Armoedevisie - volledig incl. uitvoeringsprogramma
Tekst van het document
alternatieve routes worden gevonden om met deze groep
basisscholen en maatschappelijke organisaties.
in contact te komen, dat kan bijvoorbeeld via kinderen en door vroegsignalering (van betalingsachterstanden).
Kinderarmoede
Via vroegsignalering van betalingsachterstanden krijgt
Het percentage kinderarmoede is met 9 procent ongeveer
de gemeente signalen van betalingsachterstanden zoals
gelijk het landelijk gemiddelde (8,5 procent). Dit gemiddelde
bij energie en de zorgpremie. Met deze informatie kan de
percentage voor Velsen geeft echter een vertekend beeld; in de
gemeente de inwoner actief opzoeken en hulp aanbieden.
meeste wijken ligt het percentage ver boven het gemiddelde.
In samenwerking met scholen en andere organisaties kan
In Velsen-Noord is dat 23 procent, Zee- en Duinwijk 20
via het kind het contact gelegd worden met het gezin om
procent en IJmuiden 10 procent. Kinderen uit minimahuis-
zodoende in contact te komen met de (werkende) ouder.
houdens doen ook een groter beroep op voorzieningen zoals
1 De data komen uit de armoedemonitor en dit is een nulmeting en laat nog geen vergelijk over jaren zien.
46
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
47
Algemene conclusies en aanbevelingen
jeugdhulp. In 2018 is een aanpak kinderarmoede gestart,
oorzaken waardoor het gebruik achterblijft:
Inkomensondersteuning voor deelname in de samenleving
onvoldoende bekend of onvoldoende toegankelijk.
maar het is nog te vroeg om de resultaten hiervan te zien.
• De regelingen zijn onvoldoende bekend bij de
De bijzondere bijstand en de meeste minimaregelingen
Ook heerst er een taboe op het bespreekbaar maken van
zijn gericht op een inkomen tot 110 procent Wsm (voor
schulden, schamen mensen zich en door de stress komen
een overzicht wordt verwezen naar tabel 20, bijlage 1). De
zij ook niet meer in actie. In de benchmark armoede
afgelopen jaren is het pakket aangevuld met een regeling
en schulden voor Velsen zien we dat het in Velsen bij
voor kinderen in de basisschoolleeftijd en is een collectieve
schuldhulpverlening gaat om een gemiddeld schuldbedrag
zorgverzekering toegevoegd (met een inkomensgrens tot
van € 30.000,- en dertien schuldeisers, dit is vergelijkbaar met het landelijke beeld.
De aanpak is destijds ingestoken vanuit de vraag en behoefte van kinderen zelf, maar de omvang van het aantal kinderen dat in armoede opgroeit en de concentratie over een aantal vraagt om een intensivering van de aanpak. In samenwerking met onder meer het voorveld (kinderopvang,
doelgroep en professionals; • Het aanvragen is te omslachtig en ingewikkeld waardoor mensen het erbij laten zitten. • Laaggeletterdheid en het niet beschikken over de juiste vaardigheden spelen een rol.
consultatiebureaus, basisscholen etcetera) en andere beleids-
Kinderen lopen door het lage bereik risico op achterstanden
130 procent Wsm). De vergoeding voor sociaal culturele
terreinen kan een integrale aanpak worden uitgewerkt,
bij het meedoen aan de samenleving en bij het krijgen
activiteiten is met € 75,- te beperkt. Dit bedrag is voor
bijvoorbeeld in de vorm van pilots.
van ontwikkelkansen (ontmoeten van voorbeeldfiguren,
volwassenen niet toereikend om bijvoorbeeld te kunnen
Onze schuldhulpverlening stoelt op de traditionele aanpak;
uitgedaagd worden). Kansen worden gemist om inwoners
sporten. Sporten stimuleren we juist omdat het goed is
het gaat uit van een bepaalde mate van zelfredzaamheid
Werken loont, maar niet evenredig voor iedereen
te steunen op de weg uit armoede; doordat ze niet (kunnen)
voor de algehele gezondheid en draagt bij aan de kansen op
die juist bij schulden en geldstress onder druk staan. Uit
Werken vanuit de bijstand loont in alle gevallen, maar
participeren aan de samenleving (bijvoorbeeld via sociale
werk en het behouden van werk. Het bedrag voor kinderen
onderzoek en uit de praktijk weten we dat deze (rationele)
niet voor alle huishoudens in dezelfde mate (tabel 6).
activiteiten en sport).
voor culturele activiteiten € 75,- is ook te beperkt (het
aanpak onvoldoende soelaas biedt. Het kijkt onvoldoende
Jeugdfonds Sport en Cultuur gaat hiervoor uit van € 450,-).
naar de achterliggende oorzaken van de problemen, er zijn
Alleenstaanden, paren zonder kinderen en alleenstaande ouders gaan er bij aanvaarding van werk in alle gevallen op
Kind-regelingen
Kinderen kunnen naast deze regeling voor sociaal culturele
onvoldoende instrumenten of vaardigheden om stress bij
vooruit. Bij alleenstaanden met kinderen is de voortuitgang
Over het algemeen heeft Velsen een uitgebreid pakket aan
activiteiten een beroep doen op een regeling voor sport van
inwoners te reduceren en er worden (te) hoge eisen gesteld
beperkt. Maar gezinnen met kinderen gaan er bij een stijging
kind-regelingen. Een aantal regelingen kunnen beter op de
€ 200,-. Deze regelingen en vergoedingen kunnen meer
aan de zelfredzaamheid (bandbreedte) van de inwoner.
van het inkomen niet of nauwelijks op vooruit. Voor deze
behoefte van kinderen worden afgestemd zoals het aanbod
toegespitst worden op de behoefte. Voor volwassen kan de
Nieuwe inzichten vanuit de wetenschap zijn deels
huishoudens is daarom de stimulans werk te accepteren
voor zwemmen c.q. het behalen van een zwemdiploma. In
vergoeding voor sociaal culturele activiteiten bijvoorbeeld
bekend en worden op beperkte schaal toegepast. De
beperkt. Minimahuishoudens ontvangen een hoger bedrag
het huidige aanbod is er een vangnetregeling voor kinderen
verruimd worden naar € 150,- en/of de inkomensgrens van
schuldhulpverleningsconsulenten hebben oog voor de
aan toeslagen van het Rijk dan het bedrag aan lokale
tot 6 jaar die in Velsen naar school gaan. Dus niet alle
110 procent verhogen naar 120 procent. Het effect hiervan
effecten van stress op het handelen van cliënten, maar
regelingen dat zij kunnen ontvangen.
kinderen in Velsen kunnen hiervan gebruik maken. Ook
is dat volwassenen beter in staat worden gesteld om mee
hebben hierop nog geen structureel antwoord. Daarvoor
geldt er een leeftijdstijdsbeperking om deel te nemen en
te doen in de samenleving wat een positief effect heeft het
biedt deze armoedevisie houvast.
De financiële invloed van de gemeente is daarom kleiner
wordt er geen inkomenstoets gedaan. Daarnaast bestaat er
algehele welbevinden en daarmee de uitstoom naar werk
dan van het Rijk. Het bedrag aan landelijke toeslagen neemt
voor kinderen een 10-badenkaart. Kinderen kunnen hiervan
bevordert. Voor de verruiming van de regeling voor kinderen
Vroegsignalering van betalingsachterstanden
voor de meeste huishoudens geleidelijk af bij een hoger
alleen gebruik maken wanneer ze een diploma hebben en/
wordt naar de toelichting bij ‘kind-regelingen.’ verwezen.
Met vroegsignalering van betalingsachterstanden is een
inkomen. Het recht op minimaregelingen, met uitzondering
of onder begeleiding van een volwassen. In de praktijk is
aantal jaar geleden gestart. Achterstanden van energie,
van de collectieve zorgverzekering, vervalt in Velsen bij een
gebleken dat kinderen niet mochten zwemmen, maar dat het
gemeentelijke belastingen en de zorgpremie worden
inkomen boven 110 procent Wsm. Doordat huishoudens met
bedrag al wel was toegekend (met teleurstelling als gevolg).
6.2 Aanpak schulden
verwerkt. Het gaat om de signalen die de gemeente
kinderen (de alleenstaande ouder en paren met kinderen)
De tegemoetkoming voor sociaal culturele activiteiten kan
Schuldenaanpak Velsen
(verplicht) van deze organisaties ontvangt; de zogenoemde
van meer regelingen gebruik kunnen maken, geldt voor hen
verruimd worden. Hiervoor geldt een vergoeding van
De gemeentelijk schuldhulpverlening is in Velsen een
afsluitbrieven. Het gaat zodoende om achterstanden van
dat de gemeentelijke bijdrage harder afloopt als het inkomen
€ 75,-, maar dit is bijvoorbeeld voor muziek- of dansles niet
samenwerking tussen PLANgroep, Socius en de gemeente.
tenminste vier maanden en de vraag is of dit nog valt
boven 110 procent Wsm komt. Ook blijkt dat gezinnen
toereikend (landelijk hanteert het Jeugdfonds Sport en
Het Sociaal Wijkteam speelt nog een beperkte rol in de
onder vroegsignalering (want met afsluiting wordt al
over minder vrij budget beschikken dan de Nibudnorm.
Cultuur voor culturele activiteiten een vergoeding van
aanpak. 1 procent van de Velsenaren doet een beroep op
gedreigd). Signalen worden handmatig gecombineerd en
De inkomensterugval (bij aanvaarden van werk) bij
€ 450,-). Kind-regelingen kunnen een aanvulling bieden
schuldhulpverlening. Van minimahuishoudens heeft 8,3
dat is arbeidsintensief en de resultaten van de aanpak zijn
huishoudens met kinderen kan deels via kind-regelingen
op het gezinsinkomen dat er bij aanvaarden van werken
procent een vorm van schuldhulpverlening. In andere
niet goed in beeld. Maar op basis van de huidige werkwijze
worden opgevangen door hiervoor de inkomensgrens
nauwelijks op vooruit gaat (zie hiervoor). Het mes snijdt
gemeenten ligt dit percentage tussen de 10 en 20 procent.
en de wettelijke taak die gemeente per 2021 krijgt voor
te verruimen. Dit stimuleert de ouder om wel werk te
aan twee kanten; meer kinderen kunnen meedoen door
Het aantal meldingen schuldhulpverlening bij Plangroep
vroegsignalering, zijn er aanknopingspunten te formuleren
aanvaarden en uit de bijstand te stromen.
verruiming van de doelgroep naar 130 procent Wsm en
neemt de afgelopen jaren af.
voor verbetering, zoals:
de ouder/ouders wordt/worden gestimuleerd tot het
We weten niet hoeveel mensen een beroep op schuldhulp-
• Het uitbreiden van crediteuren (signaalpartners) met
aanvaarden van werk (om duurzaam uit te stromen). Een
verlening willen doen en dit in de praktijk niet doen. Met
woningcorporaties en PWN (drinkwatervoorziening);
Het gebruik van gemeentelijke regelingen kan verbeteren
oplossing kan zijn om de kind-regelingen te verruimen naar
andere woorden; het ‘niet-bereik’ weten we niet en daarmee
• Gebruikmaken van een digitaal portal waarin signalen
Een aantal regelingen is de afgelopen jaren (incidenteel)
130 procent van het Wsm (in plaats van 110 procent Wsm),
weten we dus ook niet wat de omvang van de doelgroep is.
worden gemeld en gematcht (bijvoorbeeld Vindplaats
onder de aandacht gebracht en dat leverde meer
dit heeft namelijk als effect dat niet alle kind-regelingen
Vanuit landelijke cijfers is bekend dat maar een kleine groep
van Schulden van BKR of RIS vroeg eropaf van Inforing).
aanvragen op. Maar over het algemeen kan het gebruik
meteen vervallen bij een geringe stijging van het inkomen
de weg naar de officiële hulp vindt. Dit heeft verschillende
Een dergelijk systeem levert managementinformatie op
van minimaregelingen verbeteren. Er zijn verschillende
van de ouders.
oorzaken zoals; het aanbod vanuit de gemeente is
waarmee de uitvoering gevolgd kan worden.
48
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
49
Algemene conclusies en aanbevelingen
• Aanscherpen criteria voor vroegsignalering (een veel gebruikt criterium is het tussen 30 en 100 dagen criterium).
Een totaal overzicht van de behaalde resultaten en
werkwijze en de focus op preventie en vroegsignalering
Daar komt nu in 2020 een crisissituatie bovenop wat veel
kosten kan daarom niet worden gegeven. In 2019 is een
verwachten wij meer informatie en kengetallen te
sectoren raakt en waardoor de economie ineens tot stilstand
Vroegsignalering van betalingsachterstanden is een
nulmeting gedaan om de omvang en samenstelling van
verzamelen. Binnen de kaders van de AVG koppelen we
is gekomen. Er is alle reden om te verwachten dat hierdoor
instrument dat in ontwikkeling is. Met het oog op de nieuwe
minimahuishoudens en het gebruik van regelingen in
(beschikbare) data en informatie om meer en beter inzicht
meer inwoners te maken krijgen met inkomensverlies
wettelijke taak wordt aan een landelijk monitor gewerkt.
beeld te brengen (armoedemonitor). Om te zien hoe
te krijgen in trends en ontwikkelingen voor de aanpak van
en mogelijk schulden als gevolg. Met deze armoedevisie
Via vroegsignalering kunnen werkende armen bijvoorbeeld
de ontwikkeling van de samenstelling en omvang van
armoede en schulden. We onderzoeken of we een lokale
staan we klaar om ook deze inwoners zo snel mogelijk weer
in beeld komen bij hulpverlening en komen (beginnende)
minimahuishoudens is, wordt deze monitor na verloop van
monitor en/of meetinstrument kunnen ontwikkelen.
financieel op eigen benen te laten staan.
schulden situaties eerder aan het licht. Zodoende is het
tijd herhaald. Via de inkomenseffectrapportage is gekeken
Verder kan voor vroegsignalering een businesscase worden
mogelijk om eerder (laagdrempelige) ondersteuning te
naar de effecten van onze regelingen op het budget van
uitgewerkt1. Door beter inzicht kunnen we sturen op
bieden en lopen schulden niet verder uit de hand.
minima. Dit onderzoek gaat er evenwel vanuit dat iedereen
de uitvoering van de visie. Naarmate de aanpak vordert
van alle regelingen gebruik maakt maar dat is in de praktijk
ontstaat ook (meer) inzicht in de financiële effecten en
Laagdrempelige ondersteuning (preventief aanbod)
niet het geval (dat zien we bijvoorbeeld terug in het bereik
dit kunnen we op termijn meenemen in de begrotingen en
Voor de aanpak van schulden werken in Velsen
bij de armoedemonitor).
meerjarenperspectieven.
Schuldhulpmaatje, Fonds Urgente Noden, 155 –help-
Met subsidierelaties kunnen aanvullende afspraken
Resume: Met de huidige aanpak zijn goede stappen gezet,
een-bedrijf en de Formulierenbrigade en de Financiële
gemaakt worden over het rapporteren van resultaten voor
maar is nog onvoldoende duurzaam resultaat behaald.
Thuisadministratie van Socius. Met dit laagdrempelige
de uitvoering van deze visie en over het meten van de
Terugkijkend kunnen we de aanpak van de afgelopen jaren
aanbod worden veel Velsenaren bereikt en worden inwoners
klanttevredenheid.
omschrijven als symptoombestrijding. De inzet was gericht
verschillende organisaties samen zoals Stichting
op het pakket inkomensondersteunende maatregelen en
gesteund. Om meer mensen vroegtijdig in beeld te krijgen en om in contact te komen met de werkende armen, kan
Lastig effecten meten bij een complexe aanpak
het beheersen van de kosten. De uitgaven voor bijzondere
het laagdrempelige aanbod verstevigd worden; door (meer)
Verschillende factoren zijn van invloed op de omvang van
bijstand zijn met deze maatregelen stabiel gebleven, maar de
onderlinge samenwerking en samenwerking met de Sociaal
armoede, zoals het welvaartsniveau en de economische
armoede is niet bestreden.
Wijkteams verstevigen. Daarnaast zou onderzocht kunnen
situatie van ons land, maar ook de werkgelegenheid in onze
worden of in een aantal kwetsbare wijken een specifiek
regio. Invloed van gemeenten op deze factoren is beperkt
Met de huidige aanpak worden inwoners ondersteund,
aanbod kan worden ingericht door meer naar inwoners
maar wel bepalend voor het succes van de aanpak. Het
maar wordt onvoldoende duurzaam resultaat behaald
toe te gaan in plaats van te wachten tot inwoners zelf
behalen van resultaten is mede afhankelijk van andere
(geen duurzame uitstroom). Ruim twee derde van de
naar hulpverlening komen. Wetende dat hulp zoeken een
(lokale) beleidsterreinen zoals wonen, sport, gezondheid
minimahuishoudens is langdurig minima en in een
enorme drempel is. Gedacht kan worden aan een inloop voor
en de uitvoering door samenwerkingspartners (Socius,
aantal wijken is het aantal inwoners dat in armoede leeft
financiële vragen zoals bijvoorbeeld een financieel café of
Schuldhulpmaatje et cetera).
bovengemiddeld hoog.
De effecten van onze aanpak hebben niet alleen betrekking
In deze wijken groeien veel kinderen op in armoede en
6.3 Rapporteren en monitoren
op schuldhulpverlening, maar beslaan ook andere
zij hebben beperkte kansen om daaraan te ontsnappen.
Een algemeen beeld op basis van beschikbare informatie
levensterreinen. Het beroep dat wordt gedaan op andere
Doordat we niet aan de voorkant van problemen komen en
Veel partijen zijn betrokken bij de aanpak van armoede
ondersteunende voorzieningen zoals jeugdhulp, werk &
armoede dus niet structureel aanpakken, is het risico op het
en schulden; welzijnsorganisaties, charitatieve
inkomen, Wmo en zorg. Op levensterreinen van mensen
overerven van armoede aanzienlijk. En daarmee houden
instellingen, maar ook woningcorporaties, crediteuren bij
zelf, gezondheid, werk, leerprestaties en criminaliteit.
we armoede in stand en bestaat de kans dat armoede eerder
vroegsignalering en bewindvoerders bij de schuldenaanpak.
Effecten van de aanpak zijn mede hierom ook lastig te
toeneemt dan afneemt. Juist in tijden van crisis.
Allen beogen zij een bijdrage te leveren aan de oplossing
meten. Vragen ’als wie is de doelgroep van beleid’ moeten
van armoede en schulden. Daarnaast hebben armoede
worden uitgewerkt want de doelgroep is niet in beeld. Denk
De focus ligt met deze armoedevisie op het voorkómen van
en schulden betrekking op andere beleidsterreinen zoals
aan de werkende armen of inwoners die geen hulp zoeken uit
armoede en schulden en zet inwoners meer centraal (en niet
wonen, werk & inkomen, gezondheid en sport. Voor deze
schaamte (en te laat aan de bel trekken). En hoe meten we
de regelingen). Alleen daarmee kan meer resultaat worden
notitie is een aantal cijfers in beeld gebracht om een
de resultaten van preventie en vroegsignalering? Een totaal
behaald. Er is niet één oplossing, maar er is maatwerk nodig
indruk te geven van de stand van zaken over de aard en
rapportage over de aanpak van armoede is mede hierom niet
waarbij verschillende instrumenten worden ingezet die
omvang armoede en schulden, het bereik van regelingen
(nog) niet voor handen.
elkaar versterken.
en instrumenten en de kosten. Cijfers zijn vaak niet te
Ondanks dat het lastig is om effecten te meten, is
vergelijken omdat verschillende doelgroepen en criteria
sturingsinformatie nodig om de uitvoering te monitoren
worden gebruikt.
en waar nodig bij te sturen. Met de kanteling van onze
een gecombineerde inloop voor andere vragen.
50
1 Het ondersteuningsprogramma Schouders Eronder heeft hiervoor een draaiboek opgesteld dat kan worden ingevuld.
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
51
Begroting en planning
7. Begroting en planning 7.1 Begroting
7.2 Autonome ontwikkelingen
Het uitvoeringsprogramma voor de jaren 2020- 2022 is
Autonome ontwikkelingen zijn van invloed op het gebruik
gedekt. Het accent voor de uitwerking ligt op het kantelen
van de armoedemiddelen. Het kan gaan om economische en
van de werkwijze, het toegankelijker maken van minima-
politieke ontwikkelingen, bijvoorbeeld om belastingkeuzes,
regelingen en preventie-activiteiten. Daarnaast wordt een
ingrepen in de sociale zekerheid, maar ook ontwikkelingen
aantal pilots uitgewerkt. Daarna, in 2022, vindt een tussen-
zoals de vluchtelingenstroom en crisis. Gemeenten hebben
tijdse evaluatie plaats. Mede op basis van de evaluatie kan
hierop geen of weinig invloed.
het pakket minimaregelingen worden verbeterd en worden voor de begroting van 2023 voorstellen gedaan. De verbeter-
Minimaregelingen zijn zogenaamde open-einde
voorstellen voor de minimaregelingen staan in het uitvoerings-
regelingen. Dit betekent dat de gemeente gebonden is
programma (doel 3) en bijlage 6 nader toegelicht.
om bedragen of voorzieningen te verstrekken als de inwoner aan voorwaarden voldoet. Verstrekkingen
Opmerkingen bij tabel 20:
kunnen niet direct worden gestopt als het budget dreigt
* Het bereik van minimaregelingen is onzeker. Het bereik kan
te worden overschreden. Jaarlijks wordt de uitputting
tegenvallen, maar ook hoger zijn; het zijn openeindregeling.
van de budgetten gemonitord via de P & C cyclus. Indien
* Het voorstel is om vanaf 2023 de minima-regelingen
overschrijding dreigt, wordt een oplossing gezocht.
te optimaliseren. In 2022 moet hiervoor een begrotingsvoorstel worden gedaan. * Na invoering minima- of stadspas vindt een besparing plaats op uren inzet consulenten. In een businesscase kan dit worden uitgewerkt. Ook de aansluiting op Jeugdfonds Sport en Cultuur kan een besparing opleveren in uren consulenten.
Beschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
Huidige begroting (armoede en schulden)
€ 3.834.413
€ 3.839.413
€ 3.849.413
€ 3.849.413
€ 3.849.413
Nieuwe acties (middelen reeds beschikbaar)
€ 144.500
€ 119.500
€ 10.000
€ 10.000
€ 100.000
€ 100.000
€ 37.500
€ 52.500
Nieuwe acties ten laste van innovatiebudget 2020 Nieuwe acties ten laste van innovatiebudget 2021,2022 Nieuwe acties voor armoedevisie (2023,2024) en pm-posten
Totaal budget
€ 3.978.913
€ 4.096.413
Inverdien effect Benodigd extra budget armoedevisie 2020 -2024
€ 144.500
€ 257.000
€0
€ 235.338
€ 235.338
€ 4.011.913
€ 4.094.751
€ 4.084.751
pm
pm
pm
€ 162.500
€ 245.338
€ 235.338
Tabel 20 - begroting
52
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
53
Verantwoording en Monitoring
8. Verantwoording en Monitoring 8.1 Borging kwaliteit schuldhulpverlening
de Benchmark Armoeden en Schulden van Divosa
De kwaliteit van de dienstverlening borgen we met
en de GGD gezondheidsmonitor (kindermonitor en
vastgestelde procedures, zoals de afhandeling van
volwassenenmonitor) en GGD sociaaleconomische
klachten en de bezwaarprocedure. PLANgroep voert voor
gezondheidsverschillen (SEGV). Verder monitoren
de gemeente Velsen de minnelijke schuldhulpverlening
we de uitvoering via de rapportages van onze samen-
uit en met deze organisatie zijn contractuele afspraken
werkingspartners zoals de jaarverslagen van PLANgroep
gemaakt. PLANgroep is aangesloten bij de NVVK en werkt
en Socius (zie hiervoor hoofdstuk 5). Bij deze instrumenten
volgens deze gedragsregels. Socius ondersteunt het traject
wordt de cijfermatige kant van de aanpak in beeld
schuldhulpverlening en ook met deze organisatie zijn
gebracht zoals het verloop van het aantal meldingen
afspraken vastgelegd.
schuldhulpverlening, het bereik per activiteit, samenstelling minimahuishoudens of het bereik van regelingen.
Daarnaast is de gemeente Velsen aangesloten bij de Divosa Benchmark Armoede & Schulden. De benchmark brengt
Effecten voor de doelgroep
jaarlijks de prestaties van gemeentelijk armoede- en
Naast de kwantitatieve kant is het van belang om de effecten
schuldenbeleid in kaart voor preventie, armoedebeleid en
van de aanpak voor de doelgroep te meten; de kwalitatieve
schuldhulpverlening. De benchmark meet de presentaties en
gegevens. Voor de totstandkoming van dit plan vonden
is bedoeld als intern sturingsinstrument. Onderdeel van de
huiskamergesprekken plaats en het is de bedoeling om
benchmark zijn benchlearningbijeenkomsten die periodiek
dergelijke gesprekken vaker te laten plaatsvinden. Een
worden georganiseerd.
andere optie is het houden van spiegelgesprekken. Een van de eerste activiteiten voor de uitvoering van het plan
8.2 Monitoring & verantwoording
is om afspraken te maken over hoe we de ervaring van
8.2.1. Monitoring
inwoners betrekken bij het meten van de resultaten en
Armoedemonitor Velsen
effecten. Dit wordt in samenspraak met onze partners en
In 2019 is een nulmeting (zie hiervoor hoofdstuk 4)
de Participatieraad uitgewerkt.
gedaan naar armoede in Velsen en dit onderzoek wordt in 2023 herhaald. In de monitor wordt de grootte en de
Evaluatie
samenstelling van de minimapopulatie in beeld gebracht en
In het uitvoeringsprogramma staan per doel, indicatoren en
bereik van de minimaregelingen. Met de armoedemonitor
de beoogde effecten waarover wordt gerapporteerd in een
monitoren we het uitvoeringsprogramma. Aanvullend
tussentijdse en eindevaluatie van dit plan. De instrumenten
onderzoeken we of we zelf een lokale monitor kunnen
die hier worden genoemd worden daarbij gebruikt.
ontwikkelen. Rapportages Daarnaast wordt de uitvoering gevolgd met bestaande instrumenten zoals via managementrapportages (waaronder Pw, bijzondere bijstand en minimaregelingen),
54
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
55
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
Verantwoording Periodiek rapporteren we over de voortgang van de uitvoering aan de gemeenteraad via de P&C cyclus. Daarnaast gaan we tussentijds de uitvoering van dit plan evalueren en vindt aan het einde van de looptijd een eindevaluatie plaats. Beide evaluaties sturen we naar de gemeenteraad. Wie voert het uit
Planning
1 meting armoedemonitor
KWIZ onderzoeksbureau
2023
Onderzoeken mogelijkheden om zelf een armoe-
Beleidsadviseur/ Statistiek en on-
2020
demonitor op te stellen.
derzoek
Bijlage 1
Rapportages
Maraps, relaties
Jaarlijks
Benchmark armoede en schulden
Beleidsadviseur
Jaarlijks
Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2024
Benchmark werk en inkomen
Beleidsadviseur
Uitwerken aanpak kwalitatief onderzoek
Beleidsadviseur
2020
Tussentijdse evaluatie
Beleidsadviseur
2022
Eindevaluatie
Beleidsadviseur
2024
Hieronder volgt het uitvoeringsprogramma voor de
Velsen werkt voor schuldhulpverlening samen met Socius
armoedevisie ‘Een andere kijk op armoede 2020-2024’.
en PLANgroep1. Inwoners komen vaak zelf met een
Het programma beschrijft een integrale aanpak van
ondersteuningsvraag bij de gemeente en hebben dan als
maatregelen die elkaar versterken. Per doel zijn maatregelen
eerste contact met de consulenten schuldhulpverlening.
uitgewerkt en gefaseerd. Deze indeling correspondeert met
Socius verzorgt het op orde brengen van de administratie,
de tabellen uit hoofdstuk 2 (tabel 1 – 5). Gekeken is naar
het dossier en psychosociale begeleiding bij het
een logische opvolging van maatregelen zodat ze elkaar
schuldhulpverleningstraject. PLANgroep verzorgt
versterken.
het schuldhulpverleningstraject (zie voor schema schuldhulpverlening bijlage 9).
Prioriteit is gegeven aan de kanteling van de werkwijze door de andere kijk op armoede gestalte te geven. Dit is de basis is
Verbetering werkproces begin 2020
voor de nieuwe aanpak waarop andere maatregelen volgen.
Ontwikkelingen op het gebied van de schuldenaanpak en de
Daarna, vanaf 2023, volgt het verbeteren van het pakket
behoefte van de gemeente aan (meer) inzicht en regie op de
inkomensondersteunende maatregelen.
aanpak van betalingsachterstanden en/of schulden waren in 2019 aanleiding voor het verbeteren van het werkproces
Doel 1: Effectiever schuldhulp verlenen
schuldhulpverlening. In 2020 zijn, voortlopend op de kanteling van de werkwijze, verbeteringen doorgevoerd.
1.1 Wat doen we nu?
De belangrijkste punten in de nieuwe werkwijze zijn;
De werkwijze schuldhulpverlening
• Eenduidige taakverdeling tussen gemeente, Socius
De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) schrijft
en PLANgroep over de begeleiding van de cliënt in de
voor dat de gemeenteraad eens per vier jaar een plan voor
verschillende fasen van het schuldhulpverlening;
integrale schuldhulpverlening aan inwoners vaststelt.
• De gemeente voert casusregie;
De Wgs verstaat onder schuldhulpverlening:
• Inzet screeningsinstrument Mesis2;
‘het ondersteunen bij het vinden van een adequate
• Inzet nazorg.
oplossing gericht op de aflossing van schulden indien
Kosten:
€ 20.000,- (eenmalig)
redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijke persoon
€ 5.000,- ( jaarlijks) Mesis
niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn
Planning: 2020
schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg.’
1 Op basis van een aanbestedingsprocedure is PLANgroep ingezet. 2 Mesis is een screeningstool om het gedrag, motivatie, vaardigheden en leerbaarheid van de inwoner in beeld te brengen.
56
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
57
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
Aanbesteding schuldhulpverlening PLANgroep
dienstverlening van Nadja Jungmann. Dit wordt uitgewerkt
Sociaal Leenfonds
ZZP’ers en inwoners met een eigen bedrijf
Sinds 2014 verzorgt PLANgroep de schuldhulpverlening in
in en plan van aanpak en daarna vindt de invoering plaats.
Soms is er tijdelijk een inkomensterugval waardoor relatief
Voor zelfstandigen met een laag gezinsinkomen kan ook
Velsen. In 2020 moet dit opnieuw worden aanbesteed.
Kosten: projectleider 0,6 fte gedurende 2 jaar
kleine bedragen zoals de huur, zorgpremie niet betaald
het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ) worden
(plan van aanpak en implementatie)
kunnen worden. Om te voorkomen dat deze achterstand
ingezet. De levensvatbaarheid van de onderneming is daarbij
omslaat naar een schuldensituatie start Fonds Urgente
doorslaggevend. Onderzocht wordt of schuldhulpverlening
Kosten:
inzet in uren
Planning: 2020
Planning: 2020 - 2022
Noden met een ‘Sociaal Leenfonds’. Het sociaal leenfonds
aan ZZP’ers en inwoners met een eigen bedrijf kan worden
Pilot afbouw budgetbeheer voor meer financiële
Nazorg bij schuldhulpverlening
verstrekt (kleine) leningen tegen 0% rente. Terugbetaling
uitbesteed aan een gespecialiseerde schuldhulpverlening.
zelfredzaamheid
Nazorg wordt een vast onderdeel van het nieuwe proces
vindt plaats binnen 36 maanden of korter. Het Sociaal
Kosten:
In 2018 startte de pilot ‘Afbouw budgetbeheer’. Het doel van
schuldhulpverlening (2020). In het 3e jaar of aan het
Leenfonds (SLF) startte in de gemeente Haarlem en
Planning: 2023
de pilot is het vergroten van de financiële zelfredzaamheid
einde van een schuldhulpverleningstraject start de
Zoetermeer. Fonds Urgente Noden voert SLF uit en dat
van inwoners. Na de evaluatie in 2019 is de werkwijze
nazorg om de inwoner voor te bereiden op een financieel
heeft als voordeel dat er geen nieuwe rechtspersoon nodig.
Huizenbezitters en inwoners zonder inkomen
voortgezet.
zelfredzame toekomst. Dit is maatwerk. Budgetcoaching is
Onderzocht wordt of een Sociaal Leenfonds een aanvulling
Inwoners met een eigen woning kunnen zich melden voor
Kosten: onderdeel van reguliere afspraken
een instrument dat voor nazorg kan worden ingezet, zoals
is op het instrumentarium in Velsen.
schuldhulpverlening. Met hypotheekverstrekkers wordt de
PLANgroep en Socius
voor individuele coaching, groepsaanbod en e-learning.
Kosten:
samenwerking gezocht. Onderzocht wordt of kan worden
PLANgroep kan dit verzorgen, maar dit kan ook verzorgd
Planning: 2022
Planning: 2020
Pm
worden door het voorliggend veld zoals Schuldhulpmaatje,
uren
aangesloten bij het project Schakel! In Schakel! zoeken de grootste hypotheekverstrekkers en de NVVK-leden de
115-Help-een-bedrijf
psycho-sociale ondersteuning, cursussen in taal-,
Vergroten financiële zelfredzaamheid na bewindvoering
samenwerking bij klanten met betalingsproblemen. De
De gemeente Velsen is aangesloten bij 155-help een bedrijf.
reken- en digitale vaardigheden, etc. De consulent
De kosten voor bewindvoering zijn de afgelopen jaren
aanpak bij inwoners zonder een inkomen is gericht op het
Het instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK) wil
schuldhulpverlening geeft het nazorgadvies.
enorm gestegen. Dit is een landelijk beeld. De rechter
verwerven van een inkomen. Dit gebeurt in samenwerking
zelfstandigen in nood vroegtijdig signaleren en ZZP’ers en
Kosten:
legt bewindvoering op en de kosten hiervoor worden
tussen schuldhulpverlening, re-integratieconsulenten en
inwoners met een eigen bedrijf door verwijzen naar de juiste
Planning: 2020
voor minima vergoed via de bijzondere bijstand. Vaak is
de Sociaal Wijkteams.
reguliere afspraken met partners
hulpverlening.
de gemeente niet betrokken bij bewindvoeringszaken en
Kosten:
Herfinanciering van schulden
vindt doorverwijzing plaats vanuit het maatschappelijk
Planning: 2023
Soms is een betalingsregeling niet mogelijk en wordt naar
middenveld, zoals huisartsen, verslavingszorg en
alternatieve mogelijkheden voor hulp gekeken. Voor jongeren
maatschappelijk werk. Verder is het de vraag of
Schuldenpardon
1.2 Wat gaan we nog meer doen, anders of beter doen?
met relatief kleine schulden kan het gewenst zijn om de
bewindvoerders voldoende toewerken naar financiële
In de sessie van 10 juni 2020 is verzocht om het zogenoemde
schuldensituatie snel op te lossen. Jongeren komen vaak niet in
zelfstandigheid van een cliënt en of dat cliënten tevreden
schuldenpardon als activiteit in het uitvoeringsprogramma
Kantelen dienstverlening: Een onderzoek een vorm van
aanmerking voor de reguliere schuldhulpverlening en daarom
zijn over de werkwijze van de bewindvoerder.
op te nemen. Het schuldenpardon zou een mogelijke kosten-
stress sensitieve dienstverlening
is een (andere) aanpak urgent. Herfinanciering, waarbij in een
De nieuwe wetenschappelijke inzichten voor een effectieve
keer alle schulden worden opgelost, kan een maatregel zijn
In 2020 sluit de gemeente Velsen een convenant met
Recent heeft de toenmalige staatssecretaris Van Ark van
aanpak armoede en schulden verwerken we in onze
om in te zetten. In 2020 start een pilot voor jongeren
bewindvoerders om de zelfredzaamheid van inwoners
Sociale Zaken en Werkgelegenheid hiertoe een standpunt
dienstverlening. Een meer duurzame en mensgerichte
(zie hieronder) en wordt verder onderzocht of voor andere
na bewindvoering te vergroten. Het doel is om de
ingenomen. ‘Een schuldenpardon houdt geen rekening met
aanpak vereist een andere manier van denken en handelen.
doelgroepen herfinanciering als ondersteuning gewenst is.
doorverwijzing naar bewindvoering te stroomlijnen en om
de afloscapaciteit die mensen vaak wel hebben en ook niet
Kosten:
€ 6.050,- ( jaarlijks)
Planning: Doorlopend
In ons land zijn verschillende werkwijzen beproeft met een
uren
besparing kunnen opleveren voor de gemeente Velsen.
de doorstroming bij bewindvoerders te bevorderen. Daaarbij
met de schuldeisers die misschien onnodig geld mislopen
vormen van schuldhulpverlening waarbij is ingezet op het
Pilot New Future
werken we samen met ketenpartners en bewindvoerders.
en daardoor zelf financiële problemen krijgen. [...] Dat is een
vermijden en reduceren van stress, het versterken van de
Begin 2020 start de pilot New Future Velsen met 10
In het convenant staan de samenwerkingsafspraken.
reëel risico voor kleine bedrijven en zzp’ers. Een generaal
executieve functies en een laagdrempelige toegang. Een
jongeren. In New Future koopt de gemeente de schulden
Schuldhulpverlening van de gemeente Velsen heeft in de
schuldenpardon voorkomt bovendien niet dat daarna nieuwe
systeem van waarderen (werken met beloningsprikkels)
van de jongeren af en maakt afspraken over begeleiding en
aanpak een cruciale rol, zij vormen de ‘financiële poort’.
schulden ontstaan. Het zou zelfs kunnen worden uitgelegd
in plaats van boetes en maatregelen. Van deze ervaringen
afbetaling. Met deze aanpak verbeteren we duurzaam de
Samen met cliënten wordt gekeken naar een passend
als een prikkel om niet af te lossen.’1 De ontwikkelingen voor
leren we. Onderzocht wordt welke dienstverlening aansluit
financiële zelfredzaamheid van de jongeren. De gemeente
ondersteuningsaanbod.
het schuldenpardon worden gevolgd.
op de ambities en wensen van Velsen. Ook wordt bekeken
Velsen werkt samen met de gemeente Haarlem en de
Kosten:
of we de werkwijze integraal sociaal domein breed kunnen
Stichting Streetcornerwork omdat zij al ervaring hebben
Planning: 2020
doorvoeren en of schuldhulpverlening in eigen beheer kan
met de aanpak.
worden uitgevoerd1. We kijken daarbij naar de inzet en
Kosten:
resultaten van Mobility Mentoring®en stress sensitieve
Planning: 2-jarige pilot
€ 103.500,- (2020, 2021)
1 In de sessie van 10 juni 2020 zijn vragen gesteld over de organisatie van schuldhulpverlening. Deze worden bij de activiteit betrokken.
58
€ 15.000,- (eenmalig)
1 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20182019-2754.html
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
59
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
1.3 Monitoring: Resultaten, effecten
Formulierenbrigade
beeld te krijgen, die zelf de weg naar hulp (nog) niet hebben
Ook hier geldt dat de traditionele benadering niet (meer)
De resultaten en effecten van de aanpak brengen we in
De Sociaal Raadslieden van Socius verzorgen
gevonden en/of de werkende armen te bereiken.
volstaat. In de communicatie houden we rekening met de
beeld aan de hand van onderstaande ijkpunten.
de Formulierenbrigade. Voor een toelichting zie
situatie van de inwoner; de gevolgen van geldzorgen, de
hiervoorhoofdstuk 5.
De samenwerking met deelnemende partijen kunnen
(chronische) stress, de mate van zelfredzaamheid, maar
Indicatoren:
Kosten:
we uitbreiden, de verwerking van meldingen kan meer
ook het taalniveau en het bezit van de juiste vaardigheden.
• Aantal bereikte cliënten per maatregel;
Planning: Doorlopend
subsidie Socius
• Aantal trajecten schuldhulpverlening (SHV),
gestructureerd worden en de werkwijze kan verbeteren. Betalingsachterstanden voor huur en water (PWN,
Daarnaast zetten we communicatie in om armoeden en
Financiële thuisadministratie (FAT)
drinkwaterbedrijf ) kunnen bijvoorbeeld aan de aanpak
schulden bespreekbaar te maken; om het taboe te door-
• Doorlooptijd per traject SHV, budgetbeheer, New Future
Socius helpt bij de financiële administratie. Zie voor een
worden toevoegen. Hiermee vergroten we de kans op
breken. Voor dit plan maken we een integraal communicatie-
• Aantal mensen dat zich meldt bij de gemeente of andere
toelichting hoofdstuk 5.
matches van meldingen. Daarnaast kijken we of de criteria
plan met een jaarlijks actieprogramma. Dat betekent dat we
Kosten:
voor vroegsignalering voldoende effectief zijn2.
in- en externe partners en andere disciplines (Wmo, jeugd,
budgetbeheer, New Future
hulpinstanties met financiële vragen en/of schulden; • Hoogte gemiddeld schuldenbedrag.
subsidie Socius
1
Planning: Doorlopend
onderwijs) hierbij betrekken. Waar mogelijk betrekken we We sluiten aan op Vindplaats van Schulden van het BKR.
inwoners zelf om de communicatie te verbeteren.
Monitoring
Schuldhulpmaatje
Vindplaats van Schulden is een digitaal portal dat meldingen
• Armoedemonitor
Schuldhulpmaatje is een vrijwilligersorganisatie en biedt
van betalingsachterstanden koppelt en waarbinnen
Het integraal communicatieplan is gericht op:
• Divosa Benchmark;
hulp bij de financiën. Zie voor een toelichting hoofdstuk 5.
terugkoppeling plaatsvindt naar de deelnemende partijen.
• Het wegnemen van drempels voor hulp en ondersteuning
Kosten:
Het gebruik van het portal levert een besparing op de
€ 3.000,- ( jaarlijks subsidie)
Doel 2: Meer inwoners vroegtijdig in beeld, minder Velsenaren raken in schulden
Planning: Doorlopend
1.4 Wat doen we nu?
inzet van schuldhulpverlening; het gaat sneller doordat
(leesbaarheid, taalgebruik e.d.); • Het doorbreken van het taboe op armoede
men niet meer handmatig meldingen hoeft te koppelen
(ervaringsverhalen, informatie verstrekken);
Taalhuis Velsen
en het geeft minder administratie last. De werkwijze
• Het vergroten van het bereik van de gemeentelijke
Preventie en voorlichtingsactiviteiten;
Het Taalhuis Velsen is ondergebracht bij de Bibliotheek
verbeteren we; medewerkers worden getraind, bijvoorbeeld
•
Informatiebrief jongeren;
in IJmuiden en biedt diensten aan voor iedereen die de
met ‘motiverende gespreksvoering’ en we verbeteren
• Organiseren van netwerk- en themabijeenkomsten.
•
Startpunt Geldzaken;
benodigde basisvaardigheden wil leren: taalvaardigheid,
de communicatie over de aanpak naar inwoners en naar
Kosten:
•
Folder schuldhulpverlening;
digitale vaardigheid en rekenvaardigheid. Het Taalhuis
samenwerkingspartners.
Planning: 2020
•
Cursus ‘grip op je knip’ en ‘Omgaan met geld’ (Socius);
richt zich op iedereen met een (digitale) taalachterstand
Daarnaast is behoefte aan inzicht in wat vroegsignalering in
•
Netwerkbijeenkomst (seminar oktober 2019).
en wordt bediend vanuit de Bibliotheek en het speciaal
euro’s oplevert. Het landelijke ondersteuningsprogramma
ingerichte Taalspreekuur bij de Bibliotheek. Vrijwilligers
‘Schouders Eronder’ heeft een draaiboek businesscase
en deskundige medewerkers bieden ondersteuning
vroegsignalering gemaakt welke wij willen uitwerken.
bij het herkennen, verbeteren en verwerven van de
Kosten:
Kosten:
€ 1.567,- ( jaarlijks)
Planning: Doorlopend Convenant voorkomen huisuitzettingen
basisvaardigheden.
In 2015 is tussen woningcorporaties, Socius en de gemeente
Kosten:
afgesproken om huisuitzettingen te voorkomen. De
Planning: Doorlopend
subsidie Bibliotheek
uren en portal Vindplaats van Schulden € 10.000,- ( jaarlijks)
Planning: 2020 en volgend.
1.5 Wat gaan we nog meer doen, anders of beter doen?
Uit de armoedemonitor, de gesprekken met inwoners
gerapporteerd wordt over de behaalde resultaten. Kosten:
Doorontwikkelen vroegsignalering
gemeentelijke regelingen en dienstverlening onvoldoende
Per 2021 krijgen gemeenten een wettelijke taak in
bekend zijn. Professionals en inwoners geven aan dat de
€ 10.000,- ( jaarlijks)
Planning: Doorlopend
(huiskamergesprekken) en professionals blijkt dat de
vroegsignalering . Deze wetswijziging en de ervaring
communicatie kan verbeteren. Verschillende factoren
Vroegsignalering van betalingsachterstanden (energie,
van de huidige aanpak (in Velsen) zijn aanleiding om
spelen een rol; een grote groep inwoners is onvoldoende
zorgpremie en gemeentelijke belastingen)
de aanpak verder te ontwikkelen. Met vroegsignalering
vaardig om hulp te vragen, soms laaggeletterd en digitaal
In 2015 is gestart met vroegsignalering van betalingsachter-
verwachten we meer inwoners met beginnende schulden/
niet vaardig. Ook speelt onbekendheid met de mogelijkheden
standen. In hoofdstuk vijf vindt u een toelichting op de aanpak.
betalingsachterstanden in beeld te krijgen en waarmee
en schaamte een rol. Kortom de communicatie vanuit de
Kosten:
-
we proberen erger te voorkomen. Daarnaast verwachten
gemeente kan beter.
Planning: Doorlopend
we via deze vorm van vroegsignalering inwoners eerder in
1
1 Behandeling Tweede Kamer 6 maart 2020. Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). In deze wet wordt onder meer geregeld dat een aantal schuldeisers signalen van betalingsachterstanden aan gemeenten mag doorgeven in het kader van vroegsignalering van schulden.
60
€ 2.500,- (2021 - 2024)
Integraal communicatieplan
afspraken liggen vast in een convenant (zie ook hoofdstuk 5). Er worden aanvullende afspraken gemaakt over hoe
regelingen (communicatiemiddelen);
1 Van een match bij meldingen bij betalingsachterstanden is sprake wanneer één of meerdere achterstanden worden gesignaleerd van bijvoorbeeld huur en/of zorg. 2 Landelijk is gangbaar om te werken met betalingsachterstanden tussen de 30 en 100 dagen. In Velsen wordt een vier maanden termijn gehanteerd.
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
61
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
Wijkaanpak IJmuiden en Velsen Noord
voor professionals verbonden aan een wijkteam.
of op locatie geboden wordt. Een spreekuur in de wijk,
1.6 Monitoring: Resultaten, effecten
De meeste minimahuishoudens wonen volgens het
Daarnaast bekijken we welke rol wijkteams kunnen spelen
eventueel gecombineerd met andere diensten.
De resultaten en effecten van de aanpak brengen we in beeld
armoedeonderzoek in de gebieden Velsen-Noord en
bij nazorg.
De basisgedachte is om naar inwoners toe te gaan en
aan de hand van onderstaande ijkpunten.
IJmuiden. Ook kinderarmoede concentreert zich in deze
Kosten:
-
met een proactieve houding en dienstverlening.
• Aantal nieuwe cliënten schuldhulpverlening;
gebieden. De professionals in Velsen bevestigen dit beeld.
Planning:
Doorlopend
Kosten:
Pm
• Aantal trajecten schuldhulpverlening;
Planning:
2022
• Aantal succesvolle trajecten vroegsignalering3;
Deze gebieden komen ook in de gezondheidsmonitor van de GGD als aandachtgebieden naar voren.
Inzet ervaringsdeskundigen om het taboe te doorbreken
Wij vinden dat inwoners uit beide wijken extra
Om het taboe op armoede en schulden te doorbreken
Aandacht voor doelgroepen bij financiële ondersteuning
aandacht verdienen en dat iedereen gelijke kansen moet
gaan we werken met ervaringsdeskundigen.
Financiële zaken zijn voor verschillende doelgroepen
krijgen om mee te doen. Met onze partners, zoals het
Ervaringsdeskundigen spreken de taal van de doelgroep.
moeilijk. Omdat er sprake kan zijn van een beperking,
• Aantal huisuitzettingen, afsluitingen energie, zorg, water;
onderwijs, woningcorporaties, GGD, Sociaal Wijkteams,
Zij kunnen inwoners motiveren en enthousiasmeren in
verslaving, psychische problemen en laaggeletterd. Bij hulp
• Aantal en soort hulpvragen (bij Socius, schuldhulpmaatje,
welzijnsorganisaties et cetera, verkennen we de
het bespreekbaar maken van financiële knelpunten en de
en ondersteuning aan deze inwoners zijn financiën vaak
mogelijkheden voor een integrale aanpak in deze gebieden.
aanpak ervan. Daarnaast krijgen ervaringsdeskundigen een
onderbelicht. We zetten in op:
Ook inwoners betrekken we hierbij. Bij een integrale aanpak
rol in het verbeteren van de dienstverlening.
• Deskundigheidsbevordering;
denken we aan een samenhangede inzet op verschillende
Kosten:
€ 5.000,-
• Verbeteren van communicatie;
Monitoring
thema’s zoals gezondheid (SEGV), wonen, veiligheid,
Planning:
2022
• Samenwerking /taalakkoord;
• Armoedemonitor
• Inzet ervaringsdeskundigen (zie hiervoor);
• Benchmark armoede en schulden
financiën (armoede, schulden, werk, perspectieven),
• Hoogte van het gemiddelde schuldbedrag;
participatie (sport, bewegen, cultuur). De aanpak richt zich
Inzet sleutelfiguren om eenvoudig informatie
op alle inwoners; volwassenen en kinderen.
uit te wisselen
Kosten:
Pm
Inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond
Kosten:
-
Planning:
2023 e.v.
vormen een derde deel van het totaal aan
Planning:
Doorlopend
• Aantal mensen dat zich meldt bij de gemeente of andere hulpinstantie met financiële vragen en of schulden;
vroegsignalering, taalhuis); • Aantal reacties op persberichten, social media.
• Samenwerking verbeteren met onder meer werkgevers en IJmond werkt.
minimahuishoudens in Velsen. Inzet van een sleutelfiguur Pilot financieel café (verkenning)
met dezelfde culturele achtergrond en/of herkomst kan de
Gratis bellen voor cliënten1
In 2019 brachten we een werkbezoek aan het financieel café
drempel om hulp te zoeken verlagen. Deze sleutelfiguren
Inwoners met een laag inkomen en/of cliënten schuld-
in de gemeente Amstelveen en Uithoorn. In deze gemeenten
spreken dezelfde taal en kennen de culturele achtergrond
hulpverlening maken vaak gebruik van prepaid bellen.
is het financieel café een laagdrempelige wijkvoorziening
van deze inwoners. Informatie kan op deze wijze effectief
Zij hebben vaak geen telefoonabonnement omdat dit te duur
voor inwoners met financiële vragen. Vrijwilligers,
worden overgebracht. De inzet van sleutelfiguren beperkt
is of omdat ze geen abonnement (meer) kunnen afsluiten.
ondersteund door een professional, organiseren het
zich niet alleen tot inwoners met een niet-westerse
Een bel-app als oplossing via BuenO telefonie kan hierin
financieel café. In Velsen willen we een pilot financieel café
migratieachtergrond.
voorzien. Via deze toepassing kunnen cliënten gratis bellen
starten met als doel is inwoners te bereiken die de weg naar
Kosten:
€ 5.000,-
naar hun zorgverleners, dienstverleners, zoals de huisarts,
de reguliere hulpverlening (de gemeente, Socius e.d.) nog
Planning:
2022
de bewindvoerder en de uitkeringsdienst2. Deze nummers worden vooraf allemaal gecontroleerd en komen op een
niet hebben gevonden. Kosten:
€ 5.000,-
Naar inwoners toe (experiment met een outreachende
goedgekeurde lijst met nummers. De gemeente neemt de
Planning:
2021 (pilot)
aanpak)
belkosten voor haar rekening en zorgt ervoor dat inwoners/
De stap naar de gemeente en/of hulpverlening is voor veel
cliënten toch mobiel bereikbaar blijven voor de hulp- en
Beter in beeld door samenwerking Sociaal Wijkteam
(kwetsbare) inwoners groot. Mensen zijn onvoldoende
dienstverlening. Dit draagt bij het reduceren van stress en
De Sociaal Wijkteams spelen een rol bij de aanpak van
vaardig om zelf hulp te zoeken, hebben een beperkte
het halen van doelen voor zelfredzaamheid.
financiële vragen van inwoners. Financiële vragen komen
taalbeheersing, zijn niet digitaal vaardig, maar ook schaamte
Kosten:
Pm
nu nog beperkt terecht bij de teams. Ook de andere
en de mate van stress spelen een rol. Dit komt naar voren
Planning:
2023
manier van denken over de aanpak van armoede en
bij de gesprekken met inwoners, uit onderzoek en blijkt ook
schulden, zoals stress sensitieve dienstverlening en een
uit het relatief lage gebruik van gemeentelijke (minima)
outreachende werkwijze, is hier van belang. We bekijken of
regelingen. Het gevolg is dat hulpvragen (te) laat bij de
deskundigheidsbevordering bijdraagt aan het beter in beeld
gemeente terecht komen. De traditionele dienstverlening,
krijgen (herkennen & signaleren) van financiële vragen en
waarbij inwoners naar de gemeente toe moeten komen en
knelpunten en ondersteuning bij doorverwijzing.
een afspraak moeten maken, moet anders.
Het Nibud biedt bijvoorbeeld een eendaagse training aan
Onderzocht wordt of we een experiment kunnen starten
‘Het signaleren van schulden en begeleiden van cliënten’
waarin onze dienstverlening laagdrempelig, aan huis en/
62
1 BuenO Telecom kan een eenvoudige bel-app implementeren. Deze toepassing is ontwikkeld voor de gemeenten Groningen en Drachten en wordt verder uitgerold. De investeringskosten voor de gemeente zijn relatief laag. De bel-app is in eerste instantie voor gemeenten ontwikkeld, maar kan ook voor vrijwilligersorganisaties worden ingezet. 2 Privé nummers van familie en vrienden vallen hier niet onder. 3 Er is contact geweest, plan van aanpak, afloop interventie.
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
63
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
Doel 3: De inwoners van Velsen financieel weerbaar door ondersteuning op maat
1.8 Wat gaan we nog meer doen, anders of beter doen?
1.7 Wat doen we nu?
Optimaliseren pakket inkomensondersteuning door
inkomens toeslag van 100 procent naar 110 procent
het uitwerken van de volgende voorstellen (een meer
verhoogd kan worden.
Overzicht van de huidige minimaregelingen
uitgebreide toelichting op onderstaande staat in bijlage 6):
Regelingen
%
Uit de inkomenseffectrapportage blijkt dat het pakket voor
Afvalstoffenheffing, rioolheffing, onroerend zaakbelasting (eige-
100 % Jaarlijks vastgesteld
naarsdeel), hondenbelasting (alleen eerste hond).
• Onderzoeken of de inkomensgrens voor de individuele
• Onderzoek bijverdienste naaste een uitkering. Kosten:
Bedrag*
Kwijtscheldingen
werkinstructie c.q. richtlijn;
zie berekening bijlage 6
Planning: aanpassen verordening/beleid 2022, uitvoering
inkomensondersteuning kan verbeteren. Vooral paren met
2023
kinderen gaan er bij inkomensstijging niet op vooruit en
Individuele inkomenstoeslag Extra inkomensondersteuning voor langdurige minima zonder
100 % Alleenstaande € 420
zicht op inkomensverbetering. Bedoeld voor inwoners vanaf 21 jaar
Alleenstaande ouder (2 kind) € 516
tot de pensioengerechtigde leeftijd.
Paar en paar zonder/met kind € 576
Individuele studietoeslag
110 %
De toeslag is bedoeld voor inwoners met een arbeidsbeperking die
Alleenstaande € 2.699 per jaar;
niet in staat zijn tot het verdienen van het wettelijk minimumloon.
Alleenstaande ouder € 2.898 per jaar;
Bijzondere bijstand/minimaregelingen
hun budget voor vrije bestedingen is beperkt. Mede hierom
Verbeteren dienstverlening door ont-bureaucratisering,
worden de volgende maatregelen voorgesteld:
vereenvoudigen aanvraagprocedures en formulieren.
• Het verhogen van de vergoeding voor de Sociaal culturele
Onze dienstverlening en de procedures zijn toegankelijk
activiteiten (SCA) volwassenen van € 75,-naar € 150,-.
voor alle inwoners. We werken aan een integrale
Voor jongeren blijft de vergoeding € 75,-.
dienstverlening waarbij we er mee rekening houden dat niet
• Het verhogen van de inkomensgrens voor de kind-
iedereen beschikt over (voldoende) digitale vaardigheden.
regelingen van 110 procent naar 120 procent;
Ook wordt rekening gehouden met laaggeletterden, de mate
Indirecte schoolkosten basisonderwijs
110 % € 50,-
• Aansluiten bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur Noord-
van zelfredzaamheid en stress. Deze actie heeft relatie met
Indirecte schoolkosten voortgezet onderwijs
110 % € 270,-
Holland (JFSC). Voor sport met € 250,- en voor cultuur
de kantelingen de werkwijze schuldhulpverlening. Idealiter
Deelname sociaal culturele activiteiten (alle inwoners)
110 % € 75,-
met € 350,-. Daarnaast wordt de huidige vangnetregeling
loopt dit in elkaar over voor de verschillende domeinen bij de gemeente Velsen; Pw, Wmo, jeugd etc.
Deelname sport en cultuur 4-18 jaar
110 % € 200,-
voor zwemlessen geïntegreerd bij het JFSC. Hiervoor
Seizoenkaart speeltuin
110 % In natura (€22,- / €30,-)
wordt een bedrag beschikbaar gesteld van tenminste
Fiets kinderen 6 tot 18 jaar
110 % 80 % Nibudnorm:
€ 600 voor het behalen van een A+B diploma.
6-8 jaar, €136,8-12 jaar, € 248,12-18 jaar, € 336Fiets volwassenen
€ 210,-
Computer/laptop/tablet MBO/VO 10-Badenkaart
• Het verbeteren en vereenvoudigen van aanvragen en Verder te ondernemen acties: • Minima en huisdieren. Een huisdier is meer dan alleen
procedures. Dit is in 2020 gestart; • Deskundigheidsbevordering (herkennen signalen van
110 % € 350,-
een dier. Het heeft een sociale component (bijv. tegen
110 % In natura
eenzaamheid of om in beweging te komen). Het dier maakt
• Het denken vanuit de cliënt; wat heeft de cliënt nodig om
vaak al jaren deel uit van het huishouden. Een voorstel om
vooruit te komen? Bijvoorbeeld een ‘Klantreis’, training en
het dier weg te doen vanwege de kosten levert doorgaans
coaching.
Collectieve zorgverzekering De gemeente biedt minima een collectieve zorgverzekering aan via
We zetten in op:
130 %
stress, laaggeletterdheid e.d.);
Univé. Voor vergoeding medische kosten bijzondere bijstand is het
meer stress op en zet de persoon/huishouden eerder op
Kosten:
uitgangspunt het pakket van de collectieve zorgverzekering.
achterstand dan dat men vooruit wordt geholpen;
Planning: Nader uit te werken
Basis + aanvullend
Korting €18,60, premie € 121,80
Basis + aanvullend
Korting € 23,60, premie € 140,80
Basis + aanvullend + eigen risico
Korting € 43,60, premie € 150,20
Tabel 21 Overzicht minimaregelingen *beleidsregels bijzondere bijstand 2019 Kosten: minimabeleid
- Onderzoeken van de mogelijkheden voor kwijtschelding hondenbelasting voor alle honden van minima;
Vereenvoudiging aanvragen door de introductie van een
- Verkennen van de mogelijkheden om al dan niet in
minima- stadspas
samenwerking met partners een minimaregeling voor
De aanvraagprocedure voor (minima)regelingen kan beter;
huisdieren van minima in te stellen.
eenvoudiger, laagdrempeliger, meer integraal. Onderzocht
Bijvoorbeeld een samenwerking met dierenartsen.
wordt of een minima- of stadspas onze dienstverlening kan
• De kostendelersnorm houdt (te) weinig rekening met Re-integratie
Pm
verbeteren en het bereik kan vergroten.
de individuele omstandigheden van de inwoner. We
De introductie van een vorm van een minima- c.q. stadspas
IJmond Werkt! verzorgt de re-integratie van inwoners met
tot deelname aan een opleiding, vrijwilligerswerk en soms
willen de kostendelersnorm rechtvaardig toepassen
is een langgekoesterde wens van de gemeenteraad. Ook de
een korte tot redelijke afstand tot de arbeidsmarkt. Hiervoor
tot een betaalde baan. Voor jongeren zetten we in op een
en de individuele omstandigheden meewegen
Cultuurvisie 2020-2024 stelt een vorm van stadspas voor.
biedt IJmond Werk! trajecten aan die leiden naar werk en
doorgaande lijn van school naar werk.
bij de verstrekking van bijzondere bijstand en
In het voorjaar van 2020 heeft een quick scan plaatsgevonden
minimaregelingen; maatwerk. De Participatiewet
naar de mogelijkheden voor een gecombineerde (cultuur,
biedt hiervoor ruimte en dit werken we uit in een
minima-regelingen en dergelijke) pas1. Ook bij in de huiskamer-
zet het Werkgeversservicepunt (WSP) in als ondersteuning voor werkgevers. Voor inwoners met een grote afstand tot
Kosten:
de arbeidsmarkt voert de gemeente activeringstrajecten uit.
Planning: Doorlopend
We motiveren inwoners om in beweging te komen en samen verkennen we ontwikkelingskansen. In de praktijk leidt dit
64
begroting Participatiewet
1 Voor een (stads)pas kunnen verschillende combinaties gemaakt worden; louter minimapas, gecombineerd met cultuur, mantelzorgers, vrijwilligers, kortingen etc. en eventueel voor iedereen aan te schaffen tegen betaling. Geadviseerd wordt om klein te beginnen en de opties gefaseerd uit te bouwen.
Armoede- en schuldenbeleid gemeente Velsen 2020 -2024
65
Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma armoedevisie 2020 - 2014
gesprekken is een voorkeur uitgesproken vóór een pas1. Voor
Kosten:
-
1.9 Monitoring: Resultaten, effecten
de introductie van een variant ‘pas’ moeten we een aanbeste-
Planning:
2022
De resultaten en effecten van de aanpak brengen we in beeld
• Bevorderen gezondheid kind en gezin;
aan de hand van onderstaande ijkpunten.
• Doorbreken overerving.
dingsprocedure volgen. Dit gebeurt in samenspraak met het onderdeel cultuur (cultuurvisie). Bij aanbesteding werken
Aanpak armoede in relatie met gezondheid
• Aantal uitkeringen;
we uit hoe we de pas (gefaseerd) invoeren .
Leerkring
• Aantal re-integratietrajecten IJmond! En met welk
2
Armoede en gezondheid zijn nauw met elkaar verbonden,
het gezin;
Pilots; hoe pakken we het aan? In overleg met samenwerkingspartners en inwoners
resultaat;
Een pas vereenvoudigt het aanvragen en verstrekken van
dat blijkt ook uit de gezondheidsmonitor voor Velsen. Het
• Gebruik en bereik minima-regelingen;
wordt een pilot uitgewerkt met bovenstaande kaders.
minima-regelingen. Eens per jaar wordt beoordeeld of
stimuleringsprogramma Gezond in… wordt uitgevoerd door
• Aantal minimagezinnen waarmee contact is;
In voorbereiding op de armoedevisie is met basisschool
iemand in aanmerking komt voor een pas. Dit kan integraal
Pharos en Platform 31 . Speciaal voor Gids-gemeenten, wat
• Aantal uitgegeven boetes en strafkortingen;
De Zefier een aantal opties besproken voor een pilot met
worden toegekend. De inwoner bepaalt vervolgens zelf
Velsen is, starten leerkringen voor een lokale aanpak. In de
• Aantal mensen dat terugvalt in de schulden;
laagdrempelige toegang via de basisschool. Dit is ook een
of hij/zij gebruik maakt van het toegekende budget. Het
leerkring staan de financiën, stress en gezondheid centraal.
• Bereik en gebruik (stads)pas (t.z.t.).
concept dat we verder willen uitwerken met De Zefier.
budget is gekoppeld aan de specifieke activiteit (sport,
Samen met GGD Kennemerland sluit Velsen aan bij de leer-
schoolkosten, cultuur ed.).Het budget wordt zo ook besteed
kring armoede en gezondheid van het stimuleringsprogram-
Monitoring
aan het doel waarvoor het bedoeld is. Naast een verbetering
ma en bekijken we de mogelijkheden voor een aanpak.
• Armoedemonitor
3
in de klantgerichtheid levert de pas een besparing op voor de
Kosten: € 10.000 (plan van aanpak/onderzoek) Planning: start uitwerking 2021
• Benchmark armoede en schulden
Optimaliseren kind-regelingen
• Benchmark werk & inkomen
• Aansluiten bij Jeugdfonds Sport en Cultuur Noord
gemeente doordat minder uren consulenten nodig zijn voor
Gezondheid & bewegen
de (administratieve) behandeling van aanvragen. Deze winst
Er zijn gezondheidseffecten als gevolg van bewegen.
in tijd kan bijvoorbeeld worden ingezet in het beheer van de
Bij ‘Velsen in Beweging’ sporten inwoners op fysio-niveau
relatie met de cliënt (als onderdeel van de kanteling van de
en doen ervaring op met de inzet van bewegen ter bevordering
Doel 4: Alle kinderen gelijke kansen 1.10 Wat doen we nu?
werkwijze).
van de gezondheid. In Velsen onderzoeken we of we bewegen
• Plan van aanpak kinderarmoede (2018), zie bijlage 5; • Financiële ondersteuning via kind-regelingen (zie
Kosten:
Pm
kunnen inzetten om vitaal te worden en om een financieel fit
Planning:
2021
leven te stimuleren.
Terugvordering en verhaal
Holland (ook hiervoor);
hiervoor tabel 9);
• Verhogen na de inkomensgrens voor kind-regelingen van 110 procent Wsm naar 120 procent Wsm(zie ook hiervoor); • Uit het Sportakkoord volgt dat er een beweegaanbod moet zijn voor kinderen van 0 tot 4 jaar. Met onder meer
Kosten:
€ 5.000
• Informatiebrief jongeren vanaf 18 jaar;
kinderopvangorganisaties en GGD wordt onderzocht
Planning:
2021, 2022
• Week van het geld;
of en welke ondersteuningsbehoeften er zijn voor
• Educatie op scholen door:
de leeftijdscategorie 0 – 4 jaar. Voor de aansluiting
Velsen voert beleid op terugvordering, verhaal en incasso. We bekijken of deze activiteiten meer op de individuele
Inzetten energiecoach
- Playback training over omgaan met geld (theater) wordt
Jeugdfonds Sport en Cultuur wordt de uitgegaan van de
situatie kunnen worden afgestemd en of dit in beleid of een
Een energiecoach wordt ingezet om de energielasten te
aangeboden1;
brede doelgroep 0 – 18 jaar;
gedragslijn kan worden vastgelegd. Het uitgangspunt moet
verlagen en energie-armoede tegen te gaan. De energiecoach
-F inanciële educatie op basisscholen van MoneyWays
• Doen wat nodig is voor kinderen in armoede (pilot);
zijn dat de situatie van de inwoner niet mag verslechteren.
is een vrijwilliger die getraind is op het onderwerp energie-
wordt aan basisscholen en voortgezet onderwijs aan-
• In 2020 start de pilot ‘Doen wat nodig is voor kinderen in
Een boete opleggen aan iemand met schulden is niet
besparing in huis (advisering is gericht op het gedrag en
geboden .
constructief; hij of zij had immers al onvoldoende geld.
apparatuur). Daarnaast wordt de energiecoach getraind in