1. MRA_Verstedelijkingsconcept EINDVERSIE
Tekst van het document
van verzilting via de Oranjesluizen moet worden onderzocht zodra een dergelijke ontwikkeling
Een aantal grote infrastructuurlijnen doorkruist deze
concreet in beeld komt.
zone. Dat leidt tot een opgave van landschappelijke versterking. Die opgave kan aan urgentie winnen als
De ambitie met het Nationaal Park Nieuw Land
nieuwe infrastructuur zich aandient, bijvoorbeeld
(bestaande uit Markermeer, Trintelzand, Marker
wanneer de IJmeerverbinding in de oostkant van
Wadden, Oostvaardersplassen en Lepelaarplassen)
Amsterdam aan land komt. Ook is er een kans dat
is om dit systeem robuust en veerkrachtig te maken,
de energie-infrastructuur verzwaard zal worden,
zodanig dat het bestand is tegen de jaarlijkse
bijvoorbeeld met een 380 kV-hoogspanningsleiding,
schommelingen die inherent zijn aan elk ecosysteem.
mede vanwege de aanwezigheid van de
Ook in perioden van schaarste, door welke oorzaak
Diemercentrale. Daar zijn inpassingsvragen en/of
dan ook, kan Nieuw Land omvangrijke populaties
compensatievragen aan verbonden. Behoud van de
trekvogels ontvangen – een belangrijke maatstaf voor
werelderfgoedstatus van de Hollandse Waterlinies is
dit deel van de MRA-natuur. In het Nationaal Park
randvoorwaardelijk.
wordt een ecologisch-recreatieve ‘mantel’ rondom de natuurkernen ontwikkeld, met poortgebieden bij
Aanpassingen in het watersysteem in de MRA
Lelystad en Almere. Een natuurinclusieve ontwikkeling
kunnen hun weerslag hebben op de waterkwaliteit,
in de directe omgeving van de natuurkernen
de waterhoeveelheid en de aan- en afvoer van
vergroot niet alleen de toegankelijkheid, maar ook de
water in het Markermeer en IJmeer. Of dat aan
robuustheid van het Nationaal Park.
afbeelding 21 IJmeer in context van de grote landschappen; het Groene Hart, Waterland en IJsselmeer
87
Onderwerpen voor gebiedsgerichte afspraken
•
De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen: •
•
•
Lelystad (economisch profiel, kennisprofiel,
Economische ontwikkelingen in relatie tot Lelystad
woon- en werkmilieus) in combinatie met
Als vervolgacties m.b.t. het watersysteem er
het benutten van de ligging aan energienetwerken,
ontwikkelprincipes van Panorama Markermeer-
aanleiding toe geven: onderzoek naar invloed
windparken, Maximacentrale, Flevokust Haven,
IJmeer en in de context van Amsterdam Bay Area,
van ingrepen elders op het waterbeheer van
Nationaal Park Nieuw Land en de Kustzone van
het Markermeer en IJmeer (dat kan gaan om
Lelystad
onderzoek naar een grotere bufferingscapaciteit
Versterken economisch profiel Almere door
en/of voorraadfunctie, of om een risico op
o.a. uitbreiding van het onderwijsaanbod en
verzilting bij meer scheepvaartbewegingen door de
•
Oranjesluizen)
•
Integrale ontwikkeling stadsharten Almere
•
Flevoland
•
(verbonden aan het ontwikkelen van het economisch
recreatieve waarden aan de oevers van het Gooimeer
Ontwikkelen van Lelystad als multimodaal bereikbare hub en regionale multimodale energiehub, door
luchthaven en agrifood •
Nieuwe vormen van wijkgerichte aanpak voor de bestaande stad, als spoor 2 van het Programma Leefbaarheid en Veiligheid Verdere ontwikkeling van de vrijetijdseconomie Passende agrarische functie in gebieden met sterke bodemdaling
Behoud en ontwikkeling van de ecologische en •
Behoud en verdere groen-recreatieve ontwikkeling van de Diemerscheg en onderzoek
profiel) en Lelystad
•
bereikbaarheidsinvesteringen
•
voorzieningen
•
Corridorontwikkeling Amsterdam-Almere-
Amsterdam Bay Area
Mogelijke aanleg van een hyperconnectiviteitshub in
Handelingsperspectief Oostflank, op basis van de
•
uitwerking van de conclusies uit het MIRT-onderzoek
•
Ecologisch Systeem Markermeer-IJmeer en het
•
Om regionale inzet vragen:
Airport
Natuur- en landschapsontwikkeling verbonden aan het tot stand brengen van een Toekomstbestendig
Multimodale bereikbaarheid, waaronder de
Versnelling woningbouw in Almere Pampus
Rijk-regio inzet op basis van bestaande afspraken:
mede in relatie tot de IJmeerverbinding en het
•
naar mogelijkheden om landschappelijk goed
Rijk-regioprogramma Amsterdam-Almere-
ingepaste bijdragen te leveren aan klimaatadaptatie
vooruitontwikkelen van het groenblauwe netwerk
Markermeer (RRAAM/Almere 2.0, inclusief traject
en energietransitie (waarbij op dit laatste punt
rond Almere Pampus ten behoeve van een
Handelingsperspectief Oostflank MRA)
rijksbetrokkenheid aan de orde kan zijn)
klimaatbestendige ontwikkeling
•
Het programma Lelystad Next Level
Verkenning versnelling woningbouw Lelystad Zuid/
•
Stedelijke vernieuwingsopgave in Lelystad-Oost
Warande in samenhang met (her)ontwikkeling
(onderdeel van het Programma Leefbaarheid en
bestaande stad (inzet rijksgronden, oplossen stikstofrestricties, verbonden aan Lelystad Next Level)
Veiligheid) •
Programmatische Aanpak Grote Wateren
•
Experimenteergebied kringlooplandbouw
•
Nationale proeftuin precisielandbouw
88
IJmeer
afbeelding 22 IJmeer - verstedelijking in een doorlopend landschap
89
4.5
Gooi en Vechtstreek
Klimaatbestendig, recreatief en cultureel waardevol landschap Meerkernige ontwikkeling met menselijke maat
onder andere met onderwijsvoorzieningen, helpt om het
De Gooi en Vechtstreek verbindt de Metropoolregio
er ook kansen voor economische groei op het gebied van
Amsterdam aan de Utrechtse regio en draagt bij aan de
creatieve industrie, zorg en recreatie en toerisme.
economisch profiel verder uit te bouwen. Naast media zijn
meerkernige metropool met ontwikkelingen die zich concentreren langs de Gooicorridor en HOV-lijnen.
Gevolg van de ligging tussen Amsterdam, Almere,
De ambitie is om daarmee te zorgen voor de bouw
Amersfoort en Utrecht is dat veel pendelstromen het
van 11.500 woningen tot 2040, conform de Regionale
gebied doorkruisen. De woonwerkbalans is wat scheef en
Woonvisie en binnen de bestaande plancapaciteit.
aan het verslechteren. Ambitie is om deze te verbeteren.
Woningen die voor een belangrijk deel ook voor lagere
Dit vraagt om een toename van (ruimte voor) werklocaties.
(midden)inkomens bereikbaar zijn, om te zorgen voor
Ook is er een kwalitatieve mismatch. Hierdoor is er
voldoende praktijkgeschoolde werknemers in dit deel
een aanzienlijke uitgaande pendel, maar er is ook een
van de metropoolregio. Met de stadshartontwikkeling
pendelstroom naar het gebied toe. Woonwerkrelaties
van Hilversum, de ontwikkelingen rond Station Hilversum,
tussen Gooi en Vechtstreek en Flevoland groeien
Hilversum Sportpark en Hilversum Mediapark, wordt
langzaam. Een betere spreiding in het pendelpatroon
ook bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van het
ontstaat door het economische profiel in beide gebieden
economisch profiel van de regio.
onderscheidend te ontwikkelen en versterken, zonder elkaar te beconcurreren, en door te investeren in de
De media vormen in dit deelgebied een herkenbaar
onderlinge bereikbaarheid.
cluster binnen het economische profiel In Hilversum liggen kansen voor een gefaseerde doorgroei tot
In het Multimodaal Toekomstbeeld 2040 (SBaB)
Media Campus en Artificial Intelligence (AI)-hub met
wordt onderzocht of de corridors naar de ring van
innovatieve en cross-sectorale toepassingen binnen
Amsterdam aangepast moeten worden om optimaal te
en buiten de data-gedreven media-industrie. Zo’n
functioneren. Onder die corridors vallen onder meer de
ontwikkeling kan worden gestimuleerd via een verdicht
A1 en A27, die een rol kunnen hebben in het tot stand
programma, een gemengd milieu en zo mogelijk een
brengen van een meer evenwichtige woonwerkbalans.
hogere frequentie van openbaar vervoer. Ook elders in de
Frequentieverhoging op het spoor (de Gooilijn) is
regio liggen kansen voor binnenstedelijke ontwikkeling
afhankelijk van de toekomst van het goederenvervoer dat
voor woningbouw en werkgelegenheid. Versterking van
nu op die lijn zit. Dat valt buiten het bestek van SBaB, maar
andere openbaarvervoerlocaties aan de Gooicorridor,
is onderdeel van het nationale Toekomstbeeld OV 2040.
90
Gooi en Vechtstreek Klimaatbestendig, recreatief en cultureel waardevol landschap
afbeelding 23 De technische mogelijkheden van het watersysteem zit aan haar limiet. De hoger gelegen Gooise heuvelrug, de lager gelegen Vechtplassen en het waterpeil van het Amsterdam-Rijnkanaal moet gaan werken als één natuurlijk systeem
91
Groenblauw netwerk in en om de stad
steeds verder onder druk zetten. De zandgronden moeten
de Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse
De Gooi en Vechtstreek onderscheidt zich door de grote
het water zo lang mogelijk vasthouden en het kwelwater
Waterlinie, de Heuvelrug en het Groene Hart met daarin
cultuurhistorische gelaagdheid en diversiteit van het
kan beter benut worden.
Natura 2000-gebieden zoals het Naardermeer en de
landschap en de natuur. Dit is een voorwaarde voor de
Vechtplassen. Het Groene Hart heeft in de Nationale
bijzondere woon-, werk- en recreatieomgeving. De natuur
De vraag is wanneer het punt wordt bereikt dat principieel
Omgevingsvisie de status gekregen van NOVI-gebied.
en het landschap in zowel het hoge als het lage gedeelte
moet worden gekozen voor een andere oplossing dan
De opgave in dit NOVI-gebied als geheel is gericht
van de Gooi en Vechtstreek staan onder druk door
grote (technische) investeringen. Zo’n oplossing zou
op het beperken van bodemdaling, van CO2-uitstoot
verdroging in de Heuvelrug. Grondwater stroomt van de
gericht moeten zijn op een klimaat- en waterrobuuste
en het aanpassen van de waterhuishouding, ruimte
hogere zandgronden van het Gooi naar het westen en het
inrichting van landelijk en stedelijk gebied, met een
voor landbouw, het verbeteren van de relatie stad-
oosten. De natuurwaarden van de Vechtplassen en het
tijdpad op weg daarnaartoe. Rijk en regio gaan binnen
land, omgaan met nieuwe bebouwing, erfgoed en
Naardermeer, Natura 2000-gebieden, zijn afhankelijk van
de Verstedelijkingsstrategie een integrale aanpak
bereikbaarheid.
deze kwel.
uitwerken van het watersysteem in relatie tot functies en inrichting in de Gooi en Vechtstreek, met aandacht voor
In Gooi en Vechtstreek gaat de aandacht sterk uit naar
Waterwinning ten behoeve van drinkwaterproductie,
de Natura 2000-gebieden, de landbouw, de inrichting
een aantal landschappelijke verbindingen, belangrijk om
verminderde infiltratie in de stuwwal en bemaling van de
van natuur- en woningbouwgebieden op de Heuvelrug,
het karakter van de MRA in stand te houden als netwerk
polder zetten dit systeem onder druk. In de Vechtstreek
waterwinning ten behoeve van drinkwater, het peilbeheer
van steden en dorpen in een aaneengesloten landschap,
moet gebiedsvreemd water uit het Markermeer worden
van de Vechtplassen, het benutten en vasthouden
en voor een robuust en veerkrachtig ecologisch systeem.
ingelaten om brak (kwel)water uit polders af te voeren en
van kwelwater, mogelijke piekwaterbergingslocaties
Er is sprake van twee grote structuren: de ‘natte natuur’
het water van Naardermeer en Vechtplassen aan te vullen.
en extra gemaalcapaciteit bij Muiden. Een voorbeeld
in de Vechtstreek die zich doorzet tot in de Diemerscheg,
van een mogelijke maatregel waar nu al een pilot naar
en de ‘droge natuur’ van de Heuvelrug. Deze structuren
Het is daardoor lastig om de natuur- en
loopt, is het oppompen van brak grondwater uit de
moeten worden verbonden met de natte natuur van
waterkwaliteitsdoelen te halen. Voor het ecologische
Horstermeerpolder, voordat het als brak kwelwater
Waterland en de natte natuur en bosgebieden van
systeem is dat geen duurzaam houdbare situatie, maar
aan de oppervlakte komt. Het opgepompte water
Flevoland. Met name de verbindingen tussen het
voor het watersysteem evenmin. Ook de bebouwde
wordt vervolgens gezuiverd en gebruikt voor de
Naardermeer en omgeving aan de ene kant, en het
omgeving heeft er last van, want bij extreme buien kan het
drinkwatervoorziening.
noordwesten van het Gooi aan de andere kant zijn
water niet wegstromen. Dit leidt tot overlast en schade. De
erg kwetsbaar. De monding van het IJ is ook een grote
klimaatverandering (met name de toenemende droogte)
De uitwerking vindt plaats in de context van de
en de groeiende vraag naar drinkwater zullen dit systeem
waardevolle cultuurlandschappen in dit deelgebied:
barrière.
92
Onderwerpen voor gebiedsgerichte afspraken
In het NOVI-gebied Groene Hart werken Rijk en regio
media-industrie in Nederland door in te zetten op
samen aan:
innovatie en talentontwikkeling, gebruik makend
De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en
•
van de mogelijkheden die AI biedt, vanuit een sterke
Een toekomstbestendig en ecologisch veerkrachtig
vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:
Groene Hart waar het prettig wonen, werken
•
Uitwerking van een integrale aanpak van het
en recreëren is, relevant voor het behoud en de
toekomstvaste Media Campus in Hilversum
watersysteem in relatie tot functies en inrichting in de
ontwikkeling van de oude cultuurlandschappen in dit
Gooi en Vechtstreek met aandacht voor de Natura
deelgebied (waarvan een deel ‘nationale importantie’
Vechtstreek, als voorwaarde voor leefbaarheid en
2000-gebieden, de landbouw, de inrichting van
heeft als onderdeel van het werelderfgoed Hollandse
inclusiviteit
natuur- en woningbouwgebieden op de Heuvelrug,
Waterlinies)
•
praktijkgeschoolde werkgelegenheid in Gooi en
•
de Vechtplassen, het benutten en vasthouden van
Om regionale inzet vragen:
kwelwater, mogelijke tijdelijke waterbuffers en extra
•
en Vechtstreek op media (Mediapark), gezondheid
Aandacht voor het functioneren van de A1 en A27, als
(in Arenapark en elders in het deelgebied) en
De integrale ontwikkeling van stadshart Hilversum
•
voor HOV- en fietsverbindingen richting de
Verder versterken van het economisch profiel Gooi
gemaalcapaciteit bij Muiden onderdeel van het Multimodaal Toekomstbeeld 2040 •
De woonwerkrelatie met Utrecht, Amersfoort, Amsterdam en Flevoland, met aanvullend aandacht
drinkwaterwinning in het gebied, het peilbeheer van
•
Voldoende aandacht voor behoud van
werkplekken in deze gebieden en vice versa •
Het behoud van de leefbaarheid in de kleine kernen, zoals met inzet op het tegengaan van
vrijetijdseconomie
winkelleegstand en het verbeteren van de
Versterken van de (internationale)
bereikbaarheid per HOV en fiets
concurrentiekracht en verdienvermogen van de
afbeelding 24 Vechtplassen
93
4.6
Zuidflank MRA
Leefbare internationale entree van Nederland Meerkernige ontwikkeling met menselijke maat
naar Schiphol en Hoofddorp. Met name de groei van de
De Zuidflank van de MRA is het samenhangend
behoefte om de capaciteit van het energienetwerk te
gebied van Amstelland-Meerlanden en de zuidkant
vergroten.
bedrijvigheid in Haarlemmermeer leidt tot een acute
van Amsterdam, dat de verbinding maakt met de zuidelijke Randstad. De meerkernige ontwikkeling uit
In deze context speelt een aantal specifieke
zich hier in de stadshartontwikkeling in Hoofddorp
mobiliteitsvraagstukken, die geadresseerd zijn in
en andere omvangrijke gebiedsontwikkelingen in
SBaB. Voor het wegverkeer gaat dat vooral om het
de Haarlemmermeer, de ontwikkelingen rond de
onderzoek voor het Multimodaal Toekomstbeeld 2040
ov-knooppunten Diemen-Zuid en Duivendrecht en
naar de ringen rond Amsterdam, waaronder de A9
ontwikkelingen langs de vernieuwde Amstelveenlijn
en A5, en maatregelen in het hoofdwegennet. In het
en in het centrum van Amstelveen. In totaal, exclusief
openbaar vervoer is het de opgave de bereikbaarheid te
Amsterdam, is hier ruimte voor zo’n 60.000 woningen
behouden en versterken rond gebiedsontwikkelingen bij
in gemengde woonwerkmilieus die grotendeels ook
knooppunten (zoals Diemen-Zuid voor de ontwikkeling
de verwachte groei aan banen (zo’n 60.000 tot 2040)
van Holland Park en Duivendrecht voor de ontwikkelingen
moeten accommoderen. De grote vraag naar ruimte
De Nieuwe Kern, Werkstad Over-Amstel en Entrada),
voor bedrijvigheid maakt dat uitbreidingsruimte voor
op alle schaalniveaus: nationaal, regionaal en fijnmazig.
bestaande bedrijven onder druk staat.
Verder is een nieuwe A2-Entree in onderzoek, in de context van de te ontwikkelen gebieden in Duivendrecht
Dankzij de internationalisering, de hoogwaardige logistiek
(als onderdeel van ontwikkellocatie Amsterdam
en de greenport/sierteelt is de Zuidflank een magneet
Zuidoost/Duivendrecht) en het Zuidasdok. Dit betreft
voor economische groei, met name in de stedelijke
het afwaarderen van het eerste deel van de A2 (vanaf
band tussen Hoofddorp, Schiphol, de Zuidas, Zuidoost/
de Utrechtsebrug tot aan het knooppunt Amstel/A10).
Duivendrecht en Diemen. Die groei weerspiegelt zich
En mede in combinatie met het openbaar vervoer is een
in de druk op de infrastructuur. De corridor ZWASH
steeds belangrijker rol weggelegd voor de (al dan niet
(Zuidwestkant Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp) heeft
elektrische) fiets. Dit speelt zeker in de Zuidflank waar
daarom prioriteit binnen het Rijks-regionale SBaB-
wonen en werken voor MRA-begrippen dichtbij elkaar
programma. Daarin zit onder meer de ontwikkeling van
zijn gesitueerd. Ook die elementen krijgen een plek in de
een woonwerkmilieu in het stadshart van Hoofddorp,
programmalijn ‘Multimodaal Toekomstbeeld 2040’ van
gerelateerd aan het doortrekken van de Noord/Zuidlijn
SBaB.
94
In de Zuidflank heeft de aanwezigheid van Schiphol
toekomstig beleid verbeterd kan worden, zal worden
veel invloed op de mogelijkheden voor verstedelijking
verkend in het traject van de vernieuwing van het
en het saneren van zo’n 800 hectare verrommeld glas.
Luchthavenindelingbesluit (LIB) en in overleg met
In paragraaf 3.1 is gesteld dat wordt verkend of met maatwerk en een zorgvuldige belangenafweging meer
alle betrokken partijen. •
Om zones waar niet gebouwd kan worden te laten
ontwikkelingsruimte mogelijk kan worden gemaakt
bijdragen aan de leefkwaliteit van de regio, kan
dan op dit moment, binnen de randvoorwaarden van
bijvoorbeeld gedacht worden aan investeren in
veiligheid en gezondheid. Oplossingsrichtingen met
landschappelijke ontwikkelingen met functies die
bijzondere betekenis voor de Zuidflank zijn:
zich verhouden tot de nabijheid van Schiphol. Deze
•
Onderzoek naar de toepassingsmogelijkheden
kunnen worden omschreven als attractieve en vitale
van innovaties, zoals geluidadaptief bouwen.
landschappen, die bijdragen aan de gezondheid
Daarbij wordt gestreefd naar meer flexibiliteit in de
en de klimaatadaptiviteit van de omgeving en die
regelgeving om kleinschalig woningbouw toe te
een cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen.
staan om lokaal de leefkwaliteit op peil te houden
Koppelingen zijn denkbaar met bijvoorbeeld de
en verloedering, bijvoorbeeld door verouderde en
wateropgave en het recreatieve netwerk.
vervallen kassen, tegen te gaan. De mogelijkheden worden op de gebieden waar al gebouwd mag
Integrale gebiedsaanpak leefomgevingskwaliteit
worden maar waar ook geluidbelasting is. De
Rijk en regio moeten keuzes maken over de leefkwaliteit
resultaten van de testlocatie die de gemeente
rondom Schiphol in relatie tot de verstedelijking en
Haarlemmermeer realiseert in samenwerking
de toekomst van de luchthaven. Dit vraagt om een
met Schiphol, de provincie en het Rijk (fieldlab
integrale gebiedsaanpak in de Zuidflank (samenwerking
geluidadaptief bouwen) zullen hiervoor worden
Luchtvaartnota en VS MRA) waarbij de centrale vraag is:
ingezet. Rijk en regionale overheden verkennen
wat is de juiste balans tussen ruimte voor woningbouw,
samen de mogelijkheden voor meer ruimtelijke
leefomgevingskwaliteit, gezondheid en de ruimte voor
ontwikkelingen rond burgerluchthavens om
luchtvaart en welke keuzes en maatregelen (financieel,
de leefkwaliteit op peil te houden. Dit gebeurt
compensatie, isolatie, etc) zijn daarvoor nodig?
voor geluidadaptief bouwen kunnen ook toegepast
binnen de randvoorwaarden voor veiligheid en afbeelding 25
gezondheid en in lijn met de Omgevingswet. In
Voor de korte termijn (tot 2030) is uit te werken of
LIB-contour Schiphol
de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota is een
en zo ja hoe stedelijke ontwikkelingen in een brede
verkenning opgenomen naar de verruiming van
belangenafweging vorm kunnen krijgen in balans met de
mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen en
luchtvaartontwikkeling,wat de gezamenlijke ambities op
proefprojecten rond Schiphol. De Verklaring van geen
het gebied van leefkwaliteit voor de Zuidflank zijn, wat
bezwaar ex artikel 8.9 Wet luchtvaart biedt op dit
oplossingen/kansen zijn om de leefkwaliteit te verbeteren
moment ruimte om in specifieke situaties maatwerk
en hoe de eventuele meerkosten voor het kwalitatief
te kunnen bieden. Of en hoe deze procedure voor
inrichten of ontwikkelen van gebieden kunnen worden gefinancierd.
95
Uitgangspunt is het principe van wederkerigheid tussen
Groenblauw netwerk in en om de stad
Amsterdamse Bos (Bovenlanden en Westeinderplassen),
‘de lucht’ en ‘de grond’: de luchtvaart houdt rekening
In de Zuidflank is het (bestuurlijk vastgestelde)
dat is vorm te geven als volwaardige groenblauwe scheg,
met het ruimtegebruik op de grond en vice versa. We
ontwikkelingsprincipe dat stad en landschap in
in aansluiting op de Amsterdamse Bos-visie die recent is
willen inwoners bescherming bieden tegen geluid en
samenhang worden ontwikkeld, nadrukkelijk aan de orde.
uitgekomen.
veiligheidsrisico’s en innovaties de ruimte geven. Hierbij
De Zuidflank raakt een aantal landschappen met een
zoeken we naar een systematiek die aansluit bij de
bijzondere beleidsstatus: het Groene Hart, de duinen
In algemene zin speelt de behoefte om de verschillende
omgevingswet.
met de binnenduinrand en de Stelling van Amsterdam.
landschappen in de Zuidflank te verbinden, en bestaande
Samen met de groene scheggen in de omgeving van
verbindingen te verbeteren dan wel te behouden. Uit
In gebieden waar geen woningen gebouwd kunnen
Amsterdam zoals de Amstelscheg, de Westeinderscheg
analyses van het Planbureau voor de Leefomgeving
worden, zijn kansen voor versterking van groen, recreatie,
en de Diemerscheg, zorgen deze landschapsstructuren
voor de MRA blijkt dat de aanwezigheid van groen en
waterbuffering, energietransitie en natuur.
ervoor dat een uitgestrekt uitloopgebied voor niemand in
landschap in deze deelregio tekortschiet (met name in
de MRA ver weg is.
het gebied tussen Hoofddorp/Nieuw-Vennep enerzijds en Aalsmeer/Uithoorn anderzijds). Vanwege vele
Onder andere de volgende oplossingen zullen in relatie worden gebracht met de verdere uitwerking van de
Willen deze groenstructuren ook functioneren als
barrières (weginfrastructuur, Ringvaart Haarlemmermeer)
integrale gebiedsaanpak:
volwaardige uitloopgebieden, zeker gelet op de
zijn de recreatieve bereikbaarheid en de ecologische
•
Oplossingen die voortkomen uit het traject
verdergaande verstedelijking, dan vraagt dat om een
verbindingen zeer beperkt. Er is in het bijzonder behoefte
ruimtelijke herziening Schiphol (LIB) bijvoorbeeld ten
duurzame inrichting. Voor gebieden als De Ronde
aan een ecologische verbinding tussen de duinen en
aanzien van de mogelijkheden voor maatwerk en het
Hoep en de Bovenkerkerpolder, en in het kader van
het Groene Hart (via PARK21 in Haarlemmermeer en de
maken van een integrale afweging
het Ontwikkelperspectief Amstelscheg, werken
Westeinderplassen en Amstelscheg) en een recreatieve
Optimalisatie van vliegroutes en waar mogelijk ook
gebiedspartners en gezamenlijke overheden daar samen
verbinding die daar grotendeels mee overlapt: vanaf de
onderzoeken of bijvoorbeeld aanpassing /amoveren
aan in gebiedsprocessen.
Amsterdamse waterleidingduinen via PARK21, over de
•
Ringvaart naar de Westeinderscheg, Amsterdamse Bos en
van radarsystemen een optie is (met inachtneming •
•
•
van de vliegoperatie en veiligheid)
Vooral in de Westeinderscheg, waar in de Bovenlanden
Amstelscheg. Hier liggen ook kansen voor versterking van
Het betrekken van het inzicht dat de fysieke
sprake is van verouderde of in onbruik geraakte
het watersysteem, bijvoorbeeld waterberging. Bij Uithoorn
omgeving invloed heeft op de daadwerkelijke
tuinbouwkassen en -gronden, vraagt dit om een
wordt gekeken naar een groene recreatieve verbinding
geluidsbelasting
gezamenlijke inspanning van partijen om te komen tot
tussen de Westeinderplassen en de Amstel, onder
Ruimte bieden voor innovaties op het gebied van
een toekomstbestendig groen-recreatief landschap. Bij
andere via de Vuurlijn — onderdeel van de Stelling van
soundscape en geluidadaptief bouwen, gericht op
de inrichting van dit gebied speelt ook het verbeteren van
Amsterdam. Daarnaast is behoefte aan een recreatieve
het beperken en voorkomen van geluidbelasting en
de recreatieve bereikbaarheid een belangrijke rol. Voor
verbinding ‘Amsterdamse waterleidingduinen-
hinder van het vliegverkeer voor bewoners
de Westeinderscheg is recent een gebiedsproces gestart,
Heemstede-Westflank-Haarlemmermeer/Liniepad (ten
Inzet op landschappelijke en recreatieve
waarin onderzocht wordt om het gebied te definiëren als
noorden van Hoofddorp)’ en een recreatieve corridor
ontwikkelingen en verbindingen
een aaneengesloten landschappelijke structuur tussen
door de Westeinderscheg.
het IJ en het Groene Hart ver voorbij Aalsmeer. Het project geeft vorm aan de Westeinderscheg, zet het op
Tot slot komt uit het watersysteem de behoefte voort
de kaart en zal het bestuurlijk verankeren. In de Zuidflank
om het doorspoelen van het verziltende grondwater
gaat het vooral om het gedeelte ten zuiden van het
met zoetwater te begrenzen. Dat zou van agrariërs
96
Zuidflank MRA Leefbare, internationale entree van Nederland
fbeelding 26 Een kwalitatief waardevol landschap om de leefbaarheid rondom Schiphol te verbeteren
97
vragen om na te denken over andere teelten en kan
het Amsterdamse Bos, PARK21 en het Groene Hart,
verbinding met PARK21 raken elkaar ter hoogte van de
nieuwe kansen voor natuur en recreatie opleveren. Op
met daarin functies die zich tot de ontwikkeling van
Westeinderplassen en Rijsenhout. Sanering van oud glas
lange termijn kan een klimaatadaptieve ontwikkeling
de scheg verhouden. De recreatieve bereikbaarheid
in deze omgeving biedt kansen op nieuwe groenblauwe
vragen om ruimtelijke ingrepen aan bestaande dijken
van de Westeinderscheg en de verbindingen met
verbindingen, die tegelijk een impuls bieden aan de
of om nieuwe compartimenteringsdijken, als de
aangrenzende landschappen zijn belangrijke
leefkwaliteit in Rijsenhout. Het is de bedoeling dat ze
verdere ontwikkeling in Haarlemmermeer (die tot
aandachtspunten.
uiteindelijk als één aaneengesloten landschappelijke
een hogere economische waarde leidt) om een hoger
structuur gaan functioneren.
beschermingsniveau vraagt. Door de bouwprogramma’s
De groene aaneenrijging van het Groene Hart,
en de ligging spelen klimaatadaptiviteit en zeker ook
Westeinderscheg en PARK21 (en verder naar de duinen)
inzetten op gevolgbeperking een belangrijke rol bij
vraagt om uitwerking op verschillende punten:
Onderwerpen voor gebiedsgerichte afspraken
gebiedsontwikkelingen in Haarlemmermeer. Bij de
•
De programmatische uitwerking: wat is er nodig
De meest urgente gebiedsgerichte opgaven en
Westeinderscheg en de Amstelscheg moet balans worden
voor een doeltreffende ecologische en recreatieve
vraagstukken die om rijk-regio inzet vragen:
gevonden tussen stedelijke druk en landschap, tussen
verbinding
•
Integrale gebiedsaanpak leefkwaliteit Zuidflank.
(Daaraan verbonden) het ambitieniveau: inzet
Deze aanpak focust op de uitwerking gezamenlijke
op een groenstructuur en onderzoeken van de
ambities leefkwaliteit, de oplossingen en kansen
mogelijkheden om aan te sluiten bij de nationale
voor de leefkwaliteit in samenhang met de ruimtelijk
De landschappelijke ontwikkelingsbehoeften zetten we
Bossenstrategie waarin het Rijk en de twaalf
economische ontwikkelingen rond Schiphol. De
in om de groenblauwe structuur op regionaal niveau te
provincies zich hebben voorgenomen om 37.000
integrale gebiedsaanpak kan input leveren voor
versterken: een doorgaand groenblauw netwerk dat de
hectare nieuw bos aan te planten
vernieuwing ruimtelijk beleid Schiphol (LIB).
klimaatadaptatie, energie, bodemdaling, veranderingen in
•
de landbouw, natuurontwikkeling en recreatie.
De transformatieopgave van verouderde
Het transformeren van het verrommelde glas,
levert aan andere opgaven (water, klimaat, erfgoed). Dit
(glas)tuinbouw naar natuur en recreatie in de
de aanpak van verouderde monofunctionele
betekent concreet:
Westeinderscheg
kantoorgebieden binnen LiB-contouren en een te
De wisselwerking met het agrarisch grondgebruik en
ontwikkelen landschappelijke verbinding tussen de
de wateropgaven in Haarlemmermeer
Westeinderscheg, de Amstelscheg en het Groene
De vormgeving van de zone waar de ecologische en
Hart maken onderdeel uit van de uitwerking van deze
groene gebieden onderling verbindt en een bijdrage
•
Inzet op de verdere ontwikkeling van PARK21 en in
•
•
het bijzonder de verbindingen met het omliggende landschap, waarbij vooral de kruisingen met de A4
•
recreatieve verbinding grote infrastructuur kruist (het
de barrièrewerking van de infrastructuur als de
spoor en de A4)
•
Integrale ontwikkeling van het stadshart Hoofddorp
De kruising met de Ringdijk, waar een ecologische
•
Behoud en versterken ov-bereikbaarheid
afstemming met de economische ontwikkeling langs
•
de A4. Dit is een vitale schakel in een recreatieve en
en recreatieve ontwikkeling kan samengaan met
(nationaal, regionaal en fijnmazig) ten behoeve van
ecologische structuur die verbindingen legt tussen
verbetering van de waterveiligheid op lange termijn in
gebiedsontwikkelingen bij ov-knooppunten (zoals
het duinlandschap, PARK21, Westeinderscheg, Amstelscheg en Groene Hart. •
gebiedsaanpak.
en de spoorlijn aandacht vragen. Hier speelt zowel
Inzet op de verdere recreatieve en
Duivendrecht en Diemen-Zuid), onderdeel van SBaB
Haarlemmermeer •
Het inpassen van economische functies binnen de
•
Procesmatig voortgang Groeifondsvoorstel rondom Noord/Zuidlijn, inclusief financiering vanuit Rijk en
hierboven genoemde randvoorwaarden
regio
natuurontwikkeling van de Westeinderscheg, met de Bovenlanden en Westeinderplassen, als
Tot slot is het van belang om de aansluiting tussen alle
volwaardige groenblauwe scheg, in aansluiting op
gebieden in beeld te houden. De Westeinderscheg en de
•
Acties en afspraken verbonden aan het programma ZWASH, onder meer t.a.v. het doortrekken van de
98
•
•
•
•
Uitwerken van de Westeinderscheg als
Noord/Zuidlijn van Amsterdam-Zuid naar Hoofddorp
In het NOVI-gebied Groene Hart werken Rijk en regio
Versnelling woningbouw onder andere in Westflank
samen aan:
volwaardig te ontwikkelen groenblauwe scheg
Haarlemmermeer en Hoofddorp in samenhang met
•
met natuurontwikkeling, recreatieve functies en
Een toekomstbestendig en ecologisch veerkrachtig
de noodzakelijke randvoorwaarden
Groene Hart waar het prettig wonen, werken
Maatregelen in het wegennet (met aandacht voor het
en recreëren is, relevant voor het behoud en de
•
Uitwerken van het economisch profiel
verbindingen
functioneren van de A9 en de N201) en versterking
ontwikkeling van de oude cultuurlandschappen in dit
•
Greenport Aalsmeer, herclustering en oplossen
van het fietsnetwerk (beide onderdeel van het
deelgebied (waarvan een deel ‘nationale importantie’
probleem verouderd glas door andere functies:
Multimodaal Toekomstbeeld 2040, SBaB)
heeft als onderdeel van het werelderfgoed Stelling
woningbouw, landschapsontwikkeling/recreatie,
Transformatie van de Amstelscheg vanwege
van Amsterdam)
voedsel (keten verkorten), opwek zonne-energie, bosbouw, innovatie glastuinbouw, in relatie tot
onder meer bodemdaling, ander type landbouw, natuurontwikkeling en recreatie, in de context van
Om regionale inzet vragen:
het interbestuurlijke programma Veenweide
•
rijks-regionale afspraken rond de keuzesituatie
Uitwerken van het gebied PARK21/A4/ Westeinderscheg als zoekgebied voor ecologische en
Leefkwaliteit Schiphol •
recreatieve verbindingen en functies in combinatie met economische ontwikkelingen (waarbij mogelijke
•
inbreng wordt bekeken vanuit de nationale Bossenstrategie en synergie wordt gezocht met een
Substantiële woningbouw in Haarlemmermeer, Amstelveen, Ouder-Amstel, Aalsmeer Integrale ontwikkeling van het regionale centrum Stadshart Amstelveen
•
Aanleg bedrijventerreinen in Haarlemmermeer
klimaatadaptieve inrichting en opruimen verouderd
met een oplossing voor het knelpunt van de
glas)
energievoorziening
afbeelding 27 Greenport Aalsmeer
99
4.7
Amsterdam
Groene wereldstad, creatieve handelstad en cultureel hart van Nederland
Meerkernige ontwikkeling met menselijke maat
die zich niet laten mengen met woningbouw. Naast
Amsterdam ziet zich in metropoolverband voor de
richt Amsterdam zich steeds meer op de flanken van
complexe taak gesteld om de demografische en
de stad. In de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en
economische groei op een zorgvuldige en evenwichtige
Noord ontstaan eigenstandige kernen met gemengde,
wijze te faciliteren, waarbij de leefkwaliteit in de stad
stedelijke woonwerkmilieus, in een duurzame en groene
verder wordt vergroot, de negatieve impact op het
leefomgeving. Amsterdam wordt zo een meerkernige
milieu niet verder toeneemt en de sociaal-ruimtelijke
stad binnen de meerkernige metropool. De nieuwe
ongelijkheid wordt teruggedrongen. De stad neemt
woonwerkgebieden liggen dichter bij de regio en sluiten
hiervoor nadrukkelijk haar verantwoordelijkheid, onder
vaak aan op ontwikkelingen bij buurgemeenten. Dit vraagt
meer door ongeveer de helft van de woningbouwopgave
om een uitgelezen samenhang met de opgaven op MRA-
van de MRA op Amsterdams grondgebied te laten landen.
niveau in de omliggende vijf deelgebieden.
de huidige focus op de ringzone en de IJ-oevers,
De stad koerst op minimaal 150.000 woningen erbij, voor 250.000 inwoners, in 2050 – en op 200.000 nieuwe
Amsterdam wil een inclusieve en diverse stad zijn en
arbeidsplaatsen. Economisch heeft Amsterdam een
blijven. Het vervullen van deze wens is allesbehalve
belangrijke functie voor startups en de tech-sector, en het
vanzelfsprekend. In de steeds duurder wordende stad
is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor grootstedelijke
vergt het voortdurende en vergaande interventies op de
voorzieningen.
woningmarkt om ook lage en middeninkomens blijvend aan de stad te binden. Om sociaal-ruimtelijke segregatie
Deze opgave krijgt met name gestalte via omvangrijke
tegen te gaan streeft Amsterdam naar een evenwichtiger
verdichtings- en transformatieprojecten zoals Haven-
verdeling van arbeidspotentieel, werk, onderwijs en
Stad en Amstelstad (waaronder ontwikkellocaties in
voorzieningen over de stad en de metropool. Hiertoe
Amsterdam Zuidoost en Duivendrecht vallen). Om deze
dient de vervoersarmoede in delen van stad en regio te
te kunnen realiseren, moeten de randvoorwaarden
worden teruggedrongen en moet worden ingezet op het
op orde zijn. Knelpunten in het energiesysteem en de
behoud voor de stad van praktische werkgelegenheid en
verkeersinfrastructuur moeten worden weggenomen
praktisch en middelbaar opgeleide arbeidskrachten.
en er is ruimte nodig voor bedrijven op deze locaties
100