E10 Monitor Ruimte-intensivering Noordzeekanaalgebied.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 44

Datum vergadering

2-11-2021

Ambtenaar

D. Kostandy

Zaaknummer

128406-2021

Telefoonnr.

0255 567311

Portefeuillehouder(s)

J. Verwoort

E-mailadres

dkostandy@velsen.nl

Bijlagen

1

Onderwerp: Monitor Ruimte-intensivering Noordzeekanaalgebied

Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u de nieuwe Monitor Ruimte-intensivering Noordzeekanaalgebied (zie bijlage) ter informatie aan. Deze monitoring gaat over de ontwikkelingen van de bedrijventerreinen in 2020. Inleiding Bij de totstandkoming van de Visie Noordzeekanaalgebied 2040 hebben we met de partners in het Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied afgesproken dat de bestaande terreinen ‘zo intensief mogelijk’ worden gebruikt. Met intensivering bedoelen wij het optimaal benutten van de beschikbare, schaarse ruimte in het Noordzeekanaalgebied (NZKG). Deze monitor dient daarbij als objectief meetinstrumentarium en geeft een beeld van de huidige stand van zaken van de terreinen. Welke gebieden zijn voor Velsen meegenomen? Voor de gemeente Velsen zijn de volgende gebieden meegenomen in de monitor: IJmond-Zuid (de Haring- en Vissershaven e.o., de IJmondhaven, het Sluisplein, de zone Kromhoutstraat – Ampèrestraat) en een deel van IJmond-Noord (de Grote Hout en Businesspark IJmond e.o, Kagerweg, De Pijp-Noord en de De Pijp-Zuid). In de Monitor ruimte-intensivering typeren we de gebieden aan de hand van geschiedenis, ruimtelijke kwaliteit, type economische activiteiten, ligging, relatie met het water als transportmodaliteit, verhouding openbare/niet-openbare ruimte, beschikbaarheid van kavels, beheer/eigendom, plannen en actuele ontwikkelingen.

Uit deze typering blijkt dat de deelgebieden in het NZKG divers zijn. Gronduitgifte In 2020 is ruim 24 hectare grond uitgegeven. Hiervan is 6 hectare kadegebonden en 18 hectare niet-kadegebonden terrein. De grootste transacties vonden plaats op kavels op bedrijventerrein HoogTij in Zaanstad en in Westpoort in Amsterdam. In 2020 zijn er in totaal 296 hectare uitgeefbare kavels op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Hiervan is 129 hectare kadegebonden terrein.

GEMEENTE VELSEN Economische waarde De totale economische waarde in 2020 in het NZKG (inclusief Tata Steel) is € 9.628 miljoen, een stijging van € 210 miljoen ten opzichte van 2019. Met name in het Amsterdamse havengebied is de toegevoegde waarde ten opzichte van 2019 sterk gestegen (+ € 222 miljoen). In IJmond-Zuid is een lichte daling ten opzichte van 2019 is te zien (- € 28 miljoen). Werkgelegenheid In 2020 waren in de NZKG-gemeenten langs het kanaal meer dan 830 duizend banen, een stijging van ruim 17 duizend banen ten opzichte van de meting in 2019. Ruim 86 duizend van deze banen zijn op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal gesitueerd, een stijging van bijna 1.700 banen ten opzichte van 2019. Sinds de eerste RI-meting in 2014 groeide de werkgelegenheid het meest in het Amsterdamse havengebied. Echter gaat het vooral om een toename zakelijke dienstverleners en stadsverzorgende bedrijven. Overslag en scheepsbezoeken De coronacrisis had een grote impact op havens in het NZKG. Dit zorgde er enerzijds voor dat de energietransitie in een stroomversnelling is gekomen, maar anderzijds ook voor een afname van de (kolen)overslag. De overslag daalde in 2020 met ruim 13 ton ten opzichte van 2019 naar ruim 90 miljoen ton overslag. Ook het aantal zeeschepen is in 2020 gedaald van 7.528 in 2019 naar 6.600.

Ontwikkelingen IJmond-Zuid samengevat In 2020 is 1,00 hectare uitgegeven in de IJmondhaven. Het betreft een uitgifte op het kadegebonden gebied. In 2020 is er totaal nog 15,80 hectare uitgeefbaar terrein. Het grootste deel hiervan (14,10 hectare) ligt in de IJmondhaven. Er is nog ongeveer net zoveel kade- als nietkadegebonden terrein in de IJmondhaven beschikbaar. In 2020 zijn in totaal 437 bedrijven gevestigd in IJmond-Zuid. Van deze bedrijven zijn er 117 havengerelateerd. Het totaal aantal banen in het deelgebied IJmond-Zuid is 3.582 (per 1 april 2020). Een daling van 7% ten opzichte van 2019. Hiervan is 1.820 havengerelateerd en 1.762 niet-havengerelateerd. De totale toegevoegde waarde voor IJmond-Zuid is € 402 miljoen per jaar. De toegevoegde waarde is ten opzichte van 2019 afgenomen met € 27,8 miljoen. De toegevoegde waarde per baan veranderde ten opzichte van de metingen in 2018 en 2019 niet. Ontwikkelingen IJmond-Noord samengevat In totaal is in 2020 2,00 hectare niet-kadegebonden terrein uitgegeven op het bedrijventerrein Businesspark IJmond. Hierdoor is er nog 7,40 hectare uitgeefbaar terrein over. Bijna alle nog beschikbare kavels in IJmond-Noord zijn niet-kadegeboden (6,90 hectare). In totaal zijn er in IJmond-Noord 11745 banen (per 1 april 2020). Hiervan is 1408 havengerelateerd en 10337 niet-havengerelateerd.

In 2020 is het aantal banen in IJmond-Noord licht gestegen. De totale toegevoegde waarde in IJmond-Noord (exclusief Tata Steel) is € 1.210 miljoen per jaar. De toegevoegde waarde is ten opzichte van 2019 licht gestegen met € 5 miljoen naar € 1.210 miljoen per jaar. De toegevoegde waarde per baan (exclusief Tata Steel) is in 2020 gemiddeld € 104.000, vergelijkbaar met 2018 en 2019

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

MONITOR Ruimte-intensivering Noordzeekanaalgebied zevende meting (2021)

Inhoud Inleiding............................................................................................................................. 4 Samenvattend beeld ............................................................................................................ 7 Fysieke ruimte .................................................................................................................... 7 Overslag en scheepsbezoeken .............................................................................................. 10 Werkgelegenheid................................................................................................................ 15 Toegevoegde waarde .......................................................................................................... 18 Milieu................................................................................................................................ 20 Monitor Ruimte-intensivering 2021 samengevat ..................................................................... 22 IJmond-Zuid ...................................................................................................................... 24 1. Karakteristiek van het gebied ........................................................................................... 24 2.

Fysieke ruimte ............................................................................................................... 27 3. Bedrijven ....................................................................................................................... 29 4. Werkgelegenheid ............................................................................................................ 31 5. Toegevoegde waarde en overslag ..................................................................................... 38 6. Milieu ............................................................................................................................ 41 7. Ontwikkelingen IJmond-Zuid samengevat .......................................................................... 50 IJmond-Noord .................................................................................................................... 51 1. Karakteristiek van het gebied ........................................................................................... 51 2. Fysieke ruimte ............................................................................................................... 56 3. Bedrijven ....................................................................................................................... 58 4.

Werkgelegenheid ............................................................................................................ 60 5. Toegevoegde waarde en overslag ..................................................................................... 70 6. Milieu ............................................................................................................................ 75 7. Ontwikkelingen IJmond-Noord samengevat........................................................................ 86 Zaanstad ........................................................................................................................... 87 1. Karakteristiek van het gebied ........................................................................................... 87 2. Fysieke ruimte ............................................................................................................... 92 3. Bedrijven ....................................................................................................................... 94 4. Werkgelegenheid ............................................................................................................ 96 5. Toegevoegde waarde en overslag ................................................................................... 104 6.

Milieu .......................................................................................................................... 107 7. Ontwikkelingen Zaanstad samengevat ............................................................................. 117 Westelijk Havengebied Amsterdam ..................................................................................... 118 1. Karakteristiek van het gebied ......................................................................................... 118 2. Fysieke ruimte ............................................................................................................. 123 3. Bedrijven ..................................................................................................................... 125 4. Werkgelegenheid .......................................................................................................... 127 5.Toegevoegde waarde en overslag .................................................................................... 136 6. Milieu .......................................................................................................................... 141 7. Ontwikkelingen Westelijk Havengebied Amsterdam samengevat ......................................... 154 Overig Havengebied Amsterdam ........................................................................................ 156 1.

Karakteristiek van het gebied ......................................................................................... 156

2. Fysieke ruimte ............................................................................................................. 161 3. Bedrijven ..................................................................................................................... 163 4. Werkgelegenheid .......................................................................................................... 165 5. Toegevoegde waarde en overslag ................................................................................... 173 6. Milieu .......................................................................................................................... 176 7. Resultaten Overig Havengebied Amsterdam samengevat ................................................... 186 Heemskerk ...................................................................................................................... 187 1. Karakteristiek van het gebied ......................................................................................... 187 2. Fysieke ruimte ............................................................................................................. 190 3. Bedrijven ..................................................................................................................... 191 4.

Werkgelegenheid .......................................................................................................... 192 6. Milieu .......................................................................................................................... 198 7. Ontwikkelingen Heemskerk samengevat .......................................................................... 204 PolanenPark..................................................................................................................... 205 1. Karakteristiek van het gebied ......................................................................................... 205 2. Fysieke ruimte ............................................................................................................. 208 3. Bedrijven ..................................................................................................................... 209 4. Werkgelegenheid .......................................................................................................... 210 5. Toegevoegde waarde en overslag ................................................................................... 212 6. Milieu .......................................................................................................................... 214 7.

Ontwikkelingen PolanenPark samengevat ........................................................................ 217

Inleiding Voor u ligt de Monitor Ruimte-intensivering Noordzeekanaalgebied, zevende meting. Deze meting gaat over de ontwikkelingen in 2020. Bij de totstandkoming van de Visie Noordzeekanaalgebied 2040 hebben de partners in het Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied afgesproken dat de bestaande terreinen ‘zo intensief mogelijk’ worden gebruikt. Met intensivering wordt het optimaal benutten van de beschikbare, schaarse ruimte in het Noordzeekanaalgebied (NZKG) bedoeld. Deze monitor dient daarbij als objectief meetinstrumentarium en geeft een beeld van de huidige stand van zaken van de terreinen. Ook dient deze monitor als bouwsteen bij de politieke afweging over het al dan niet uitbreiden van het havenareaal. Om deze afweging te voeden en zicht te krijgen op de stand van de bedrijventerreinen, de werkgelegenheid, toegevoegde waarde, fysieke ruimte, milieu, overslag en scheepsbezoeken, bevat de monitor objectieve en feitelijke informatie. Geografische gebiedsindeling Het Noordzeekanaalgebied bestaat uit een breed scala aan gebieden met zeer uiteenlopende kenmerken, activiteiten en ruimtegebruik. In de monitor wordt per deelgebied en de bijbehorende subdeelgebieden ingezoomd op deze kenmerken. De gebieden en deelgebieden waar deze monitor op van toepassing is, zijn gevat in de volgende tabel. Tabel geografische gebiedsindeling Deelgebied 1. IJmond-Zuid

Subdeelgebied 1. Haring- en Vissershaven e.o. 2. IJmondhaven 3. Sluisplein 4. Zone Kromhoutstraat - Ampèrestraat 2. IJmond-Noord 1. Kagerweg 2. De Pijp-Noord 3. De Pijp-Zuid 4. Noordwijkermeer 5. Grote Hout 6. Businesspark IJmond e.o. 3. Zaanstad 1. Achtersluispolder 2. HoogTij 3. Westerspoor 4. Zuiderhout 5. Nauernaschepolder 6. Hembrugterrein 4. Westelijk Havengebied Amsterdam 1. Afrika- en Amerikahaven 2. Alfa-Driehoek 3. Coen- en Vlothaven 4. Hemhavens 5. Minervahaven/Hempoint 6. Westhaven 5. Overig Havengebied Amsterdam 1. Cornelis Douwesterrein 0-1 2. Cornelis Douwesterrein 2-3 3. NDSM 4. Westpoort-Zuid (Atlaspark, Vervoerscentrum, Sloterdijk II, III en IV) 6. PolanenPark 7. Heemskerk* 1. De Trompet 2. De Waterwegen 3. De Houtwegen

* In de RI-monitor van 2020 is het deelgebied de gemeente Heemskerk toegevoegd.

Terreinen die niet worden gemonitord Enkele bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal worden niet gemonitord. De reden is dat er voor deze terreinen een transformatiebesluit is genomen of dat de terreinen eigendom zijn van één private partij. Deze situaties betreft de terreinen: Hembrugterrein, NDSM terrein, Tata Steel en Nauernasche polder. In een aantal overzichten is het Tata-terrein wel meegenomen om een compleet beeld te geven over de economische situatie van het NZKG. In het Samenvattend beeld zijn de belangrijkste resultaten van de monitor te lezen op het niveau van het Noordzeekanaalgebied als geheel en op het niveau van de deelgebieden. In de hoofdstukken hierna wordt gedetailleerder ingegaan op het niveau van de deelgebieden en de subdeelgebieden. * Disclaimer t.a.v. het ontbreken van 2017 bij de toegevoegde waarde Sinds 2018 is het mogelijk geworden om de cijfers en grafieken van de toegevoegde waarde direct uit het LISA-systeem af te leiden. Hiervoor werden de cijfers van de toegevoegde waarde middels een extra berekeningsslag afgeleid van CBS werkgelegenheid en toegevoegde waarde cijfers. Dit had tot gevolg dat de toegevoegde waarde cijfers voorheen altijd een jaar achterliepen ten opzichte van de bedrijfs- en werkgelegenheidscijfers.

Door de nieuwe toepassing komen alle gepubliceerde cijfers uit een enkel jaar en kunnen er direct cijfers aan elkaar gekoppeld worden. Hierdoor kan er een directe relatie gelegd worden. Dit betekent echter wel dat in de tijdreeks het jaar 2017 ontbreekt en er door het hanteren van een andere bron sindsdien trendbreuken in de toegevoegde waarde cijfers kunnen optreden. * Disclaimer t.a.v. vergelijking landelijke Havenmonitor Systematiek analyse Havenmonitor De Havenmonitor is met ingang van jaargang 2018/2019 overgegaan op een andere systematiek voor het bepalen van de havengerelateerde werkgelegenheid en het berekenen van de havengerelateerde toegevoegde waarde. Een directe vergelijking tussen de Havenmonitor 2018/2019 en voorgaande jaren zal dan ook moeilijker te maken zijn. Het verklaart in sommige gevallen ook de groei in banen omdat voor 2018 – 2019 enkele sectoren zijn toegevoegd in de systematiek die in voorgaande metingen niet zijn opgenomen. De nieuwe methodiek voor het opstellen van de havenmonitor leidt tot geringe verschillen tussen de RI-monitor en de havenmonitor. Data van de Havenmonitor is niet op bedrijfsniveau beschikbaar waardoor harmonisatie niet mogelijk is. * Disclaimer t.a.v. voorgaande RI metingen Wijziging tijdsreeksen in de zevende meting In de RI-monitor (zevende meting, 2021) zijn enkele tijdreeksen gewijzigd ten opzichte van de voorgaande edities.

In de vorige monitors kwam het voor dat sommige reeksen begonnen in 2010 en andere pas in 2014 of later. Vanaf deze meting geldt de regel dat alle reeksen zoveel mogelijk starten in 2014. In dat jaar werd de RI-monitor voor het eerst gepubliceerd. Er kan van deze regel worden afgeweken, doordat bepaalde jaarcijfers van enkele onderdelen niet bekend zijn.

Proclaimer Het Projectbureau Noordzeekanaalgebied heeft deze publicatie gemaakt op basis van de input van haar partners. We streven ernaar uitsluitend correcte en actuele informatie aan te bieden. De applicatie waarmee de inhoud van de monitor wordt getoond, is in technisch beheer van de provincie Noord-Holland. Contact Voor vragen kunt u terecht bij Jan Andries Winkel van het Projectbureau Noordzeekanaalgebied via, winkelj@noordzeekanaalgebied.nl Bronnen Fysieke ruimte (gronduitgiftes en uitgeefbare kavels) De gegevens over de fysieke ruimte worden opgevraagd bij de gemeenten in het NZKG en bij Port of Amsterdam. Werkgelegenheid De werkgelegenheidscijfers zijn gebaseerd op gegevens van het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen en Vestigingen (LISA). De cijfers van de havengebonden werkgelegenheid in Amsterdam zijn afkomstig van de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) van de gemeente Amsterdam en gecontroleerd door Port of Amsterdam. Toegevoegde waarde De toegevoegde waarde (ook wel de economische waarde) wordt bepaald op basis van input- en outputtabellen van het Centraal Bureau van Statistiek (CBS). Overslag en scheepsbezoeken De gegevens over overslag en scheepsbezoeken worden opgevraagd bij en gecontroleerd door Port of Amsterdam en Zeehaven IJmuiden N.V.

Milieu (geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid en stikstofdepositie) De gegevens over geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid worden opgevraagd bij de Omgevingsdienst IJmond, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en zijn in 2021 geactualiseerd door de provincie Noord-Holland. De gegevens over stikstofdepositie zijn afkomstig uit het provinciale systeem AERIUS en worden afgestemd met de Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Nederland-Noord (RUD NHN). Peildata De bronnen die gebruikt worden in de monitor kennen soms verschillende peildata. We streven ernaar per onderdeel de meest recente peildatum weer te geven.

Samenvattend beeld Typering (sub)deelgebieden In de Monitor ruimte-intensivering worden de gebieden getypeerd aan de hand van geschiedenis, ruimtelijke kwaliteit, type economische activiteiten, ligging, relatie met het water als transportmodaliteit, verhouding openbare/niet-openbare ruimte, beschikbaarheid van kavels, beheer/eigendom, plannen en actuele ontwikkelingen. Uit deze typering blijkt dat de deelgebieden in het Noordzeekanaalgebied (NZKG) zeer divers zijn. Voor de typering van de gebieden verwijzen we naar de hoofdstukken per subdeelgebied. Corona pandemie Sinds het voorjaar van 2020 verkeert Nederland en ook het NZKG in een onwerkelijke situatie door de corona pandemie. Deze meting beschouwt de ontwikkelingen over 2020, gevoed met gemeentelijke enquêtes in januari met peildatum 1 januari 2020. Hiermee tonen de resultaten van deze monitor de effecten van corona m.b.t. de fysieke ontwikkeling van alle locaties, in termen van uitgifte ontwikkeling van de voorraad etc. In termen van de werkgelegenheidsontwikkeling is de peildatum 1 april 2020 (Lisa 2021). Hierdoor is het effect van de corona pandemie niet, tot nauwelijks zichtbaar in de cijfers. Corona heeft in 2020 wel zichtbare impact gehad op de overslag en scheepsbezoeken in het NZKG. In de komende jaren zullen de effecten van de pandemie nog zichtbaar zijn in volgende metingen.

Fysieke ruimte Gronduitgiftes De monitor Ruimte-Intensivering maakt onderscheid tussen twee terreintypes: kadegebonden en niet-kadegebonden. De kadegebonden terreinen bestaan uit de kavels die direct aan de kade liggen en kavels die daar direct achter liggen en bestemd zijn voor havengerelateerde bedrijvigheid. Het niet-kadegebonden terrein is het bedrijventerrein dat daar weer achter ligt. De bedrijven op deze kavels hebben in het algemeen een minder directe relatie met het water dan de bedrijven op de kade- en havengebonden terreinen. In 2020 is in totaal 24,76 hectare uitgegeven op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Hiervan is 6,21 hectare kadegebonden en 18,55 hectare nietkadegebonden terrein. De grootste transactie vond plaats op een niet-kadegebonden kavel van circa 6,5 hectare op HoogTij in Zaanstad. De grootste uitgave op het kadegebonden terrein vond plaats in de Afrika- en Amerikahaven in het Westelijk Havengebied Amsterdam.

Deelgebied IJmond-Zuid IJmond-Noord Zaanstad Westelijk Havengebied Amsterdam Overig Havengebied Amsterdam PolanenPark

Gronduitgifte 2020 Kadegebonden 1,00 2,00 3,21

Niet-kadegebonden 2,00 6,50 3,64 5,36 0,60

Totaal 1,00 2,00 8,50 6,85 5,36 0,60

Heemskerk Noordzeekanaalgebied Uitgiftes in 2020 in hectares, per 31 december 2020.

6,21

0,45 18,55

0,45 24,76

Historische uitgiftereeks In de tabel hieronder zijn de gronduitgiftes in de periode 2000-2020 weergeven met een onderverdeling naar kadegebonden en niet-kadegebonden terrein. De gronduitgifte op het kadegebonden terrein in 2020 is 6,21 hectare. Dit is opnieuw lager dan de gemiddelde uitgifte van de afgelopen 20 jaar van 17,97 hectare, maar ligt wel in lijn met de uitgifte van de laatste jaren. De gronduitgifte in 2020 van de kadegebonden terrein volgt, na de enorme sprong die in 2018 was waar te nemen, de trend van de jaren ervoor. Daar is vanaf 2008 tot 2017 en 2019 is steeds sprake van een bescheiden afname van het kadegebonden terreinen. Van 2008 tot circa 2013/2014 was de lage uitgifte te wijten aan de economische crisis. Na 2014 heeft met name Port of Amsterdam een terughoudend gronduitgiftebeleid gevoerd om de bedrijven van de transformatiegebieden te kunnen opvangen. Gezien de vraag naar kadegebonden bedrijven en de onzekerheid over de planning van de verplaatsingen, heeft Port of Amsterdam vanaf 2018 weer meegewerkt aan de vraag van bedrijven die zich in Westpoort wilde vestigen en in het profiel van het gebied pasten. Dit verklaart de grote uitgifte van 2018. In het afgelopen jaar is de vraag naar niet-kadegebonden terreinen iets afgevlakt, ofschoon de uitgifte nog boven het gemiddelde ligt.

Jaar 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Totaal 2000-2020

Kadegebonden Niet-kadegebonden Totaal 6,50 36,40 42,90 30,10 28,60 58,70 33,50 15,50 49,00 14,00 27,40 41,40 24,70 6,70 31,40 20,40 5,30 25,70 82,30 10,40 92,70 65,40 36,50 101,90 8,25 18,98 27,23 11,70 12,30 24,00 2,61 23,30 25,91 2,01 2,54 4,56 2,29 3,52 5,82 5,17 7,73 12,90 5,56 6,35 11,91 7,31 28,89 36,20 8,64 3,90 13,46 8,64 27,29 35,93 24,10 27,80 51,90 8,10 19,40 27,50 6,21 18,55 24,76 375,50 362,46 738,87 In % totaal 50,8% 49,2% 100% Gemiddelde 2000-2020 17,97 17,49 35,37 Uitgiftereeks in het NZKG tussen 2000-2020 gesplitst naar kade- en niet-kadegebonden terrein in hectares.

Uitgeefbare kavels In 2020 zijn er in totaal 296,49 hectare uitgeefbare kavels op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Van de uitgeefbare kavels is 129,24 hectare kadegebonden terrein. Het overgrote deel van de uitgeefbare kadegebonden kavels bevindt zich in het Westelijk Havengebied Amsterdam havengebied. Deelgebied

Uitgeefbaar

IJmond-Zuid 15,80 IJmond-Noord 7,40 Zaanstad 10,10 Westelijk Havengebied Amsterdam 172,90 Overig Havengebied Amsterdam 77,84 PolanenPark 11,60 Heemskerk 0,85 Noordzeekanaalgebied 296,49 Aandeel in totaal 100% Uitgeefbare kavels in hectares per 31 december 2020.

Waarvan kadegebonden 7,00 0,50 121,74

129,24 44%

Waarvan nietkadegebonden 8,80 6,90 10,10 51,16 77,84 11,60 0,85 167,25 56%

Ontwikkeling uitgeefbare kavels De uitgeefbare voorraad kavels in het Noordzeekanaalgebied is in 2020 met 75,11*/** hectare afgenomen. Ten opzichte van 2019 hebben de grootste ontwikkelingen in absolute cijfers plaatsgevonden in Zaanstad en in het Westelijk- en Overig Havengebied Amsterdam. * Hoewel er in de gemeente Zaanstad in 2020 8,5 hectare is uitgegeven, is de voorraad met 57,60 hectare afgenomen ten opzichte van de vorige meting. De resterende 49,10 hectare op HoogTij is reeds in optie genomen om te worden uitgegeven. Om een realistische beschrijving van de beschikbare grond in Zaanstad te maken is in dit geval uitgegaan van een afname van 57,60 hectare. ** Ten opzichte van 2019 is de voorraad uitgeefbare kavels in het Westelijk Havengebied Amsterdam afgenomen met 6,85 hectare. Echter is het totale uitgeefbare gebied in het Westelijk Havengebied Amsterdam met 8,10 hectare afgenomen. Dit verschil is als volgt te verklaren: de 6,85 hectare is de netto gronduitgifte in 2020. Dit betreft alleen de uitgifte van terreinen aan bedrijven in erfpacht of huur. De 8,10 hectare is de bruto uitgifte. Dit betreft de uitgifte van terreinen, maar ook terreinen die op uitgeefbaar stonden, maar nu naar de openbare ruimte zijn gegaan. Bijvoorbeeld voor de aanleg van een weg. Een voorbeeld hiervan is de verlenging van de Ruijgoordweg, deze is te kosten gegaan van uitgeefbaar terrein.

Rekening houdend met dit gegeven komt de totale uitgifte in 2020 uit op 24,76 hectare.

2015 17,50 15,70 85,30

2016 16,85 14,70 82,30

2017 16,85 13,26 81,68

2018 16,85 11,46 72,74

2019 16,80 9,40 65,70

2020 15,80 7,40 8,10

Ontwikkeling 2019-2020 +/-1,00 -2,00 -57,60

206,00

224,00

217,10

174,60

181,00

172,90

-8,10

86,09

106,51

110,75

93,66

83,20

77,84

-5,36

-7%

12,20 383,18 100%

1,30 12,20 369,60 100%

0,85 11,60 294,49 100%

-0,45 -0,60 -75,11

-35% -5% -20%

Uitgeefbaar totaal (Sub)deelgebied IJmond-Zuid IJmond-Noord Zaanstad Westelijk Havengebied Amsterdam Overig Havengebied Amsterdam Heemskerk PolanenPark Noordzeekanaalgebied Aandeel in totaal

410,59 100%

18,50 462,80 100%

18,50 453,74 100%

% -6% -22% -3% -3%

Uitgeefbaar terrein per (sub)deelgebied in hectares, ontwikkelingen 2015-2020 per 31 december 2020.

Beschikbaarheid grote kavels Voor bedrijven die veel ruimte nodig hebben en kade- en/of havengebonden zijn, is het belangrijk dat grote kavels beschikbaar zijn. Uit onderstaande tabel blijkt dat er alleen nog in het Westelijk Havengebied Amsterdam grote kavels beschikbaar zijn. Kavelgrootte Aantal kavels Locatie > 20 ha 1 Afrika- en Amerikahaven 10 - 20 ha 4 Afrika- en Amerikahaven 5 - 10 ha 5 Afrika- en Amerikahaven Aanbod grote kade- en havengebonden uitgeefbare kavels (>5 hectare) per 31 december 2020. Bron: Port of Amsterdam.

Overslag en scheepsbezoeken Overslag 2020 is tweeledig geweest voor de havens in het NZKG. Aan de ene kant heeft de energietransitie zich sneller ontwikkeld dan verwacht en aan de andere kant zijn de cijfers van 2020 negatief beïnvloed als gevolg van de coronapandemie. Door de halvering van de kolenoverslag en een lagere overslag van en vraag naar andere fossiele producten is de energietransitie in een stroomversnelling gekomen (Bron: Jaarverslag Port of Amsterdam 2020). De overslag in het NZKG (exclusief Zeehaven IJmuiden) daalde in 2020 met ruim 13 ton naar ruim 90 miljoen ton overslag. 120.000.000

2014

100.000.000

2015

80.000.000

2016 2017

60.000.000

2018

40.000.000

2019

20.000.000

2020

Noordzeekanaalgebied (excl. Zeehaven IJmuiden) Overslag zeescheepvaart Noordzeekanaalgebied (exclusief Zeehaven IJmuiden) (in tonnen) 20142020. Bron: Port of Amsterdam.

Overslag per deelgebied In onderstaande grafieken is de overslag zeescheepvaart per gebied in duizenden tonnen weergeven. Het Noordzeekanaalgebied (bestaande uit Afrika- en Amerikahaven, Coenen Vlothaven, Houthavens, Hemhavens, Minervahaven/Hempoint, Westhaven, Cornelis Douwesterrein, Achtersluispolder, Zuiderhout en Overig (waaronder o.a. IJpalen en Oranjewerven) en Tata Steel zijn hierbij in een aparte grafiek weergegeven, omdat de hoeveelheid overgeslagen goederen aanzienlijk verschilt met de overige gebieden. Hoewel Tata Steel niet als deelgebied wordt meegenomen in de Monitor Ruimte-

intensivering, is dit wel het geval in het Samenvattend beeld (werkgelegenheid, toegevoegde waarde en overslag) om zo een reëel en compleet beeld van het NZKG te geven. 2020

Zaanstad

2019 2018

Beverwijk

2017 2016 2015

Velsen-Noord

2014 0

200

400

600

800

1.000

1.200

Overslag zeescheepvaart NZKG deelgebieden (exclusief Zeehaven IJmuiden en exclusief Tata Steel) (in duizenden) 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

2020 Havengebied Totaal

2019 2018 2017 2016 2015

Tata Steel

2014

0 50.000 100.000 Overslag zeescheepvaart Noordzeekanaalgebied en Tata Steel (in duizenden), 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

Overslag per hectare kadegebonden terrein Door de totale overslag te delen op het aantal hectare uitgegeven kadegebonden terrein wordt inzicht verkregen in de ruimte-intensiteit van de kavels die in gebruik zijn. De overslag per uitgegeven kadegebonden hectare voor het NZKG (exclusief Tata Steel en de Zeehaven IJmuiden) is gedaald 69.406 naar 60.868 ton per hectare. Een afname van 8.538 ton.

Overslag per hectare uitgegeven kadegebonden terrein (in tonnen) 80.000

2015

70.000 60.000

2016

50.000

2017

40.000

2018

30.000

2019

20.000 10.000

2020

0 Noordzeekanaalgebied (excl. Tata Steel en Zeehaven IJmuiden Overslag zeescheepvaart NZKG per hectare uitgegeven kadegebonden terrein in tonnen (exclusief Tata Steel en Zeehaven IJmuiden), 2015-2020. Cijfers 2014 zijn onbekend. Bron: Port of Amsterdam.

De mate waarin de kadegebonden terreinen voor overslag worden gebruikt, loopt aanzienlijk uiteen per gebied. Ten opzichte van 2019 zijn de grootste afnames in 2020 waar te nemen in het Westelijk Havengebied Amsterdam en in IJmond-Noord. In het Overig Havengebied Amsterdam is de afname beperkt. Zaanstad is het enige gebied waar de overslag per hectare in 2020 weer is gestegen. Overslag per hectare uitgegeven kadegebonden terrein (in tonnen) 100.000

2015 2016

75.000

2017

50.000

2018

25.000

2019 2020

0 IJmond-Noord

Zaanstad

Westelijk Havengebied Amsterdam

Overig Havengebied Amsterdam

Overslag zeescheepvaart per hectare kadegebonden terrein per gebied in tonnen (exclusief uitgeefbare kavels), 2015-2020. Cijfers 2014 zijn onbekend. Bron: Port of Amsterdam.

Overslag boord-boord De totale boord-boord overslag is in 2020 gestegen van 5.544.519 naar 5.893.197 ton. Een toename van 348.678 ton. De boord-boord overslag komt hiermee weer in de buurt van niveau van 2018.

10.000.000 2014 8.000.000

2015 2016

6.000.000

2017 4.000.000

2018

2.000.000

2019 2020

Totaal overslag Boord-Boord NZKG

Overslag boord-boord Noordzeekanaalgebied (in tonnen) 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

Opvallend is de flinke toename in overslag in de Afrika- en Amerikahaven. Daar steeg de boord-boord overslag in 2020 naar 961.336 ton. Dat is bijna drie keer zoveel als in 2019. De Westhaven was in 2020 de enige Amsterdamse haven waar de boord-boord overslag daalde naar 384.860 ton. Dis is een afname van 163.731 ton ten opzichte van 2019. 6000000

2014

5000000

2015

4000000

2016

3000000

2017

2000000

2018

1000000

2019

0

2020 Afrikahaven + Amerikahaven

Coen-en Vlothaven

Hemhavens

Westhaven

Overslag boord-boord NZKG deelgebieden (in tonnen) 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

Aantal scheepsbezoeken Als gevolg van de coronacrisis is het aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart in het NZKG (exclusief Zeehaven IJmuiden) gedaald van 7.528 in 2019 naar 6.600 in 2020. Een afname van 928 scheepsbezoeken.

8.000

2014

7.000

2015

6.000 5.000

2016

4.000

2017

3.000

2018

2.000

2019

1.000

2020

Noordzeekanaalgebied (excl. Zeehaven IJmuiden)

Aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart NZKG (exclusief Zeehaven IJmuiden), ontwikkeling 20142020. Bron: Port of Amsterdam.

Aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart per gebied Met uitzondering van Zaanstad nam het aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart in alle gebieden in 2020 af. De afname was het grootst in het Westelijk Havengebied Amsterdam. Het ging om een afname van 499 bezoeken in 2020, waardoor er in totaal 4.676 zeeschepen kwamen. Zaanstad was het gebied waar het aantal bezoeken steeg. Hier kwamen in 2020 49 zeeschepen, 7 meer dan in 2019. 6000

2014

5000

2015

4000

2016

3000

2017

2000

2018

1000

2019

0

2020 Westelijk Havengebied Amsterdam

Aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart haven van Amsterdam, ontwikkeling 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

1250 2014 1000

2015

750

2016 2017

500

2018 250 2019 0 Beverwijk

Velsen

2020

Zaanstad

Aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart per gebied 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam. 1000

2014 2015

750

2016 500

2017 2018

250

2019 0

2020

IJmond-Zuid

Aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart IJmond-Zuid, ontwikkeling 2014-2020. Bron: Port of Amsterdam.

Werkgelegenheid Totale werkgelegenheid gemeenten In 2020 zijn er in totaal 833.338 banen in de NZKG-gemeenten langs het Noordzeekanaal. Ten opzichte van 2019 is dat een stijging van 17.148 banen en ten opzichte van 2014 zijn er 155.999 banen bijgekomen. Door de jaren heen groeide de werkgelegenheid het meest in Amsterdam. Hier kwamen ten opzichte van 2014, 135.579 banen bij.

Gemeente Amsterdam Beverwijk H’lemmerliede/Spaarnw.* Heemskerk Velsen Zaanstad

2014 564.812 17.560 1.915 32.961 60.091

Ontwikkeling 2014-2020 2015 2016 2017 2018 584.604 603.544 634.183 653.454 17.438 17.714 17.714 18.062 2.192 2.151 2.151 2.337 33.028 33.553 33.314 34.259 60.091 63.650 63.650 65.068

2019 684.369 18.207 2.649 9.449 35.087 66.429

2020 700.391 18.526 2.830 9.865 35.221 66.505

absoluut 135.579 966 915 416 2.260 6.414

% 19% 5% 32% 4% 7% 10%

Totaal

677.339 697.293 751.012 751.012 774.354 816.190 833.338

155.999 19%

Totale werkgelegenheid in de NZKG-gemeenten. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020. * Sinds 2019 gefuseerd in de gemeente Haarlemmermeer.

Totale werkgelegenheid in de deelgebieden Van het totaal aantal banen in de NZKG-gemeenten zijn 86.092 banen op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal gesitueerd. Ten opzichte van 2014 is de werkgelegenheid op de bedrijventerreinen toegenomen met 11.268 banen. Deelgebied IJmond-Noord IJmond-Zuid Zaanstad Westelijk Havengebied Amsterdam Overig Havengebied Amsterdam PolanenPark Heemskerk Tata Steel Totaal

Ontwikkeling 2014-2020 2016 2017 2018 11.478 11.473 11.796 3.755 3.786 3.750 10.649 12.069 12.418

2014 10.986 3.636 10.263

2015 11.114 3.764 10.668

18.582

19.415

20.096

20.099

19.447 201 10.032 73.147

18.415 201 9.973 73.569

18.884 309 9.893 75.064

19.286 319 9.791 76.778

2019 11.664 3.836 12.253

2020 11.745 3.582 12.416

absoluut 678 200 1.990

% 6% 5% 16%

20.891

23.063

2.4338

4.481

20%

19.393 321 9.704 78.273

21.166 318 2.191 9.924 84.415

21.607 322 2.176 9.906 86.092

1.719 117 -108 11.268

9% 37% -1% 14%

Totale werkgelegenheid op de NZKG-bedrijventerreinen. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020.

De grootste stijging in de afgelopen jaren vond plaats in de havengebieden van Amsterdam. Uit de onderstaande twee tabellen blijkt dat met name de niethavengerelateerde werkgelegenheid in deze gebieden het meest groeide*. De hoofdstukken over de deelregio’s gaan hier verder op in. * De RI-monitor kijkt alleen naar directe havengerelateerde werkgelegenheid voor wat betreft de locatiegebonden activiteiten en dan alleen binnen de deelgebieden. De landelijke Havenmonitor onderscheidt ‘Amsterdam’ en ‘Overig Noordzeekanaalgebied’ en registreert havengerelateerde werkgelegenheid op gemeenteniveau. Hierdoor zijn de monitors de uitkomsten niet goed met elkaar te vergelijken. Deelgebied IJmond-Noord IJmond-Zuid Zaanstad Westelijk Havengebied Amsterdam Overig Havengebied Amsterdam PolanenPark Heemskerk Tata Steel Totaal

Ontwikkeling 2014-2020 2016 2017 2018 1.325 1.382 1.459 2.154 2.006 1.974 1.223 1.218 1.199

2014 1.261 1.934 1.092

2015 1.375 2.008 1.123

8.086

8.278

8.251

8.209

1.466 9.663 23.502

1.313 9.700 23.797

1.230 9.546 23.729

1.047 9.584 23.446

2019 1.455 1.975 1.257

2020 1.408 1.820 1.281

absoluut 147 -114 189

% 10% -6% 15%

8.341

8.742

9.123

1.037

11%

971 9.505 23.449

1.051 9.720 24.200

1.107 9.700 24.439

-359 37 937

-24% 0% 4%

Totale havengerelateerde werkgelegenheid op de NZKG-bedrijventerreinen. Bron: LISA, peildata 1 aril 2014-2020. Deelgebied IJmond-Noord IJmond-Zuid Zaanstad Westelijk Havengebied Amsterdam Overig Havengebied Amsterdam PolanenPark

Ontwikkeling 2014-2020 2016 2017 2018 10.153 10.091 10.337 1.601 1.780 1.776 9.426 10.806 11.219

2014 9.725 1.702 9.171

2015 9.739 1.756 9.545

10.496

11.137

11.845

11.890

17.981 201

17.121 201

17.654 309

18.239 319

2019 10.209 1.861 10.996

2020 10.337 1.762 11.135

absoluut 612 60 1.964

% 6% 3% 18%

12.550

14.321

15.215

4.719

31%

18.422 321

20.115 318

20.500 322

2.519 121

12% 38%

Heemskerk Tata Steel Totaal

369 49.645

273 49.772

347 51.335

207 53.332

199 54.824

2.191 204 60.215

2.176 206 61.653

-163 12.008

-44% 19%

Totale niet-havengerelateerde werkgelegenheid op de NZKG-bedrijventerreinen. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020.

Match Havenmonitor – RI-monitor NZKG Hoewel de RI-monitor NZKG en de landelijke Havenmonitor niet direct met elkaar te vergelijken zijn (de RI-monitor kijkt alleen naar de directe havengerelateerde werkgelegenheid voor wat betreft de locatiegebonden activiteiten binnen de deelgebieden weer) is in deze meting ook een totaal tabel toegevoegd. De landelijke Havenmonitor kijkt naar de totale directe werkgelegenheid, locatiegebonden en niet locatiegebonden (bijvoorbeeld wegvervoer). De onderstaande tabel geeft de match tussen beide monitors weer. Monitor RI-monitor NZKG Landelijke Havenmonitor

Havenmonitor - RI-monitor NZKG, ontwikkeling 2014-2020 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 absoluut 23.502 23.797 23.729 23.446 23.449 24.200 24.439 937 34.158 34.473 34.896 35.154 38.191 38.877 onbekend 966

Totale havengerelateerde werkgelegenheid op de NZKG-bedrijventerreinen. Bron: LISA en CBS, peildata 1 april 2014-2020. Cijfers van de Havenmonitor 2020 zijn nog niet bekend.

Banen per hectare Het aantal banen per hectare ligt het hoogst in het Overig Havengebied Amsterdam (51,7 banen per hectare). Ook in de gemeente Heemskerk ligt het aantal banen per hectare een stuk hoger dan in de andere deelgebieden (73,5 banen per hectare). Dit wordt veroorzaakt door het hoge aantal banen per hectare op het terrein De Trompet. Ten opzichte van de vorige meting is het aantal banen per hectare in 2020 licht gedaald op het PolanenPark (21,6 banen per hectare) en in IJmond-Zuid (33,4 banen per hectare). Totaal aantal banen per hectare

2020 73,5

Heemskerk

2018

51,7

Overig Havengebied Amsterdam

2017

41,0

Zaanstad

2019

2016 36,3

IJmond-Noord

2015

33,4

IJmond-Zuid 21,6

Polanenpark

18,9

Westelijk Havengebied Amsterdam 0

20

40

60

80

Totaal aantal banen per hectare, ontwikkeling 2015-2020. Cijfers 2014 zijn onbekend. Bron: LISA, peildata 1 april 2015-2020.

% 4% %

Toegevoegde waarde Totale toegevoegde waarde De totale toegevoegde waarde in 2020 in het NZKG (inclusief Tata Steel) is € 9.628 miljoen. Dit is een stijging van € 210 miljoen ten opzichte van 2019. De toegevoegde waarde per jaar laat per subdeelgebied grote verschillen zien, omdat dit afhankelijk is van het aantal mensen die in een bepaalde sector werken en de ruimte die een sector in een gebied inneemt. Met name in het Westelijk Havengebied Amsterdam en Overig Havengebied Amsterdam is de toegevoegde waarde sterk toegenomen. Deze trend is ook terug te zien in de werkgelegenheid in deze gebieden. Een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 28 miljoen) is te zien op de deelgebieden in IJmond-Zuid. In dit gebied nam de werkgelegenheid in 2020 af. Ontwikkeling totale toegevoegde waarde NZKG

2020

€183

Heemskerk

€3.102

Westelijk Havengebied Amsterdam

2018

€2.682

Overig Havengebied Amsterdam

2019

2016 €1.081

Tata-terrein

2015

€1.210

IJmond-Noord

2014

€942

Zaanstad €402

IJmond-Zuid €14

PolanenPark €-

€1.000

€2.000

€3.000

€4.000

Totale toegevoegde waarde NZKG 2014-2020 in miljoenen euro’s. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020.

Toegevoegde waarde per hectare (uitgegeven terrein) De gebieden met veel banen per hectare leveren ook een hoge toegevoegde waarde per hectare op. Dit is te zien in de gemeente Heemskerk en in het Overig Havengebied Amsterdam.

Ontwikkeling toegevoegde waarde NZKG per hectare 2020

€6,2

Heemskerk

2019

€ 6,4

Overig Havengebied Amsterdam IJmond-Zuid IJmond-Noord

€ 3,7

2018

€ 3,7

2016 2015

€ 3,1

Zaanstad

€ 2,4

Westelijk Havengebied Amsterdam €-

€2

€4

€6

€8

Totale toegevoegde waarde NZKG per hectare 2014-2020 in miljoenen euro’s. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020.

Toegevoegde waarde per baan De toegevoegde waarde per baan in het NZKG (inclusief Tata Steel) is € 112.000. Deze uitkomst kent geen verschil t.o.v. de metingen van 2018 en 2019. In de gebieden waar relatief veel havengerelateerde activiteiten zijn, is in het algemeen de toegevoegde waarde per baan het hoogst. Ten opzichte van de vorige meting steeg de toegevoegde waarde per baan alleen licht in IJmond-Zuid en in de gemeente Heemskerk. Ontwikkeling toegevoegde waarde NZKG per baan

2020

€84

Heemskerk

€127

Westelijk Havengebied Amsterdam

€124

Overig Havengebied Amsterdam

€112

IJmond-Zuid

€109

Tata-terrein

€103

IJmond-Noord

2019 2018 2016 2015 2014

€84

Polanenpark

€76

Zaanstad €-

€30

€60

€90

€120

Toegevoegde waarde NZKG per baan 2014-2020 in duizenden euro’s. Bron: LISA, peildata 1 april 2014-2020.

Milieu Geluid In het NZKG is met de vaststelling van het bestemmingsplan Havenstraat – Hemkade in 2019 de begrenzingen van het gezoneerd industrieterrein Achtersluispolder – Westerspoor-Zuid gewijzigd. Het Hembrugterrein is gedezoneerd en maakt dan geen deel meer uit van het gezoneerd industrieterrein. Voor de meeste deelgebieden op het gezoneerde industrieterreinen IJmond en Haven de Pijp geldt dat er in beperkte mate geluidruimte beschikbaar is. Bij de vestiging of uitbreiding van bedrijven is de geluidbelasting dan ook een aandachtspunt. Luchtkwaliteit Via het luchtmeetnet wordt op een aantal locaties in Noord-Holland de luchtkwaliteit doorlopend gemeten. Dit gebeurt in de regio NZKG in de regio IJmond, Haarlemmermeer en in het Havengebied Amsterdam (Westpoort). De GGD Amsterdam voert deze metingen uit. De gemeten stoffen per meetplaats zijn altijd in te zien op www.luchtmeetnet.nl De luchtkwaliteit in de IJmond is de afgelopen jaren verbeterd. De datarapporten van het luchtmeetnet in de IJmond laten sinds 2011 een dalende trend zien op alle locaties voor het merendeel van de gemeten stoffen waaronder voor PM10 en PM2,5 (fijnstof). Echter, de huidige berekeningen voor 2019 wijzen in de regio IJmond overschrijdingen uit van de etmaalnorm en jaarnorm fijnstof. Deze overschrijdingen doen zich voor bij het sluizencomplex in Velsen, Noordersluisweg.

In dit gebied zijn de concentraties hoog voornamelijk ten gevolge van industriële emissies. Deze overschrijdingen werken ook door in de prognoses voor 2020 en 2030. Er is sprake van een (dreigend) knelpunt voor deze jaren (bron: NSL monitoringsrapportage 2020). Hoewel hieruit blijkt dat deze in het havengebied van Amsterdam ruim aan de Europese normen wordt voldaan, wil Port of Amsterdam samen met de branche de emissie van scheepvaart verder terugdringen en de milieu-impact ervan verkleinen. In de Visie Schone Scheepvaart staan de ambities en concrete acties beschreven voor de periode tot 2021 en een visie voor 2030. De Port of Amsterdam zet in op het stimuleren van schone brandstoffen, door korting te geven op het havengeld. Scheepvaart valt niet onder het Klimaatakkoord. Afspraken met betrekking tot de milieu uitstoot van schepen worden internationaal gemaakt in de International Maritime Organization (IMO). In het Schone Lucht Akkoord (januari 2020) wordt er uitvoering gegeven aan maatregelen voor het verbeteren van de luchtkwaliteit, waarbij gezondheid een veel prominentere plek in het luchtbeleid krijgt. In het NZKG is dit, naast het Rijk, ondertekend door de provincie en alle gemeenten, met uitzondering van de gemeente Haarlemmermeer.

De regionale uitwerking van het Schone Lucht Akkoord krijgt vorm in de “aanpak gezondheid en luchtkwaliteit IJmond” (dit is de opvolger van de “Visie Luchtkwaliteit Ruimte voor Schone Lucht” van de IJmond gemeenten). Dit betreft het decentrale uitvoeringsplan voor de gemeenten. Voor de provincie is het programma gezonde leefomgeving het decentrale uitvoeringsplan. Voorafgaand aan het Schone Lucht Akkoord is de Green Deal Zeevaart, Binnenvaart en Havens door bedrijfsleven en overheden ondertekend. Het Programma Tata Steel 2020-2050, Samenwerken aan een gezonde en veilige IJmond (november 2020). Dit programma richt zich op de effecten van Tata Steel en Harsco Metals op de gezondheid en veiligheid in de IJmond. Doel is het zoveel mogelijk verminderen van de negatieve effecten (stikstofoxiden, Zeer Zorgwekkende Stoffen,

geur, grof en ultra fijn stof, geluid, externe veiligheid) van Tata Steel op de gezondheid en veiligheid in de IJmond, door het formuleren en uitvoeren van een samenhangend pakket aan bestaande en nieuwe acties. Geur Voor geur is geen kaartmateriaal beschikbaar, er is ook geen cumulatieve geurcontour. Sinds 2015 heeft het Amsterdams havengebied (Westpoort) een netwerk van 35 eNoses. Dit netwerk is onderdeel van het project ‘GeurinZicht’. In de loop der jaren is het netwerk van eNoses steeds meer uitgebreid, onder andere langs het Noordzeekanaalgebied, Amsterdam-Rijnkanaal en in de IJmondregio. In 2020 bestond het netwerk uit ruim 100 eNoses. Stikstofdepositie Met betrekking tot stikstofdepositie zijn er, net als elders in Nederland, problemen omdat het gebied op slot zit. De provincie onderkent dit probleem en heeft hiervoor een speciale stikstoftafel industrie/haven opgericht met als doel om met de meest betrokken actoren te bezien hoe een en ander is op te lossen. Omgevingsverordening NH 2020 Met vaststelling van de Provinciale Omgevingsverordening op 22 oktober 2020 zijn aanvullende regels opgelegd voor bepaalde delen van bestaande industrieterreinen IJmond, Haven de Pijp, Westpoort, Achtersluispolder – Westerspoor-Zuid en Hoogtij.

De belangrijkste industrieterreinen moeten in stand blijven om voldoende capaciteit te behouden voor bedrijven in de hogere milieucategorieën, voor de havengebonden of havengerelateerde activiteiten en voor de toekomstige activiteiten in het kader van de energietransitie en circulaire economie.

Monitor Ruimte-intensivering 2021 samengevat Het doel van de monitor is om inzicht te geven in de ontwikkeling van de mate van ruimte-intensivering op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Per indicator wordt eerst in zijn totaliteit aangegeven welke ontwikkeling deze in het NZKG heeft doorgemaakt. Vervolgens worden de indicatoren per deelgebied weergegeven in de monitor. Fysieke ruimte In 2020 is in totaal 24,76 hectare uitgegeven op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Hiervan is 6,21 hectare kadegebonden en 18,55 hectare nietkadegebonden terrein. De grootste transactie vond plaats op een niet-kadegebonden kavel van circa 6,50 hectare op HoogTij in Zaanstad. De grootste uitgave op het kadegebonden terrein van circa 3,00 hectare vond plaats in de Afrika- en Amerikahaven in het Westelijk Havengebied Amsterdam. In 2020 zijn er in totaal 296,49 hectare uitgeefbare kavels op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal. Van de uitgeefbare kavels is 129,24 hectare kadegebonden terrein. Het overgrote deel van de uitgeefbare kadegebonden kavels bevindt zich in het Westelijk Havengebied Amsterdam havengebied. Werkgelegenheid In 2020 zijn er in totaal 833.338 banen in de NZKG-gemeenten langs het Noordzeekanaal. Ten opzichte van 2019 is dat een stijging van 17.148 banen en ten opzichte van 2014 zijn er 155.999 banen bijgekomen.

Door de jaren heen groeide de werkgelegenheid het meest in de gemeente Amsterdam. Hier kwamen ten opzichte van 2014, 135.579 banen bij. Van het totaal aantal banen in de NZKG-gemeenten zijn 86.092 banen op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal gesitueerd. Ten opzichte van 2014 is de werkgelegenheid op de bedrijventerreinen toegenomen met 11.268 banen. De grootste stijging vond plaats in de havengebieden van Amsterdam. De kanttekening moet worden gemaakt, dat met name de niet-havengerelateerde werkgelegenheid in deze gebieden het meest groeide. Toegevoegde waarde De totale toegevoegde waarde in 2020 in het NZKG (inclusief Tata Steel) is € 9.628 miljoen. Dit is een stijging van € 210 miljoen ten opzichte van 2019. De toegevoegde waarde per jaar laat per subdeelgebied grote verschillen zien, omdat dit afhankelijk is van het aantal mensen die in een bepaalde sector werken en de ruimte die een sector in een gebied inneemt. Met name in het Westelijk Havengebied Amsterdam en Overig Havengebied Amsterdam is de toegevoegde waarde sterk toegenomen. Een lichte daling ten opzichte van 2019 (€ 28 miljoen) is te zien op de deelgebieden in IJmond-Zuid. De toegevoegde waarde per baan in het NZKG (inclusief Tata Steel) in 2020 is € 112.000. Deze uitkomst kent geen verschil t.o.v. de metingen van 2018 en 2019.

In de gebieden waar relatief veel havengerelateerde activiteiten zijn, is in het algemeen de toegevoegde waarde per baan het hoogst. Ten opzichte van de vorige meting steeg de toegevoegde waarde per baan alleen licht in IJmond-Zuid en in de gemeente Heemskerk. Overslag en scheepsbezoeken 2020 is tweeledig geweest voor de havens in het NZKG. Aan de ene kant heeft de energietransitie zich sneller ontwikkeld dan verwacht en aan de andere kant zijn de cijfers van 2020 negatief beïnvloed als gevolg van de coronapandemie. Het is de vraag in hoeverre er (gedeeltelijk) herstel optreedt na corona. De overslag in het NZKG (exclusief

Zeehaven IJmuiden) daalde in 2020 met ruim 13 ton naar ruim 90 miljoen ton overslag. De overslag per uitgegeven kadegebonden hectare voor het NZKG (exclusief Tata Steel en de Zeehaven IJmuiden) is gedaald 69.406 naar 60.868 ton per hectare. Een afname van 8.538 ton. De totale boord-boord overslag is in 2020 gestegen van 5.544.519 naar 5.893.197 ton. Een toename van 348.678 ton. Opvallend is de flinke toename in overslag in de Afrika- en Amerikahaven. Daar steeg de boord-boord overslag in 2020 naar 961.336 ton. Dat is bijna drie keer zoveel als in 2019. De Westhaven was in 2020 de enige Amsterdamse haven waar de boord-boord overslag naar 384.860 ton. Een afname van 163.731 ton ten opzichte van 2019. Scheepsbezoeken Als gevolg van de coronacrisis is het aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart in het NZKG (exclusief Zeehaven IJmuiden) is gedaald van 7.528 in 2019 naar 6.600 in 2020. Dat is een afname van 928 scheepsbezoeken. Met uitzondering van Zaanstad nam het aantal scheepsbezoeken zeescheepvaart in alle gebieden in 2020 af. De afname was het grootst in het Westelijk Havengebied Amsterdam. Het ging om een afname van 499 bezoeken in 2020, waardoor er in totaal 4.676 zeeschepen kwamen. Zaanstad was het enige gebied waar het aantal bezoeken steeg. Hier kwamen in 2020 49 zeeschepen, 7 meer dan in 2019.

IJmond-Zuid 1. Karakteristiek van het gebied 1.1 Geschiedenis Met de opening van het Noordzeekanaal in 1876 ontstond een luwe plek langs de Noordzeekust waar vissers een veilige plek zochten en hun vangst aanlanden en verhandelden. Het succes van deze onderneming begon langzaam een probleem voor de doorvaart naar het kanaal te worden en is de directe aanleiding geweest voor het ontwikkelen van de Vissershaven (1896). De vishandel ontwikkelt zich voorspoedig en wordt rond 1905 overgenomen door de overheid. Er komt een visafslag en al snel een tweede havenbekken, de Haringhaven. Door technische innovatie en schaalvergroting in de jaren ‘60 van de vorige eeuw wijken schepen naar alle hoeken van de wereld uit en brengen de vis ingevroren aan wal. Hiervoor is nieuwe infrastructuur en zijn gebouwen nodig. Met de mogelijkheden om naar olie te boren ontstaat rond 1970 kans voor de ondersteuning van de offshore in IJmuiden. In de laatste decennia heeft er een uitbreiding plaatsgevonden in de vorm van de aanleg van de IJmondhaven. Hier is ruimte gecreëerd voor de zee cruise, de offshore (onder meer offshore wind) en overslag van grondstoffen uit zee (zand en grind). Het nautisch profiel van IJmond-Zuid is hiermee verbreed. 1.2 Het DNA De gebruikskenmerken en mogelijkheden van IJmond-Zuid worden voor een groot deel bepaald door de ligging voor de sluizen.

Hierdoor is er een directe verbinding naar de Noordzee, waardoor de havens van IJmuiden een aantrekkelijke vestigingsplek vormen voor de visserij, de offshore en de ferry- en cruisevaart. Daarnaast is er een vrij directe verbinding met de snelweg en is er in het gebied een fijnmazig wegenpatroon dat recent is vernieuwd. De volledige herstructurering van het Middenhavengebied heeft het haventerrein in de afgelopen jaren een kwaliteitsimpuls gegeven. Belangrijk voor de gebruiksmogelijkheden voor de scheepvaart en voor de aantrekkelijkheid van omwonenden en bezoekers is het feit dat de kades openbaar zijn. Hierdoor is er veel flexibiliteit in het toewijzen van aanmeerplekken voor schepen en worden de kades intensiever benut dan wanneer ze niet openbaar zouden zijn. Voor bezoekers is er in IJmond-Zuid, met name bij de Vissershaven, de gelegenheid om de haven met volop mogelijkheden voor verse vis te ervaren aan de geheel vernieuwde Viskade. De bedrijfskavels, maar ook woningen, de vuurtoren en het niet-vrij-toegankelijke groen, vormen de niet-openbare ruimte. Door de kleine kavels, de openbare kades en het relatief fijnmazige stratenpatroon, heeft het oude deel van de haven relatief veel openbare ruimte. Het aandeel openbare ruimte in de IJmondhaven ligt beduidend lager. Het beheer en de exploitatie is met name in particulier eigendom. Zeehaven IJmuiden N.V.

hanteert een mix van verhuur en verkoop van uitgeefbare gronden. Havengelden vormen een voorname bron van inkomsten voor Zeehaven IJmuiden N.V. Dit betekent een prikkel om de kades zo intensief mogelijk te gebruiken. Veel van de openbare ruimte in het gebied van Zeehaven IJmuiden N.V. is recent heringericht en wordt na herinrichting overgedragen aan de gemeente Velsen. De wegen in het

Middenhavengebied en het gebied IJmuiderdelta zijn op deze wijze reeds overgedragen aan de gemeente Velsen. Totaal deelgebied Bruto oppervlakte 154,5 hectare (exclusief bekkens)  

Openbaar 32,7 hectare / 21 procent Niet openbaar 122,3 hectare / 79 procent

Ligging en kenmerken   

Direct aan open zee 5,5 kilometer van snelweg A22/A9 Geen ontsluiting per spoor

1.3 Haringhaven en Vissershaven en omgeving Een belangrijk aspect in de aantrekkingskracht van deze havens is de directe ligging aan de kade en de sfeer. Naast het water en de mix aan nautische functies draagt de bebouwing uit verschillende perioden (waaronder ook oude visserswoningen) bij aan de identiteit van het oude havengebied. De kavels in de gebieden rond de Vissershaven en de Haringhaven zijn voor meer dan 80 procent bebouwd. Een beperking voor bedrijven is, dat er niet veel ruimte is om uit te breiden. Er is bij diverse bedrijven behoefte aan schaalvergroting. Dit kan alleen door herstructurering en het opkopen van andere panden. Dit is vaak een lange en kostbare weg. Vaak is er sprake van een zogenaamde ‘onrendabele top’, omdat de verkoper marktwaarde van grond en opstallen verlangt en de koper alleen de grondwaarde en sloopkosten vergoedt. Door de relatief kleine kavelmaat en de diversiteit aan bedrijfstypen kunnen er wel veel soorten ondernemers er een plek kunnen vinden. Aan de rand van de Vissershaven zijn gebouwen vernieuwd met name ten behoeve van de horeca en is een hotel/restaurant neergestreken. Bruto oppervlakte 89,2 hectare (exclusief bekkens)  

Openbaar 19,7 hectare / 23 procent Niet openbaar 69,5 hectare / 77 procent

Ligging en kenmerken     

Vislogistiek, veiling/handel, verwerking Diverse mix nat/droog Offshore-service en ondersteunende bedrijven Kleine kavels (met name in het Middenhavengebied) Intensief kadegebruik

1.4 IJmondhaven De IJmondhaven is een recentere uitbreiding van het havengebied van IJmuiden. Met het aanleggen van een nieuw bekken, kades en uitgeefbaar terrein is de scope aan economische mogelijkheden vergroot. Er worden hier grote kavels aangeboden (wat in overig IJmond-Zuid meestal niet mogelijk is) en hiermee kunnen nieuwe sectoren zoals offshore en faciliteren van het onderhoud van windmolenparken op de Noordzee tot ontwikkeling komen. De kwaliteit van een nieuwe verkaveling is de mogelijkheid om bedrijven efficiënt direct aan de kade te plaatsen of juist op iets grotere afstand van de kade.

Bruto oppervlakte 29 hectare (exclusief bekkens)  

Openbaar 4,4 hectare / 15 procent Niet openbaar 14,6 hectare / 85 procent

Ligging en kenmerken   

Grotere kavels Cruise terminal Markt: ferry- en cruisevaart, logistieke dienstverlening, onderhoud van offshore wind

1.5 Sluisplein Dit gemengde bedrijventerrein is vooral gericht op de terminalactiviteiten in verband met de opstelplaats voor de ferryverbinding op Newcastle en cruiseschepen met beperktere lengte en diepgang. De marechaussee en het kantoor van Zeehaven IJmuiden N.V. is hier gevestigd, evenals het Nova-college Maritiem gericht op havengerelateerde beroepsgroepen. Helemaal op de kop van het terrein zit een restaurant. Bruto oppervlakte 4,4 hectare (exclusief bekkens)  

Openbaar 1 hectare / 23 procent Niet openbaar 3,4 hectare a / 77 procent

Ligging en kenmerken   

Ferry (opstelplaatsen) Cruise terminal (voor cruiseschepen met beperktere lengte en diepgang) Kantoren

1.6 Zone Kromhoutstraat – Ampèrestraat Dit is een bedrijventerrein met een gemengde functie. Er zitten vooral niethavengebonden bedrijven (veel autobedrijven en bouwbedrijven) maar daarnaast ook diverse logistieke en havengerelateerde bedrijven. Aan een zijde grenst het terrein aan de duinen. De kavels zijn heel divers en de uitstraling bebouwing is vaak gedateerd met jaar jaren 60 en 70 uitstraling. Er is vrijwel geen grond uitgeefbaar. Bruto oppervlakte 32,4 hectare (exclusief bekkens)  

Openbaar 6,8 hectare / 21 procent Niet openbaar 25,6 hectare / 79 procent

Ligging en kenmerken    

Een droog bedrijventerrein met divers (veelal MKB) gebruik, beperkt natte activiteiten Gedateerd en incourant vastgoed Geen uitgeefbare kavels (terrein hoort niet bij beheersgebied Zeehaven IJmuiden) Veel garages, autohandelaren, bouwbedrijven, logistiek en maakindustrie