Mobiliteitsprogramma Veldhoven 2040

Mobiliteitsprogramma Veldhoven 2040 Voorpagina

Voorwoord Voor u ligt het mobiliteitsprogramma. Daarin geven we duiding aan mobiliteitsbehoeften in de toekomst en de keuzes die de meesten van ons daarbij elke dag maken: ga ik lopen, pak ik de fiets, de bus of toch de auto? Mobiliteit is belangrijk, voor onze gezondheid, onze sociale contacten, werk, school, levensonderhoud, cultuur en recreatie. Het maakt deelname aan de maatschappij mogelijk. En dat vraagt om een integrale aanpak, waarbij er voor elke Veldhovenaar een passende vorm beschikbaar is. Dat gebeurt aan de hand van een aantal leidende principes, die zijn vastgesteld in de mobiliteitsvisie. Zoals het concept van brede welvaart. Waarin niet alleen bereikbaarheid een belangrijk uitgangspunt is, maar ook veiligheid, gezondheid en leefomgeving. Mobiliteit is daarmee geen op zichzelf staande discipline. Maar is ook het vehikel waarmee andere transities mogelijk worden gemaakt. Een daarmee samenhangend principe is het STOMP-model (Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service, Privéauto). Want juist het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer zal de transitie naar positieve gezondheid versnellen. En de transitie naar een duurzame samenleving mee mogelijk maken. En fietsen is populair in Veldhoven. En dat doen we, gelukkig, steeds vaker.

Maar dat vraagt ook om goede fietspaden, laadpunten voor de e-bike, snelle fietsverbindingen en overstapmogelijkheden op het openbaar vervoer. Denk aan de nieuwe fietstunnel bij Kempenbaan Oost en de doorfietspaden naar Eersel en Bergeijk. Dat helpt om eerder de fiets te pakken. Onze eerste stappen in de transitie naar duurzame mobiliteit hebben we dus al gezet. En die is ook hard nodig. Want met de groei van Veldhoven komen toch de grenzen van mobiliteit in zicht. Meer inwoners en meer arbeidsplaatsen, betekent gewoon meer verkeer. En niet alleen in Veldhoven. Maar in de hele regio. Verkeer stopt niet bij de gemeentegrens. En dat vraagt soms om majeure ingrepen. Zoals de aanleg van de HOV4. Een project dat niet alleen past in het principe van brede welvaart, maar ook de verbinding met de regio versterkt. Om ervoor te zorgen dat Veldhoven ook in de komende jaren een fijne, veilige en groene plek blijft om te wonen en te werken, moeten we dus op een andere manier naar mobiliteit kijken. De oplossing ligt niet maar bij één onderdeel, soort verkeersdeelnemer of meer asfalt. We moeten dat in samenhang en samen met elkaar aanpakken. In dit programma heeft juist die samenhang centraal gestaan. Door ook alle vormen van vervoer, op basis van de leidende principes, een plekje te geven.

De structuren krijgen daarmee steeds meer vorm en er is een volgende stap gezet naar de concrete uitwerking. En dat vraagt ook om maatwerk. Want doelgroepen verschillen. Mobiliteit moet voor iedereen toegankelijk en inclusief zijn. En mag nooit leiden tot uitsluiting. En dat kan ook resulteren in een ander weggebruik en een andere infrastructuur met aanpassingen in verkeersregels. Waardoor ook het gedrag wijzigt. Niet alleen in denken, maar vooral ook in doen. Dat gaat niet van vandaag op morgen. En die verandering zal niet altijd even gemakkelijk zijn. Maar dit maakt wel een toekomst mogelijk, waarin we kunnen blijven bewegen in een bereikbaar, gezond en groen Veldhoven. Onze dank gaat uit naar de inwoners, ondernemers en (belangen)organisaties, die bij de Mobiliteitsmarkt zijn geweest. We hopen daarmee recht te doen aan zoveel mogelijk belangen. In het uitvoeringsplan zal vervolgens de vertaling worden gemaakt naar straatniveau. Jeroen Rooijakkers, Wethouder Mobiliteit, Gemeente Veldhoven

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 3 A.

Inleiding ............................................................................................................................... 4 A.1. Ambitieuze visie vertaald naar helder programma ...................................................................... 4 A.2. Relatie met ander beleid .............................................................................................................. 5 A.3. De Mobiliteitstransitie in Veldhoven ............................................................................................ 5 A.4. Mobiliteit en Brede welvaart ....................................................................................................... 6 A.5. Opbouw van het programma ....................................................................................................... 6

B.

MOBILITEITSSYSTEEM VELDHOVEN 2040 ............................................................................... 8 B.1 Mobiliteit in de praktijk in 2040 ................................................................................................... 8 B.2 Opbouwen van het mobiliteitssysteem 2040.............................................................................. 11

C. RICHTING AAN DE MOBILITEITSTRANSITIE ............................................................................... 14 C.1. Faciliteren lopen, fietsen en gedeelde mobiliteit ....................................................................... 14 C.2. Groei autoverkeer beperken en duurzaamheid faciliteren ........................................................ 21 C.3. Aandacht voor doelgroepen en gedrag ...................................................................................... 26 D. ZO GAAN WE AAN DE SLAG .................................................................................................... 29 D.1. Van programma naar uitvoeringsplan........................................................................................ 29 D.2. Data op orde............................................................................................................................... 29 D.3. Data gedreven werken ............................................................................................................... 29 D.4. Financiën en capaciteit .............................................................................................................. 30 D.5. Samenwerking met andere beleidsdomeinen ........................................................................... 30 D.6.

Samenwerking met externen ..................................................................................................... 30 Bijlage A – Bereikbare voorzieningen .......................................................................................... 31 Bijlage B – Onderbouwing wegcategorisering .............................................................................. 32

A.

Inleiding

A.1. Ambitieuze visie vertaald naar helder programma Met de Mobiliteitsvisie 2040 heeft de gemeente de koers uitgezet om Veldhoven bereikbaar en leefbaar te houden. De wijze waarop de gemeente dit gaat doen is te lezen in dit mobiliteitsprogramma. Dit programma is de tactische uitwerking van de strategische mobiliteitsvisie. Waar de mobiliteitsvisie aangeeft waar we in de toekomst naartoe willen met mobiliteit in Veldhoven, legt het mobiliteitsprogramma uit hoe we die visie gaan bereiken. Dit doen we door te kijken naar onze netwerken, de mobiliteitsinfrastructuur, het gebruik van slimme technologieën en het veranderen van het gedrag van mensen rondom mobiliteit. Op basis van dit mobiliteitsprogramma maken we een uitvoeringsplan met verschillende projecten.

Tot stand komen van het mobiliteitsprogramma Het mobiliteitsprogramma is tot stand gekomen in samenwerking met diverse belanghebbende partijen, waaronder de ambtelijke organisatie, het college, de gemeenteraad, (belangen)organisaties, bedrijven en inwoners. Dit is in lijn met het vastgestelde participatiebeleid van de gemeente Veldhoven. Voorafgaand het opstellen van de het mobiliteitsprogramma, is tijdens het opstellen van de mobiliteitsvisie is een participatie traject doorlopen. De opgehaalde informatie tijdens deze participatiemomenten en de uitkomst enquête van de Mobiliteitsvisie vormden een belangrijke leidraad bij het ontwikkelen van de tactische kaders, het netwerkontwerp en de inzet op technologie en gedragsverandering. Binnen de ambtelijke organisatie zijn vier strategische sessies gehouden met beleidsmedewerkers en strategen van de domeinen Economie, Wonen, Sociale Zaken, Duurzaamheid, Verkeer en Ruimte. Bovendien zijn project- en programmamanagers van diverse majeure projecten betrokken. In deze sessies is inhoudelijk verdiept op thema’s als de scope en raakvlakken, de netwerkontwikkeling, de mobiliteitstransitie en het concept van de 15-minutenstad. Op woensdag 16 april 2025 is, in combinatie met het HOV4-traject, een participatiebijeenkomst georganiseerd. Deze bestond uit twee rondes: één voor ondernemers en belangenorganisaties, en één voor inwoners.

Beide rondes hadden dezelfde inhoud. Tijdens een korte presentatie werd het Mobiliteitsprogramma Veldhoven 2040 toegelicht. Aansluitend konden bezoekers tijdens een informatiemarkt met thematafels in gesprek gaan met deskundigen van de gemeente. Er is een verslag opgesteld van deze participatiebijeenkomst. De gemeenteraad is geïnformeerd via een presentatie en werksessie tijdens de beeldvormende raadsvergaderingen op 27 mei en 8 september 2025. Tijdens de werksessies op 27 mei is er input van de gemeenteraad opgehaald op enkele specifieke onderwerpen uit het mobiliteitsprogramma, waaronder de netwerkstructuren, de mobiliteitstransitie en Smart Mobility.

A.2. Relatie met ander beleid Mobiliteit staat niet op zichzelf, stopt niet bij de gemeentegrens en is enorm in ontwikkeling. Dit programma is daarom adaptief en wordt periodiek (eens in de 5 jaar) geëvalueerd en indien nodig aangepast. Naast veranderende mobiliteit, leggen de vraag naar woningen, economische ontwikkelingen, maar ook de klimaatbestendigheid druk op de beperkte ruimte die er is. Dat speelt zowel op nationaal en regionaal niveau, als uiteraard ook op gemeentelijk niveau. Dit mobiliteitsprogramma heeft daarmee altijd een raakvlak met andere landelijke, regionale en lokale beleidsstukken. Figuur 1 geeft de meest belangrijk ontwikkelingen en documenten weer. Ten aanzien van landelijke ontwikkelingen gaat het om onder meer: -

(Hoofdlijnen notitie) Mobiliteitsvisie 2050; Het MIRT (Meerjarenplan Infrastructuur, Ruimte en Transport) en MIRT actualisatie; De nationale omgevingsvisie (programma NOVEX en programma Mooi Nederland).

Op regionale schaal zijn o.a. van belang: -

Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant; Verstedelijkingsakkoord; Regionale Mobiliteitsvisie MRE; MMMP (Multi Modaal Mobiliteitspakket) – nog in ontwikkeling; Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP); Strategische agenda Brainport.

Het mobiliteitsprogramma heeft daarnaast een relatie met een groot aantal lokale projecten en plannen, zoals: -

Visie op gemeente Veldhoven; De woonvisie en woningbouwprojecten; HOV4, inclusief gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest en tracéstudie HOV4; Gebiedsvisie De Run; Detailhandels-en horecavisie gemeente Veldhoven (2024) Ambitiedocument bedrijventerrein Habraken Lokaal.Modern.Groen (2023) Visie op Sociaal maatschappelijke ontwikkeling in Veldhoven 'Samen (goed) voor elkaar! 20242040; Maatschappelijke structuurvisie – wordt momenteel herijkt. Duurzaamheidsagenda; Energieperspectief Veldhoven – nog in ontwikkeling; Omgevingsvisie Veldhoven; Visie laadstrategie; Masterplan City Centrum; Parkeernormen nota.

A.3. De Mobiliteitstransitie in Veldhoven We groeien snel en bevinden ons als regio in een schaalsprong. Er komen steeds meer woningen, inwoners, bedrijven en werknemers bij. Daarom hebben we een nieuwe mobiliteitskoers nodig. Met deze nieuwe koers willen we Veldhoven, als belangrijk onderdeel van Zuidoost-Brabant, bereikbaar en leefbaar houden. Voor mobiliteit richten we ons op een nieuwe balans. We geven vooral binnen onze gemeentegrenzen, meer prioriteit aan actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en vervoerswijzen die weinig ruimte nodig hebben (openbaar vervoer en deelmobiliteit). Voor lange afstanden en vervoer van boodschappen of goederen blijft de auto belangrijk. De gemeente zorgt voor goede

ontsluitende wegen. We zorgen ook dat de bedrijfslocaties goed bereikbaar zijn, met aandacht voor de logistiek naar onze toplocaties. Om de doelen uit onze mobiliteitsvisie te realiseren, zetten we in op verandering die letterlijk en figuurlijk ruimte creëert voor de mobiliteitstransitie. We hanteren daarbij een dubbele aanpak: we bouwen nieuwe, duurzame mobiliteitsvormen op én passen het bestaande systeem aan of bouwen het af waar nodig (zie Mobiliteitsvisie Veldhoven 2040, Bijlage C: Faciliteren van de transitie naar duurzame mobiliteit). Dat betekent bijvoorbeeld dat de auto niet langer vanzelfsprekend de snelste of meest logische keuze zal zijn voor verplaatsingen binnen onze gemeente. Tegelijkertijd vraagt de groei van het fietsverkeer om bredere fietspaden, veilige stallingsmogelijkheden en maatregelen om overlast op straat te beperken. Ook bij grote ontwikkelingen spelen we hierop in. Zo kan de aanleg van de HOV4-lijn versterkt worden met passend parkeerbeleid, en bij woningbouwprojecten zetten we actief in op fietsstimulering, bijvoorbeeld via goede infrastructuur en deelmobiliteit.

A.4. Mobiliteit en Brede welvaart De manier waarop we de openbare ruimte inrichten en actieve en meer duurzamere vormen van mobiliteit mogelijk maken, draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van de inwoners van Veldhoven. Dit komt ook ten goede aan bestaande bedrijven én aan ondernemingen die zich hier willen vestigen. We geven ruimte aan nieuwe ideeën en oplossingen die bijdragen aan deze ontwikkeling. Daarmee werken we aan het verbeteren van de Brede Welvaart: een benadering waarbij welvaart, welzijn en gezondheid eerlijk verdeeld zijn, nu en in de toekomst. Nieuw beleid moet bijdragen aan deze brede welvaart voor iedereen. Als uitwerking van de Mobiliteitsvisie Veldhoven is dit mobiliteitsprogramma opgesteld vanuit het perspectief van Brede Welvaart. We hanteren daarbij vier dimensies: Veiligheid, Gezondheid, Leefomgeving en Bereikbaarheid. De keuzes in dit programma zijn getoetst aan deze vier dimensies. Het resultaat is een mobiliteitsprogramma dat concreet bijdraagt aan Brede Welvaart in Veldhoven.

A.5. Opbouw van het programma In onderstaande figuur is schematisch weergegeven hoe dit programma is opgebouwd. De netwerken in hoofdstuk 1 vormen de basis van ons mobiliteitssysteem. De totstandkoming is weergegeven in hoofdstuk 2. Vervolgens zijn in hoofdstuk 3 omtrent verschillende thema’s de netwerken nader toegelicht en is uitgewerkt welke keuzes we maken om onze ambities op deze thema’s te realiseren. In hoofdstuk 4 beschrijven we wat er nodig is om deze ambities te realiseren.

B.

MOBILITEITSSYSTEEM VELDHOVEN 2040

Ons mobiliteitssysteem omvat wat nodig is om mensen en spullen van de ene plek naar de andere te laten gaan. Denk aan wegen, fietspaden, voetpaden, bussen en auto’s. Maar ook aan verkeersregels, verkeerslichten en (fiets)parkeerplaatsen. Het gaat dus niet alleen om het vervoer zelf, maar ook om hoe we het regelen en gebruiken. Zo zorgt het mobiliteitssysteem ervoor dat we veilig, makkelijk en snel kunnen reizen.

B.1 Mobiliteit in de praktijk in 2040 Om te laten zien hoe het mobiliteitssysteem in 2040 werkt, vertellen we graag over de reizen van vier mensen die in 2040 in de gemeente Veldhoven wonen en werken.

Ontmoet Hendrik, geboren in 1956, 84 in 2040 Hendrik woont al jaren in Zeelst en heeft gezien hoe de dorpskern van Veldhoven zich tegen Eindhoven aan heeft getransformeerd. De omslag vond plaats in de tijd dat de kerk een klimhal werd en daarna het CityCentrum werd uitgebreid. Hendrik is vooral blij dat hij in Zeelst is blijven wonen en dat de supermarkt er is gebleven. Een paar keer per week haalt Hendrik de boodschappen, dan is het lekker vers en past alles in het tasje van zijn rollator. Hij moest wel even letterlijk en figuurlijk een drempel over. Op een gegeven moment zat Hendrik te veel thuis; de drukte op straat en wat problemen met zijn balans zorgden hiervoor. Het enige wat hij nog had, was het kaarten, dat is hij altijd blijven doen. Op een van de kaartmiddagen wees iemand hem op een initiatief van de gemeente dat senioren hielp langer mobiel te blijven. Dat en de hulp van zijn kaartpartner hielpen Hendrik aan de rollator, zodat hij vaker een ommetje kon maken. Tegelijkertijd werden ook een aantal voetpaden en oversteekplaatsen verbeterd. Dat maakte veel verschil! Vaak loopt Hendrik hetzelfde rondje, langs de muziekkoepel aan de Heuvel, en soms zelfs tot aan de grasvelden bij de Heerbaan. Hij komt altijd wel iemand tegen. En bij mooi weer loopt Hendrik zelfs tot aan de bibliotheek. In de winter niet, dan pakt hij de bus.

Ook dat was even wennen; hij had al lang niet meer in de bus gezeten en wist eigenlijk niet hoe hij hiervoor betaalde of welke bus waarheen ging. In de bibliotheek hebben ze hem geholpen. Hij was niet de enige hoor, heel veel mensen vragen even hoe het zit. Nu Hendrik wat ouder is, komt een dokter- of ziekenhuisbezoek wat vaker voor. Meestal belt Hendrik voor deze reis een betaalbaar busje dat hem thuis ophaalt en komt zijn dochter met de e-bike, die gelukkig om de hoek in Waalre woont, rechtstreeks naar het ziekenhuis. Dankzij de directe en comfortabele fietsroute is ze er tegenwoordig zo! Dat scheelt een hoop, vroeger was dat niet zo gemakkelijk.

Lisa, geboren in 1982, 58 in 2040 Lisa woont sinds vijf jaar in een van de nieuwe woningen vlak bij het MMC. Ze had graag in een van de appartementen bij het CityCentrum gewoond, maar is veel te bang dat de lift het niet doet. Lisa maakt namelijk gebruik van een rolstoel. Maar goed, ze is helemaal blij met haar woning op de begane grond. Dicht bij de mobiliteitshub, dat was voor haar wel belangrijk, want zo kan ze

gemakkelijk zelf met de bus naar het CityCentrum en Eindhoven. Voordat de HOV4-lijn en het busstation er waren, had ze niet in Veldhoven kunnen wonen. Ook als ze van taxivervoer gebruikmaakt, laat ze zich graag ophalen bij de mobiliteitshub. Dat is gewoon het makkelijkst, eigenlijk een beetje de gewoonte dat haar reis daar start. Het is ook wel handig, want je kan hier ook je pakketje laten bezorgen of een boodschap doen. Wekelijkse boodschappen laat ze gewoon bezorgen. Praktisch, want Lisa is veel van huis en erg druk. Ze werkt bij een IT-bedrijf in Eindhoven en maakt lange dagen. Wat ze met name kan waarderen, is de aandacht die er is geweest voor de sociale veiligheid bij de ontwikkeling van mobiliteitshubs. Ook als het avond is, voelt Lisa zich veilig in Veldhoven.

Victoria, geboren in 2004, 36 in 2040 Victoria is naar het zuiden verhuisd; ze kwam eigenlijk uit de Randstad. Na haar studie bij de TU/e is ze met haar partner in Zandoerle gaan wonen. Met twee kinderen is het de perfecte locatie met een combinatie van groen en voorzieningen op een steenworp afstand in het stedelijk gebied van Veldhoven. In het huishouden hebben ze één auto. Een tijdje hadden Victoria en haar partner twee auto's en Victoria gebruikte haar auto alleen om naar het werk te gaan. Maar de doorfietsroutecampagne van de regio zette hen aan het denken. Ze stonden best vaak in de file en eigenlijk konden ze allebei wel wat beweging gebruiken. Victoria zelf werkt in Veldhoven en haar werkgever heeft na activatie door de gemeente een fietsplan opgezet. Toen de fietsroutekaarten in de bus vielen, zag ze dat ze met een directe weg naar werk kon. Na het eerst geprobeerd te hebben, bleek dat ze vaak sneller was dan met de auto! Daarnaast scheelde het ook echt veel geld toen de tweede auto de deur uit ging. Dat wordt inmiddels besteed aan onder andere een familieabonnement bij de dierentuin. De rest is voor vakantie of het spaargeld voor de kinderen. Voor langere ritten wordt meestal de auto gepakt. Vanuit Zandoerle is het nog wel een stukje naar het busstation of Eindhoven Centraal, en met alle spullen van de kinderen is het eigenlijk net te onhandig.

Inmiddels is dit wel een elektrische auto die minder herrie maakt, minder stinkt en vooral een stuk slimmer en veiliger is. Heel soms ontstaat een situatie dat Victoria en haar partner beide graag met de auto reizen, dan pakken ze gewoon een van de nabije deelauto's in de gemeente, maar als ze in de buurt blijven, pakken ze beide toch liever de fiets.

Liam, geboren in 2022, 18 in 2040 Liam woont in Veldhoven, volgt een opleiding aan het ROC in Eindhoven en werkt als bijbaan een aantal uur in de week bij een productiebedrijf op Habraken. Liam is vooral heel handig. Naar Habraken en binnen Veldhoven fietst Liam meestal. Dit is niet per se zijn eerste keus, maar het is gewoon het handigst.

Naar Eindhoven pakt Liam altijd de HOV-lijn, dat is beter. Bij het hubstation komt hij vaak zijn vrienden al tegen en de barista heeft zijn koffie met havermelk meestal al klaar staan. Je krijgt korting als je je studentenreiskaart laat zien en je eigen beker meeneemt. In principe zou Liam ook een andere bus kunnen pakken, een halte dichterbij, maar die is meer voor de mensen in Veldhoven. De halte is een stuk dichterbij dan het station, maar het duurt echt langer, plus de HOV-lijn is beter als je 's avonds laat nog terug wilt. En je kan gewoon je fiets goed stallen. De gemeente heeft wel veel aandacht gehad voor een goede fietsenstalling en hij heeft nog nooit van iemand gehoord dat er een fiets gestolen is. Zijn bijbaan op Habraken is wel ideaal, meestal een aantal uur in het weekend. Eerst wilde hij het geld sparen voor een auto, alleen eigenlijk heeft hij die niet meer nodig. Hij hoort vaak dat het verstandiger is om te sparen voor een huis. Maar eigenlijk gaat hij liever op reis, een rondreis door Europa of zo. Op Eindhoven Centraal ziet hij wel eens de internationale trein staan. De AI-app op zijn telefoon vertelde hem dat hij zo in Spanje, Italië, Scandinavië of Oost-Europa is!

Sunhil, geboren in 1981, 59 in 2040 & Ravi geboren in 2031, 9 in 2040 Sunhil is met zijn gezin naar Nederland verhuisd. Hij werkt in de hightechindustrie in Veldhoven en woont in De Kelen. Wat Sunhil zo bijzonder vindt, is dat je de vogels kan horen fluiten in Nederland, zelfs in het stedelijk gebied. Er is ook zoveel groen tussen de gebouwen en langs de wegen. Samen met zijn vrouw hebben ze een zoon, Ravi. Toen ze in Nederland kwamen wonen, heeft zijn vrouw leren fietsen; zij fietst meestal met Ravi mee naar school. Ravi vindt het vooral fantastisch om te fietsen, vooral als ze over de Hovenring naar Eindhoven fietsen, hij maakt altijd een extra rondje. Sunhil zelf moet er nog aan beginnen, hij twijfelt nog, dan wordt het in ieder geval een e-bike. Sunhil loopt liever dan dat hij fietst en pakt altijd bus 20 naar zijn werk of de Brainportlijn voor afspraken in de regio. Hij komt ook vaak op de mobiliteitshub bij het Koningshof. Hier zijn meestal de trainingen van zijn werkgever en als er een externe partner met de auto komt, is het makkelijker om daar af te spreken. Met de HOV4 is hij daar zo en dan de persoon met wie hij een afspraak heeft makkelijk parkeren. Als Sunhil zelf verder weg moet, pakt hij hier ook vaak een deelauto. Met zijn gezin gaan ze graag Nederland verkennen, dan rijden ze langs tulpenvelden of ontdekken ze weer ergens een karakteristiek dorpje.

Voor uitjes zoals het museum of de Efteling pakken ze meestal de trein en/of de bus.

B.2 Opbouwen van het mobiliteitssysteem 2040 B.2.1. Werken vanuit de principes van de 15 minuten stad Het idee van de 15 minuten stad komt vanuit stedelijke planning; het gaat ervan uit dat de belangrijkste voorzieningen gemakkelijk bereikbaar moeten zijn binnen een 15-minuten wandeling of fietstocht. Zo is het niet nodig om voor dagelijkse behoeften met de auto te moeten reizen, en ontstaat er ruimte in de stad voor bijvoorbeeld meer ontmoetingsplekken of vergroening. Daarnaast nodigt dit uit tot bewegen en hoef je geen auto te hebben of een OV-reis te betalen voor je dagelijkse levensonderhoud. Het 15-minutenstad principe werkt niet overal hetzelfde. In Veldhoven hebben we verschillende gebieden: het centrum, de woonwijken en het buitengebied. Het wonen en werken in deze gebieden vragen om een verschillende aanpak. Ook maakt 15 minuten lopen of fietsen een groot verschil in de afstand die je kunt afleggen. Voor sommige bestemmingen is het belangrijker dat je er snel bent, voor andere is een langere reistijd prima.

Figuur 1: Bereik te voet en met de fiets

Voor basisvoorzieningen, zoals de supermarkt, de apotheek en de huisarts vinden we het belangrijk dat deze voor iedereen lopend of met de fiets bereikbaar zijn. Voor voorzieningen zoals een ziekenhuis, theater of sportclub is het normaal dat mensen een langere afstand afleggen. Deze plekken zijn bedoeld voor speciale bezoeken en voor bepaalde groepen mensen. Daarom is de reistijd naar deze locaties vaak wat langer. Voor de 15 minuten stad in Veldhoven is mobiliteit niet leidend maar lift het mee op de ontwikkelingen die spelen in de stedelijke planning. Om vanuit mobiliteitsperspectief een goede gesprekspartner in te zijn, hebben we indicatieve reistijden opgesteld voor hoelang de reis naar elke soort voorziening mag duren (zie bijlage C). Daarbij hebben we gekeken naar het soort gebied in onze gemeente en naar de manier waarop mensen reizen (bijvoorbeeld lopend, met de fiets of de auto).

B.2.2 Optimaal gebruik van het multimodaal netwerk in 2040 Onze netwerkstructuur vormt de basis voor hoe we ons op verschillende wijzen verplaatsen naar bestemmingen binnen en buiten onze gemeente. De belangrijkste verbindingen van ons multimodaal netwerk 2040 zijn weergegeven in onderstaande figuur. Met onze fietspaden zijn bestemmingen zoals het Citycentrum, de Kromstraat, de KempenCampus, Habraken, het ziekenhuis en de Run op een directe manier bereikbaar. Daarnaast zijn er verschillende oost-west verbindingen die fietsverkeer naar Eindhoven, Meerhoven, Waalre, Valkenswaard, Eersel en Bergeijk mogelijk maken. Drie HOV-lijnen zorgen voor een goede bereikbaarheid van De Run en het Citycentrum. Aan de grootste autostromen wordt ruimte geboden door twee oost-west verbindingen over de Kempenbaan en de Heerbaan en een noord-zuid verbinding Sterrenlaan-

Abdijlaan en de Run. Wegen zoals de Oersebaan en de Zilverbaan zorgen ervoor dat doorgaand autoverkeer om de woonwijken heen rijdt. In het volgende hoofdstuk is per vervoerswijze het complete netwerk in kaart gebracht.

Figuur 2: Overzichtkaart van belangrijkste verbindingen in Veldhoven

B.2.3. Voetganger en fietser als basis voor het mobiliteitssysteem We verbeteren ons multimodaal netwerk de komende jaren volgens het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service en Privéauto). Dit betekent dat we eerst kijken of je een plek te voet (stappen) kunt bereiken. Als dat kan, maken we de wegen geschikt voor voetgangers. Daarna kijken we naar fietsen (trappen), openbaar vervoer, deelmobiliteit en de privéauto. Bij weinig ruimte kan het zijn dat de privéauto niet de kortste route krijgt of verder weg moet parkeren. Voetgangers en fietsers zijn hiermee de basis van ons mobiliteitssysteem. We lopen bijna allemaal, soms de hele reis, vaak het eerste en laatste deel van de trip. Daarom geven we extra aandacht aan ruimte voor lopen en toegang tot bestemmingen. In Veldhoven is de fiets, vooral binnen Veldhoven en naar nabije gemeenten, het belangrijkste vervoermiddel. Doorfietspaden vanuit de Kempen, Valkenswaard en Eindhoven naar Veldhoven zorgen voor een snelle en comfortabele reis door een groene omgeving.

Figuur 3: STOMP - Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service (gedeelde mobiliteit), Privé-auto.

De HOV-lijnen verbinden het Citycentrum, enkele wijken en het gebied van de Run met Eindhoven centrum en het centraal station. De Brainportlijn, die nog in onderzoek is, zorgt voor directe

verbindingen in de regio naar grote werklocaties en station Best. De gewone buslijnen verbinden woonwijken en belangrijke bestemmingen zoals het Citycentrum of het ziekenhuis. Looproutes en het fietsnetwerk versterken het gebruik van het OV-netwerk, omdat haltes en andere opstapplekken gemakkelijk bereikbaar zijn. Het autonetwerk binnen de bebouwde kom zorgt voor een veilige en efficiënte verbinding naar provinciale wegen en snelwegen. Doorgaand verkeer wordt om woon-, werk- en bezoekersgebieden heen geleid om reistijden te verkorten en lokale overlast en gevaarlijke situaties te verminderen. Door overstappen van auto naar openbaar vervoer of (deel)fiets op strategische locaties, kunnen we meer bezoekers en werknemers verwelkomen. Het STOMP-principe in ons verkeerssysteem houdt rekening met ontwikkelingen in woonwijken, werkplekken en voorzieningen. Dit heeft geleid tot nieuwe netwerken voor voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en gemotoriseerd verkeer (Hoofdstuk C).

B.2.4. Onze aanpak voor Smart Mobility Veldhoven is onderdeel van de Brainport regio, internationaal een belangrijke technologische regio. Technologische innovaties, samen met een goede infrastructuur, veilige voertuigen en een gedragsaanpak, zijn belangrijk om onze mobiliteitsdoelen te bereiken. Innovaties helpen om: •

•

•

•

Onze infrastructuur beter te gebruiken en het verkeer beter te verdelen. Dit doen we met informatie uit databronnen zoals navigatiesystemen, mobiele telefoons, OV-bedrijven en systemen langs de weg zoals verkeerslichten, verkeerscamera’s, lantaarnpalen en laadpalen. Ook de inzet van slimme systemen in voertuigen of middels slimme of zelfrijdende voertuigen verbeteren we het mobiliteit systeem, bijvoorbeeld door het testen van platooning door bussen op een busbaan. De verkeersveiligheid te vergroten door goed rijgedrag te stimuleren of af te dwingen. Dit doen we met slimme signalering bij complexe situaties, feedback over gereden snelheid of een digitale snelheidslimiet waardoor voertuigen niet harder kunnen rijden dan toegestaan. Ook richten we onze wegen zo in dat ADAS-systemen in voertuigen deze beter kunnen lezen. Flexibel (deel)mobiliteitsaanbod te gebruiken – mobility as a service. Apps maken het mogelijk om een reis te plannen te voet, met de fiets, het openbaar vervoer, deelmobiliteit en/of de auto. Beter inzicht te krijgen in ons mobiliteitssysteem met behulp van data en sensoren.

Als gemeente gebruiken we bewezen technologie als aanvulling op en waar mogelijk in plaats van infrastructurele aanpassingen. We willen vooroplopen en ruimte creëren voor het testen van nieuwe technologie. Met pilots kunnen we samen met bedrijven en kennis- en onderwijsinstituten de implementatie van Smart Mobility versnellen. Bij de ontwikkeling van innovaties houden we rekening met de digitale vaardigheden van doelgroepen en de digitale toegankelijkheid. Verderop in dit mobiliteitsprogramma wordt voor verschillende thema’s in meer detail uitgelegd hoe Smart Mobility bijdraagt aan onze ambities.

C. RICHTING AAN DE MOBILITEITSTRANSITIE C.1. Faciliteren lopen, fietsen en gedeelde mobiliteit C.1.1. Ruimte voor lopen Lopen is voor de meeste mensen een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven; van de voordeur naar de bushalte of (fiets) parkeerplaats naar de winkel. Met lopen bedoelen we elke verplaatsing te voet in de openbare ruimte. Dit kan ook zijn met een hulpmiddel, zoals een rollator, rolstoel, blindegeleidestok of kinderwagen. Steeds vaker wordt een gehele reis te voet afgelegd. Ruimte voor lopen is niet alleen efficiënt in gebruik aan oppervlakte, onze dagelijkse stappen zijn ook nog eens supergezond, zowel fysiek als mentaal. Een prettige omgeving om te lopen met voldoende schaduw, menselijke maat en af en toe een bankje om te rusten en verlichting in de avond nodigt deze gezonde beweging uit. Daarnaast is het gebruik van voetpaden en voetgangersgebieden divers. Waar de een met een rollator of rolstoel zich voortbeweegt is het voor de ander onderdeel van een hardlooprondje of wandelvergadering. Bovendien zijn voetgangersgebieden maar al te vaak de plek van een spontane ontmoeting en kort gesprek. Kortom, het creëren van ruimte voor voetpaden, veilige oversteekpunten en verblijfsplekken vraagt aandacht in de mobiliteitstransitie. Voor elke plek de juiste aandacht voor de voetganger Op locaties met meer voorzieningen geven we meer ruimte aan voetgangers.

We maken hierbij onderscheid tussen voetgangersgebied, voetgangershotspots en zones, recreatieve routes en een basis kwaliteitsniveau voor voetpaden. Figuur 1 laat zien op welke plekken in Veldhoven voetgangers voorrang of extra aandacht krijgen. Het gaat bijvoorbeeld om gebieden bij scholen, bushaltes, het ziekenhuis, sportvelden en werkplekken en de routes daartussen. Zo zorgen we ervoor dat de omgeving in Veldhoven inwoners, en werknemers uitnodigt om vaker te lopen, niet alleen voor praktische reizen, maar ook voor een ommetje.

Figuur 4: Ruimte voor lopen in Veldhoven 2040

Voetgangersgebied in het Citycentrum In het voetgangersgebied van het Citycentrum van Veldhoven heeft de voetganger vrijheid. Toegang voor overig verkeer wordt gefaciliteerd tot aan de rand van het voetgangersgebied. Dit biedt de voetganger comfort en veiligheid en bevordert ook contact tussen mensen en economische activiteit. Dit gaan we behouden. Met goede routes voor voetgangers en fietsers naar het Citycentrum zijn naar verwachting bezoekers, inwoners of werknemers ook eerder geneigd (het laatste deel van) de reis te voet of met de fiets te maken. Er is hierbij aandacht voor de toegankelijkheid van het gebied. Voetgangershotspots en zones met aandacht voor voetgangersvoorzieningen Voetgangershotspots zijn shared spaces; gebieden waar veel voetgangers zijn, maar ook fietsers en gemotoriseerd verkeer zijn toegestaan. Echter is met name het gemotoriseerd verkeer hier minder wenselijk. Het winkelgebied van de Kromstraat in Veldhoven-Dorp is een echte voetgangershotspot. Veel mensen lopen hier tussen de winkels en deze ruimte wordt ook gebruikt door fietsers en in mindere mate auto's. Op kleinere schaal zien we dergelijke hotspots ook in Heikant, de dorpskern van Zeelst, en Winkelcentrum Mira in Zonderwijk. Ook de ontwikkeling van de Burgemeester van Hoofflaan als verbinding tussen het Citycentrum en De Run is een gebied waar voetgangers en andere vervoersmiddelen samenkomen.

In deze voetgangershotspots zorgen we voor brede voetpaden zodat lopen aantrekkelijk en veilig is. Daarbij letten we extra op de toegankelijkheid van de voorzieningen. De omgeving met vele (overstekende) voetgangers zorgt er automatisch voor dat gemotoriseerd verkeer langzaam rijdt en voetgangers overal veilig over kunnen steken. Het is belangrijk dat iedereen in deze gebieden duidelijk weet waar ze mogen lopen, fietsen en rijden en wie voorrang heeft. We zorgen dat voetgangerszones met meerdere vervoerswijzen goed te bereiken zijn. In de zones is vervolgens aandacht voor het creëren van een veilig en prettig verblijfs-, werk of winkelgebied. We nemen hier daarom extra verkeersmaatregelen om de veiligheid van voetgangers te waarborgen en de omgeving aantrekkelijk te maken om bestemmingen te voet te bereiken. De zones zijn herkenbaar in de publieke ruimte en hebben goed gemarkeerde oversteekplaatsen, lagere snelheidslimieten voor gemotoriseerd verkeer en extra verkeersremmende maatregelen. Recreatieve routes Veldhoven heeft prachtige groene recreatiegebieden.

Dit varieert van kleine parken in de stad, zoals het Millennium Bos, de kinderboerderij De Hazewinkel, het Peter Benenson Park, het Ziggepark en het Park Vogelzang, tot natuur- en uitloopgebieden buiten het stedelijk gebied, zoals ten zuiden van de A67, de gemeentelijke bossen, rondom de Zoo Veldhoven en het zuidelijke deel van natuurgebied de Buikheide. Dit zijn mooie plekken voor recreatieve wandelroutes. Een goede bereikbaarheid, goed onderhouden paden op wandelroutes, rustplaatsen en fiets- en autoparkeergelegenheid aan de randen van deze gebieden zijn van belang. Basis kwaliteitsniveau voetpaden In woonwijken en op werklocaties is er een basis kwaliteitsniveau van voetpaden. Er zijn lagere aantallen voetgangers (met uitzondering van de lunch op werklocaties), maar alle woningen en bedrijven zijn wel bereikbaar te voet. In het buitengebied zorgen we dat bermen voldoende onderhouden zijn zodat de voetganger uitwijkmogelijkheden heeft.

Veilige, inclusieve inrichting van voetpaden We zorgen dat iedereen, te voet of gebruikmakend van hulpmiddelen, gebruik kan maken van het voetpad. Obstakelvrije ruimte en toegankelijkheid We realiseren een inclusieve inrichting die voor iedereen toegankelijk is. Dit betekent bijvoorbeeld voldoende op- en afritten voor het voetpad, een vlakke verharding, verkeerslichtknoppen die vanuit een rolstoel bereikbaar zijn, blinde geleidentegels en een obstakelvrije doorgang. In drukke centrumgebieden doen we dit samen met ondernemers. We geven hier prioriteit aan in ons voetgangersgebied, hotspots en zones. Hiervoor werken we actief samen met ervaringsdeskundigen. Kwaliteit van oversteekplaatsen We letten erop dat oversteekplaatsen voor voetgangers, waar dat kan, worden verbeterd. Door veilige oversteekplaatsen te maken, zorgen we ervoor dat drukke wegen minder een obstakel vormen om over te steken. Prettige omgeving voor voetgangers Een veilige openbare ruimte met voldoende rustpunten (bijv. bankjes) met schaduwplekken overdag, goede zichtlijnen en verlichting in de avond zorgt ervoor dat iedereen zich veilig en prettig kan bewegen in onze woonwijken, winkelgebieden en werklocaties. Daarnaast draagt dit in het bijzonder bij aan het zelfstandig en veilig kunnen bewegen van doelgroepen zoals kinderen, ouderen en mindervaliden.

Door het slim plaatsen van rustpunten voelen meer mensen zich comfortabel om te lopen in plaats van de auto te nemen.

C.1.2. Versnellen van de transitie door fietsen De fiets, in alle soorten en maten, is belangrijk voor de manier waarop we in de toekomst reizen. Ook nieuwe, lichte elektrische voertuigen (LEV’s, zoals e-steps of elektrische fietsen) die op het fietspad passen, horen daarbij. Ze nemen weinig ruimte in, zijn beter voor het milieu en goed voor de lichamelijke en mentale gezondheid. Steeds meer mensen gebruiken (elektrische) fietsen voor verschillende doelen en langere afstanden. In Veldhoven willen we dit volledig ondersteunen. We zorgen ervoor dat er zo min mogelijk belemmeringen zijn om de fiets te gebruiken. In onze gemeente zorgen we ervoor dat fietsen veilig, snel, comfortabel, aantrekkelijk en plezierig is. Met een vooruitziende blik op het groeiend aantal fietspadgebruikers, toenemende snelheidsverschillen tussen fietsers en een diversiteit aan de grootte van LEV’s, zetten we in op het versterken en optimaal gebruiken van ons huidige netwerk en het bieden van extra faciliteiten. Fietsnetwerk Een groot deel van het fietsnetwerk in Veldhoven is momenteel passend om veilig, snel en comfortabel te fietsen. Om ervoor te zorgen dat dit in de toekomst zo blijft versterken we onze meest gebruikte routes en leggen we missende schakels aan. Hiervoor hebben we het fietsnetwerk herijkt.

Figuur 5: Versnellen van de transitie door fietsen in Veldhoven 2040

Doorfietsroutes Doorfietsroutes verbinden bestemmingen over gemeentegrenzen heen. Ze maken doorgaand fietsverkeer vanuit, naar of door Veldhoven mogelijk. Op deze fietspaden verwachten we hogere snelheden en een grote diversiteit aan voertuigen zoals speedpedelecs, elektrische fietsen, bakfietsen en elektrische rolstoelen. Ook verwachten we piekdrukte in de ochtend en (na)middag. De doorfietsroutes kunnen deze reizigersstromen en snelheden goed aan. Ze zijn breder en er zijn weinig tot geen momenten waar gestopt hoeft te worden door voorrangssituaties en onderdoorgangen. Ook bij verkeerslichten zorgen we voor een optimale doorstroming. Op deze routes zien we ook aanvullende maatregelen, zoals extra bebording en markering en verlichting om attentie van voorrangssituaties voor andere weggebruikers te vergroten . In Veldhoven werken we samen met buurgemeenten aan de regionale doorfietsroutes zoals Eersel – Eindhoven over de Kempenbaan (F67), de verbinding van De Run naar Eindhoven CS onder de N2 door (F615) en de Slowlane vanuit de Run naar de High Tech Campus. Primaire fietsroutes Onze primaire fietsroutes zijn de meest gebruikte fietsverbindingen in onze gemeente. Fietsverkeer verzamelt zich op deze routes, die de belangrijkste bestemmingen voor veel inwoners, werknemers en bezoekers ontsluiten.

Naast de doorfietsroutes zijn in Veldhoven de routes over De Heerbaan en de Provincialeweg een belangrijke verbinding naar Eindhoven. De Heemweg, Geer en Burgemeester van Hoofflaan zijn belangrijke routes naar het Citycentrum, het ziekenhuis en De Run. Ook de Dorpstraat naar het winkelgebied in Veldhoven Dorp en de Nieuwstraat en Knegselseweg naar de KempenCampus zijn primaire routes waar veel fietsverkeer gebruik van maakt. De Abdijlaan, Sterrenlaan, Europalaan, Hertgang, Traverse en Onze Lieve Vrouwedijk zijn de belangrijkste routes door Veldhoven naar Meerhoven en Waalre.

Op kruispunten en oversteken is er vaak veel interactie met andere verkeersdeelnemers. Waar mogelijk heeft de fietser voorrang of prioriteit bij verkeerslichten en zijn de paden breed genoeg voor verschillende voertuigen. Vanwege de interactie met de omgeving, uitwisseling op kruisingen en gebruik door jong en oud is de snelheid van de traditionele fiets de standaard. Kleine elektrische voertuigen zijn te gast en matigen hun snelheid op deze routes. Secundaire fietsroutes Onze secundaire fietsroutes zorgen binnen de gemeentegrenzen voor veilige en aantrekkelijke fietsverbindingen naar bestemmingen die specifieke reizigersstromen aantrekken zoals: scholen, sportvoorzieningen, supermarkten en werklocaties. De fietsinfrastructuur past bij het aantal gebruikers en oversteeklocaties en kruisingen zijn ingericht volgens de principes van Duurzaam Veilig. Voor deze routes geldt ook dat iedereen ze kan gebruiken, de snelheid van de traditionele fiets is de standaard en elektrische voertuigen zijn te gast. Recreatieve routes Voor ontspanning en beweging zijn er recreatieve fietsroutes langs recreatieve bestemmingen en bijzondere locaties in Veldhoven, zoals de grafheuvels, horeca en Zoo Veldhoven. De recreatieve routes maken gebruik van onze reguliere fietsnetwerken en van wegen met een beperkte hoeveelheid gemotoriseerd verkeer.

Er zijn ook enkele routes specifiek voor recreatief fietsverkeer, zoals over de Vessemsedijk. De recreatieve routes zijn ingericht voor veilig gebruik overdag. We vragen populaire bestemmingen voor recreatieve fietsers extra aandacht te hebben voor inrichting bij aankomst en zorgen zelf voor veilige kruisingen en oversteeklocaties en rustpunten. De recreatieve verbindingen zijn, in tegenstelling tot andere fietsroutes, alleen verlicht als ze onderdeel zijn van de andere fietsnetwerken. Veilig oversteken Op kruispunten en oversteeklocaties heeft het organiseren van veilige situaties altijd extra aandacht nodig. Op deze plekken komen verschillende type vervoerswijzen bij elkaar wat de kans op ongevallen en een slechte afloop vergroot. Onderdoorgangen Fietstunnels zorgen ervoor dat je als fietser niet in conflict komt met autoverkeer. Ook hoeven fietsers niet te stoppen. Ze zijn passend bij drukke corridors met veel verkeer, zoals de Kempenbaan. Bij het realiseren van fietstunnels hebben we veel aandacht voor het ontwerp. Zodat de omgeving veilig is én veilig voelt. Dit doen we door als uitgangspunt te hanteren dat je altijd het einde van de tunnel ziet en dat de tunnels ruim en goed verlicht zijn. Ook verkennen we mogelijkheden om tunnels mooier en leuker maken.

Slim in de voorrang Om ervoor te zorgen dat fietsen makkelijk en snel is zorgen we zoveel mogelijk, met name op onze doorfietsroutes en primaire fietsroutes, voor voorrangssituaties voor de fiets. Dit doen we bijvoorbeeld door onze verkeerslichten slim in te regelen. Ook zorgen we ervoor dat oversteeklocaties goed zijn ingericht (bijvoorbeeld door de mogelijkheid te bieden om gefaseerd over te steken) en waar nodig verhogen we de attentiewaarde. Soepel overstappen Met een groeiend aantal fietsers en gebruikers van LEV’s groeit ook de behoefte aan locaties om te stallen. Zonder veilige plek om je fiets of LEV achter te laten is reizen met deze voertuigen niet aantrekkelijk. We zorgen daarom voor voldoende (beveiligde) stallingsmogelijkheden. Zo voorkomen we ook verrommeling door fietsen en LEV’s op ongewenste plekken in de openbare ruimte.

Fietsparkeren Bij gebieden met veel voorzieningen zorgen we als gemeente voor goede fietsparkeerplaatsen. Voor het Citycentrum betekent dit dat bezoekers minimaal aan beide kanten van het Citycentrum hun fiets of LEV veilig kunnen stallen. Ook in de Kromstraat kan de fiets op meerdere plekken worden gestald. We zorgen ook voor stallingen in de dorpskern van Zeelst, wijkwinkelcentra zoals Mira in Zonderwijk, aan de Burgemeester van Hoofflaan en bij nieuwe ontwikkelingen zoals een cluster van voorzieningen. Op specifieke plekken zoals sportlocaties, scholen, supermarkten en werklocaties vragen we de beheerders van deze locaties om fietsenstallingen te realiseren. Bij een gebrek aan ruimte op eigen terrein kijken we naar mogelijkheden om dit in de openbare ruimte te realiseren. Een fietsrit eindigt niet altijd bij de eindbestemming. We willen dat reizigers voor langere afstanden vaker overstappen op een bus of (deel)auto. Daarom zijn er bij (H)OV-haltes, P+R locaties en mobiliteitshubs voldoende, veilige en ruime stallingen aanwezig.

C.1.3. Gedeelde mobiliteit Effectief openbaar vervoer en een compleet aanbod van deelmobiliteit bieden inwoners, werknemers en bezoekers de mogelijkheid om comfortabel, snel, veilig en duurzaam te reizen over langere afstanden zonder zelf vervoermiddelen te bezitten. Dit mobiliteitsaanbod maakt het mogelijk om goedkoper te reizen en zorgt ervoor dat mensen die fysiek minder mobiel zijn, geen auto of geen rijbewijs hebben zich toch zelfstandig kunnen verplaatsen. Daarnaast leidt gedeelde mobiliteit tot mogelijkheden voor ontmoeting en sociale verbinding. Bovendien hebben we door het gebruik van bussen en gedeelde voertuigen minder van onze schaarse openbare ruimte nodig. Meer mensen in één voertuig betekent dat er minder wegcapaciteit nodig is en er minder parkeerplaatsen nodig zijn. Dit helpt ons bij de ruimtelijke ontwikkelingen komende jaren. Reizen met de bus, deelmobiliteit en samen reizen helpt ons dus bij het realiseren van de mobiliteitstransitie. Daarnaast blijkt ook dat reizigers die bewust kiezen voor het niet bezitten van een auto en dus het gebruik van de deelauto, bus of carpoolen er voor korte afstanden ook vaker voor kiezen om de reis te voet of met de fiets af te leggen. Openbaar vervoer en deelmobiliteit Openbaar vervoer netwerk Veldhoven is verbonden met haar omgeving door middel van busvervoer en dit willen we behouden en versterken.

Hoogwaardig OV verbindt momenteel Veldhoven met Eindhoven station. Reguliere buslijnen en buurtbuslijnen verbinden Veldhoven met Eindhoven Airport, Meerhoven en de kernen Waalre, Valkenswaard, Eersel, Steensel, Knegsel, Wintelre, Vessem en Best.

Figuur 6: Openbaar vervoer in Veldhoven 2040

Voor het versterken en uitbreiden van het openbaar vervoer hebben we als gemeente zelf geen regie over de besluiten voor de dienstregeling. Dat ligt bij de provincie en de concessiehouder. Door met hen en omliggende gemeenten samen te werken stemmen we het OV-aanbod af op de behoefte in de gemeente. In juli 2029 start een nieuwe OV-concessie, waarvoor Provincie Noord-Brabant in 2025 de samenwerking met gemeenten opstart voor de aanbestedingsstrategie en het ontwerpprogramma van Eisen. Vanuit Veldhoven geven we onze lokale wensen mee. Als gemeente Veldhoven steunen we het versterken van de OV-bereikbaarheid binnen de Brainportregio en zetten we in op de bereikbaarheid van specifieke bestemmingen in Veldhoven voor Veldhovenaren. Om de te verwachten reisbewegingen binnen de Brainportregio te faciliteren vergroten we samen met het Rijk, de provincie en omliggende gemeenten de verbinding tussen station Eindhoven Centraal, Veldhoven en de Kempen met de HOV4 lijn en de verbinding tussen de Brainport campussen en station Best met de Brainportlijn. Daarnaast streven we naar een doorontwikkeling van een lijnennetwerk dat ook de wijken van Veldhoven en belangrijke voorzieningen met elkaar verbindt.

Belangrijke bestemmingen zijn het Citycentrum met daarbij ook het gemeentehuis en theater De Schalm, het ziekenhuis, woonwerklocatie De Run en werklocatie Habraken en grotere verzorgingslocaties (waaronder Merefelt, Huize Sele, Severinus en Leuskenshei). We zetten ons daarom in voor een HOV-verbinding tussen het Citycentrum en het ziekenhuis. Ook maken we ons sterk voor een ov-verbinding rond Habraken, zodat deze werklocatie beter bereikbaar wordt. Vanuit de gemeente gaan we in het mobiliteitsnetwerk ruimte maken en prioriteit creëren voor de bus ten opzichte van de auto, bijvoorbeeld door busbanen aan te leggen en de regeling van verkeerslichten aan te passen.

Deelmobiliteitsnetwerk Met gedeelde mobiliteit kunnen mensen (bak)fietsen, scooters, auto’s en scootmobielen gebruiken zonder dat iedereen deze zelf hoeft te bezitten. Dit biedt meer keuzevrijheid voor de gewenste manier van reizen, zoals bijvoorbeeld een e-bike voor de last-mile naar Koningshof, een deelauto voor het ophalen van grote goederen of het gebruik van een bakfiets voor een snel ritje naar de markt. Het aanbod van deelmobiliteit in Veldhoven bouwen we stapsgewijs op. We vinden het daarbij belangrijk dat deelmobiliteit een aanvulling is op andere mobiliteitsdiensten en dat het niet leidt tot ongewenste effecten zoals verkeerd gebruik of overlast in de openbare ruimte. Daarnaast willen we dat het gebruik van deelmobiliteit gemakkelijk is en over gemeentegrenzen heen mogelijk is. Hiervoor werken we samen met omliggende gemeenten. In het uitvoeringsplan wordt het deelmobiliteitsbeleid verder uitgewerkt, dit doen we samen met andere gemeenten maar ook met ondernemers(verenigingen) en andere maatschappelijke organisaties. Opstapplekken Toegankelijke haltes en mobiliteitshubs Om een reis met meerdere vervoerwijzen (zoals met de fiets naar de deelauto of het busstation) te faciliteren, zijn mobiliteitshubs nodig.

De omvang en dienstverlening van een mobiliteitshub kan variëren van een stalling voor enkele deelfietsen bij de bushalte of een toegewezen parkeerplaats voor de wijkdeelauto tot een multimodale mobiliteitshub zoals het busstation langs de HOV4-lijn met kleinschalige aanvullende voorzieningen zoals pakketkluizen, een koffiebar of publieke diensten, gericht op de doelgroep van de hub. Er zijn verschillende manieren waarop gedeelde mobiliteit kan worden georganiseerd. We kijken naar wat het beste past bij (de specifieke locatie in) Veldhoven en houden ook rekening met het ondersteunen van mensen bij het gebruik van gedeelde vervoersmiddelen. Dit werken we uit in onze Hubstrategie. De bushaltes en opstap locaties om samen te reizen (P+R’s) in Veldhoven zijn prettige plekken. Je kan er droog wachten, er is verlichting en een bankje voor reizigers die niet lang kunnen staan. Om gebruik van gedeelde mobiliteit te faciliteren zijn de haltes en opstaplocaties makkelijk bereikbaar per fiets en zijn er voldoende goede fietsparkeerfaciliteiten. Bij bushaltes hebben we extra aandacht voor het gebruik door mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer omdat ze niet de mogelijkheid hebben om zelf in hun verplaatsing te voorzien. Met name voor reizigers die niet (goed) kunnen zien of horen of een rolstoel gebruiken.

Als gemeente zorgen we ervoor dat deze mensen de bushalte zelfstandig kunnen bereiken en dat ter plaatse realtime toegankelijke informatie beschikbaar is over de aankomende busritten. Naast de lokale functie die mobiliteithubs dienen werken we ook samen met de regio aan regionale mobiliteithubs. De locaties voor deze regionale mobiliteitshubs wegen we gezamenlijk zorgvuldig af en we maken ons sterk voor een veilige en vlotte verbinding voor verschillende vervoerswijzen naar deze hubs en tussen deze hubs en de belangrijkste bestemmingen in onze gemeente (Citycentrum, De Run) .

C.2. Groei autoverkeer beperken en duurzaamheid faciliteren Om een prettige, gezonde leefomgeving te creëren die bijdraagt aan de Brede Welvaart van Veldhoven én tegelijkertijd ervoor te zorgen dat de gemeente bereikbaar blijft voor iedereen kunnen we de mobiliteitstransitie alleen vormgeven door keuzes te maken. Met de groeiende mobiliteitsbehoefte kunnen we het gemotoriseerd verkeer niet meer maximaal faciliteren, omdat dit te veel ruimte inneemt en ten koste gaat van ruimte voor fijne verblijfsplekken (natuur, winkelgebied, horeca en cultuur, ontmoeting) en de voorrang voor de fiets. Het verplaatsen met de auto en het vervoeren van goederen blijft ook in de toekomst een belangrijke rol spelen in het verkeer. Gemotoriseerd verkeer maakt het namelijk mogelijk ons met veel flexibiliteit te verplaatsen en onze winkels, industrie en bouwopgaven te bevoorraden. Binnen de bebouwde kom, ons woon-, werk- en

recreatiegebied wegen we als gemeente, samen met direct belanghebbenden, af waar het auto- en vrachtverkeer wenselijk is, hoe we dit veilig kunnen faciliteren en overlast van geluid en trillingen zoveel mogelijk kunnen beperken. Met oog op de toekomst investeren we in slimme technologie om veilig gebruik van onze wegen en parkeerfaciliteiten te optimaliseren, bijvoorbeeld door slim verkeersmanagement. Ook zien we kansen om verkeersgedrag te reguleren, bijvoorbeeld handhaving op snelheid, en faciliteren we de verduurzaming, bijvoorbeeld middels openbare laadpunten.

C.2.1. Gemotoriseerd verkeer op de juiste plek Autonetwerk Als gevolg van de schaalsprong neemt het aantal verplaatsingen, waaronder het autoverkeer, toe. Dit heeft gevolgen voor de (auto)bereikbaarheid van onze gemeente en verkeersveiligheid voor langzaam verkeer. Ook beïnvloedt dit de leefbaarheid doordat de auto een grote claim op de openbare ruimte legt en kan zorgen voor overlast door geluid en trillingen. Om een bereikbare, veilige en leefbare gemeente te blijven gaan we het autoverkeer anders verdelen over onze wegen door het herijken van ons netwerk van wegen (wegcategorisering). Uitgangspunten hierbij zijn: 1) Doorgaand verkeer buitenom. We stimuleren doorgaand verkeer om zo veel mogelijk via de randen te rijden (A2/N2, A67, Oersebaan, Zilverbaan). Dit doen we door de snelheid op onze oost-west verbindingen (Heerbaan en Kempenbaan) te verlagen in combinatie met verkeersmanagementmaatregelen. Daarnaast werken we samen met het Rijk en buurgemeenten aan de MIRT-verkenning A2/N2, met als doel de doorstroming en bereikbaarheid te behouden, zodat doorgaand verkeer om Veldhoven heen kan rijden. 2) Noord-zuid verkeer in Veldhoven clusteren.

Dit doen we door de snelheid op diverse wegen in Veldhoven, zoals het Sondervick, de Mullerlaan, de Ambachtslaan, de Dorpstraat, de Bossebaan, het noordelijk deel van de Burgermeester van Hoofflaan en de Heemweg te verlagen om zodoende alleen de route Sterrenlaan-Abdijlaan-zuidelijk deel Burgemeester van Hoofflaan-De Run nog als doorgaande noord-zuid verbinding te faciliteren. 3) Verkeersveiligheid. Op wegen waar gemotoriseerd verkeer de rijbaan deelt met fietsverkeer verlagen we de snelheid naar 30 km/u. Op 70 km/u wegen met onvoldoende obstakelvrije afstand verlagen we de snelheid naar 50 km/u (Oersebaan, maar ook de Heerbaan en Kempenbaan). In de wegcategorisering is rekening gehouden met het effect op de dimensies van de Brede Welvaart. De gemaakte keuzes dragen bij aan de leefbare omgeving, veiligheid van woonwijken en verblijflocaties en vooral ook de lokale en regionale bereikbaarheid. Tegelijkertijd reduceren we de overlast. Hieronder beschrijven we de gemaakte keuzes en de voorkeursvariant in de wegcategorisering. In bijlage D hebben we in detail uitgewerkt hoe netwerkkeuzes een impact hebben op de dimensie van de Brede Welvaart, welke overwegingen er gedaan zijn en welke keuzes er gemaakt zijn.

Figuur 7: Gemotoriseerd verkeer op de juiste plek in Veldhoven 2040

Erftoegangswegen 30 km/u We zorgen ervoor dat wegen in woongebieden een veilige snelheid van 30 km/u hebben. In onze woonwijken zijn onze straten ingericht voor gemixt bestemmingsverkeer. Er zijn hier geen aparte fietspaden en bestuurders delen de weg. Bijna al onze wegen in woonwijken zijn al zo ingericht en dit blijft zo. Voor een aantal straten veranderen we de snelheidslimiet en de wegencategorie zodat ook deze prettige erftoegangwegen (ETW) zijn voor bestemmingsverkeer en doorgaand verkeer niet uitnodigen. Dit zijn Het Lover, de Tinnegieter en Nijverheidslaan, de Pastorielaan, Nieuwstraat, Eindhovensebaan, Zandoerleseweg, Sint-Janstraat en de Provincialeweg. Gebiedsontsluitingswegen 30 km/u Het verkeer uit onze wijken verzamelen we op onze gebiedsontsluitingswegen met een veilige snelheid van 30 km/u. Deze wegen hebben voorrang op de straten in onze wijken zodat het verkeer beter kan doorstromen. Op deze wegen kennen alle verkeersdeelnemers hun plek, voetgangers op het voetpad, fietser op de fietsstroken en autoverkeer op de rijbaan. De gebiedsontsluitingsweg met 30 km/u (GOW30) is een nieuwe landelijke wegencategorie die is ontstaan omdat erftoegangswegen onvoldoende doorstroming faciliteren en 50 km/u te gevaarlijk is voor gemengd verkeer.

In Veldhoven richten we de volgende straten in als een GOW30: Ambachtslaan, Mullerlaan, Sondervick, Kromstraat, Knegselseweg, Dorpstraat, Kruisstraat, Binnenweg, Heuvelstraat, Heemweg, Burgemeester van Hoofflaan, Bossebaan, Oude kerkstraat, Habraken en Houtwal. Gebiedsontsluitingswegen 50 km/u De gebiedsontsluitingswegen met een snelheidslimiet van 50 km/u (GOW50) zorgen ervoor dat verkeer snel en gemakkelijk door onze gemeente naar een bestemming kan rijden. Dit autoverkeer en zwaar verkeer kan het beste om woonwijken en bestemmingen waar ze niet hoeven te zijn heen rijden. Op wegen met een snelheid van 50 km/u is dat vlotter voor de bestuurder en veiliger voor andere verkeersdeelnemers. Een GOW50 heeft altijd een vrijliggend fietspad. 50 km/u is de best passende snelheid voor deze wegen. Lagere snelheden zorgen er niet voor dat verkeer zich op deze wegen verzameld. Dit leidt tot sluipverkeer door woonwijken en

verblijfsgebieden. Hogere snelheden leiden tot onveilige situaties door inhaalmanoeuvres en snelheidsverschillen ontstaan door in- en uitvoegend en overstekend verkeer. In Veldhoven zorgen we voor een goede ontsluiting met gebiedsontsluitingswegen 50 km/u naar en vanuit meerdere richtingen. De Zilverbaan, Oersebaan, Meerhovendreef en Velddreef vormen een randweg om Veldhoven heen. De Heerbaan en Kempenbaan zijn onze belangrijkste oost-west verzamelwegen. Door Veldhoven kiezen we voor één doorgaande noord-zuid verbinding, via de Hertgang, De Dom, Sterrenlaan, Abdijlaan en De Run. Hier is voldoende ruimte om dit veilig te faciliteren. De Smelen, Traverse, Peter Zuidlaan, ontsluitingen van de Run en de Heerseweg blijven ook een GOW50. Buiten de bebouwde kom Regionaal verkeer tussen kernen en gemeenten maakt gebruik van gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 60 km/u (GOW60). Op deze wegen van en naar Zandoerle en Oerle en de wegen naar buurtgemeenten Eersel, Waalre en Valkenswaard blijven de snelheden hetzelfde. Voor verkeer zonder bestemming in Veldhoven is het niet meer aantrekkelijk om de wegen binnen Veldhoven te gebruiken en worden juist de provinciale en snelwegen rondom het stedelijk gebied aantrekkelijker. Logistiek en zwaar verkeer Met de groei en verstedelijking neemt ook de logistiek in Veldhoven toe.

Stadslogistiek en industrielogistiek zorgt voor de distributie van goederen, bevoorrading van onze horeca, winkels en bedrijven tot het pakketje in de brievenbus. Daarnaast kunnen we een toename van bouwlogistiek verwachten om woningen en werklocaties in de toekomst te realiseren. Logistiek verkeer is veelal zwaar verkeer dat over onze ontsluitende wegen naar hun bestemming wordt geleid. We gaan de overlast van de diverse logistieke stromen beperken, o.a. door samen met (grote) ondernemers in gesprek over leveringstijden en aanrijdroutes. Voor de levering van pakketten aan huishoudens zien we ook steeds meer een toename van bestelbusjes in woonstraten en dit zorgt vaak voor hinder. We gaan onderzoeken hoe we dit beter kunnen organiseren, bijvoorbeeld met pakketkluizen in wijken of bij centrale hubs in de gemeente die goed bereikbaar zijn te voet, met de (e)fiets of eventueel met de (deel)auto. Dit doen we in afstemming met inwoners, wijkraden en vervoerders. In het buitengebied van Veldhoven (Zandoerle en daarbuiten) zijn er enkele bedrijven die met vrachten landbouwvoertuigen werken en ook over de openbare weg rijden. Ontwikkelingen in het buitengebied en het effect daarvan op de mobiliteit stemmen we af met de organisaties die daar belang bij hebben.