C7 Publicatie Uitvoeringsprogramma NZKG 2021.PDF

Page 1 From: Date: To: Subject: Attachments:

"Griffie Velsen" <griffie@velsen.nl> 31 May 2021 09:02:29 +0200 "Docinfo@velsen.nl" <PDocinfo@Velsen.nl> Publicatie Uitvoeringsprogramma NZKG 2021 Uitvoeringsprogramma NZKG 2021 DEF.pdf

Van: Jan Andries Winkel Verzonden: maandag 31 mei 2021 08:54 Aan: Jan Andries Winkel Onderwerp: publicatie Uitvoeringsprogramma NZKG 2021 Beste griffie, Het Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied brengt jaarlijks een verslag uit over de voortgang van de uitvoering van de Visie Noordzeekanaalgebied 2040. Hierbij ontvangt u het “Uitvoeringsprogramma Noordzeekanaalgebied 2021”. Het Bestuursplatform wordt vertegenwoordigd door gemeenten langs het kanaal, het Rijk, RWS NWN, Zeehaven IJmuiden, TATA Steel, Port of Amsterdam en de provincie NoordHolland. Zij hebben het gezamenlijke doel om met de uitvoering van de visie de bijdrage van het NZKG aan de internationale concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam te versterken. Ik verzoek u het rapport ter kennisname aan te bieden aan de gemeenteraadsleden. Het Uitvoeringsprogramma vindt u ook op onze website www.noordzeekanaalgebied.nl onder het blok ‘publicaties’. Mocht u vragen hebben, dan kunt u altijd contact met ons opnemen. Met vriendelijke groet, Lousanne Kaal Programmamanager Noordzeekanaalgebied a.i. Statutair-directeur stichting Noordzeekanaalgebied a.i. Plein 1945, nummer 96 1971 GC IJmuiden

Page 2 Aan dit bericht en eventuele bijlagen kunnen geen rechten worden ontleend. Het Provinciaal Bestuur van Noord-Holland.

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED 2021

HET NOORDZEEKANAALGEBIED: EÉN GEZAMENLIJKE VISIE EN ­UITVOERINGSPROGRAMMA OM EEN ZO GROOT MOGELIJKE BIJDRAGE TE ­LEVEREN AAN HET VERSTERKEN VAN DE ­INTERNATIONALE CONCURRENTIEPOSITIE VAN DE METROPOOLREGIO AMSTERDAM.

APRIL 2021

Zeetoegang IJmond

Versterking en positionering haven De Pijp Beverwijk

Transformatie van De Pijp Beverwijk

Natuur, recreatie of agrarische functies Houtrakpolder

Verbinding A8/A9

Ontwikkelingen langs de Zaan

Corridorstudie Amsterdam-Hoorn A7/A8 Programma ‘Vaart in de Zaan!’

Hembrugterrein

Transformatie van de Achtersluispolder en de Dam tot Dam fietsroute

Haven-Stad Amsterdam

C

D

E

F

G

H

J

K

L

M N

O

Sprong over het IJ Zeecruise in het Noordzeekanaalgebied

Sluis- en Haven Informatie Punt

B

I

Ontwikkeling Averijhaven

A

Bron: provincie Noord-Holland

VOORWOORD Door de coronacrisis was 2020 een bewogen jaar voor Nederland, de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en het Noordzeekanaalgebied (NZKG). Tijdens de crisis bleek maar weer dat het goed is dat de MRA een gedifferentieerde economie heeft. Waar sommige sectoren bijna geheel tot stilstand kwamen, bleek dat de industrie en de logistiek in de regio zich naar omstandigheden konden handhaven. Ondanks de moeilijke omstandigheden is de uitvoering van de projecten van de Visie Noordzeekanaalgebied doorgegaan. Daar mogen we trots op zijn! Zo is in april 2020 het convenant voor de ontwikkeling van de Energiehaven getekend, een project waar al geruime tijd aan wordt gewerkt. Ook werd het Regioplan NZKG gepubliceerd. Dit plan geeft een overzicht van de CO2-reductieprojecten van bedrijven in het NZKG. Realisatie van deze projecten resulteert in het ruim behalen van de regionale CO2-reductiedoelstelling. Met de Cluster Energie Strategie NZKG (CES) wordt een volgende stap gezet om dit te bewerkstelligen. In dit uitvoeringsprogramma leest u welke vorderingen vorig jaar zijn gemaakt en wordt een vooruitblik gegeven op 2021. Naast de lopende projecten gaat dit jaar het gebiedsprogramma NOVI- NZKG van start. In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het kabinet (Rutte III) aangegeven samen Zita Pels

met regio’s te willen optrekken bij de inrichting van gebieden waar grote en complexe opgaven spelen. Opgaven die essentieel zijn voor Nederland en vragen om een integrale aanpak. Het NZKG is een NOVI-gebied geworden, omdat zowel Rijk als regio hier gezamenlijk voor grote ruimtelijke opgaven staan: verduurzaming, wonen, (circulair) werken, natuur en energietransitie. Rijk en regio staan aan de lat om samen keuzes te maken welke functies waar een plek kunnen krijgen. Hoe we dit gaan doen, wordt op dit moment uitgewerkt. Maar dat het ons allen gaat raken staat vast. We zullen keuzes moeten maken doordat de ruimte beperkt is. Dit uitvoeringsprogramma geeft een goed overzicht van de dynamiek van de regio. Ik nodig u dan ook van harte uit deze rapportage te lezen. Als u na het lezen vragen of ideeën heeft voor het versterken van de visie, laat het ons dan weten via info@noordzeekanaalgebied.nl. De informatie over de uitvoering van deze visie vindt u ook op www.noordzeekanaalgebied.nl. Ik wens u veel leesplezier! Zita Pels Voorzitter Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied

Projectbureau NZKG

April 2021: het Uitvoeringsprogramma NZKG is een uitgave

Plein 1945 – nr. 96 (6e etage)

van het Projectbureau Noordzeekanaalgebied.

1971 GC IJmuiden

Tekst: Projectbureau NZKG in samenwerking met het

T (0255) 56 05 00

Adviesteam, de Communicatiewerkgroep en projectleiders.

E-mail: info@noordzeekanaalgebied.nl

Bovenste foto omslag: Marcel de Vries.

Website: www.noordzeekanaalgebied.nl

Onderste foto omslag: Bram van de Biezen.

Twitter: @PBNZKG

Vormgeving en druk: Opzet, Santpoort-Zuid.

APRIL 2021

3

INHOUDSOPGAVE 6

Hoofdstuk 1:

14 Hoofdstuk 2:

inleiding en context het Bestuursplatform en zijn omgeving

16 Hoofdstuk 3: de projecten van het Bestuursplatform 16 3.1 Monitor Ruimte-intensivering NZKG 17 3.2 Leefbaarheid in het NZKG 18 3.3 Energietransitie 19 3.4 Circulaire economie 20 3.5 Noordzeekanaalgebied aangewezen als NOVI-gebied 23 3.6 Gezamenlijk vestigingsbeleid 24 3.7 Zeecruise in het Noordzeekanaalgebied 26 Hoofdstuk 4: projecten onder verantwoordelijkheid van andere bestuurlijke organen 26 4.1 Sluis Haven Informatie Punt (SHIP) 27 4.2 Natuur, recreatie of agrarische functies Houtrakpolder en compenserende maatregelen bij ­on ­ twikkeling van een haven in de Houtrakpolder

28 4.3 29 4.4 30 4.5 32 4.6

Monitor Woningbouw Programma Tata Steel 2020-2050 Zeetoegang IJmond Averijhaven/Energiehaven

09

13

22

33 4.7 Programma ‘Vaart in de Zaan!’ 35 4.8 Maatregelpakket Corridor Amsterdam-Hoorn 36 4.9 Verbinding A8-A9 38 4.10 Onderwijs en Arbeidsmarkt 40 4.11 Transformatie bedrijventerrein Kop van de Haven en Parallelweg 41 4.12 Versterking en positionering zeehaven De Pijp Beverwijk 42 4.13 Ontwikkelingen aan het IJ en de Zaan 42 4.13.1 Haven-Stad Amsterdam 46 4.13.2 Sprong over het IJ 48 4.13.3 Ontwikkelingen langs de Zaan 51 4.13.4 Transformatie van de Achtersluispolder en de Dam tot Dam fietsroute 54 4.13.5 Hembrugterrein 55 Hoofdstuk 5: overlegstructuren 55 5.1 Branche Organisatie Zeehavens (BOZ) 56 5.2 Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) 57 5.3 Metropoolregio Amsterdam (MRA) 58 5.4 Platform Bedrijven en Kantoren (Plabeka) 60 Leden Bestuursplatform NZKG

28

42

55

1 Inleiding en context Het Noordzeekanaalgebied (NZKG) is een gebied waar groot­ schalige en kleine functies samenkomen. Aan de ene kant heeft het NZKG een sterk haven/industrieel karakter door zijn verbinding met de Noordzee en het Europese achterland. Anderzijds zijn er in de regio grote Natura2000- en recreatie­ gebieden en neemt de woningbouw jaarlijks verder toe. Juist deze k­ enmerkende kwaliteiten geeft het NZKG zijn unieke karakter. Sommige functies in het NZKG vullen elkaar goed aan. Het komt echter ook voor dat er spanningen ontstaan. De ruimte in het NZKG wordt intensief gebruikt en de ruimte die nog beschikbaar is, wordt jaarlijks schaarser. Het Bestuurs­ platform NZKG heeft de verantwoordelijkheid om wonen, werken, groen en leefbaarheid in balans te houden en ervoor te zorgen dat alle functies in de regio een plek krijgen. Gezien de grote energietransitie opgave is hiervoor eind 2019 een apart Bestuursplatform Energietransitie NZKG opgericht die versnelling moet aanbrengen in de energieprojecten. De samenwerking in het NZKG staat in het teken van het ver­ sterken van de internationale concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam. Het Noordzeekanaalgebied vanaf het water. Foto Michiel Wijnbergh

Om richting te geven aan deze gezamenlijke opgave, is in 2013 de Visie Noordzeekanaalgebied 2040 verschenen. Hierin staan de ambities, het toekomstbeeld van het NZKG en de huidige ontwikkelingen. In 2020 hebben de samenwerkende

Om een beeld te geven van de diverse opgaven, volgt eerst een

partijen geconstateerd dat door de extra opgaven in het

beschrij­ving van het Noordzeekanaalgebied en de factoren en

gebied, zoals energietransitie, circulaire economie en klimaat-

ontwikkelingen die van invloed zijn op de regio.

adaptatie, de toch al schaarse ruimte vraagt om een nieuwe integrale afweging. Dit omdat niet alles gehuisvest kan

METROPOOLREGIO AMSTERDAM

worden. Daarom heeft het Bestuursplatform ingezet om samen

Het NZKG is onderdeel van de Metropoolregio Amsterdam

met het Rijk, op basis van de visie NZKG, een zogenaamd

(MRA). Dit gebied bestaat uit 32 gemeentes in de provincies

NOVI-gebied te worden. Een NOVI-gebied kenmerkt zich door

Noord-Holland en Flevoland met 2,5 miljoen inwoners. Met

complexe, omvangrijke

300.000 bedrijven en 1,5 miljoen banen is de regio een bron

en urgente opgaven,

van werkgelegenheid en behoort zij tot de Europese top van

waarbij diverse nationale

economisch sterke regio’s (Bron: MRA Agenda 2.0). Dit is het

belangen uit de

gevolg van de grote concentratie innovatieve (internationale)

Nationale Omgevingsvisie

bedrijven, een sterke kenniseconomie - die gevoed wordt door

(NOVI) samen­komen.

kennisinstituten en universiteiten als de UvA en VU -, een goede

Hiervoor is een meerjarige

digitale infrastructuur en niet te vergeten Amsterdam Airport

aanpak nodig, waarbij

Schiphol. Schiphol is de tweede hub-luchthaven ter wereld

betrokkenheid van

(Bron: Airport Industry Connectivity Report 2019). Het gunstige

ver­schillende overheden,

vestigingsklimaat en de toenemende internatio­nalisering van de

markt­partijen en/of

MRA geven een positieve impuls aan de bedrijvigheid. Tege­lijker­

maatschappelijke

tijd zorgt het voor druk op de woningmarkt en de vervoers­

partijen noodzakelijk is.

systemen. Ook sluiten vraag en aanbod op de arbeidsmarkt niet

6

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

altijd goed op elkaar aan. Bovenop deze uitdagingen wenst de

in de ontwikkeling van goederenstromen en de samenhang

MRA forse stappen te zetten op het gebied van circulaire

met de bedrijvigheid in het NZKG (‘Haven’) en de MRA (‘Stad’).

economie, energietransitie en klimaatadaptatie.

Uit dit rapport bleek dat de Noord-Hollandse havens een essentieel onderdeel zijn van het internationale netwerk van

De ambitie sluit naadloos aan bij de opgaven in het NZKG,

de MRA. Daarnaast profiteert zowel de MRA als het NZKG van

waarbij we streven een zo groot mogelijke bijdrage te leveren

de economische interacties tussen stad en haven. Dit gebeurt

aan het behalen van deze doelen.

via wederzijdse inkoop van goederen en diensten. Dit maakt

BELANG STERKE ZEEHAVEN ECONOMIE

dat het economisch nut van het NZKG grotendeels toekomt aan de regionale economie.

De Noord-Hollandse zeehavens (inclusief Tata Steel) maken onderdeel uit van de West-Europese havens, de zogenaamde

Het netwerk van de clusters in het NZKG (maakindustrie,

Hamburg-le Havre range. Het Noordzeekanaalgebied is na

logistiek, dienstverlening, recreatie/toerisme en groothandel) is

­Rotterdam, Antwerpen en Hamburg, de vierde haven van

belangrijk, omdat hierin ook de verbinding ligt tussen Schiphol

Europa. In tegenstelling tot de eerste drie havens, die een

en de haven. Het NZKG heeft een internationale doorvoerfunctie

­internationale hubfunctie hebben door veel containeroverslag

voor de import en aanvoer van bouwmaterialen als zand en

en lijndiensten, is het Noordzeekanaalgebied een

hout, de import van agrarische producten, de export door de

­bestemmings-doorvoerhavengebied.

foodsector, de import van ertsen en de export van metalen en halffabricaten door Tata Steel. Momenteel is het nog een

In 2016 publiceerde Netherlands Economic Observatory (NEO

doorvoerhaven voor benzine en steenkool. Hierdoor heeft het

Observatory) in Rotterdam, het rapport ‘Bouwstenen voor Stad

NZKG kennis opgebouwd van het energiecluster. Deze kennis is

en Haven’. Dit onderzoek is bedoeld om meer inzicht te krijgen

van groot belang voor de energietransitie en de inzet hierbij

APRIL 2021

7

om een internationale energiehub te blijven. Tot slot is het

volgende de RI-monitor (publicatie in het derde kwartaal van

Noordzeekanaalgebied ook een belangrijke cruisehaven in

2021) moet blijken wat de economische gevolgen zijn van de

Nederland. Door deze activiteiten zorgt het NZKG voor variatie

coronacrisis op de werkgelegenheid.

in de economische structuur van de MRA.

VERSNELLEN ENERGIETRANSITIE EN CIRCULAIRE ECONOMIE

Uit de Monitor Ruimte-Intensivering Noordzeekanaalgebied

Het Klimaatakkoord uit 2019 stelt duidelijke doelen voor de

2020 blijkt dat de overslag in het NZKG (exclusief Zeehaven

reductie van broeikasgasemissies: de CO2-uitstoot moet in

IJmuiden) in 2019 groeide met ruim 3,3 miljoen ton (ruim drie

2030 met 49 procent zijn verminderd ten opzichte van 1990 en

procent) naar ruim 104 miljoen ton. Overslag staat voor het

in 2050 met 95 procent. Om dit te bereiken treft het Rijk

laden of lossen van goederen in of uit schepen. De groei van

verschillende maatregelen. Stopzetting van de elektriciteit-

de overslag in het NZKG komt geheel voor rekening van

sproductie met kolen in 2030 is één van de belangrijkste.

havengebied Amsterdam. De lading kwam in 2019 met grotere

Om dit te realiseren zet het kabinet volop in op zonne- en

schepen binnen, omdat het aantal scheepsbezoeken ten

windenergie. De Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2019

opzichte van de vorige meting licht daalde. Het aantal

voorspelt dat, volgens het voorgenomen beleid, het aandeel

havengerelateerde banen in het NZKG liet in 2019 ook een

hernieuwbare energie zal stijgen naar 25 procent in 2030.

lichte stijging zien. Er kwamen 751 van deze banen bij. Ten op­zichte van de vorige meting is de totale werkgelegen-

De industrie in het Noordzeekanaal is voor de energietransitie

heid op de bedrijventerreinen in het NZKG in 2019 toege­

afhankelijk van andere energiedragers. Gezien dat belang voert

nomen met 6.142 banen. In totaal werken er op de bedrijven-

het Rijk met de zes industrieclusters apart overleg in het

terreinen langs het Noordzeekanaal 84.415 mensen. Uit de

zogeheten Koplopersoverleg. Het NZKG maakt hiervan deel uit.

Het IJ en Amsterdam Centraal Station op de achtergrond. Foto Mathijs Wessing.

8

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

Voor de industrie is het van belang dat zij tegen concurrerende

wordt het afvangen en opslaan van CO2-(CCS, ofwel carbon

prijzen over voldoende energie kan beschikken. Hiervoor moet

capture and storage) gezien als een belangrijke maatregel om

een nieuwe energie-infrastructuur worden aangelegd. Ook zijn

de klimaatdoelstellingen kosteneffectief te halen. Het Klimaat-

er bedrijven die zelf de productie van hernieuwbare energie

akkoord benadrukt wel dat dit de structurele ontwikkelingen

zullen oppakken. Dit alles vraagt ruimte. Waterstof zal een

van alternatieve, klimaatneutrale technieken of activiteiten

belangrijke rol spelen bij het balanceren van vraag en aanbod

voor CO2-emissiereductie niet in de weg mag staan. In het

naar energie, zodat deze energiebron ook kan worden geleverd

verlengde hiervan zijn er ook mogelijkheden voor hergebruik

op het moment dat de zon niet schijnt en het niet waait.

van CO2 (CCU, Carbon Capture and Utilization), bijvoorbeeld

Ook dit vraagt om ruimte en slimme keuzes wat betreft het

voor de ontwikkeling van synthetische grond- en brandstoffen

elektriciteitsnetwerk. Het netwerk moet enerzijds de toene-

of als voedingsstof in de glastuinbouw. Door de kennis van

mende elektriciteitsvraag van huishoudens, regionale mobili-

organische chemie en logistiek kan het NZKG inspelen op

teit, landbouw en industrie kunnen faciliteren en anderzijds de

biobrandstoffen. De industrie kan ook bijdragen aan de

toename distribueren in het lokale aanbod van hernieuwbare

transitie naar aardgasvrij wonen door levering van restwarmte

energie. De plannen voor grote windparken op de Noordzee en

aan warmtenetten. Waar aardwarmte in de regio aanwezig is,

de aanlanding hiervan in het NZKG, de zware industrie die hier

kan ook geothermie een belangrijke rol gaan spelen.

is gevestigd en de aanwezige milieuruimte bieden kansen om de energietransitie in de regio te versnellen.

Het Klimaatakkoord beoogt een volledig circulair Nederland in 2050. Dit betekent dat kringlopen worden gesloten om afval

Voor sommige industrieën is niet haalbaar om op zeer korte

en verspilling te voorkomen. De eerder genoemde vormen van

termijn grote CO2-emissiereducties te realiseren. Daarom

hergebruik van CO2 en restwarmte zijn hiervan goede voor-

Strandhuisjes aan de Noord-Hollandse kust. Foto Ben Rijks.

APRIL 2021

9

beelden. We kunnen ook denken aan bedrijven die afval­

is dan het sterftecijfer, maar ook door immigratie.

stromen van andere bedrijven gebruiken als grondstof voor

Sinds het begin van de coronacrisis (maart 2020) is de

nieuwe producten (zoals PET voor het produceren van kleding

bevolkings­groei in MRA en Noord-Hollland echter sterk

en meubilair). Het Noordzeekanaalgebied is door de maak­

gedaald. In de eerste acht maanden van 2019 groeide de

industrie, logistiek en de milieuruimte zeer geschikt om

provincie met 17.000 inwoners. Ter vergelijking: in de eerste

circulaire bedrijven te huisvesten.

acht maanden van 2020 was dit nog maar 4000. In de periode

STRUCTURELE VRAAG NAAR MEER WONINGEN

maart-mei van 2020 had de provincie zelfs te maken met bevolkingskrimp. De daling komt vooral door het stilvallen van

Samen met het Rijk werkt de MRA aan een Verstedelijkings-

de buitenlandse migratie en in mindere mate door hogere

strategie, zodat de MRA zich ontwikkelt tot een internationale

sterfte. Zolang de coronapandemie voortduurt, valt te verwachten

topregio met een hoge leefkwaliteit. Gezien de snelheid

dat de bevolkingsgroei laag blijft (Bron: Monitor Woningbouw

waarmee economische ontwikkelingen zich voltrekken, in

2020).

combinatie met de druk op de ruimte, de sociaal-maatschappelijke opgaven en de transitieopgaven op het gebied van

Om aan de woningbehoefte in de MRA te voldoen, moeten tot

energie en klimaat, vragen van alle betrokken partijen

2040 jaarlijks 15.000 woningen per jaar worden bijgebouwd.

zorgvuldige, gezamenlijke keuzes in de gebiedsontwikkeling.

Het grootste deel van deze groei concentreert zich in

Samenwerking in MRA-verband en met de Rijksoverheid is

Noord-Holland Zuid. Ondanks de vergrijzing neemt het aantal

noodzakelijk. De Verstedelijkingsstrategie speelt een belangrijke

jongeren en gezinnen met kinderen in Noord-Holland Zuid

rol in het verwezenlijken van die ambitie. Een van de

juist toe en blijft de beroepsbevolking tot 2040 groeien.

­belangrijkste opgaven in de MRA is de structurele vraag naar

Amsterdam kampt met een tekort op de arbeidsmarkt. Dit

meer woningen. Al jaren kent de regio een relatief hoge

wordt veroorzaakt doordat het aantal banen de afgelopen vijf

bevolkingsgroei. Dit komt doordat het aantal geboortes hoger

jaar harder is gegroeid dan de beroepsbevolking.

De Lassie fabriek aan de Zaan. Foto Ruud Karstens.

10

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

Riviercruise op het Noordzeekanaal in de mist. Foto Janny Hospes.

Woningbehoefte 2020-2025

Netto 2020-2030

2020-2040

plancapaciteit

Hard

Zacht

Kop van Noord-Holland

1.300

1.600

0

7.300

1.900

5.300

Westfriesland

3.700

6.300

6.700

14.000

4.000

9.900

Regio Alkmaar

4.900

7.800

8.800

33.500

7.900

25.600

Zaanstreek-Waterland

6.500

11.900

19.400

41.200

5.700

35.500

Amsterdam

25.700

51.300

96.000

226.600

55.500

171.100

Amstelland-Meerlanden

10.500

18.500

28.600

59.900

8.800

51.200

IJmond/Zuid-Kennemerland

6.300

11.700

19.100

25.400

4.300

21.100

Gooi- en Vechtstreek

4.300

7.200

9.300

18.900

5.200

13.800

Totaal Noord-Holland

63.200

116.400

187.500

426.600

93.300

333.300

Totaal MRA

64.800

122.600

211.000

450.500

100.700

349.800

* o.b.v. de Bevolkingsprognose Noord-Holland 2019-2040 ** Getallen zijn afgerond op honderdtallen. Hierdoor kan het voorkomen dat getallen niet precies bij elkaar optellen (of overeenkomen met andere tabellen).

In het NZKG is de woningbehoefte het hoogst in de gemeenten Amsterdam en Zaanstad. De bouw van woningen in het NZKG is complex door de bedrijven die milieuruimte nodig hebben. Het is dus passen en meten in het gebied, waarbij leefbaarheid en gezondheid ook belangrijke afwegingen zijn om wonen mogelijk te maken. Woningbehoefte 2020-2040 en plancapaciteit in NZKG Woningbehoefte

Plancapaciteit

2020-2025

2020-2030

2020-2040

Netto

Waarvan hard

Waarvan zacht

Amsterdam

25.700

51.300

96.000

226.600

55.500

171.100

Beverwijk

700

1.100

1.700

2.900

300

2.600

Velsen

1.000

1.600

2.800

3.000

600

2.400

Zaanstad

3.600

7.100

12.600

23.800

1.900

21.900

Totaal NZKG

31.000

61.100

113.000

256.300

58.300

197.900

* Getallen zijn afgerond op honderdtallen. Hierdoor kan het voorkomen dat getallen niet precies bij elkaar optellen (of overeenkomen met andere tabellen). Bron: Provinciale Bevolkingsprognose 2019-2040. RIGO; monitor Plancapaciteit.

APRIL 2021

11

Tennet-station Beverwijk. Foto Babet Hogervorst.

BEHOUD VAN NATUUR EN LANDSCHAP

gebied van circulaire economie en de energietransitie vragen

De combinatie van stedelijke bebouwing, industrie, natuurland-

om extra milieuruimte. Dit maakt de ruimtelijke inpassing van

schap en landbouw in het gebied, zorgt voor afwisseling van

functies binnen het NZKG nog complexer en vraagt meer dan

het landschap. Het gebied kent belangrijke recreatiegebieden

ooit om een integrale aanpak.

en natuurgebieden. Bewoners kunnen recreëren aan de kust, in de recreatiegebieden Spaarnwoude en Het Twiske, de duinen

ONTWIKKELINGEN MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID

en polders. Voor zowel recreatie, de scheepvaart, de klimaat-

Een goede bereikbaarheid in de regio is essentieel. Het

adaptatie als de waterkwaliteit speelt water een grote rol.

voorkomt dat bedrijven wegtrekken uit het gebied. Aan de ene

Naast de belangrijke economische functie die het Noordzee­

kant trekken efficiënt goederenvervoer en ook bereikbaarheid

kanaal vervult, is het kanaal van groot belang voor de migratie

nieuwe bedrijvigheid aan. Aan de andere kant moet het

van vissen door een langgerekte zoet-zoutgradiënt en door

personeel van deze bedrijven op een snelle manier naar het

ontsluiting naar het achterland. Ook de Stelling van

werk kunnen komen. Vrijwel alle vormen van vervoer in het

­Amsterdam (Unesco Werelderfgoed) loopt met verschillende

NZKG spelen een belangrijke rol vanwege de logistieke functie

forten door het gebied. Het prominentst is het Forteiland aan

van het gebied en de grote werkgelegenheid.

de monding van het Noordzeekanaal.

COMPLEXITEIT VAN MILIEURUIMTE

Voor het binnenlands goederenvervoer maakt Nederland grotendeels gebruik van vrachtwagens (82 procent), gevolgd

Onder milieuruimte verstaan we lucht, water, geluid, geur en

door de binnenvaart (17,9 procent) en het spoor (<0,5 procent).

externe veiligheid. Bedrijven die deze factoren met hun

Het binnenlands goederenvervoer zag een toename in 2018

processen beïnvloeden, vragen om meer ruimte. Relatief veel

(bron: CBS Goederenmonitor, 2019). Het buitenlandse goederen-

zware industrie en activiteiten in een hogere milieucategorie

vervoer vindt vooral plaats via de Rijn naar Duitsland, Oostenrijk

bevinden zich in het NZKG. Ook de ontwikkelingen op het

en Zwitserland, waarbij Duitsland de voornaamste afzetmarkt is.

12

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

Via zee richt het NZKG zich op handelsstromen met noord-zuid-

Corona heeft gezorgd voor een aanzienlijke verandering in de

regio’s langs de Atlantische Oceaan (West-Europa, Latijns-Amerika,

mobiliteit. Tot aan de crisis leek de doelstelling om deze

Noord-Amerika, West-Afrika, Rusland en de Baltische Staten).

kabinetsperiode 200.000 extra forenzen op de fiets te krijgen, goed haalbaar. Zo was het aantal fietsforenzen al met 135.000

Als gevolg van de coronacrisis zijn er flinke veranderingen

gestegen.

ontstaan in de reisbewegingen van de werkenden. In het voor- en najaar van 2020 werkte een groot deel van mensen

Sinds de uitbraak hebben werknemers, naast extra lopen, meer

(in de dienstverlenende sectoren) vanuit huis. In de industrie is

gebruik gemaakt van de fiets. Uit het onderzoek ‘Nieuwe

thuiswerken vaak niet mogelijk vanwege de noodzakelijke

inzichten mobiliteit en de coronacrisis’ van het Kennisinstituut

fysieke aanwezigheid.

voor Mobiliteitsbeleid (KiM) uit juli 2020 blijkt dat het relatieve aandeel fiets hoger ligt dan voor de crisis. Dit komt

Het aantal mensen dat gebruikmaakte van het openbaar

onder meer door een stijging in e-fietsgebruik. In een enquête

vervoer, daalde aanzienlijk. Personen die wel op locatie werken,

onder ruim tweeduizend Nederlanders heeft het KiM de eerste

maakten meer gebruik van de auto. De verwachting is dat ook

effecten omstreeks eind maart en begin april 2020 onderzocht.

na de coronacrisis, men steeds meer vanuit huis werkt en

Vervolgens heeft het kennisinstituut de effecten beschreven

vergadert via digitale diensten zoals ZOOM of Microsoft Teams.

van de coronacrisis op mobiliteitsgedrag en mobiliteitsbele-

De meeste personen die tijdens de crisis vanuit huis zijn gaan

ving. Dit gebeurde eind juni en begin juli aan de hand van een

werken, zijn daar tevreden over. Tussen de veertig en zestig

tweede enquête onder dezelfde Nederlanders. De verwachting

procent verwacht ook op de langere termijn, als de coronacrisis

is dat ongeveer 28 procent minder gebruikmaakt van het OV

is bezworen, vaker thuis te werken dan voor de virusuitbraak.

na de crisis dan dat deze Nederlanders vóór de coronacrisis

De meesten van hen hebben een voorkeur voor afwisseling

deden, tegenover acht procent die een toename verwacht. Van

tussen thuiswerken en werken op locatie. (Bron: Kennis­

de Nederlanders denkt 26 procent vaker te gaan fietsen en

instituut voor Mobiliteitsbeleid, augustus 2020).

23 procentmeer te gaan lopen, terwijl respectievelijk slechts vier en drie procent van de respondenten verwachten dit minder vaak te doen.

Windmolen op de Zaanse Schans. Foto Jan-Willem Steenmeijer.

APRIL 2021

13

2 Het Bestuursplatform en zijn omgeving BESTUURSPLATFORM NZKG

gebied en de aanwezige milieuruimte zorgen voor deze

Het Bestuursplatform NZKG is een samenwerkingsverband

bijzondere positie. Ook de ligging aan zee draagt hieraan bij,

tussen de gemeenten Amsterdam, Beverwijk, Haarlemmermeer,

waardoor de aanlanding van grote windparken op de Noordzee

Heemskerk, Velsen en Zaanstad, het Rijk, Port of Amsterdam,

in het NZKG kan plaatsvinden.

Zeehaven IJmuiden NV, Tata Steel en de provincie Noord-­ Holland. De provincie is voorzitter van dit platform. De ver­

Het Bestuursplatform NZKG versterkt de samenwerking in de

tegenwoordigers van de organisaties in het Bestuursplatform

uitvoering van de energietransitie. Het platform heeft de

NZKG zijn weergegeven op de achterkant van dit Uitvoerings-

netwerkbeheerders van de energie-infrastructuur en de

programma.

industrie gevraagd om de uitvoering te versnellen door samenwerking. Deze samenwerking heet het Bestuursplatform

Het Bestuursplatform NZKG is verantwoordelijk voor de

Energietransitie NZKG. Dit platform wordt vertegenwoordigd

uitvoering van de Visie NZKG 2040. Bij de start van de

door de provincie Noord-Holland, de gemeenten in het NZKG

uitvoering heeft het Bestuursplatform besloten dat zij jaarlijks

(Amsterdam, Zaanstad, Haarlemmermeer, Velsen, Heemskerk en

een overzicht verstrekt over de voortgang van de projecten en

Beverwijk), Port of Amsterdam, netbeheerders (TenneT,

de lopende ontwikkelingen. Zo is de Visie geen statisch

Alliander en Gasunie), de rijksoverheid (het ministerie van

document, maar een koers waarlangs gezamenlijke integrale

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het ministerie

besluiten worden genomen en ontwikkelingen in gang worden

van Economische Zaken en Klimaat), Vattenfall, Tata Steel en

gezet. Het Bestuursplatform heeft zijn eigen projectorganisatie:

ondernemersvereniging ORAM. De samenwerking in het

de Stichting Projectbureau Masterplan NZKG (afgekort:

bestuursplatform maakt een gezamenlijke, integrale aanpak

Projectbureau NZKG).

mogelijk.

BESTUURSPLATFORM ENERGIETRANSITIE NZKG

PROJECTBUREAU NZKG

Het NZKG neemt een unieke positie in in de energietransitie.

Het Projectbureau NZKG ondersteunt en adviseert het

De grote energievraag van de industrie, de mogelijkheden van

Bestuursplatform en het Bestuursplatform Energietransitie. Het

opslag en conversie van energie, de aanwezige kennis in het

bureau is verantwoordelijk voor het programmamanagement

Kantoor Projectbureau NZKG - Plein1945 IJmuiden. Foto TREC.

14

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

van het Uitvoeringsprogramma en is het aanspreekpunt voor de lopende projecten van het Bestuursplatform. Ook is zij projectleider voor de gezamenlijke beleidsontwikkelingen waarbij het projectbureau altijd gezamenlijk tot een advies komt aan het Bestuursplatform. Naast het monitoren van de projecten, leidt het bureau de projecten en acties die vallen onder de verantwoordelijkheid van het Bestuursplatform. Tot slot zorgt het projectbureau voor de gezamenlijke ­communicatie met de omgeving.

COMMUNICATIE Het Bestuursplatform NZKG wil de omgeving helder, tijdig en volledig informeren. Dit vergroot de bekendheid van het Uitvoeringsprogramma en creëert draagvlak. De projecten in

Webinar over de publicatie van het Regioplan NZKG. Links Edward Stigter en rechts Rogier van Elshout.

het Noordzeekanaalgebied hebben invloed op de hele regio, van bewoners tot de overheid. De communicatie verschilt per project of onderwerp. Via diverse communicatiekanalen houdt het Bestuursplatform NZKG de omgeving van actuele ont­

NZKG. Deze nieuwsbrief verschijnt maandelijks en is bedoeld

wikkelingen op de hoogte. Het platform zet de volgende

om geïnteresseerden te informeren en te betrekken bij de

communicatiemiddelen in:

ontwikkelingen in het NZKG. De doelgroep is breed en bestaat uit bewoners, ondernemers en politici.

Uitvoeringsprogramma NZKG

Wilt u het laatste nieuws uit het NZKG ontvangen? Meld u dan

Met het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma informeert het

aan via www.noordzeekanaalgebied.nl. U kunt ook uw ideeën

Bestuursplatform zijn achterban en andere belangstellenden

voor onderwerpen inbrengen via info@noordzeekanaalgebied.nl.

over de werkzaamheden in de regio. De projectinformatie uit het Uitvoeringsprogramma is ook te lezen op ­

Website

www.noordzeekanaalgebied.nl.

Op de website van het Noordzeekanaalgebied (www.noordzeekanaalgebied.nl) staat actuele informatie over

NZKG-nieuwsflits

de projecten van het Uitvoeringsprogramma. Op de website

De NZKG-nieuwsflits (nieuwsbrief) bevat nieuws en achter-

zijn ook de publicaties te vinden van het Projectbureau NZKG

gronden die zijn verbonden met de uitvoering van de Visie

en de berichten uit de nieuwsflits. Twitter Het officiële Twitteraccount van het Projectbureau NZKG

Wind op zee platform. Foto TenneT.

is PBNZKG. Via dit Twitteraccount houdt het Projectbureau zijn volgers op de hoogte van actuele ontwikkelingen, het verschijnen van de NZKG-nieuwsflits en van nieuwsberichten met een relatie tot het Uitvoeringsprogramma. Participatie Het Bestuursplatform NZKG vraagt belanghebbenden, betrokkenen en geïnteresseerden zoveel mogelijk mee te denken om de gezamenlijke kennisontwikkeling te vergroten. NZKG-bijeenkomsten Door de coronacrisis hebben er in 2020 geen fysieke bijeenkomsten plaatsgevonden. Wel organiseerde het Projectbureau NZKG in 2020 een online webinar over de publicatie van het Regioplan NZKG. In dit plan lichten overheden en bedrijven uit de regio hun plannen toe voor de energietransitie. Het webinar is terug te zien via www.noordzeekanaalgebied.nl.

APRIL 2021

15

3 de projecten van het Bestuursplatform 3.1 MONITOR RUIMTE-INTENSIVERING NZKG AMBITIE Het Bestuursplatform NZKG wil dat de bedrijventerreinen langs het ­Noorzeekanaal zo intensief mogelijk worden gebruikt. Dit conform de ambitie, verwoord in de Visie NZKG 2040. Om hierin inzicht te houden en te krijgen brengt het platform jaarlijks een ruimte-intensiveringsmonitor uit. Deze monitor geeft inzicht in de uitgifte van de kadegebonden en niet-kadegebonden terreinen, werkgelegenheid, toegevoegde waarde en overslag op de terreinen en de nog beschikbare ruimte in de regio.

UITGIFTE TERREINEN De zesde meting vond plaats in 2020. Uit de RI-monitor blijkt dat er in 2019 in totaal 27,5 hectare is uitgegeven op de bedrijventerreinen. Hiervan was 8,1 kadegebonden en 19,4 hectare niet-kadegebonden terreinen. Als gevolg van deze uitgave was op 1 januari 2020 nog 145,9 hectare aan kadegebonden en 223,8 hectare aan niet-kadegebonden percelen beschikbaar voor gronduitgifte. Vooral kadegebonden terrein is schaars. Alleen in Amsterdam Westpoort zijn nog grote kavels (meer dan vijf hectare) beschikbaar.

STIJGING OVERSLAG EN TOEGEVOEGDE WAARDE De overslag in het NZKG steeg in 2019 met 3,3 miljoen ton (drie procent) naar ruim 104 miljoen ton overslag. Deze groei was geheel toe te rekenen aan het haven­gebied van Amsterdam. De lading kwam met grotere schepen binnen, omdat het aantal scheepsbezoeken licht daalde ten opzichte van de vorige meting. De totale ­economische waarde in 2019 in het NZKG (inclusief Tata Steel) bedroeg circa € 9,42 m ­ iljard. Een stijging van € 683 miljoen (bijna acht procent) ten opzichte van

Luchtfoto van de Coen- en Vlothaven. Foto Bram van de Biezen.

2018. De Amsterdamse havengebieden leverden de hoogste toegevoegde waarde op per hectare, omdat havengerelateerde sectoren de meeste toegevoegde waarde leveren.

WERKGELEGENHEID

De cijfers wijzen er tot nu toe op dat er nog steeds veel vraag is.

In 2019 waren er in totaal 816.190 banen in de NZKG-gemeenten langs het Noordzeekanaal. Ten opzichte van de meting in 2018 is de werkgelegenheid op de

Relatie met andere projecten:

­bedrijventerreinen toegenomen met 6.142 banen. Hiervan waren 751 banen haven-

natuur, recreatie of de agrarische functies

gerelateerd (twaalf procent). De hoogste stijging vond plaats in het havengebied van

van de Houtrakpolder en compenserende

Amsterdam. Met name de niet-havengerelateerde werkgelegenheid groeide in dit

maatregelen bij de ontwikkeling van een

gebied.

haven in de Houtrakpolder, Gezamenlijk

ONTWIKKELINGEN IN 2021

vestigingsbeleid, Leefbaarheid in het NZKG, Circulaire economie, Energie­

In afstemming met de Monitor Bedrijventerreinen in de gehele Metropool Regio

transitie, Transformatie van De Pijp

Amsterdam, zal het Bestuursplatform een zevende meting uitbrengen over de

Beverwijk, Haven-Stad Amsterdam,

ont­wikkelingen van 2020. Door de impact van de coronacrisis op de regio is het

Transformatie van de Achtersluispolder

lastig is te voorspellen hoe de uitgifte van terreinen de komende jaren verloopt.

en het Hembrugterrein.

16

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

DOELSTELLING: inzicht geven in de intensivering op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal door gronduitgifte, werkgelegenheid, milieucategorieën en herstructurering. De monitor moet objectieve en betrouwbare informatie bevatten en bruikbare input leveren voor de politieke afweging over het al dan niet uitbreiden van het havenareaal in het NZKG. Mijlpalen: • in het derde kwartaal van 2021

TREKKER:

verschijnt de zevende meting van de Monitor Ruimte-­intensivering.

Bestuursplatform NZKG. Communicatie: de RI-monitor verschijnt in een unieke

BETROKKEN PARTIJEN:

kaart­applicatie op de site van het Projectbureau NZKG

partners Bestuursplatform NZKG, Omgevingsdienst IJmond,

(www.noordzeekanaalgebied.nl). Via de

Omgevingsdienst NZKG en SADC (Schiphol Area Development

NZKG-nieuwsflits kunt u op de hoogte

Company).

blijven van de publicatie van de RI-monitor 2021.

APRIL 2021

17

3.2 LEEFBAARHEID IN HET NZKG LEEFBAARHEID Uit een groot leefbaarheidsonderzoek onder bewoners in het Noordzeekanaalgebied

DOELSTELLING:

blijkt dat de overlast door havengebieden en industrie niet bepalend is hoe bewoners

gerichte acties uitvoeren om de

de leefbaarheid ervaren in hun wijk. Deze leefbaarheid scoort hoog in enkele wijken

beleving van de overlast te beperken,

in de IJmond, terwijl bewoners wel overlast ervaren. In andere wijken scoort de

op basis van het Leefbaarheids­

leefbaarheid juist laag, maar ervaren de bewoners geen overlast van haven en

onderzoek NZKG (2016), daar waar

industrie. Andere oorzaken, zoals sociale omstandigheden, blijken te zorgen voor een

overlast is.

mate van overlast.

WONEN EN WERKEN De ambitie is, gezien de schaarste ruimte in het gebied, om wonen en werken steeds

TREKKER:

dichter bij elkaar te brengen. Of dit in de praktijk haalbaar is, moet nog blijken.

Bestuursplatform NZKG.

Gezien de overlast van de industrie en haven in de IJmond, is het belangrijk om de overlast inzichtelijk te houden en de mogelijke effecten hiervan op de gezondheid van de inwoners te beperken. In het najaar van 2021 wordt het Bestuursplatform NZKG gevraagd een nieuw leefbaarheidsonderzoek in de regio uit te laten voeren.

BETROKKEN PARTIJEN: partners Bestuursplatform NZKG, Omgevingsdienst IJmond en Omgevingsdienst NZKG.

Woonwijk nabij Tata Steel.

18

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

Animatie energietransitie Noordzeekanaalgebied in 2030. Auteur CF Report.

3.3 ENERGIETRANSITIE NZKG Het Bestuursplatform Energietransitie (BPF ET) NZKG is opgericht om een versnelling aan te brengen in de energie-

DOELSTELLING PROJECT:

transitie van de industrie in het Noordzeekanaal. Dit om de

in de Ontwikkelstrategie Energietransitie NZKG staat hoe het

concurrentiepositie van de regio te versterken en bij te dragen

NZKG via energietransitie en de circulaire economie een

aan het behalen van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord.

bijdrage kan leveren aan het versterken van de internationale

Het Noordzeekanaalgebied is een van de zes landelijke

concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA).

industrieclusters. Samen vormen deze industrieclusters het Koplopersoverleg, waarin zij met het Rijk de energieplannen voor de industrie vormgeven. Op landelijk niveau vertegenwoordigt de voorzitter van het BPF ET NZKG, gedeputeerde

TREKKER

Edward Stigter, de regio in het Koplopersoverleg.

Elektriciteit: Provincie Noord-Holland. Waterstof: Port of Amsterdam.

De energie-infrastructuur is een knelpunt in het Noordzee­

CO2: Tata Steel.

kanaalgebied. Dit was ook een conclusie uit de Systeemstudie energie-infrastructuur Noord-Holland 2020-2050, die in 2019 is uitgevoerd. In mei 2020 heeft de Taskforce Infrastructuur ­Klimaatakkoord Industrie (TIKI) in opdracht van het ministerie

BETROKKEN PARTIJEN:

van Economische Zaken en Klimaat een advies uitgebracht

deelnemers Bestuursplatform ET NZKG: Port of Amsterdam,

over het oplossen van energie-infrastructurele knelpunten die

Zeehaven IJmuiden NV, de gemeenten Amsterdam,

de industrie belemmeren te verduurzamen. Het energie­

­Zaanstad, Beverwijk, Velsen, Haarlemmermeer en

netwerk moet sterk uitgebreid worden om de stijging van het

­Heemskerk, Tata Steel, ORAM, ministeries van BZK en EZK,

elektriciteitsverbruik te faciliteren.

Vattenfall, TenneT, Alliander en Gasunie.

APRIL 2021

19

Wind op zee bij monding Noordzeekanaal - Foto F.J. Rooijer.

Aangezien de industrie in het NZKG staat voor een grote

gemaakt. Met de waterstofbackbone van Gasunie zal het

verduurzamingsopgave is zij voor haar plannen afhankelijk van

Noord­zeekanaalgebied verbonden zijn met het landelijke

nieuwe energiedragers om de fossiele brandstoffen te

waterstofdistributienetwerk, zoals dat nu ook voor aardgas

vervangen. Hoe deze transitie zich gaat voltrekken wordt stap

bestaat. Het afgelopen jaar is de studiefase afgerond en

voor stap duidelijker, maar het is een continue zoektocht. Het is

hebben de eerste afnemers zich ingeschreven. Dit jaar wordt er

een complexe opgave die in het NZKG nog extra wordt

verder gewerkt aan het ontwerp van de waterstofelektrolyser

bemoeilijkt door de veelheid aan stakeholders. Al deze partijen

en aan het bepalen van het tracé voor de water­stofleiding.

hebben een deel van de puzzel in handen. Nauwe samenwer-

In het Klimaatakkoord wordt Carbon Capture and Storage (CCS)

king is nodig om de energietransitie te laten slagen. Ook het

gezien als noodzakelijke tussenoplossing om op korte termijn

Rijk is zoekende hoe de energietransitie het best kan worden

CO2-uitstoot van de industrie te verminderen. CCS is het

vormgegeven. De regio trekt daarom samen op met het Rijk.

afvangen en opslaan van CO2- in lege gasvelden onder de Noordzee. In een later stadium kan de afgevangen ­CO2- worden

Ondanks vele onzekerheden heeft het NZKG stappen gezet.

hergebruikt om producten en brandstoffen te maken. Dit heet

Zo is er een Regioplan NZKG gemaakt. In dit regioplan zijn de

Carbon Capture and Utilization (CCU). Athos is het CCS-project

verduurzamingsplannen weergegeven van de bedrijven in het

in het NZKG. Tata Steel, Gasunie, EBN en Port of Amsterdam

gebied. Het Regioplan NZKG laat niet alleen zien dat de

werken gezamenlijk aan het realiseren van CO2- infrastructuur.

bedrijven al een enorme inspanning leveren om de CO2-uit-

TIKI ziet Athos als de mogelijkheid voor grootschalige ­

stoot te reduceren, het geeft ook aan op welke punten actie

CO2- reductie. Dit houdt in dat deze optie niet alleen voor het

van de overheid nodig is om de energietransitie te faciliteren.

NZKG, maar voor heel Nederland van groot belang is. Net als

Meer informatie over de projecten van bedrijven in het NZKG is

bij H2ermes is de studiefase voor Athos afgerond. Dit jaar

te vinden op www.noordzeekanaalgebied.nl.

worden de volgende stappen gezet voor de benodigde vergunningen en klantwerving.

In vervolg op het Regioplan is er in 2020 gestart met het beter in kaart brengen van de transitieplannen van de industrie door

Mijlpalen:

middel van de Cluster Energie Strategie (CES) NZKG. De CES

•

gaat dieper in op de ontwikkeling van de energiebehoefte van

• Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat

bedrijven richting 2030 en 2050. Het doel is om dit jaar (2021) te komen tot een concrete uitvoeringsagenda en een

Cluster Energiestrategieën (CES) 1.0: 1 juli 2021 (MIEK): najaar 2021

• Uitvoeringsstrategie/-programma Energie Transitie (ET)

investerings­plan voor de benodigde energie-infrastructuur.

(incl. versnellingstafels/Coalitions of the Willing):

Dit gebeurt in samenwerking met de netbeheerders. Naast het

najaar 2021

bovenstaande is ook hard gewerkt aan de uitwerking van

• Investeringsagenda voor CES en Uitvoeringsprogramma ET:

verschillende energiedragers. Waterstof is het afgelopen jaar steeds meer in beeld gekomen

najaar 2021 •

VAWOZ 2030: zomer/najaar 2021

•

PES/NPEH: najaar 2021

als energiedrager van de toekomst. H2ermes is het water­stof­ project van Port of Amsterdam, Nouryon en Tata Steel.

Communicatie:

Het omvat een 100 megawatt (MW) waterstoffabriek in

op www.noordzeekanaalgebied.nl worden updates geplaatst

IJmuiden op het terrein van Tata Steel en een waterstofpijp­

over ontwikkelingen op het gebied van energietransitie.

leiding naar het Amsterdamse havengebied. De waterstof­

Publicaties zoals het Regioplan NZKG zijn hier ook te vinden.

fabriek kan mogelijk worden opgeschaald tot 1 gigawatt (GW),

Meer informatie over H2ermes via de websites van Port of

waarmee 150.000 ton groene waterstof zou kunnen worden

Amsterdam, Nouryon en/of Tata Steel. Athos: www.athosccus.nl.

20

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

3.4 CIRCULAIRE ECONOMIE Door de aanwezigheid van de maakindustrie en de hoeveelheid grondstoffen die hier

Relatie met andere projecten:

worden bewerkt, zijn in NZKG veel kansen voor een circulaire economie. In het

Energietransitie, Monitor Ruimte-­

Regioplan NZKG, dat in het voorjaar van 2020 is gepubliceerd, staan naast energie­

intensivering en Gezamenlijk

besparende en CO2-reducerende projecten, ook veel circulaire projecten. Een voor-

­vestigingsbeleid.

beeld is het project van PARO en Voorbij Prefab die bouwafval gebruiken om circulair beton te produceren.

Mijlpalen: • oplevering eindrapport Gezamenlijk

Naast de aanwezigheid van veel maakindustrie, biedt ook de nabijheid van Amsterdam

vestigingsbeleid NZKG in mei 2021.

circulaire mogelijkheden. Organische reststromen uit de stad kunnen worden verwerkt tot biobrandstoffen of andere energievormen, zoals warmte.

Communicatie: www.noordzeekanaalgebied.nl en

De partners van het Bestuursplatform NZKG zetten zich in om de transformatie naar

NZKG-nieuwsflits.

een circulaire economie te faciliteren en te versnellen. Zo is er in de afgelopen jaren een proefproject uitgevoerd om te istimuleren welke ketensamenwerkingen er ­mogelijk zijn op basis van de materiaalstromen. Ook is er overleg geweest met diverse verwerkingsbedrijven om reststromen uit plastic te hergebruiken.

DOELSTELLING: meer inzicht krijgen in het gebruik

Dit jaar wordt een gezamenlijk vestigingsbeleid uitgewerkt voor het NZKG. Naast

van rest- en grondstoffen in de regio.

optimaal ruimtegebruik ligt de focus hierbij ook op het benutten van kansen voor de

Doelen zijn het sluiten van kring­

circulaire economie door nieuwe samenwerkingen tot stand te brengen.

lopen en samen met regionale partners een praktische stap zetten

Verder zoekt het Bestuursplatform NZKG ook de samenwerking met de omgevings-

naar een circulaire economie.

diensten in de regio. Met hen wordt bijvoorbeeld overlegd om belemmeringen voor circulaire activiteiten weg te nemen.

TREKKER: Bestuursplatform NZKG. Warmte buffers AEB Fabriek. Foto Amsterdam Economic Board.

BETROKKEN PARTIJEN: partners Bestuursplatform NZKG, bedrijfsleven, Omgevingsdienst IJmond en Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.

APRIL 2021

21

3.5 NOORDZEEKANAALGEBIED AANGEWEZEN ALS NOVI-GEBIED

DOELSTELLING: het opstellen van een breed

In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het kabinet aangegeven samen met

gedragen en uitvoerbaar ruimtelijke

regio’s te willen optrekken in gebieden waar grote en complexe opgaven spelen,

gebiedsuitwerking voor het NZKG

die essentieel zijn voor Nederland en die vragen om een integrale aanpak. Dit wil

waarin de opgaven in het gebied

het kabinet onder andere doen via de zogenaamde NOVI-gebieden.

integraal zijn afgewogen en kansen

Het Bestuursplatform NZKG heeft deze kans met beide handen aangegrepen en een

optimaal worden benut.

propositie gedaan om een NOVI-gebied te worden. Er is door de regio en het Rijk een plan van aanpak gemaakt waarin de opgaven, kansen, maar zeker ook de schuurpunten die in dit gebied spelen, worden benoemd. Tevens is er onderzoek verricht naar de governance. Uiteindelijk moeten dit project leiden tot een breed

TREKKER:

gedragen gebiedsuitwerking met een uitvoeringsagenda. In april 2021 is in de

Bestuursplatform NZKG, in samen-

BO-Leefomgeving, mede op basis van het plan van aanpak, het NZKG officieel

werking met het Ministerie van EZK

als NOVI-gebied aangewezen. De opgaven die in het NZKG spelen zijn divers en complex. Aanvullend op de Visie NZKG 2040, waarin ruimtelijke functies op het gebied van haven en havenlogistiek, industrie, wonen, bereikbaarheid, natuur- en recreatie samenkomen, liggen er nu ook

BETROKKEN PARTIJEN:

grote opgaven ten aanzien van de energietransitie, circulaire economie, vergrote en

partners Bestuursplatform, Ministeries

versnelde woningbouwopgaven en klimaatadaptief waterbeheer. Door de reeds

van EZK en I&W, MRA

aan­wezige energievoorzieningen, de ligging aan zee en de aanwezige industrie wordt het NZKG als hét knooppunt voor duurzame energie in de Metropoolregio Amsterdam gezien. Ook speelt het Noordzeekanaal, als een van de hoofdvaartwegen, een rol

Het uitgangspunt uit de Visie NZKG

in het zoeken naar maatregelen ten behoeve van klimaatadaptief waterbeheer.

2040, het leveren van een zo groot

Daarnaast zijn er havengebieden als transformatiegebieden aangewezen, waarbij een

mogelijke bijdrage aan het verbeteren

mix van bedrijvigheid en woningbouw moet worden gerealiseerd. Er komen dus nog

van de internationale concurrentie­

meer functies bijeen. Functies die om een gezamenlijke behoefte aan fysieke,

positie van de Metropoolregio Amsterdam

nautische en milieu-ruimte vragen. Bepaalde functies vullen elkaar aan en kunnen

en daarmee ook aan de regionale en

elkaar versterken. Denk aan kansen op het gebied van circulaire economie door

nationale economie, blijft overeind.

de nabijheid van een grootstedelijk gebied en de aanwezigheid van maakindustrie.

We staan voor de uitdaging om dit,

Ook zijn er functies die lastiger met elkaar te verenigen zijn. Hierdoor ontstaan

samen met het Rijk en in afstemming

spanningen, bijvoorbeeld als het gaat om het realiseren van woningen in haven­

met de verstedelijkingstrategie MRA,

gebieden waar de veiligheid en gezondheidsaspecten een rol gaan spelen. Om al

tot een optimaal resultaat te brengen.

deze opgaven te verenigen, zullen integrale keuzes noodzakelijk zijn. Het uitgangspunt uit de Visie NZKG 2040, het leveren van een zo groot mogelijke

Relatie met andere projecten:

bijdrage aan het verbeteren van de internationale concurrentiepositie van de

Gezamenlijk vestigingsbeleid, Monitor

Metropoolregio Amsterdam en daarmee ook aan de regionale en nationale economie,

Ruimte-intensivering, Energietransitie,

blijft overeind. We staan voor de uitdaging om dit, samen met het Rijk en in afstem-

Circulaire economie, Transformatie

ming met de verstedelijkingstrategie MRA, tot een optimaal resultaat te brengen.

Haven-Stad Amsterdam en de Achtersluispolder en Onderwijs & Arbeidsmarkt en MRA Verstedelijkingsstrategie.

Luchtfoto van het bedrijventerrein De Trompet in Heemskerk. Foto Bram van de Biezen.

Mijlpalen: • NZKG aangewezen als NOVI-gebied in BO- Leefomgeving (april 2021) Communicatie: www.noordzeekanaalgebied.nl en NZKG-nieuwsflits.

22

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

3.6 GEZAMENLIJK VESTIGINGSBELEID In de regio groeit het besef dat we elkaar nodig hebben om de

dere profiel van het NZKG. Belangrijke spelregel daarbij is dat

kansen die er liggen te verzilveren. De tijd is nu rijp om een

het regiobelang van het NZKG, het locatiebelang overstijgt.

gezamenlijk vestigingsbeleid vorm te geven. Het is een van de onderwerpen die dit jaar wordt uitgewerkt, in nauwe samen-

Het Bestuursplatform onderkent het grote belang van een

werking met de Metropoolregio Amsterdam. Dat is belangrijk,

gezamenlijk vestigingsbeleid en heeft een uitvraag gedaan bij

omdat het vestigingsbeleid er voor moet zorgen dat het gebied

onderzoeksbureau om haar van advies te voorzien. Hierbij

zich op de gewenste manier ontwikkelt. Vanwege de schaarse

wordt voortgebouwd op bestaand beleid, strategieën en

ruimte en de vele ambities moeten er keuzes gemaakt worden

rapportages. Het advies vormt een bouwsteen. Uiteindelijk

voor vestigingen en ontwikkelingen die passen in het bijzon-

wordt het vestigingsbeleid gezamenlijk bepaald. Doel is te komen tot een breed gedragen, realistisch pakket van afspraken, spelregels en maatregelen, waardoor de juiste functies en

DOELSTELLING: een gezamenlijke koers bepalen voor het aantrekken en

bedrijven op de juiste plekken terecht komen. Het vormgeven van het vestigingsbeleid vormt een onderdeel van het Novi-traject.

(her)vestigen van bedrijven die de internationale concurrentiepositie van het NZKG en daarmee ook de MRA

Relatie met andere projecten:

versterken.

NOVI-NZKG, Monitor Ruimte-intensivering, Energietransitie, Circulaire economie, Transformatie Haven-Stad Amsterdam en de Achtersluispolder en Onderwijs & Arbeidsmarkt.

TREKKER:

Mijlpalen:

Bestuursplatform NZKG.

• Opdrachtverlening onderzoek maart 2021; • Eindrapport juli 2021.

BETROKKEN PARTIJEN:

Communicatie: www.noordzeekanaalgebied.nl en NZKG-nieuwsflits.

partners Bestuursplatform NZKG en MRA (Plabeka en MRA-Verstedelijkingsstrategie). Vissersboot DFDS Ferries in IJmuiden. Foto Ruud Karstens.

APRIL 2021

23

DOELSTELLING: het inzichtelijk maken van de met de zeecruise samen­ Cruiseschip meert aan. Foto Erik Baalbergen.

hangende maatschappelijke baten en lasten op regionaal niveau. Op basis hiervan een evenwichtige beleidsvisie opstellen voor een verantwoorde ontwikkeling van de

3.7 ZEECRUISE IN HET NOORDZEEKANAALGEBIED

zeecruise in het NZKG.

STAND VAN ZAKEN OPSTELLEN BELEIDSVISIE

TREKKER:

Het Bestuursplatform NZKG heeft op 15 november 2018 de

Bestuursplatform NZKG.

bestuursopdracht ‘Zeecruise in het NZKG’ vastgesteld met als uitgangspunt de zeecruise in het NZKG te behouden. Voor het opstellen van de visie is begin 2019 is een regionale projectgroep geformeerd en zijn werkgroepen ingesteld voor de

BETROKKEN PARTIJEN:

thema’s toerisme, economie, duurzaamheid en locaties.

partners Bestuursplatform NZKG

In november 2019 heeft het Bestuursplatform besloten om te wachten met het opstellen van de beleidsvisie tot na de bestuurlijke besluitvorming over het door de commissie

thema’s en locaties. Daarbij heeft het Bestuursplatform

D’Hooghe uit te brengen advies ‘Oeververbindingen

nogmaals benadrukt dat de zeecruise, en dus ook de toekomst

­Rijks­wateren Amsterdam’. Dit omdat het voor de beleidsvisie

van de PTA, van regionaal belang is.

relevant is om te weten hoe de toekomst van de Passagiers Terminal Amsterdam (PTA) er uit ziet en dit samenhangt met

In het eind juni 2020 door de adviescommissie D’Hooghe

de besluitvorming over de nieuwe IJ-oeververbinding(en) in

gepresenteerde advies ‘Genereus Verbonden’ worden onder

Amsterdam.

andere nieuwe vaste oeververbindingen ten westen van de PTA

Parallel aan het werk van de adviescommissie is er op

geadviseerd. Als gevolg daarvan wordt geadviseerd de PTA te

regionaal niveau in 2020 wél verder gewerkt aan de voor

verplaatsen naar de Coenhaven.

zeecruise relevante thema’s toerisme en duurzaamheid. Op lokaal niveau is onderzoek gestart naar de locaties in IJmuiden

Op 16 februari 2021 heeft het college van B&W van Amsterdam

(IJmondhaven) en Amsterdam (Coenhaven en Veemkade).

het advies van de commissie D’Hooghe onderschreven en dit te zien als leidraad voor toekomstige ontwikkelingen en

In september 2020 heeft het Bestuursplatform NZKG kennis­

besluiten. Gelijktijdig werd de Coenhaven aangewezen als

genomen van de (voorlopige) onderzoeksresultaten van de

voorgenomen voorkeurslocatie voor de verplaatsing van de

24

UITVOERINGSPROGRAMMA NOORDZEEKANAALGEBIED

PTA. In een brief aan de Tweede kamer heeft de minister van

maatregelen zijn: bij nieuwbouwschepen de plaatsing van

Infrastructuur en Waterstaat aangegeven het advies goede

moderne motoren die de stikstofemissies reduceren (of, waar

aanknopingspunten biedt voor de verwachte ontwikkelingen

mogelijk, aanpassing van motoren met katalysatoren) en

en een goede basis biedt voor verdere samenwerking met de

gebruik van LNG door schepen. De havens kunnen bij de

regio bij de uitwerking van de oeververbindingen.

scheepsgebonden technische maatregelen beperkt faciliterend optreden, maar de toepassing desgewenst wel stimuleren. Bij

Het Bestuursplatform heeft in februari 2021 uitgesproken nu

walstroom, zowel met een vaste of mobiele aansluiting, spelen

de beleidsvisie zeecruise te willen opstellen nadat eerst

de havens een faciliterende rol. Aanvullende beleidsmaatregelen

inzicht is verkregen in de ontwikkeling van zeecruise na de

die de partners in het NZKG kunnen nemen qua faciliteren,

pandemie en de governance rond het vaststellen van de

stimuleren en reguleren, worden bij het opstellen van de

beleidsvisie. Het opstellen van de beleidsvisie is nu voorzien in

beleidsvisie verder geconcretiseerd en uitgewerkt.

de tweede helft van 2021.

ONDERZOEKSRESULTATEN KORT SAMENGEVAT

Locaties Amsterdam: Veemkade (huidige locatie PTA) en ­Coenhaven (mogelijk toekomstige locatie PTA). Omdat het Advies Oeververbindingen tot gevolg heeft dat de

Toerisme

Veemkade - waar de PTA momenteel is gevestigd - voor

Ten tijde van de start van de opgave was er nog geen sprake

zeecruise onbereikbaarheid wordt, heeft het locatieonderzoek

van de coronacrisis. Hoewel door het stilvallen van de

zich beperkt tot de Coenhaven. Uit het haalbaarheidsonderzoek

zeecruise de urgentie er op dit moment niet is, blijft het van

blijkt dat verplaatsing van de PTA naar de Coenhaven haalbaar

belang en is dit juist een goede periode (‘het dak repareren als

is wat betreft (nautische) ruimte, milieu en techniek. Voorals-

het droog is’) om na te denken over spreidingsmaatregelen.

nog kan één ligplaats worden gerealiseerd, wat ongeveer een halvering van de terminalcapaciteit in Amsterdam impliceert.

De zeecruisetoerist maakt drie procent uit van het totaal aantal

Verplaatsing van de PTA naar de Coenhaven gaat gepaard met

buitenlandse bezoekers. Als we kijken naar het aandeel

een aanzienlijke investering. Nader onderzoek moet uitwijzen

transitpassagiers (waarop de spreidingsopgave zich vooral

of verplaatsing (milieu)technisch, planologisch en financieel

richt) is dit percentage nog lager. Het gaat bij de zeecruise dan

daadwerkelijk haalbaar is.

ook niet zozeer om het grote aandeel in het totale toeristisch bezoek maar om de drukte-ervaring als gevolg van een

Locatie IJmuiden: IJmondhaven

geconcentreerde aanwezigheid en activiteit.

Zeehaven IJmuiden heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van uitbreiding van de capaciteit in de IJmondhaven met

Gezien het geringe aandeel van de zeecruise in het toeristisch

twintig calls per jaar tot een maximaal aantal aanlopen van

bezoek binnen het NZKG lijken een apart spreidingsbeleid en

negentig per jaar. Om dit mogelijk te maken moet de nautische

een aparte destinatieontwikkeling voor het zeecruisetoerisme

toegang tot de IJmondhaven worden verruimd. Daarnaast is

niet zinvol. Concrete spreidingsmaatregelen worden daarom bij

nog een aantal aanpassingen in de haven nodig. Zeehaven

het opstellen van de beleidsvisie in MRA-verband verder

IJmuiden is bereid deze werkzaamheden te laten uitvoeren

geconcretiseerd en uitgewerkt. Het zeecruisetoerisme zal

indien voor de daarmee gemoeide investering dekking is

daarin expliciet aandacht krijgen.

gevonden.

Milieu en Duurzaamheid

Relatie met andere projecten:

De emissies van stikstof, zwavel en fijnstof van zeecruise­

Haven-Stad, Sprong over het IJ, Ontwikkeling Averijhaven,

schepen blijven onder de wettelijke grenswaarden. De lange-

Zeetoegang IJmond, Transformatie specifieke locaties, Groen en

termijnambitie voor de scheepvaart is energieneutraal en

Landschap NZKG en Houtrakpolder.

emissievrij, zodat ook de zeecruisevaart een bijdrage levert aan de klimaatdoelstellingen van Parijs 2015. Een externe partij

Mijlpalen:

heeft onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van technische

• februari 2021: standpunt Rijk en Amsterdam over Advies

maatregelen, zowel aan boord van de schepen als aan de wal. Aan de walzijde is de realisatie van een vaste of mobiele walstroominstallatie een goede optie om emissies te reduceren.

Oeververbindingen • mei 2021: start opstellen beleidsvisie na akkoord Bestuursplatform

Aan boord van de schepen kunnen ook andere technische

• december 2021: instemmen BPF met concept beleidsvisie

maatregelen geïmplementeerd worden om een lagere uitstoot

• eerste helft 2022: vaststellen beleidsvisie door publieke

van emissies te realiseren. Alternatieve scheepsgebonden

stakeholders NZKG

APRIL 2021

25

4 projecten onder verantwoordelijkheid van ­andere bestuurlijke overlegorganen 4.1 SLUIS HAVEN INFORMATIE PUNT (SHIP)

DOELSTELLING: het Sluis Haven Informatie Punt

SHIP

(SHIP) zorgt voor een sterkere

SHIP is een bezoekerscentrum over de regio Noordzeekanaalgebied. De gezamenlijke

profilering van de regio door

partners in het Bestuursplatform NZKG hebben dit centrum gerealiseerd onder

informatie te geven over de bouw

verantwoordelijkheid van de provincie Noord-Holland. De exploitatie is uitbesteed.

van de nieuwe zeesluis, de toekomst

In SHIP krijgt de bezoeker informatie over het gebied, de werking en bouw van de

van de regio, vestigingsmogelijk­

sluizen, innovaties op het gebied van energietransitie, circulaire economie, klimaat-

heden voor bedrijven, duurzaam

adaptatie en beroepen in de regio. Bezoekers kunnen een rondleiding met een gids

en innovatief ondernemen en

boeken, waardoor het bezoek extra aantrekkelijk wordt. SHIP heeft een restaurant

­technische beroepen en opleidingen.

met uitzicht op het sluizencomplex en het Noordzeekanaal. Verschillende bedrijven zijn sponsor van SHIP. Dit vanwege de doelstellingen van SHIP, de mogelijkheid om gebruik te maken van de viproom en de horecaruimte met

TREKKER:

uitzicht op onder andere de sluizen van IJmuiden. SHIP wordt veel gebruikt voor

provincie Noord-Holland.

bedrijfsvergaderingen en -uitjes, waarbij de bezoekers in de vipruimte kunnen vergaderen en de tentoonstelling kunnen bezoeken.

ONTWIKKELINGEN IN 2020

BETROKKEN PARTIJEN:

Hoewel SHIP in 2020 de 100.000ste bezoeker feestelijk mocht verwelkomen, zijn de

partners Bestuursplatform, bedrijfs-

bezoekersaantallen door de coronacrisis flink teruggelopen. Door invoering van

leven en onderwijs.