenlands Bestuur reageren stellen echter dat het nog te vroeg is om te spreken van een trendbreuk. In de gemeenten uit de Regio Kennemerland waren ook in april en juli behoorlijke dalingen van het aantal cliënten in de jeugdhulpverlening. Het aantal cliënten is in september 2020 – ondanks een sterk daling in Heemskerk – juist 1% hoger dan een jaar eerder. Mogelijk zit hier ook uitgestelde zorg bij. Uit de sectorrapportage jeugd en de rapportage De zorg en de jeugdhulp tijdens de coronacrisis van de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd blijkt dat een deel van de jeugdzorg is uitgesteld door corona. Beverwijk en Bloemendaal zijn de enige gemeenten waar het aantal cliënten nog onder het aantal van 2019 ligt.

Beverwijk

sep-18 764

sep-19 815

sep-20 806

Bloemendaal

430

482

466

Haarlem

2.687

2.929

3.002

Heemstede

433

517

540

Heemskerk

728

781

669

Velsen

1.374

1.367

1.470

Zandvoort

208

242

259

*De cijfers worden doorlopend met terugwerkende kracht bijgewerkt. Data in dashboards kan daardoor licht verschillen van bovenstaande tabel.

Ontwikkeling (%) actieve cliënten jeugdhulpverlening in 2020 (januari 2020=100) 105

100

95 jan

feb Beverwijk

mrt Bloemendaal

apr

mei

jun

Haarlem

Heemskerk

Heemstede

jul

aug Velsen

sep

Zandvoort

Bron: gemeenten Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: jongeren met jeugdhulp Ontwikkeling (%) jeugdhulp zonder verblijf per gemeente (januari 2018=100)

In de jeugdhulp is er een onderscheid te maken tussen jongeren die voor de hulp elders verblijven dan thuis (intramurale zorg, hierna ‘met verblijf’) en jongeren die niet in een instelling verblijven (‘zonder verblijf’). In de Regio Kennemerland nam het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf tussen januari 2018 en juli 2020 met 56% toe tot 9.750 cliënten. De verschillen in de regio liggen tussen de 31% in Heemstede en 79% in Zandvoort. Met uitzondering van Bloemendaal – waar de piek in januari 2019 lag – waren er in januari 2020 de meeste jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf. Tussen januari en juli 2020 daalt het aantal cliënten in de regiogemeenten met 4% (Haarlem) tot 16% (Heemstede). In Nederland is er in deze periode een daling van 8%. In de Regio Kennemerland zijn 825 cliënten in de jeugdzorg mét verblijf. Dit zijn er 7% minder dan in januari 2018. Vanwege het lage aantal cliënten is het niet zinvol om de relatieve ontwikkelingen alle gemeenten weer te geven. In Haarlem en Velsen zijn de meeste cliënten in de intramurale jeugdzorg. In Haarlem zijn nam het aantal cliënten tussen januari en juli 2020 af van 255 naar 235.In Velsen was er in deze periode een toename van 5 cliënten. In Nederland nam het aantal cliënten in de intramurale zorg met 14% af in 2020. De jeugdhulp zonder verblijf lijkt dus te zijn afgenomen in de eerste helft van 2020.

Vermoedelijk heeft dit ook deels te maken met corona(maatregels). Zo stelt het Nederlands Jeugdinstituut dat veel preventieve en ambulante hulp werd af- of uitgesteld tijdens de lockdown.

200 180 160 140 120 100 Januari

Juli

Januari

2018

Juli

Januari

2019

Juli 2020

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Heemskerk

Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf per gemeente 300 250

200 150 100 50 0 Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Januari 2018

Juli

Heemskerk

Januari 2019

Heemstede Juli

Velsen

Januari 2020

Zandvoort

Juli

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: Wmo Aantal actieve cliënten* Wmo per gemeente

In opdracht van het Rijk en de VNG heeft Andersson Elffers Felix de rapportage Meerkosten in het sociaal domein ten gevolge van corona opgesteld. Hierin wordt onder meer gesteld dat een deel van de Wmo-zorg na de corona-uitbraak was stilgelegd en dat sommige cliënten hulp hebben stopgezet. Uit de monitor abonnementstarief Wmo blijkt dat het nog zeer onzeker is hoe de Wmo-hulp zich in de nabije toekomst zal ontwikkelen. Ook in de gemeenten uit Regio Kennemerland is in de maanden april en mei sprake van een lichte daling van het aantal actieve cliënten. Daarna neemt het aantal weer toe. In september 2020 waren er in de gemeenten in Regio Kennemerland 3% meer Wmo-cliënten dan een jaar eerder. Tussen september 2018 en september 2019 steeg het aantal met 7%.

sep-18

sep-19

sep-20

Beverwijk

1.521

1.721

1.838

Bloemendaal

1.236

1.359

1.378

Haarlem

9.287

9.740

10.210

Heemskerk

2.558

2.756

2.815

Heemstede

1.795

1.843

1.783

4.327

4.551

1.153

1.234

1.285

Velsen Zandvoort

*de gebruikte definitie verschilt soms licht per gemeente. Bovenstaande cijfers geven een globaal inzicht in de ontwikkelingen en omvang. De cijfers worden doorlopend met terugwerkende kracht bijgewerkt. Data in dashboards kan daardoor licht verschillen van bovenstaande tabel.

Ontwikkeling (%) actieve cliënten Wmo in 2020 per gemeente (januari=100) 105

100

95 jan

feb Beverwijk

mrt Bloemendaal

apr

mei Haarlem

jun Heemskerk

jul

aug

Heemstede

Zandvoort

sep

Bron: gemeenten Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: meldingen overlast jeugd Ontwikkeling (%) meldingen overlast jeugd per gemeente (Q1 2018=100)

Landelijke politiecijfers laten zien dat er in maart – toen de lockdown ingesteld werd – 127% meer meldingen van overlast door jongeren dan in februari. Hoewel gedurende het jaar richting de zomer het aantal meldingen ook in de voorgaande jaren toenam, is dit meer dan normaal. Ook in de deelnemende gemeenten is een sterke toename van het aantal meldingen in het tweede kwartaal. In het derde kwartaal nam het aantal meldingen in de gemeenten – behalve in Heemskerk – weer af. Wel zijn er in elk van de gemeenten nog steeds meer meldingen dan een jaar eerder. In 2019 waren er 587 meldingen in het derde kwartaal in de 7 gemeenten. In 2020 zijn dit er 1.066. Betrokkenen geven aan dat de algemene toename van meldingen waarschijnlijk een combinatie is van factoren. Er is daadwerkelijk iets meer overlast omdat jongeren weinig te doen hadden, onder andere door sluiting van scholen en sportclubs, en daardoor op straat rondhingen. Daarbij wordt er sneller melding gemaakt omdat anderen ook meer thuiszitten en daardoor vaker vermeende overlast waarnemen. Mogelijk dat het aantal meldingen – door de extra maatregelen die ingingen in oktober – weer toeneemt in het vierde kwartaal.

1.000 800 600 400 200 0 Q1

2018

2019

2020

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Heemskerk

Aantal meldingen overlast jeugd per gemeente 2019

2020

Beverwijk

132

115

Bloemendaal

137

Haarlem

156

231

261

164

489

356

Heemskerk

110

158

Heemstede

Velsen

155

106

127

285

224

Zandvoort

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: meldingen openbare overlast De ontwikkelingen van meldingen van openbare overlast nemen net als meldingen van jeugdoverlast toe, zij het minder sterk. Landelijk waren er in maart (de maand van de lockdown) 40% meer meldingen van openbare overlast dan in februari. Vergeleken met maart 2019 waren dit 31% meer meldingen. In alle deelnemende gemeenten waren er, met uitzondering van Heemstede (een daling van 41 naar 26 meldingen), in het eerste kwartaal van 2020 meer meldingen dan een jaar eerder. In het tweede kwartaal nam het aantal meldingen in alle gemeenten toe. Vooral in Heemstede steeg het aantal meldingen relatief sterk ten opzichte van een kwartaal eerder (van 26 naar 59). In Heemstede waren in het eerste kwartaal 26 meldingen en in het tweede kwartaal het er 59. In Zandvoort ontving de politie in het tweede kwartaal 177 meldingen tegen 101 een maand eerder. De cijfers voor het derde kwartaal worden in de grafiek nog niet gepresenteerd. Deze zijn nog onvolledig, omdat het aantal meldingen van verwarde personen ontbreekt in de politiecijfers. Deze meldingen vormden in eerdere kwartalen ruim de helft van het totaalaantal meldingen van openbare overlast. Daarmee is een vergelijking niet mogelijk. In de achterliggende data is wel te zien dat de overlast in verband met alcohol en drugs het derde kwartaal is gedaald.

Ontwikkeling (%) meldingen openbare overlast* per gemeente (Q1 2018=100) 300 250 200 150 100 50 0 Q1

2018

Q3 2019

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Q2 2020

Heemskerk

*2019 bij openbare overlast gaat het om openbare dronkenschap, overlast van verwarde personen, alcohol- en drugsoverlast en overlast door zwervers Aantal meldingen openbare overlast per gemeente 2019 Beverwijk

2020

108

135

Bloemendaal

Haarlem

423

525

537

592

Heemskerk

Heemstede

Velsen

144

174

195

Zandvoort

114

101

177

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: bekeuringen gerelateerd aan coronamaatregelen In he begin van de coronacrisis was er veel onduidelijkheid over de regels. Mede daardoor verschilde de handhaving van de coronamaatregelen per gemeente. Zo bleek begin juli uit een inventarisatie van Nieuwsuur dat meer dan 80 gemeenten geen enkele boete uitdeelden. Terwijl in andere gemeenten tot 187 boetes per 10.000 inwoners werden uitgedeeld. De boetes onder de noodverordening COVID-19 boetes vallen onder code D526 worden uitgedeeld bij verboden samenkomsten, het niet in acht nemen van veilige afstand, het aanwezig zijn op verboden gebieden en locaties of het niet opvolgen van de aanwijzingen. Een uitgebreide definitie staat in de bijlage.

Aantal door gemeente uitgedeelde coronaboetes Maart April Mei Juni Juli Aug. Sep. Totaal Per 10.000 inwoners Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

125

Heemskerk*

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Totaal deelnemende gemeenten

162

227

*de cijfers voor Heemskerk kunnen vanwege een wisseling in registratiesysteem niet per maand weergegeven worden.

Net als in Nederland zijn in de deelnemende gemeenten zijn vooral boetes aan het begin van de coronacrisis in april en mei uitgedeeld, toen de regels ook strenger waren. Zo mocht men maar in kleine groepen buiten zijn. Enkele gemeenten zoals Heemstede geven aan vooral in te zetten op waarschuwen. Hier werden dan ook geen boetes door de boa’s uitgeschreven. In Beverwijk en Bloemendaal werden naar verhouding meer boetes uitgedeeld dan in Haarlem en Zandvoort.

Aantal uitgedeelde coronaboetes door politie Bloemendaal (tot 19 oktober)

Heemstede (tot 19 oktober)

Zandvoort (tot 19 oktober)

Velsen (tot 1 november)

Inmiddels zijn – door de opkomst van de tweede golf - de regels en de handhaving aangescherpt. Zo zijn begin november tientallen boetes uitgedeeld bij illegale feesten. Eerder werden de feesten veelal beëindigd zonder bekeuringen uit te delen. De verwachting is dat er met de aangescherpte maatregels en de strengere handhaving het aantal uitgedeelde boetes toeneemt. Bron: gemeenten Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: diefstal en inbraak Persbureau AP meldde in april dat er door de coronacrisis minder criminaliteit plaatsvond. Ook de politie in Nederland registreerde minder inbraken, fietsendiefstal en zakkenrollerij. Verschillende media berichtten in juli op basis van politiecijfers dat de criminaliteit weer terug was op het oude niveau. De politie waarschuwt in de ze periode voor babbeltrucs waarmee de coronapandemie wordt gebruikt om bij mensen binnen te komen. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid waarschuwt vooral voor toegenomen cybercriminaliteit.

Aantal geregistreerde incidenten Regio Kennemerland 600 500 400 300 200 100

In de Regio Kennemerland was in het tweede kwartaal vooral een sterke daling (-52%) in het aantal woninginbraken. Ook het aantal gevallen van zakkenrollerij (-41%) en inbraken bij bedrijven (40%) in het tweede kwartaal sterk af. Alleen het aantal geregistreerde winkeldiefstallen nam niet snel af (-4%).

0 Q1

2018

2019

Diefstal/inbraak bedrijven enz.

Diefstal/inbraak woning

Winkeldiefstal

Zakkenrollerij

2020

In het derde kwartaal namen vooral de zakkenrollerij weer toe (+121%) en de woninginbraken (+76%) toe ten opzichte van het tweede kwartaal. Vermoedelijk omdat mensen ook weer meer van huis zijn. Met een gedeeltelijke lockdown is de verwachting dat het aantal incidenten weer afneemt. Op de volgende pagina zijn de ontwikkelingen van het aantal meldingen van diefstal en inbraak per gemeente in kaart gebracht. In alle gemeenten behalve Velsen en Zandvoort daalde het aantal incidenten in het tweede kwartaal. In het derde kwartaal nam het aantal diefstallen in Velsen af. In de andere gemeenten werden meer incidenten geregistreerd.

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: diefstal en inbraak Aantal geregistreerde incidenten diefstal, inbraak en zakkenrollerij Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

400 300

200 20

20 0

100

Heemskerk

Heemstede

100 80

Velsen

120

60 40

0 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3

2018

Zandvoort

2019

2020

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 2018

2019

2020

75 50 25 0 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 2018

2019

2020

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Sociaal-maatschappelijk: meldingen huiselijk geweld De Rijksoverheid is eind april gestart met een landelijke campagne tegen huiselijk geweld tijdens de coronacrisis. De achterliggende gedachte was dat mensen meer thuiswerken en leven. Dit terwijl sociale contacten en afleiding afnamen. De kans op spanningen thuis – en daarmee de kans op huiselijk geweld – is daardoor groter. Daarbij is de kans op detectie juist kleiner doordat mensen elkaar minder treffen bij sociale gelegenheden als verjaardagen, school of sport. Uit een onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut blijkt nog geen effect van corona op huiselijk geweld. Het aantal meldingen van huiselijk geweld laat in de Regio Kennemerland in 2020 een daling zien. Na de corona-uitbraak waren er in het tweede kwartaal 13% procent minder meldingen dan een jaar eerder. Tussen het derde kwartaal van 2020 en 2019 is het verschil zelfs 24%. In alle deelnemende, met uitzondering van Heemskerk, neemt het aantal meldingen af. Dit betekent echter niet dat er daadwerkelijk minder geweldsincidenten zijn. Mogelijk is het ook lastiger om melding te maken omdat meer thuis wordt gewerkt. Als de geweldpleger in huis aanwezig is, is het lastiger om een melding door te geven. Daarom kan men dit sinds mei bij de apotheek doorgeven door ‘masker 19’ te bestellen.

Aantal meldingen en ontwikkeling huiselijk geweld per gemeente 2019

2020

%2019 Q1- %2019 Q2- %2019 Q3- %2020 Q1- %2020 Q2-

Q1 Q2 Q3 Q1 Q2 Q3

2020 Q1

2020 Q2

2020 Q3

2020 Q2

2020 Q3

Beverwijk

29 62 45 39 37 24

34%

-40%

-47%

-5%

-35%

Bloemendaal

12 15 14

-50%

-27%

-50%

83%

-36%

Haarlem

117 150 127 127 148 121

-1%

-5%

17%

-18%

Heemskerk

32 40 35 23 22 29

-28%

-45%

-17%

-4%

32%

Heemstede

-44%

-13%

-29%

-22%

-29%

Velsen

43 65 62 38 55 45

-12%

-15%

-27%

45%

-18%

Zandvoort 28 18 20 14 22 16 Regio 375 466 436 352 404 331 Kennemerland

-50%

22%

-20%

57%

-27%

-6%

-13%

-24%

15%

-18%

Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Hoofdstuk: Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld:

WW-uitkeringen Vacaturemarkt Schuldhulpverlening en budgetondersteuning NOW Tozo Bijstandsuitkeringen Kwijtschelding belastingen

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: lopende WW-uitkeringen Eind maart werd de regeling NOW-regeling van minister Koolmees vastgesteld. Deze regeling was bedoeld om de lonen van werknemers te kunnen blijven betalen bij dalende omzet. Ondanks maatregel waren er in het tweede kwartaal 322.000 banen minder dan een kwartaal eerder (CBS). De CBS-cijfers voor het derde kwartaal laten een herstel van de arbeidsmarkt zien met een toename van 164.000 banen. Een vergelijkbare (tegengestelde) ontwikkeling is in de aan de monitor deelnemende gemeenten zichtbaar in het aantal WWuitkeringen. Het aantal afgegeven WW-uitkeringen steeg vanaf april. Dit terwijl er tussen 2018 en 2020 vooral sprake was van een afname. Het aantal WW-uitkeringen ligt in juli 2020 voor Zandvoort, Velsen en Beverwijk op het niveau van januari 2018. In Haarlem ligt het aantal nog iets daar boven. Na juli daalt in alle gemeenten het aantal WW-ontvangers. De instroom neemt iets af en uitstroom wordt groter. Een deel van deze groep kwam in het voorjaar zonder werk te zitten en stroomt door naar de bijstand. Door de landelijke banengroei, zullen ook veel WW-ontvangers uitstromen naar betaald werk. Ook uit CBS-cijfers van over september blijkt dat de werkloos licht daalt. Het UWV en het CPB zien in de daling van WW-ontvangers ‘stilte voor de storm’.

De verwachting is dat de werkloosheid de komende jaren nog sterk toeneemt. Ook zijn er zorgen over de impact op jongeren vanwege een combinatie van het wegvallen van bijbanen en studievertragingen vanwege onderwijs op afstand.

Ontwikkeling (%) lopende WW-uitkeringen per gemeente (januari 2018=100)

120 110 100 90 80 70 60 jan

apr

jul

okt

jan

apr

2018

jul

okt

2019

jan

apr

jul

sep*

2020

Beverwijk

Bloemendaal

Haarlem

Heemstede

Velsen

Zandvoort

Heemskerk

*de cijfers voor oktober 2020 zijn nog niet beschikbaar

Op de volgende pagina zijn per gemeente de in- en uitstroom van de WW te zien. Hieruit blijkt dat de instroom in alle aan de monitor deelnemende gemeenten in 2020 hoger is dan de uitstroom.

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: instroom en uitstroom WW-uitkeringen Cumulatief aantal instroom en uitstroom WW-uitkeringen per jaar Beverwijk

Bloemendaal

1.000

360 260

500 160

Haarlem

Heemskerk

6.000

1.000

4.000 500

2.000 0

Heemstede

Velsen

600

1.500

400

1.000

200 500

Zandvoort

0 Q1

400

2018

2019 Instroom

200

2020

Uitstroom

0 Q1

2018

2019 Instroom

2020

Uitstroom

Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Bron: UWV

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: WW-uitkeringen per sector Het aantal WW-uitkeringen daalde tussen januari 2019 en januari 2020 in alle sectoren in de Regio Kennemerland.

Aantal WW-uitkeringen per sector in Regio Kennemerland 2019

Tussen januari en juli is er echter in alle sectoren een forse stijging. Vervolgens neemt het aantal WWuitkeringen tussen juli en september in vrijwel alle sectoren af. De grootste dalingen zijn in deze periode onder WW-ontvangers uit technische beroepen (-13%), dienstverlenende beroepen (-11%) en transport en logistiek beroep (-11%). Enkel het aantal WW-uitkeringen van voormalig managers steeg met 1%. Het grootste deel van de uitkeringsgerechtigden had voorheen een bedrijfseconomisch beroep (26%) of was voorheen manager (14%).

Agrarische beroepen

jan 54

apr 43

jul 31

2020 okt 36

jan 38

apr 52

jul 54

% jan. 2020- % jul. 2020sep* 50

jul. 2020 42%

sep. 2020 -7%

Bedrijfseconomische en administratieve beroepen

2.154 1.951 1.880 1.924 1.950 2.186 2.363 2.296

21%

-3%

Commerciële beroepen

991

947

859

864

868

986 1.135 1.071

31%

-6%

Creatieve en taalkundige beroepen

224

223

209

212

222

274

321

301

45%

-6%

Dienstverlenende beroepen

551

501

416

440

444

751

892

793

101%

-11%

ICT beroepen

229

218

207

200

203

215

242

231

19%

-5%

Managers

1.105 1.036 1.021 1.037 1.018 1.083 1.213 1.231

19%

Openbaar bestuur veiligheid en juridische beroepen

156

152

140

150

137

162

185

179

35%

-3%

Pedagogische beroepen

273

230

255

239

256

299

293

25%

-2%

Technische beroepen

791

749

659

628

703

857

944

826

34%

-13%

Transport en logistiek beroepen

425

430

403

378

396

594

667

592

68%

-11%

Zorg en welzijn beroepen

590

559

522

479

483

535

544

509

13%

-6%

Onbekend

440

354

325

394

465 1.002 799

594

72%

-26%

Totaal

7.983 7.393 6.927 6.997 7.166 8.953 9.658 8.966

35%

-7%

*de cijfers voor oktober 2020 zijn nog niet beschikbaar

Bron: UWV Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie november 2020

Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen: openstaande vacatures per sector In het tweede kwartaal van 2020 (meest recente cijfers) zijn in de Regio Kennemerland er 3.500 openstaande vacatures. Dit zijn er minder dan in de voorgaande kwartalen in 2020 en 2019. De daling werd al ingezet in het derde kwartaal van 2019 toen er nog 5.100 vacatures openstonden. Dat waren er 31% meer dan in het tweede kwartaal van 2020. In Nederland nam het aantal vacatures met 29% af in deze periode. Het aantal vacatures voor technische beroepen in Regio Kennemerland nam in absolute zin in deze periode het sterkst af (600 banen, 38% daling). Ook zijn er nu 400 vacatures minder (40%) voor bedrijfseconomische en administratieve beroepen. Het aantal vacatures in de ICT, openbaar bestuur en in de zorg. De ontwikkeling bij ICT gaat in lijkt tegenstrijdig omdat in de ICT weinig nieuwe banen ontstaan door bedrijvendynamiek (p. 16). Dit komt echter doordat er vooral vacatures bij bestaande bedrijven bijkomen.

Aantal openstaande vacatures per sector in Regio Kennemerland 2019 Q1

2020

Agrarische beroepen

100

Bedrijfseconomische en administratieve beroepen

900

900 1.000 700

600

Commerciële beroepen

500

400

500

400

500

400

Creatieve en taalkundige beroepen

Dienstverlenende beroepen

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Velsen&id=1f077397-77c2-4ef5-95ee-ee96ab73266f